Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Nkọwa: Ndị ọkà mmụta asụsụ ghọtara site na narị afọ nke 17 gaa n'ihu na asụsụ ndị a na-asụ, asụsụ Goidelic, bụ alaka nke asụsụ Celtic. A na-akọwakarị nke a dị ka ihe si ná mwakpo ndị Celt si n'ala ahụ pụta. Otú ọ dị, nchọpụta ndị ọzọ ekwuola na ọdịbendị ahụ mepụtara nke nta nke nta ma na-aga n'ihu, na iwebata asụsụ Celtic na ihe ndị dị na ọdịbendị Celtic nwere ike ịbụ nsonaazụ nke mgbanwe ọdịbendị na ndị otu Celtic na ndịda ọdịda anyanwụ nke kọntinent Europe site na Neolithic ruo Bronze Age. Echiche nke ndị obodo Late Bronze Age bi na-eji nwayọọ nwayọọ na-etinye mmetụta Celtic kemgbe a kwadoro site na ụfọdụ nchọpụta mkpụrụ ndụ ihe nketa na-adịbeghị anya. Ndị Rom zoro aka na Ireland dị ka Scotia 500 CE, na mgbe e mesịrị Hibernia. Ptolemy, na 100 OA, dekọrọ ọdịdị ala na agbụrụ nke Ireland. Ọ dịghị mgbe Ireland bụ akụkụ nke Alaeze Ukwu Rom, ma mmetụta Rom na-enwe na-agakarị n'ebe dị anya karịa ókèala ya. Tacitus dere na otu onyeisi ndị Ayaland a chụpụrụ n'obodo ha so Agricola gaa Briten mgbe ndị Rom na-achị ya, nakwa na ọ ga-alọghachi ka o weghara ọchịchị Ayaland. Juvenal na-agwa anyị na "e bupụwo ngwá agha ndị Rom gafee n'ikperé mmiri Ireland". N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ụfọdụ ndị ọkachamara ekwuola na ndị agha Gaelic nke ndị Rom na-akwado (ma ọ bụ ikekwe ọbụna ndị Rom na-achịkwa) mere ụdị mwakpo n'ihe dị ka 100 OA, mana mmekọrịta dị n'etiti Rome na ndị eze na ndị Hibernia ka edoghị anya.  Ajụjụ: Olee ọkà mmụta dere banyere agbụrụ na ala ndị dị n'Ayaland n'afọ 100 O.A.?
Ptolemy