Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Ihe e dere na ya: Ọ bụ ezie na ndị Gris na ndị Rom mere ọtụtụ ihe iji kwalite nkà na ụzụ nke elekere mmiri, ha nọgidere na-eji elekere onyinyo eme ihe. Dị ka ihe atụ, e kwuru na ọkà ná mgbakọ na mwepụ na onye na-enyocha mbara igwe bụ́ Theodosius nke Bitinia mepụtara klọọkụ anyanwụ nke na-egosi kpọmkwem ebe ọ bụla n'ụwa, ọ bụ ezie na a maghị ọtụtụ ihe banyere ya. Ndị ọzọ dere banyere klọọkụ anyanwụ n'ihe ọmụmụ mgbakọ na mwepụ nakwa n'akwụkwọ ndị e dere n'oge ahụ. Marcus Vitruvius Pollio, bụ́ onye Rom dere akwụkwọ bụ́ De Architectura, dere banyere mgbakọ na mwepụ nke gnomons, ma ọ bụ oghere ndị dị na klọọkụ. N'oge Eze Ukwu Ọgọstọs na-achị, ndị Rom wuru elekere anyanwụ kasị ukwuu e wurula, bụ́ Solarium Augusti. Ihe e ji mara ya bụ otu ogidi e si Heliopolis nweta. N'otu aka ahụ, a na-eji obelisk nke dị na Campus Martius eme ihe dị ka gnomon maka elekere anyanwụ nke Ọgọstọs. Pliny nke Okenye dere na elekere anyanwụ mbụ e nwere na Rom rutere n'afọ 264 T.O.A., bụ́ nke e zuru na Catania, Sicily; dị ka o si kwuo, ọ na-egosi oge na-ezighi ezi ruo mgbe e ji akara na akụkụ kwesịrị ekwesị maka latitude Rom mee ihe otu narị afọ ka e mesịrị.  Ajụjụ: Olee ihe e ji mara Tiodoshiọs nke Bitinia?
ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ na onye na-enyocha mbara igwe