Chịkọta isiokwu ahụ:  Ndị ọkà mmụta sayensị kweere na ọ pụrụ ịbụ inwe oké mmetụta nke ụda bụ isi ihe mere ndị ọkà n' ichepụta ihe dị ka Charles Darwin (nke dị n' foto a) ji mepụta ihe. Anyị niile na-ahụ mkpọtụ na-akpasu iwe <unk> ma ọ bụrụ na ọ na-enye gị nsogbu n'ezie ọ nwere ike ịbụ n'ihi na ị bụ onye amamihe. Inwe oke mmetụta nke ụda nwere ike ịbụ isi ihe kpatara okike nke ndị amamihe dị ka Charles Darwin na Franz Kafka <unk> ndị abụọ ahụ mere mkpesa banyere ihe isi ike ha na-eme ka ha wepụ mkpọtụ <unk> nchọpụta ekpughewo. Ndị ọkà n'akparamàgwà mmadụ kweere ugbu a na ọ bụrụ na mmadụ enweghị ike iwepụ ihe ndị na-adịghị mkpa ọ na-anụ, o nwere ike ime ka onye ahụ na-echepụta ihe. Onye France na-ede akwụkwọ bụ́ Marcel Proust bụ onye a ma ama n'ihi iji ihe e ji ekpuchi ntị eme ihe na iji korota kpuchie ọnụ ụlọ ya ka ụda si n'èzí wee ghara iru ya ntị mgbe ọ na-arụ ọrụ. Kafka kwukwara otu oge sị, 'Achọrọ m ịnọ naanị m maka ide ihe; ọ bụghị "dị ka onye na-anọ naanị ya" - nke ahụ agaghị ezu - kama dị ka onye nwụrụ anwụ.' A makwaara na Darwin na onye edemede bụ́ Anton Chekhov mere mkpesa banyere otú o si siere ha ike iwepụ mkpọtụ. Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Mahadum Northwestern, Illinois, lere 100 mmadụ ule banyere ikike ha nwere ịchọta ihe ngwọta ndị mbụ nye nsogbu ma chọpụta njikọ siri ike dị n'agbata enweghị ike imechi ihe ndị na-adịghị mkpa na-akpali akpali, nke a kpọrọ 'ileghara' ihe mmetụta uche anya, na imepụta ihe. N'ule ndị e mere, e nyere mmadụ 100 ihe ngwọta maka ọnọdụ dịgasị iche iche, ihe ịma aka nke ịza ọtụtụ azịza ndị mbụ dị ka o kwere mee. E mere nke a iji tụọ ọkwa ha 'n'ime ụwa n'ezie na-arụpụta ihe.' Ihe ndị a chọpụtara, bụ́ ndị e bipụtara n'akwụkwọ akụkọ bụ́ Neuropsychologia, na-egosi na ọ pụrụ ịdịrị ndị nwere nsogbu ahụ mfe ichepụta ihe ebe ọ bụ na ha pụrụ ilekwasị anya n'ọtụtụ ihe n'otu mgbe. Darya Zabelina, bụ́ nwa akwụkwọ na-agụsị akwụkwọ n'ihe ọmụmụ nkà mmụta akparamàgwà mmadụ na Mahadum Northwestern dị n'Illinois, kwuru, sị: 'Ọ bụrụ na e jiri mmetụta ndị a mee ihe n'ụzọ ziri ezi, ha pụrụ ime ka ndụ na-atọkwu ụtọ ma nwee nzube, na-eme ka ahụmahụ ndị mmadụ na-enwe na-atọkwu ụtọ.'
Enweghị ike imechi ụda ndị na - adịghị mkpa pụrụ ịbụ ihe e jikọtara ya na imepụta ihe. Ndị ọkà mmụta sayensị na-ekwu na inwe mmetụta dị ukwuu n'olu pụrụ ịbụ isi ihe na-eme ka mmadụ bụrụ onye maara ihe. Charles Darwin so ná ndị ụbụrụ ha na - aghọ nkọ bụ́ ndị mere mkpesa banyere oké mkpọtụ.