Chịkọta isiokwu ahụ:  Ịnụrụ ísì ụtọ nke otu iko mmanya pụrụ ime ka ihe ka ọtụtụ n'ime anyị ghara inwe okwu ndị anyị ga-eji kọwaa ihe anyị na-anụ. Ma o yiri ka ọ̀ bụ asụsụ anyị na-asụ na-eme ka anyị ghara ịnụ ísì ọma. Ndị ọkà mmụta sayensị achọpụtawo na ọ na-esiri ndị na-asụ Bekee ike ịmata ísì na ịkọwa ya ma e jiri ya tụnyere ndị na-asụ asụsụ ndị ọzọ. M na-enweta blackberries na thistles: Asụsụ Bekee abụghị nke kachasị mma maka ịkọwa ísì ndị ọkà mmụta sayensị kwuru. Ndị nnyocha chọpụtara na ndị na-asụ Bekee dị ka asụsụ mbụ ha na-ewe oge okpukpu ise iji kọwaa ísì karịa ka ha nwere ike iji kọwaa ụcha. Otú ọ dị, ndị na-asụ asụsụ ala ha bụ́ ndị Jahai n'obodo Perak, Malaysia, kọwara ísì n'ụzọ doro anya karị nakwa n'oge na-adịghị anya karịa ka ha pụrụ ịkọwa ụcha. Ndị ọkà mmụta sayensị achọpụtawo na ile onye buru oké ibu ma ọ bụ onye bubigara ibu ókè anya pụrụ ịgbanwe otú anyị si anụ ísì, na-eme ka ísì nke ihe ndị gbara anyị gburugburu yie ihe na-adịghị mma. Ndị nnyocha chọpụtara na ikiri foto ndị mmadụ buru ibu mere ka ndị sonyere n'otu nnyocha kwuo na ihe ndị na-esi ísì ụtọ na-esi ísì ọjọọ - n'agbanyeghị na ha enweghị ísì ụtọ n'ezie. Ndị ọkà mmụta sayensị kwenyere na mmetụta a nwere ike ịbụ n'ihi ajọ mbunobi e wuru n'ime nke ọtụtụ ndị nwere n'ebe ndị buru ibu na ndị buru ibu. N'ụzọ na-eju anya, ha chọpụtakwara na ndị nwere BMI dị elu n'onwe ha na-enyekarị ihe nlele nke isi ísì ụtọ dị ala. Nke a na-egosi na ndị nwere nsogbu ibu arọ nke ha na-abụkarịkwa ndị kasị akatọ ndị ọzọ bu ibu arọ. Ndị Jahai nwere ma ọ dịkarịa ala okwu 12 a kapịrị ọnụ bụ́ ndị metụtara ísì, ebe ndị Maniq, bụ́ ebo na-achụ nta na-achịkọta ihe n'ebe ndịda Thailand, nwere okwu 15. Okwu ndị a na-akọwa ísì n'otu ụzọ ahụ anyị si eji acha anụnụ anụnụ, ọbara ọbara na odo akọwa agba. Ihe ndị a chọpụtara na-egosi na o yiri ka ndị na-asụ Bekee enweghịzi ike ịkọwa ísì ọma nke ọma. Prọfesọ Asifa Majid, bụ́ onye duziri ọrụ ahụ n'ebe a na-amụ asụsụ na Radboud University dị na Nijmegen, Netherlands, kwuru, sị: "Ihe ndị anyị chọpụtara na-egosi na ihe a na-ekwu kemgbe na ndị mmadụ adịghị akpọcha ísì ọma abụghị eziokwu n'ebe nile. 'Ọnụ ụzọ...
Ọ na - ewe ndị na - asụ Bekee oge okpukpu ise iji kọwaa ísì karịa otú ha ga - esi kọwaa ụcha. Ndị bi n' Eshia, dị ka ndị Jahai, nwere ma ọ dịkarịa ala okwu iri na abụọ ha ji akọwa ísì. Ndị na-asụ Bekee na-adabere n'okwu ndị na-akọwa ihe dị ka mkpụrụ osisi ma ọ bụ lemon. Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Mahadum Radboud dị na Netherlands na - ekwu na ọdịbendị nke Ebe Ọdịda Anyanwụ Ụwa emewo ka ísì ghara ịdịcha mkpa, nakwa na n"ọnọdụ ụfọdụ, ọ bụ ihe a ga - ezere.