Chịkọta isiokwu ahụ:  Site n'ịdị arọ ha na akụkụ ahụ ha ndị dị mkpụmkpụ, ruo n'ọdịdị nke okpokoro isi ha na ezé ha, e nwere ọtụtụ ụzọ ihe ndị e kere eke nke ndị Neanderthal si dị iche na nke anyị. Ugbu a, ndị ọkachamara na-ekwu na ọbụna obere ọkpụkpụ dị n'ọnụ ha dị iche na nke dị n'ọnụ ụmụ mmadụ nke oge a, na-eme ka e chee na ndị ikwu anyị oge ochie nwụrụ anwụ nụkwara ihe n'ụzọ dị iche n'otú anyị si anụ. Ndị nnyocha mepụtara ihe nlereanya kọmputa nke ọkpụkpụ ntị etiti nke otu nwatakịrị Neanderthal, bụ́ onye a chọtara ihe ozu ya na France afọ 40 gara aga. Ndị nnyocha mepụtara ihe osise kọmputa nke ọkpụkpụ ntị etiti nke nwa Neanderthal, bụ́ onye a chọtara ihe ozu ya na France afọ 40 gara aga iji mee nchọpụta ahụ. A na-egosipụta ossicle zuru ezu nke ntị. A chọtara ozu nke otu nwatakịrị dị afọ abụọ, nke a maara dị ka La Ferrassie 8, na La Ferrassie dị na Dordogne, n'ebe ndịda ọdịda anyanwụ France, n'agbata afọ 1970 na 1973. A malitere igwupụta ihe n'ebe ahụ a na-agbaba n'oké nkume n'ebe ndịda ọdịda anyanwụ France ná mmalite narị afọ nke 20. Ha hụrụ ozu ụmụ nwanyị na nke ụmụ nwoke ndị toro eto iji nye ndị ọkà mmụta sayensị ihe àmà mbụ nke inwe mmekọahụ abụọ n'etiti ndị Neanderthal, dị ka Smithsonian si kwuo. Mmadụ asatọ nọ n'ọgbọ niile nke ndụ ha ka e bu n'obi lie n'ebe ahụ, gụnyere ụmụaka na ụmụ ọhụrụ abụọ. Okpokoro isi nke Ferrassie 1 bụ okpokoro isi Neanderthal kasị zuo ezuo a hụtụrụla, o nwekwara àgwà ndị dị ka egedege ihu dị ala, nke na-amị amị nakwa imi buru ibu. Ebe ahụ e gwupụtara ọkpụkpụ ndị Neanderthal asaa, malite na nke nwa ebu n'afọ ruo n'ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ọkpụkpụ nke ndị toworo eto, bụ́ ndị e chere na ha dị n'agbata afọ 70,000 na 50,000. Ihe karịrị afọ 40 mgbe e mesịrị, ha na-eme ka a ghọtakwuo ihe banyere ọdịdị nke ụdị anụmanụ ndị ahụ nwụrụ anwụ, bụ́ ndị biri na Europe na n'akụkụ ụfọdụ nke ebe ọdịda anyanwụ Eshia n'agbata afọ 230,000 na 28,000 gara aga. Asier Gómez-Olivencia, onye na-eme nchọpụta Ikerbasque na Mahadum nke Mba Basque dị n'ebe ugwu Spain, mepụtara ihe nrụzigharị kọmputa 3D nke ihe ndị ahụ fọdụrụ. Ọrụ ya, bụ́ nke e bipụtara n'akwụkwọ bụ́ The Journal of Human Evolution, na-ekpughe ọdịiche ọzọ dị n'ahụ́ ụmụ mmadụ nke oge a na nke ndị Neanderthal n'ọkpụkpụ ndị kasị nta nke ahụ. N'etiti ndị La...
A chọtara ọkpụkpụ n'etiti ozu nwata Neanderthal dị afọ abụọ. Ọkpụkpụ ya so na asaa a hụrụ na La Ferrassie, France, n'afọ 1970. Ọkachamara nke Mahadum Mba Basque mere ihe atụ nke ọkpụkpụ ntị. Ọ na-egosi ọdịiche dị n'etiti ndị Neanderthal na ụmụ mmadụ.