Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Ebe e si nweta ya: E kwuru na ihe ndị Newton chọpụtara "bara uru n'ihe ọmụmụ mgbakọ na mwepụ niile a na-amụ n'oge ahụ". A na-ebipụtazi ihe ndị o dere n'akwụkwọ ndị Newton dere banyere mgbakọ na mwepụ n'otu akwụkwọ e dere n'October 1666. Onye dere akwụkwọ De analysi per aequationes numero terminorum infinitas, nke Isaac Barrow zigara John Collins na June 1669, ka Barrow kwuru n'akwụkwọ ozi o degaara Collins n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ ahụ dịka "[...] onye nwere ọgụgụ isi na nka pụrụ iche n'ihe ndị a". Newton mechara tinye aka na esemokwu ya na Leibniz banyere ihe kacha mkpa na mmepe nke mgbakọ na mwepụ (esemokwu Leibniz <unk> Newton calculus). Ihe ka ọtụtụ ná ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme nke oge a kweere na Newton na Leibniz mepụtara mgbakọ na mwepụ n'adabereghị n'ebe ibe ha nọ, ọ bụ ezie na ha ji usoro mgbakọ na mwepụ dị nnọọ iche mee ihe. Mgbe ụfọdụ, a na-ekwu na ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na Newton ebipụtaghị ihe ọ bụla banyere ya ruo n'afọ 1693, o nyeghịkwa nkọwa zuru ezu ruo n'afọ 1704, ebe Leibniz malitere ibipụta nkọwa zuru ezu banyere usoro ya n'afọ 1684. Nkọwa Leibniz na "Usoro Differential", nke a na-amata ugbu a dị ka akara ndị dị mma karị, bụ nke ndị ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ nke kọntinent Europe nakweere, na mgbe 1820 ma ọ bụ karịa, site n'aka ndị ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ nke Britain. Ntụziaka dị otú a anaghị akọwa maka mgbakọ na mwepụ na Akwụkwọ 1 nke Newton's Principia n'onwe ya na n'akwụkwọ ndị bu ya ụzọ, dị ka De motu corporum na gyrum nke 1684; ndị nkatọ nke oge Newton na nke oge a rụtụrụ aka na ọdịnaya a. Ọrụ ya na-eji mgbakọ na mwepụ n'ụdị geometric dabere na njedebe njedebe nke ọnụọgụ nke ọnụ ọgụgụ dị ntakịrị: na Principia n'onwe ya, Newton gosipụtara nke a n'okpuru aha "usoro nke mbụ na nke ikpeazụ" na ihe mere o ji tinye nkọwa ya n'ụdị a, na-ekwukwa na "ebe a otu ihe ahụ dị ka usoro nke infinites". N'ihi na a na-akpọ akwụkwọ a "Principia", a na-akpọ ya "theory of indivisibles" na "calculus"  Ajụjụ: Olee ndị a sịrị na ọ bụ ha malitere mgbakọ na mwepụ?
Newton na Leibniz