Chịkọta isiokwu ahụ:  (CNN) Ihe dị ka afọ iri na ise gara aga, m nọ na-eme nchọpụta banyere iwu nketa na Malawi na mmetụta ha nwere n'ahụ ụmụ nwanyị. Akụkụ nke usoro nchọpụta m bụ itinye aka na mkparịta ụka ndị otu na-elekwasị anya na ụmụ nwanyị nọ n'ime obodo. Iji mee nke a n'obodo nta ọ bụla dị na Malawi, mmadụ aghaghị inweta ikike n'aka onyeisi obodo. Ọ bụkwa otú ahụ ka m mere. Onyeisi ahụ gwara m ka m lọghachi n'echi ya ka o wee nwee oge ịkpọkọta ndị inyom ahụ, nakwa ịgwa ha nke ọma banyere nkwurịta okwu ahụ a chọrọ inwe. Mgbe m lọghachiri n'echi ya, "ndị inyom" ahụ ezukọtawo n'ezie na-echere m. Otú ọ dị, achọpụtara m na "ndị inyom" ahụ abụghị ndị inyom n'onwe ha. Ha bụ... ụmụaka. Ụmụ agbọghọ dị afọ iri na ụma. Agwara m onyeisi ahụ, sị: "Achọrọ m ịgwa ndị inyom okwu, ọ bụghị ụmụaka ma ọ bụ ụmụ agbọghọ, ebe ọ bụ na echeghị m na ha ga-aghọtacha ihe banyere ihe nketa". Ihe o kwuru bụ, "ma ndị a bụ ndị nwunye anyị; lee, ha na ụmụ ha nọ, ha nile lụkwara di". O juru m anya. Mgbe ahụ, ọ bịara doo m anya, "ah, alụmdi na nwunye ụmụ nwanyị na ụmụntakịrị". Mgbe m jụsịrị ajụjụ, achọpụtara m na ụmụ agbọghọ ahụ nọ n'agbata afọ 13 na 18, abụọ n'ime ha dị afọ 24. Nke a kpaliri m ime ihe ma bụrụ mmalite nke njem ihe karịrị afọ iri nke ịghọta alụm di na nwunye n'etiti ụmụ agbọghọ na mba m na ịlụ ọgụ maka ịkwụsị omume ahụ. Ihe m chọpụtara bụ ihe na-akụda mmụọ ka ọnụ ọgụgụ ndị ahụ bịara. Ọ tụrụ m n'anya ịmata na Malawi so n'obodo ndị ọnụ ọgụgụ ụmụaka a na-alụ n'alụghị di na nwunye kasị ukwuu n'ụwa. Ọ nọ n'ọnọdụ nke asatọ n'ime mba 20 bụ́ ndị Òtù UN Na-ahụ Maka Ụba Mmadụ weere na ha nwere ọnụ ọgụgụ kasị elu nke alụmdi na nwunye ụmụaka. Ná nkezi, otu n'ime ụmụ agbọghọ abụọ ọ bụla nọ na Malawi ga-alụ di tupu ha eruo afọ 18, dị ka Òtù Mba Ndị Dị n'Otu si kwuo. N'afọ 2010, ọkara ụmụnwanyị (50%) nọ n'agbata afọ 20 na 24 lụrụ di maọbụ nwunye tupu ha eruo afọ 18 (ma e jiri ya tụnyere pasent 6.4 nke ụmụnwoke), ebe pasent 12 nke ụmụnwanyị lụrụ di tupu ha eruo afọ 15 ma e jiri ya tụnyere pasent 1.2 nke ụmụnwoke. Alụmdi na nwunye ụmụaka na-ewere ọnọdụ ma n'ime obodo ma n'obodo ukwu. Ọ dịkwa elu karịa nkezi mpaghara maka Sub-Saharan Africa (37%). 'Iwu, zọpụta ụmụ agbọghọ!' Ebe m bụ ọkàiwu, m na-elegara iwu anya. "My dike iwu, zọpụta ụmụ agbọghọ, "m chere!...
Pasent 50 nke ụmụ agbọghọ nọ na Malawi ga - alụ di tupu ha eruo afọ 18. Nnyocha e mere na - egosi na omume a na - eme ka ihe ize ndụ nke ịmụ nwa dịkwuo elu nye ma nne ma nwa ọhụrụ. Iwu ọhụrụ ndị na-egbochi alụm di na nwunye ụmụaka ka na-agbagha site na Iwu nke Malawi.