Rịba ama amaokwu a dị n'okpuru ma zaa ajụjụ ahụ mgbe e mesịrị n'otu asụsụ ahụ dị ka amaokwu ahụ:  Njem: Togo (nụrụ)), nke a na-akpọ Togolese Republic (French), bụ obodo dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka nke Ghana gbara ya n'ebe ọdịda anyanwụ, Benin n'ebe ọwụwa anyanwụ na Burkina Faso n'ebe ugwu. Mba a na-achị onwe ya gbatịrị ruo n'ebe ndịda ruo n'Ọwara Oké Osimiri Guinea, bụ́ ebe isi obodo ya bụ́ Lomé dị. Togo nwere 57,000 square kilometres (22,008 square miles), na-eme ka ọ bụrụ otu n'ime mba ndị kasị nta n'Africa, nke nwere ọnụ ọgụgụ mmadụ ruru 7.6 nde. Site na narị afọ nke 11 ruo na nke 16, agbụrụ dị iche iche batara n'ógbè ahụ site n'akụkụ niile. Site na narị afọ nke 16 ruo na narị afọ nke 18, ógbè ahụ dị n'ụsọ oké osimiri bụ ebe bụ́ isi ndị Europe na-azụ ahịa iji zụta ndị ohu, na-eme ka a na-akpọ Togo na ógbè ahụ gbara ya gburugburu "Oké Osimiri Ndị Ohu". Na 1884, Germany kwupụtara mpaghara gụnyere Togo nke oge a dị ka onye nchebe a na-akpọ Togoland. Mgbe Agha Ụwa Mbụ gasịrị, ọchịchị Togo ruru France aka. Togo nweere onwe ya n'aka France n'afọ 1960. N'afọ 1967, Gnassingbé Eyadéma duziri ndị agha nke ọma coup d'état mgbe nke ahụ gasịrị, ọ ghọrọ onye isi ala nke mba na-emegide ọchịchị Kọmunist, otu onye. N'ikpeazụ, n'afọ 1993, Eyadéma chere ntuliaka ọtụtụ ndị ọzọ ihu, nke e ji ihe ndị na-adịghị mma mara, ma merie onye isi ala ugboro atọ. N'oge ọnwụ ya, Eyadéma bụ onye ndu kachasị ogologo oge n'akụkọ ihe mere eme nke oge a n'Africa, ebe ọ bụ onye isi ala ruo afọ 38. N'afọ 2005, a họpụtara nwa ya nwoke Faure Gnassingbé ịbụ onye isi ala.  Ajụjụ: Ònye ka a họpụtara dịka onyeisiala n'afọ 2005?
Faure Gnassingbé