Chịkọta isiokwu ahụ:  Ndị mbụ n'ime ndị nna nna anyị pụtara n'Africa ihe dị ka nde afọ 2.8 gara aga - afọ 400,000 tupu mgbe e chere na ọ bụ, ọkpụkpụ agba agba a chọtara ọhụrụ ekpughewo. A na-eche na obere agba ahụ zuru ezu, bụ́ nke a chọtara n'ógbè Afar nke Etiopia, sitere n'otu ụdị nke pụrụ ịbụwo onye mbụ so n'ezinụlọ Homo. Nke a ga-eme ka ọ bụrụ nna ochie nke ụmụ mmadụ nke oge a - Homo sapiens - na ndị ikwu ha nwụrụ anwụ gụnyere Homo habilis, Homo erectus na Neanderthals. A chọtara ọkpụkpụ agba nke dị n'okpuru, nke a na-egosi n'elu na ezé ka dị n'ime ọkpụkpụ, na Ledi-Geraru n'Etiopia. Ndị ọkà mmụta sayensị na-ekwu na fosil ahụ, nke a maara dị ka LD 350-1, bụ nke a pụrụ ịmata na ọ bụ nke mmadụ, ma o nwekwara ihe ndị ọzọ e ji mara ya nke na-egosi na ọ tọrọ ochie karịa fosil ndị ọzọ so n'ezinụlọ Homo. Ndị nnyocha bụ́ ndị jirila ígwè ọrụ dijitalụ mee ka agbà nke ndị nna ochie ndị ọzọ nke ụmụ mmadụ dịghachi ọhụrụ na-ekwu na ihe ndị ahụ e gwupụtara n'ala kwekọkwara n'ihe ha ga-atụ anya ya n'aka otu nna ochie a. Ihe dị ka nde afọ 55 gara aga, ụmụ anụmanụ ndị mbụ malitere ịdị ndụ. 15 nde afọ gara aga - Hominidae (nnukwu enwe) sitere na ndị nna ochie nke gibbon. Afọ nde asatọ gara aga - ndị gorilla mbụ malitere. Ka oge na-aga, agbụrụ ndị chimps na nke ụmụ mmadụ malitere ịdị iche. 5.5 nde afọ gara aga - Ardipithecus, "proto-mmadụ" oge gboo nwere àgwà ndị yiri nke ụmụ agụ na gorila. 4 nde afọ gara aga - Australopithecines pụtara. Ha enweghị ụbụrụ ka nke agụ iyi. 2.8 nde afọ gara aga - LD 350-1 pụtara ma eleghị anya ọ bụ nke mbụ nke ezinụlọ Homo. 2.7 nde afọ gara aga - Paranthropus, biri n'ọhịa ma nwee nnukwu jaws maka ịta nri. 2.3 nde afọ gara aga - a na - eche na Homo habalis pụtara na mbụ n' Africa. 1.8 nde afọ gara aga - Homo ergaster malitere ịpụta n' ihe ndekọ ihe mgbe ochie. 1.6 nde afọ gara aga - Achịcha aka ghọrọ ihe ọhụrụ mbụ e ji nkà na ụzụ mee. Afọ 800,000 gara aga - Ndị oge gboo na-achịkwa ọkụ ma na-eme ka e nwee ebe ọkụ na-enwu. Ụbụrụ na - amụba n'ike n'ike. Afọ 400,000 gara aga - ndị Neanderthal malitere ịpụta ma gbasaa na Europe na Eshia. 200,000 afọ gara aga - Homo sapiens -
A chọtara Jawbone - nke a maara dị ka LD 350-1 - n" ógbè Afar nke Ethiopia. O nwere ike ịbụ na ihe ahụ e gwupụtara n' ala bụ nke otu n' ime ndị mbụ so n' agbụrụ Homo. Ọ pụtara na ezinụlọ Homo pụtara 400,000 afọ tupu e kwenyere. Ndị ọkà mmụta sayensị na - eche na ọ pụrụ ịnọchi anya otu nna ochie nke ụdị mmadụ nile. Mkpịsị aka ahụ nwere ihe jikọrọ ya na ihe ndị ọzọ e gwupụtara n' ala nke Homo ma ọ bụkwa nke e chepụtara echepụta. Nchọpụta ndị e mere enyerela anyị aka imechi nnukwu oghere dị n' ihe ndekọ ihe mgbe ochie nke evolushọn anyị. Ndị ọkà mmụta sayensị na - ekwu na ọ pụrụ inye ihe ọmụma ọhụrụ banyere otú ụdị anyị si malite.