Chịkọta isiokwu ahụ:  Ọ dịla anya ndị ọkà mmụta sayensị na-amaghị ihe mere ụdị ero ụfọdụ ji na-egbukepụ egbukepụ na otú ha si eme ya, ma ugbu a, ha chere na ha amatala azịza ya. O yiri ka ụfọdụ fungi hà na-amịpụta ìhè iji dọta ụmụ ahụhụ n'abalị, bụ́ ndị na-esikwa n'ebe ahụ na-ekesa ụmụ ahụhụ ha. Ihe ọzọ na-adọrọ mmasị bụ na ero ndị ahụ na-ejikọkwa ikike ha na elekere ha na-arụ n'ehihie na abalị, nke mere na ha na-enwu naanị n'abalị. Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Brazil nyochara ihe mere ụdị ero ụfọdụ ji na-egbuke egbuke. Ha chọpụtara na ikike ahụ na-enyere ha aka ịdọta ụmụ ahụhụ n'abalị. Mgbe ahụ, ihe ndị a e kere eke ga-ebugharị mkpụrụ ndụ fungi ha gaa ebe ọzọ. Ma ero ndị ahụ nwere ike ime ka ikike ahụ kwụsị ịrụ ọrụ n'ehihie. Ihe a bụ Neonothopanus gardneri. Ọ bụ Mahadum São Paulo duziri nnyocha ahụ, bụ́ nke e bipụtara n'akwụkwọ akụkọ bụ́ Current Biology. N'ime ihe ndị dị ndụ na-enwu gbaa, fungi bụ ihe kachasị dị ụkọ na nke a na-aghọtaghị. N'ime ụdị fungi karịrị 100,000, ọ bụ nanị 71 ka a maara na ha na-emepụta ìhè akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, bụ́ usoro nke na-eji oxygen na ike eme ihe. Ndị ọkà mmụta sayensị cheburu na ha na-emepụta ìhè ehihie na abalị dị ka ihe si n'agbanwe ha na-eme n'ahụ́, ma ihe àmà ọhụrụ e nwetara na-egosi na ọ bụghị otú ahụ ka ọ dị. Ọ bụ mmeghachi omume kemịkal nke luciferin, bụ́ ihe na-enye ìhè, na enzyme luciferase na-akpata ya. Ọ nwere ike ime na fungi nakwa n'ụfọdụ anụmanụ gụnyere jellyfish, squid, scorpions na ụmụ ahụhụ ndị ọzọ. N'ezie, o yiri ka ọ̀ bụ otú okpomọkụ si emetụta ihe ndị na-eme n'ụbọchị na-ekpebi otú ero ndị ahụ si na-enwu. Ọchịchị a ha na-achịkwa ha na-enyere ha aka 'ichekwa ike' n'oge chi jiri n'ehihie, bụ́ mgbe ha na-ekwesịghị ito. N'abalị, ìhè akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na-adọta ụmụ ahụhụ gụnyere ụmụ ahụhụ, ijiji, ọbọgwụ na ndanda. "O yiri ka ọ̀ bụ iji mee ka ụmụ ahụhụ hụ ha, bụ́ ndị pụrụ inyere ya aka inweta ebe obibi ọhụrụ", ka Dr. Cassius Stevani nke Instituto de Química-Universidade de São Paulo nke Brazil, kwuru. Nchịkwa nke okirikiri nke bioluminescence na-eme ka usoro ahụ dịkwuo irè. 'Iwu ahụ na-egosi na e nwere ihe na-eme ka bioluminescence gbanwee,' ka Dr Jay Dunlap nke Dartmouth's Geisel School of Medicine gbakwụnyere. Nke a bụ...
Ndị ọkà mmụta sayensị nọ na Brazil amụwo ihe mere ụdị ero ụfọdụ ji na - egbuke egbuke. Ha chọpụtara na ikike ahụ na - enyere ha aka ịdọta ụmụ ahụhụ n'abalị. Mgbe ahụ, ihe ndị a e kere eke ga - ebugharị mkpụrụ ndụ fungi ha gaa ebe ọzọ. Ma ero ndị ahụ nwere ike ịkwụsị ikike ahụ n'ehihie. "Apụrụ m ikwu na ndụ dị n'Ụwa dabeere n'ihe ndị dị ndụ dị ka ndị a", ka otu n'ime ndị nchọpụta ahụ, bụ́ Dr Stevani, kwuru.