Gade pasaj ki anba a epi reponn kesyon an apre nan menm lang ak pasaj la:  Pasaj: Kontrèman ak Oseyan Pasifik la kote sivilizasyon Polinèz yo te rive nan pi fò nan zile yo byen lwen ak atol yo ak peple yo, prèske tout zile yo, achipèl ak atol nan Oseyan Endyen an te abite jouk tan kolonyal yo. Malgre ke te gen anpil sivilizasyon ansyen nan eta yo kotyè nan pwovens Lazi ak pati nan Lafrik, Maldiv yo te gwoup la zile sèlman nan rejyon an Oseyan Endyen Santral kote yon sivilizasyon ansyen fleri. Maldivyen, sou vwayaj komès anyèl yo, te pran bato komès oseyan yo nan Sri Lanka olye ke tè pwensipal peyi Zend, ki se pi pre, paske bato yo te depann de Kouran Monsoon Endyen an. Misyonè Arab ak machann yo te kòmanse gaye Islam sou kòt lwès Oseyan Endyen an soti nan 8yèm syèk la, si se pa pi bonè. Yo te jwenn yon moske wòch Swahili ki date soti nan 8yèm-15yèm syèk la nan Shanga, Kenya. Komès atravè Oseyan Endyen an piti piti entwodwi script Arab ak diri kòm yon baz nan Afrik Lès. Soti nan 1405 a 1433 amiral Zheng Li te di yo te dirije gwo flòt nan dinasti Ming sou plizyè vwayaj trezò nan Oseyan Endyen an, finalman rive nan peyi yo kotyè nan Afrik Lès. Nan 1497 navigatè Pòtigè Vasco da Gama wonn Cape nan Bon Espere e li te vin premye Ewopeyen an navige nan peyi Zend (ak èd nan yon maren Endyen) ak pita nan Ekstrèm Oryan an. Bato Ewopeyen yo, ki te ame ak gwo zam, byen vit te domine komès la. Pòtigal reyalize prééminence pa mete kanpe fò nan kanal yo enpòtan ak pò. Egemoni yo sou kòt Lafrik ak Azi te dire jouk nan mitan 17yèm syèk la. Pita, lòt pouvwa Ewopeyen yo te vin konteste Pòtigè yo.  Kesyon: Ki moun ki te reyalize eminence pa bati fò sou pò yo?
Pòtigal