De landen ten westen van de rivier Iskar bleven vrij en de Bulgaren konden zich hergroeperen onder leiding van de vier Cometopuli-broers. In 976 concentreerde de jongste van hen, Samuel, alle macht in zijn handen na de dood van zijn oudere broers en zussen. Toen in 976 de rechtmatige troonopvolger, Boris II's broer Roman (r.971<unk>997), ontsnapte uit gevangenschap in Constantinopel, werd hij door Samuel erkend als keizer, die de opperbevelhebber van het Bulgaarse leger bleef. Vrede was onmogelijk; als gevolg van het symbolische einde van het Bulgaarse Rijk na de abdicatie van Boris II, werden Roman en later Samuel gezien als rebellen en de Byzantijnse keizer was gebonden om de keizerlijke soevereiniteit over hen af te dwingen. Dit leidde tot meer dan veertig jaar van steeds bittere oorlogvoering. Samuel was een bekwaam generaal en een goede politicus, maar hij slaagde er in het begin in om het lot in het voordeel van de Bulgaren te keren. De nieuwe Byzantijnse keizer Basilius II werd in de Slag bij de poorten van Trajanus overwonnen
in 986 en ontsnapte met zijn leven. De Byzantijnse dichter John Geometres schreef over de nederlaag: