Vanaf de late middeleeuwen, in de 15e en 16e eeuw, steeg Portugal tot de status van een wereldmacht tijdens Europa's "tijdperk van ontdekkingen" toen het een enorm rijk opbouwde, inclusief bezittingen in Zuid-Amerika, Afrika, Azië en Oceanië. In de twee volgende eeuwen behield Portugal de meeste van zijn koloniën, maar verloor geleidelijk veel van zijn rijkdom en status toen de Nederlanders, Engelsen en Fransen een toenemend aandeel namen in de specerijen- en slavenhandel door de wijd verspreide Portugese handelsposten en gebieden te omsingelen of te veroveren. Tekenen van militaire achteruitgang begonnen met twee rampzalige veldslagen: de Slag bij Alcácer Quibir in Marokko in 1578 en de mislukte poging van Spanje om Engeland in 1588 te veroveren door middel van de Spaanse Armada. Portugal was toen in een ongemakkelijke dynastieke unie met Spanje en droeg schepen bij aan de Spaanse invasievloot. Het land werd verder verzwakt door de vernietiging van een groot deel van de hoofdstad in een aardbeving in 1755
, bezetting tijdens de Napoleontische oorlogen en het verlies van haar grootste kolonie, Brazilië, in 1822. Vanaf het midden van de 19e eeuw tot eind jaren vijftig werden bijna twee