Honderden duizenden Duitsers waren diep in de Sovjet-Unie terechtgekomen tegen het einde van de oorlog.
In mei 1945 werden zij vooral als politieke vluchtelingen of als krijgsgevangenen gevangen genomen en voor de meesten van hen zou het maanden of jaren duren voordat zij konden terugkeren. Op 30 april 1945 kwam echter een groep van dertig mannen - de zogenaamde Ulbricht-groep - vanuit Moskou per vliegtuig naar Berlijn, die geen tijd wilden verliezen met het uitvoeren van hun project voor de Sovjet-bezettingszone, een groot centraal stuk van wat voorheen Duitsland was geweest, ingeklemd tussen de drie "westelijke" bezettingszones en het oostelijke derde van wat Duitsland was geweest, dat nu was opgenomen in Polen, de Sovjet-Unie en Tsjecho-Slowakije. Schmidt's partner, Anton Ackermann, was een leidend lid van die groep van dertig mannen. Elli Schmidt keerde in juni 1945 samen met Wilhelm Pieck terug naar Duitsland. Zij was nog steeds lid van het (niet meer verboden) Centraal Comité van de Communistische Partij van Duitsland. Zij en Ackermann waren twee van de zestien mede-ondertekenaars van de "Appel van de Communistische Partij... aan het Duitse volk" van 11 juni 1945 (nog steeds met behulp van haar partij pseudoniem, "Irene Gärtner"). Toen de partijstructuren begonnen te ontstaan, werd ze in juli lid van het secretariaat van het Centraal Comité van de Communistische Partij en diende ze in 1945/46 als hoofd van het Vrouwencomité van het Centraal Comité van de Communistische Partij.