Na de dood van Perikles keerden de Atheners zich enigszins tegen zijn conservatieve, defensieve strategie en voor de meer agressieve strategie om de oorlog naar Sparta en haar bondgenoten te brengen. Cleon, een leider van de havikse elementen van de Atheense democratie, werd in deze tijd van bijzonder belang in de Atheense democratie. Militair geleid door een slimme nieuwe generaal Demosthenes (niet te verwarren met de latere Atheense redenaar Demosthenes) slaagden de Atheners erin enkele successen te behalen terwijl ze hun zeereizen op de Peloponnesos voortzetten. Athene breidde hun militaire activiteiten uit tot in Boeotië en Aetolië, onderdrukte de Mytilenaanse opstand
en begon met het versterken van posten rond de Peloponnesos. Eén van deze posten was nabij Pylos op een klein eilandje genaamd Sphacteria, waar de loop van de eerste oorlog ten gunste van Athene keerde. De post bij Pylos raakte Sparta waar het zwakst was: zijn afhankelijkheid van de heloten, die de velden verzorgden terwijl de burgers werden opgeleid om soldaten te worden. De heloten maakten het Spartaanse systeem mogelijk, maar nu trok de post bij Pylos helot-vluchtelingen aan. Bovendien dwong de angst voor een algemene opstand van heloten, die door de nabijgelegen aanwezigheid van de Atheners werden aangemoedigd, de Spartanen tot actie. Demosthenes overmaakte echter de Spartanen in de Slag bij Pylos in 425 voor Christus en sloot een groep Spartanische soldaten op Sphacteria gevangen terwijl hij wachtte tot ze zich overgaven. Weken later bleek Demosthenes echter niet in staat de Spartanen uit te schakelen. Na te hebben gespogen dat hij een einde kon maken aan de affaire in de Vergadering, won de onervaren Cleon een grote overwinning in de Slag bij Sphacteria. In een schokkende wending van de gebeurtenissen gaven 300 Spartaanse hoplieten zich over, omsingeld door de Atheense troepen. Het Spartan imago van onoverwinnelijkheid kreeg aanzienlijke schade. De Atheners gevangen Sphacterian gijzelaars in Athene en besloten om de gevangen Spartanen uit te voeren als een Peloponnesisch leger Attica opnieuw binnenvalt.