ਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (Species diversity) ਕੀ ਹੈ ?
ਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (Species Diversity) – ਜਾਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਇਕ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਹੈ । ਖੇਤਰਫਲ ਦੀ ਇਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਬਹੁਲਤਾ (Species richness) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਜਾਤੀ (Species) ਪਦ (Term) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸ਼ੇਰ, ਬਰਫਾਨੀ ਤੇਂਦੂਆ (Snow leopard) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਨਜ਼ ਇਕ ਸਮਾਨ ਹਨ ।

ਖੇਤਰਫਲ ਦੀ ਇਕ ਇਕਾਈ (Per unit area) ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਜਾਤੀ ਬਹੁਲਤਾ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚਿਤੜਾ (Equitability) ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਿਸੇ ਖੰਡ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਫਰਕ । ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਖੰਡ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ (Area) ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਜਾਤੀ ਅਨੇਕਰੂਪਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਧਾ ਜਾਤੀ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮਤਾ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਅਨੇਕਰੂਪਤਾ/ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।