‘ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਜਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਮੁਕੰਮਲ ਨੁਸਖ਼ਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ’।

ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮੋਦੀ-ਸ਼ਾਹ ਜੋੜੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਹਿਮ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ/ਸਕੀਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਚ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਨੁਸਖਾ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। 

ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਬੁਰੇ ਦਿਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਊਠ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਤਾ ਵੱਢ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੱਗਦੇ ਹੋ ਤੇ ਹੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੀਜੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 

ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਹ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਬੁਰਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕੁਝ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ। 

ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 370 ਖਤਮ ਕਰਨ, ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਐਕਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਦੀ ਤੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਨੁਸਖ਼ਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਸਭ ਟੂਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਨ। 

ਸੱਤਾ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਪਕੜ ਹੈ। ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੂਡੀਸ਼ਰੀ, ਮੀਡੀਆ, ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਟੈਕਸ ਪੁਲਿਸ, ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

ਸੱਤਾ ’ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਾਲ ਮੰਜੇ ਦੇ ਪਾਵੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਇਨਸਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਘਾੜਤਾਂ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹੈ। 

ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਤਰ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦਮ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਰੱਬ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

26 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਤਿਹਾੜ ’ਚ ਬੰਦ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਘਰ ਪਰਤਨ ’ਤੇ ਕੀ ਦੱਸਦੇ?

ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਨੁਸਖੇ ਮੋਦੀ-ਸ਼ਾਹ ਤੰਤਰ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ’ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅੱਧ ਬ੍ਰਹਮਅਸਤਰ ਅਜੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। 

ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਸਭ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ...'ਉਲਟੀ ਹੋ ਗਈਂ ਸਭ ਤਦਬੀਰੇਂ, ਕੁਛ ਨਾ ਦਵਾ ਨੇ ਕਾਮ ਕੀਆ...।'

ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ’ਤੇ ਪਕੜ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਇਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।