ਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ : ਵਾਰ ੧ ਪਉੜੀ ੧੪ ਪੰ. ੧
ਨਾਗ-ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ, ਪਾਤੰਜਲ
ਸੇਖਨਾਗ ਪਾਤੰਜਲ ਮਥਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਨਾਗਿ ਸੁਣਾਈ।

ਵੇਦ ਅਥਰਬਣ ਬੋਲਿਆ ਜੋਗ ਬਿਨਾ ਨਹਿ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਈ।

ਜਿਉ ਕਰਿ ਮੈਲੀ ਆਰਸੀ ਸਿਕਲ ਬਿਨਾ ਨਹਿ ਮੁਖਿ ਦਿਖਾਈ।

ਜੋਗੁ ਪਦਾਰਥ ਨਿਰਮਲਾ ਅਨਹਦ ਧੁਨਿ ਅੰਦਰਿ ਲਿਵਲਾਈ।

ਅਸਟਦਸਾ ਸਿਧਿ ਨਉ ਨਿਧੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ ਚਰਨ ਲਗਾਈ।

ਤ੍ਰਿਹੁ ਜੁਗਾ ਕੀ ਬਾਸਨਾ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚਿ ਪਾਤੰਜਲਿ ਪਾਈ।

ਹਥੋ ਹਥੀ ਪਾਈਐ ਭਗਤਿ ਜੋਗ ਕੀ ਪੂਰ ਕਮਾਈ।

ਨਾਮ ਦਾਨ ਇਸਨਾਨੁ ਸੁਭਾਈ ॥੧੪॥
ਗੁਰਮੁਖ ਪਤੰਜਲੀ ਸੇਸਨਾਗ ਦਾ (ਮੰਨਿਆ) ਅਵਤਾਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਾਗ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਯੋਗ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਪਤੰਜਲ-ਯੋਗਸੂਤਰ)।

ਉਸਨੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯੋਗ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਭਰਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਯੋਗਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਠਾਰਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਗੁਰਮੁਖ ਯੋਗੀ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਯੋਗਿਕ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋ।

ਜੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ) ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।