ਸਵਾਲ – ਜੇਕਰ ਆਪਾਂ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲੇ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਜਿਆਦਾ ਗੈਂਗਸਟਰਜ਼, ਇੰਡੀਆ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਟੇਟਾਂ ਤੋਂ ਸਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਈ ਅਜਿਹੀ ਸਟੇਟ ਆ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਣਿਆਂ ਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ – ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਸਲੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਸਧਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਹ ਬੰਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਫੜਨੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਏ.ਕੇ. ੪੭ ਸੀ ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕਾਰਤੂਸ ਸੀ । ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਸਰਕਾਰ ਬੜੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਸੀ । ਪਰ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚਾਹੇ ਅਸਲੀ, ਚਾਹੇ ਨਕਲੀ ’ਚ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸੀ।

ਮੈਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਹੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਜਦੋਂ ਮਈ ੧੯੮੮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ‘ਬਲੈਕ ਥੰਡਰ’ ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਕਮਜੋਰ ਸੀ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਛਾ ਵੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਸੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਮਿਥਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਹੀ ਫੜ੍ਹਨਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਲੜਾਕੂਆਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਸੰਜੀਦਾ ਮਸਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਾ ਕੇ, ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ (ਸਨਾਈਪਰ ਬੰਦੂਕਾਂ) ਵਰਤ ਕੇ, ਓਹਨਾ ਤੋਂ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਮੈਂ ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸੋ ਜਿਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ’ਚ ਇਥੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਸੀ । ਇਹਦੇ ’ਚੋਂ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ।