ਫ਼ੌਜ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਹਰਾਮ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਰਾਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਵਿੱਚ "ਪੋਸਟ-ਟ੍ਰੌਮੈਟਿਕ ਸਟਰੈਸ ਡਿਸਆਰਡਰ" (ਪੀਟੀਐਸਡੀ) ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜੰਗ ਵਿਚ  ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। "ਪੋਸਟ-ਟ੍ਰੌਮੈਟਿਕ ਸਟਰੈਸ ਡਿਸਆਰਡਰ" ਦੇ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਮਲੇ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਦੇਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਛੱਡਣ ਸਮੇਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਘਾਟ, ਇਹ ਪੀਟੀਐਸਡੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੀਟੀਐਸਡੀ ਬਾਰੇ ਚੇਤਨਾ ਵਧਣ ਸਦਕਾ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪੀਟੀਐਸਡੀ?

ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾਉਂਦਾ।

ਸਰੋਤ: ਰੌਇਲ ਕਾਲੇਜ ਆਫ਼ ਸਾਈਕੈਟਰਿਸਟਸ

ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਅੰਕੜੇ।

ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 9,000 ਫੌਜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਰਨਲ ਆਫ ਸਾਈਕੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਐਸਡੀ ਸਾਲ 2004-5 ਦੌਰਾਨ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2014-16 ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਕੇ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ।

ਇਰਾਕ ਜਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਉਹ ਫੌਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥੋ-ਹੱਥ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ, ਵਿਚੋਂ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਐਸਡੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸੇ ਗਏ। ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਏਅਰਕਰਿਊ ਵਰਗੇ ਸਹਾਇਕ ਦਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ 'ਚ ਹੀ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖੇ ਗਏ।

ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੰਸੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇਕੋਲੋਜੀ, ਸਾਇਕੈਟਰੀ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਸ਼ੈਰਨ ਸਟੀਵਲਿੰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੀਟੀਐਸਡੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।"

"ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀਆਂ 'ਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵਾਧਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਸਬੱਬ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਨੇ ਹੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ।"

ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਸਾਲ 2003 ਤੋਂ ਚਲ ਰਹੇ ਇੱਕੇ ਵੱਡੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਹੋਏ ਸਨ।

ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਪੜਾਅ ਅਧੀਨ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਲ 2014 ਤੋਂ 2016 ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 62 ਫ਼ੀਸਦੀ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 40 ਸਾਲਾਂ ਸੀ।
ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 22% ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਰਗੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।
ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਫੌਜ ਛੱਡਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਚੈਨ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।