ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2019: ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਸੱਚ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਚੰਪਾਰਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਚੋਣ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਉੱਠਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇਸ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਕੀ ਹੈ।"

ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਂ ਗੁਜਰਾਤ ਆਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਈ ਜਿੱਥੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇਸ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦੇਸ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ।"

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਵਿੱਢੀ ਜਾਂ ਚੰਪਾਰਣ ਤੋਂ?

ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੌਰਾਂਗ ਜਾਨੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ 1915 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਜਾਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਚੰਪਾਰਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ।"

"ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਗਜਰਾਤ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਗਾਂਧੀ 9 ਜਨਵਰੀ 1915 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਏ ਆਏ ਸਨ। 25 ਜਣਿਆਂ ਨਾਲ 25 ਮਈ 1915 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਕੋਲ ਕੋਚਰਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਿਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 1917 ਵਿੱਚ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਹਾਂ, ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਸਾਬਰਮਤੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਚੰਪਾਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਕੋਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਂਕੀਪੁਰ (ਪਟਨਾ) ਦੀ ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲ ਮਾਹਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਜੱਫਰਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਰਾਤ ਇੱਕ ਵਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਚਾਰੀਆ ਜੇਬੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਣੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲਵਾਇਆ।

ਨੀਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲ ਹੀ ਚੰਪਾਰਨ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ।

ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ "ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿੱਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ"। 

ਅਪ੍ਰੈਲ 1917 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ  ਚੰਪਾਰਣ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।