ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਵਿਵਾਦ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਰਾਇ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਐਂਡਰੋਇਡ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਯੂਜ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡਾਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੰਕੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। 
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਉੱਘੇ ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰ ਪਵਨ ਦੁੱਗਲ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। 

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ...

ਆਨਲਾਈਨ ਡਾਟਾ ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ :

"ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵੱਢ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸਰਵਿਸ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦੇਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਪਵਨ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੋਬਾਈਲ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜੇਬ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੋਈ ਡਿਵਾਈਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਗੈਰ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਸੌਖਾ ਹੈ।"
"ਇਹ ਤੁਰਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਟਾਈਮ ਬੰਬ ਹੈ, ਜੋ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਾਟਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਾਟਾ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
"ਇਹ ਸਮਾਰਟ ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਮਾਰਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ ਕਿ ਇਹ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਕੀ ਹੈ।"
"ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਨਿੱਜਤਾ ਜੋ ਬਚੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਸਾਨੂੰ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ?
ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਜਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। 

ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਵਨ ਦੁੱਗਲ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਵ ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਪੜ੍ਹਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰੋ।"

"ਕੋਈ ਵੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹ ਲਓ ਕਿ ਉਹ ਕਰਦੀ ਕੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਨੀਤੀ ਪੜ੍ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਵੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਉਹ ਬਦਲੋ।"

"ਕੰਪਨੀ ਕਦੇ ਆ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ ਕਿ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਹੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 
ਫੇਸਬੁੱਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਸ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਡਾਟਾ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?