ਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ : ਵਾਰ ੧ ਪਉੜੀ ੧੫ ਪੰ. ੧
ਜੁਗਾਂ ਬਾਬਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਖਯਾਲ
ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਮੇਰੁ ਸਰੀਰ ਕਾ ਬਾਸਨਾ ਬਧਾ ਆਵੇ ਜਾਵੈ।

ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਫੇਰਿ ਵਟਾਈਐ ਗਿਆਨੀ ਹੋਇ ਮਰਮੁ ਕਉ ਪਾਵੈ।

ਸਤਿਜੁਗ ਦੂਜਾ ਭਰਮੁ ਕਰਿ ਤ੍ਰੇਤੇ ਵਿਚਿ ਜੋਨੀ ਫਿਰ ਆਵੈ।

ਤ੍ਰੇਤੇ ਕਰਮਾ ਬਾਂਧਤੇ ਦੁਆਪਰਿ ਫਿਰਿ ਅਵਤਾਰ ਕਰਾਵੈ।

ਦੁਆਪਰਿ ਮਮਤਾ ਅਹੰਕਾਰ ਹਉਮੈ ਅੰਦਰਿ ਗਰਬਿ ਗਲਾਵੈ।

ਤ੍ਰਿਹੁ ਜੁਗਾ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਿ ਜਨਮ ਮਰਨ ਸੰਸਾ ਨ ਚੁਕਾਵੈ।

ਫਿਰਿ ਕਲਿਜੁਗ ਅੰਦਰਿ ਦੇਹਿ ਧਰਿ ਕਰਮਾਂ ਅੰਦਰਿ ਫੇਰ ਫਸਾਵੈ।

ਅਉਸਰੁ ਚੁਕਾ ਹਥ ਨ ਆਵੈ ॥੧੫॥
ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ, ਅਪੂਰਣ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੀਵ ਆਵਾਗਵਣ ਭੋਗਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਸਰੀਰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਭੇਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਤਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵ ਨੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਤ੍ਰੇਤੇ ਵਿਚ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਣਾ

ਉਹ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਗੜਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਤਿੰਨਾਂ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਜੀਵ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਆਚਿਆ ਮੌਕਾ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।