Whakarāpopototia te tuhinga:  Koia tētahi o ngā matū tino paitini e mōhiotia ana e te tangata, ā, kua whakamahia ki te whakamate i ngā kingi, i ngā emepara, tae atu ki ngā hoiho whakataetae toa. Engari kua kitea e nga kaiputaiao tetahi iwi iti e noho ana i tetahi wahi tawhiti o nga Andes i te raki-hauauru o Argentina kua whakawhanakehia he aukati ki te arsenic. Kua kitea e rātau i roto i nga mano tau kua whakawhanakehia e nga kainoho o reira he kaha iranga ki te whakakotahi i te arsenic hei whakaiti i te pānga ki o rātau tinana. Ko ngā wāhine o te rohe o San Antonio de los Cobres i ngā Andes (i whakaahuatia i runga ake nei) he momo iranga kei roto i a rātau e nui ake ana te manawanui ki te arsenic paitini mā te āwhina i a rātau ki te whakakotahi i te huānga kia pai ake. E whakaarotia ana e pā ana te paitini arsenic i te ao whānui e pā ana ki te wai me te kai poke ki te neke atu i te 137 miriona tāngata. Ahakoa ngā taumata iti o te paitini arsenic ka taea te tūkino i te manawa, te ngakau, ngā whatukuhu me te ate, e arahi ana ki te mate pukupuku, te mate ngakau me te mate huka. Ko te matenga ngaro o Napoleon Bonaparte i whakaputa i te tini o nga kaupapa whakapae mo te kohuru i roto i nga tau. E kiia ana i mate te Emepara i te mate pukupuku kopu. I kitea e te tākuta i ārahi i te whakamātautau tinana he tohu o te mate pukupuku o te kopu, engari i kī ētahi ko te whakamārama tino pai rawa atu tēnei mō te iwi o Ingarangi, e hiahia ana ki te karo i ngā whakahē i runga i tō rātou tiaki i te Emepara. I mate te papa o Napoleon i te mate pukupuku kopu. I te tau 1955 i whakaputaina nga pukapuka a te kaitiaki o te kaiarahi, i roto i nga whakaahua o Napoleon i te moenga i nga marama i mua i tona matenga. I runga anō i te whakaahuatanga, ka whakatakotohia e ngā pūtaiao ētahi atu ariā mō te take i mate ai ia - tae atu ki te paitini arsenic. I whakamahia te arsenic hei paitini i taua wā nā te mea kāore e kitea ina tukuna i runga i te wā roa. I tuhia i roto i tētahi pukapuka o muri mai, i kitea te tinana o Napoleon he tino pai te tiaki i te wā i nekehia ai i te tau 1840, ā, ko te arsenic he mea tiaki. I te tau 2007, i kii tetahi kairangahau haumanu i kitea e ia he arsenic kohuke i roto i nga makawe makawe o Napoleon, i tautoko i te ariā i kohurutia ia. Ko te pepa pakitara i whakamahia i roto i te ruma moe o te Emepara i St...
Ko nga tangata o te rohe o San Antonio de los Cobres, Argentina he ātete ki te paitini. Kua poke to rātau rerenga wai ki te arsenic 20 ngā wā te taumata e kiia ana he haumaru. I whakahaerehia e ngā kaipūtaiao o te Whare Wānanga o Lund i Huitene ngā whakamātautau iranga i runga i ngā tāngata o te rohe. I kitea he rerekētanga iranga kei roto i ngā kainoho e whakakotahi ana i te arānei. Ka taea tonu e nga kainga te werohia e nga taumata tiketike engari ka taea te manawanui ki nga taumata iti. E whakaarohia ana he nui ake i te 137 miriona te hunga e pangia ana e te paitini arsenic huri noa i te ao.