Whakarāpopototia te tuhinga:  I te marama o Mei o tēnei tau ka tīmata te LHC ki te kaha nui i muri i te tatari neke atu i te rua tau, i te wā e whakarite ana ngā pūtaiao ki te tirotiro i ngā mea ngaro o te ao nui atu i te wā o mua. A, ki te whai i tētahi kaipūtaiao i tana huarahi, ko tētahi o ēnei rapunga ka whai wāhi ki te rapu i te take pouri - tētahi o ngā mea ngaro nui rawa atu kāore anō kia whakaotihia i roto i te ao nui. E whakaaro ana ia ka taea e te boson Higgs tonu - nāna i hoatu te taumaha ki ngā matūriki - te wetewete ki roto i te matūriki pōuri, ā, e tūmanako ana ia ka taea e te rōpū i Cern te whakamatau i tana ariā. Panuku ki raro mō te ataata. I mua ake nei kua hangaia he matūriki Higgs i roto i te pūoko LHC, ā, kua pakaru ki roto i ngā miona e whā (ngā raina whero e whā). E ai ki te tauira a Tākuta Christoffer Petersson, ka taea hoki e te matūriki Higgs te wehe ki te photon me ngā matūriki o te matū pōuri. Ko Dr. Christoffer Petersson mai i te Whare Wānanga Hangarau o Chalmers i Huitene me ōna hoa tokorua i puta mai ki te tauira matūriki hou hei matapae i te tīariatanga o te take pouri. Ko te <unk>Standard Model<unk> o te ahupūngao ahupūngao he tino pai ki te whakaahua i te ahupūngao i runga i te taumata o te ngota, engari kaore e taea te korero mo te mea pouri i roto i te ao. Heoi anō, he nui ake ngā "ngā ngota taketake" i roto i te tauira a Tākuta Petersson - te mea iti rawa e mōhiotia ana - i te Tauira Paerewa. Kei roto i tēnei ko ngā matūriki o te take pouri. I te wā e ako ana ngā tohunga ahupūngao i te kaha o ngā aorangi me te nekehanga o ngā whetū, ka kitea e rātau he mea ngaro. Mēnā ka whakaarohia e rātau ko te take e kitea ana anake, kāore e ōrite ana ā rātau whārite; kāore e ranea ngā huānga e taea te mātakitaki hei whakamārama i te hurihanga o ngā ahanoa me ngā kaha tō-ā-papa o nāianei. Kei te ngaro tētahi mea. Mai i tēnei i whakatau ai rātau me noho tētahi momo mea e kore e kitea e kore e pāhekoheko ki te marama, engari e pāhekoheko ana, i runga i te kaha o te tō ā-papa. E kīia ana ko te'matū pōuri', e āhua ana ko tēnei matū te 80 ōrau o te matū i te ao e mōhiotia ana. Na ka hoatu hoki e tana tauira ki te matūriki Higgs ngā āhuatanga rerekē, e tohu ana ka taea e ia te wehewehe ki te photon (he matūriki o...
Kua whakaarohia e Takuta Christoffer Petersson mai i te Whare Wānanga Hangarau o Chalmers i Huitene tētahi tauira hou mō te ahupūngao matūriki. E ai ki a ia ka taea e te Higgs boson te wehe ki roto i te mea pouri. Ka whakamātauria e te rōpū i te Large Hadron Collider i Cern tana ariā. Mēnā kei reira ngā āhuatanga, he tohu mārama e ōrite ana te tauira. 'Ko te mea anake e hiahia ana ratou ki te whakamatau i taku tauira i Cern he mea nui,' i kii ia. Ko te LHC ka hurihia ki te kaha katoa i te marama o Mei i muri i te tatari mo nga tau e rua.