Tirohia te wāhanga i raro nei, kātahi ka whakautu i te pātai i muri mai i te reo kotahi me te wāhanga:  Passage: I whakawhanakehia te tātaitanga infinitesimal i te mutunga o te rautau 17 e Isaac Newton me Gottfried Wilhelm Leibniz. I tēnei rā, he whānui ngā whakamahinga o te tātai i roto i te pūtaiao, te pūkaha, me te ohaoha. I roto i te mātauranga pāngarau, e tohu ana te tātai i ngā akoranga o te tātari pāngarau taketake, e tino whakatapua ana ki te ako i ngā taumahi me ngā rohe. Ko te kupu calculus (te maha o nga kaute) he kupu Latina, ko te tikanga taketake ko te "kohatu iti" (kei te pupuri tenei tikanga i roto i te rongoa, tirohia te Calculus (taero)). I te mea i whakamahia aua kōhatu hei tātaitanga, kua huri te tikanga o te kupu hei tikanga tikanga o te tātaitanga. Na reira ka whakamahia mo te whakaingoa i nga tikanga motuhake o te tatauranga me nga ariā e pa ana, penei i te tatauranga whakapae, te tatauranga Ricci, te tatauranga o nga rereketanga, te tatauranga lambda, me te tatauranga tukanga.  Pātai: Nā wai i whakawhanake te tātai iti-kore, ā, nō whea?
i te mutunga o te rau tau 17 e Isaac Newton rāua ko Gottfried Wilhelm Leibniz