Whakarāpopototia te tuhinga:  E whakapono ana ngā kaipupuri o mua, tērā pea i whakakikoruatia e rātau o rātau pere kohatu me o rātau tao ki ngā paitini hei āwhina i a rātau ki te patu i te kai, e whakapono ana ngā pūtaiao. Kua whakawhanakehia e ngā kairangahau tētahi tikanga hou e taea ai e rātau te whakamātau i ngā patu onamata mō ngā toenga i mahue i te matū tipu paitini i tāpiri ki a rātau. Ko ngā whakamātautau tōmua e tohu ana he huinga pere kohatu 4,000 tau-whare mai i Ihipa i whakakikoruatia ki ngā pūhui paitini tae atu ki te tipu Acokanthera. E whakapono ana a Dr Valentina Borgia, he tohunga ki nga patu hopu paleolitic i te McDonald Institute for Archaeological Research i te Whare Wananga o Cambridge, i whakamahia pea e nga kaiwhaiwhai nga matū paitini ki a raatau patu tae atu ki te 30,000 tau ki muri. Ko te whakaahua i runga ake nei e whakaatu ana i nga pere mai i Haina i whakamahia i roto i te crossbow i toua ki te paitini. I kī a ia tērā pea i whakamahia e ngā kaiwhaiwhai Paleolithic ngā kōpaki paitini i hangaia mai i ngā tipu hei āwhina i a rātau patu ki te whakamate tere ake i te kai. Tērā pea i tipu ake ngā tāngata o mua ki te maka tao e āhei ai rātau ki te hopu i te rua miriona tau ki muri, e ai ki tētahi rangahau hou. Kua kitea e ngā kaipūtaiao kua hurihia ngā kōwae o ngā momo tangata o mua kia taea ai e rātau te maka, kia rite ai ki te tangata o nāianei. Ko te mātauranga o ngā kohuke o te Homo erectus, he tīpuna tangata kua ngaro, e whakaatu ana ko o rātau pokohiwi me te wheua o te kaki i āhei ai rātau ki te maka tika, ki te kaha hoki i ngā tokotoko. Mā tēnei e āhei ai te Homo erectus ki te noho hei kaiwhaiwhai pūkenga, e āhei ana ki te maka i ngā patu pēnei i ngā tao me ngā kōhatu ki ngā kaiwhaiwhai pea. Ka mea ia: 'He pai te whakamahi a te tangata i nga paitini. 'I a rātou anō, kāore pea ngā patu o te wā o mua me ngā matimati pere kohatu i tino whakamate ki te whakamate, ki te whakamate rānei i tētahi kararehe nui pēnei i te hīkoi whero. 'He nui ngā tipu paitini, ā, e mōhio ana te iwi o mua ki te taiao i noho ai rātou, e mōhio ana rātou ki ngā tipu kai me ō rātou kaha hei rongoā me ngā paitini. He māmā, he iti hoki te utu o te hanga i tētahi paitini, ā, he iti rawa te mōrea. Hei taapiri, ko te hanga paitini he waahanga no te tikanga me te tikanga o te hopu.' Ko Tākuta Borgia kua...
Kei te whakamātautau ngā kaipūtaiao i te Whare Wānanga o Cambridge i ngā patu tawhito mō ngā paitini. E whakapono ana rātau i whakamahia e ngā kaiwhaiwhai Paleolithic ngā paitini tipu tae atu ki te 30,000 tau ki muri. Mā tēnei e nui ake ai te mate o ngā tao me ngā pere ki te kohatu. Ko ngā whakamātautau tōmua i runga i ngā pere 4,000 tau o mua mai i Ihipa kua whakaatu i ngā tohu o te paitini. Kei te tumanako te kapa ki te whakamātautau i ngā pito o ngā patu tawhito mō ngā tohu o te paitini.