Sommarja l- artiklu:  (CNN) Sa minn 7,000 sena ilu, in- nies taʼ Chinchorro li kienu jgħixu tul il- kosta tad- deżert taʼ dak li llum huwa ċ- Ċili u l- Perù kienu qed jagħmlu l- ġisem taʼ dawk li mietu. Iżda, wara eluf taʼ snin li fihom il- mummies baqgħu kkonservati sewwa, dawk il- fdalijiet antiki issa jinsabu fil- periklu li jiddiżintegraw malajr, wissa x- xjenzati taʼ Harvard. Il- ħati? Skond l- Iskola taʼ l- Inġinerija u x- Xjenzi Applikati taʼ Harvard, f'rapport taʼ l- aħbarijiet ippubblikat nhar it- Tnejn, l- umdità li qed tiżdied u li tgħin lill- mikroorganiżmi biex jikbru fuq il- ġilda tal- mumiji hija l- kawża. Minħabba f'hekk, xjentisti fil- mużew arkeoloġiku taʼ l- Università taʼ Tarapaca f'Arica, fit- tramuntana taċ- Ċili, diġà raw xi wħud mill- 120 eżempju prezzjuż tiegħu taʼ mumiji taʼ Chinchorro jibdew jinbidlu f'"ħama sewda", qalet din il- gazzetta. L-Eġittu joħroġ mumja ta'3,600 sena. Ir- rwol taʼ żieda fl- umdità ġie kkonfermat permezz taʼ testijiet fuq kampjuni tal- ġilda mill- professur taʼ Harvard Ralph Mitchell u r- riċerkatriċi Alice DeAraujo, skont il- nota għall- aħbarijiet. Is-sejbiet tagħhom se jgħinu lill-konservaturi f'Arica - żona niexfa fejn il-livelli ta' umdità kienu qed jiżdiedu f'dawn l-aħħar snin - biex jissalvagwardjaw ir-relikwi prezzjużi tagħhom. Il- mummijiet tal- Eġittu jagħmlu CT scans. Iżda Mitchell qal li kien imħasseb dwar potenzjalment mijiet ta' mummijiet oħra midfuna eżatt taħt il-wiċċ ramli fil-wied tat-Tramuntana taċ-Ċilì. "Għandek dawn il-korpi hemmhekk u qed tistaqsi: Kif nistaʼ nżommhom milli jdumu? Huwa kważi problema forensika", huwa kkwotat jgħid. Il- professur Marcela Sepulveda taʼ l- arkeoloġija fl- Università taʼ Tarapaca qal li kien hemm "proċess ikkumplikat" biex jiġu ppreparati l- mumiji. Dan kien jinvolvi t- tneħħija tal- moħħ u l- organi, li jiġu sostitwiti b'fibra naturali u rmied, il- ġisem jiġi maħdum mill- ġdid bil- qamħ u l- ġilda tiġi mgħottija b'għaġina tal- manganju, tal- okru jew tal- ħama kannella, skont il- perijodu. In- nies taʼ Chinchorro għamlu l- fdalijiet tal- bniedem mummifikati għal iktar minn 3,000 sena. L- iktar mumji antiki jmorru lura għal madwar 2,000 sena qabel ma l- Eġizzjani tal- qedem immumizzaw lill- faraoni tagħhom. L-iskenn juri...
Ix-xjentisti sabu li livelli ogħla ta'umdità jikkawżaw li l-mikrobi jikbru fuq il-ġilda tal-mummies. Xi eżemplari f'mużew fiċ- Ċilì bdew jiddekomponu u saru "ħmieġ iswed"