Din l- art kbira li nqabdu fis- seklu 19 malajr wasslet għal serje ta'ribellijiet tal- bdiewa madwar il- Messiku "mill- 1840s sal- Rivoluzzjoni Messikana ta'l-1910
" L-istudjuża Florencia Mallon ipproponiet li, b'reazzjoni, il-komunitajiet Indiġeni żviluppaw "il-Liberalizzazzjoni popolari tagħhom stess, waħda li rrikonoxxiet l-istituzzjonijiet u l-proprjetà komunitarji, u li ddefiniet iċ-ċittadinanza f'termini li ma eskludewx gruppi kulturali differenti". Fl-aħħar nofs tas-seklu 19 u fil-bidu tas-seklu 20, bl-iżvilupp dejjem jikber tal-ekonomija kapitalista nazzjonali u l-industrijalizzazzjoni, "il-komunitajiet indiġeni kienu sfurzati li jimmigraw lejn il-bliet" u "razzetti kbar". Bħala riżultat taʼ dan il- proċess, ħafna minnhom ma baqgħux jagħmlu parti mill- ġens tagħhom hekk kif "addottaw l- Ispanjol bħala l- lingwa prinċipali tagħhom u abbandunaw is- sens tradizzjonali taʼ l- identità etnika tagħhom, u bdew jagħtu l- lealtà tagħhom lill- identità nazzjonali li kienet qed tinbena mill- stat [Messiku]". Kien f'dan il- proċess li "il- komunitajiet [Inġini] kollha biddlu wkoll il- lingwa tagħhom, u l- identità etnika tagħhom, minn Indiani għal Mestizzi". Dan hu rifless fl- istatistika taʼ dak iż- żmien. Filwaqt li fl-1808, l-Indjani u l-Mestizzi kienu stmati li kienu jinkludu 60% u 23% tal-popolazzjoni rispettivament, sal-1885 dan kien 38% u 43%, u sal-1921 dan kien 29% u 59%. Mill-1808 sal-1921, huwa stmat li madwar 3 miljun persuna esperjenzaw din it-trasformazzjoni kulturali u etnika mill-Indjan għall-Mestiż, li kienet madwar 1/3 jew 1/4 tal-popolazzjoni kollha tal-pajjiż dak iż-żmien.