Sommarja l- artiklu:  L- iktar mummijiet antiki fid- dinja li nqabdu iktar minn 7,000 sena ilu fid- deżert niexef tat- tramuntana taċ- Ċilì qed jinbidlu f'ħmieġ iswed minħabba t- tibdil fil- klima. Ix- xjentisti sabu li l- umdità li qed tikber tistaʼ tikkawża splużjoni taʼ batterji li jgħixu fuq il- ġilda ppreservata tal- mumiji taʼ Chinchorro. Il- batterja mbagħad tiekol il- ġilda tal- antik, u b'hekk tinqasam f'ħmieġ iswed. Il- ġilda ppreservata fuq barra tal- mumiji taʼ Chinchorro f'Arica, fit- tramuntana taċ- Ċilì, bdiet tiddegrada malajr hekk kif il- batterji u l- arja umda qed jibdluha f'ħmieġ iswed, kif jidher fir- ritratt taʼ hawn fuq. Ir- riċerkaturi jgħidu li ż- żjieda fil- livelli taʼ umdità f'Arica, iċ- Ċilì, qed ipoġġi f'riskju l- 120 mumja taʼ Chinchorro li jinsabu fil- mużew arkeoloġiku tal- Università taʼ Tarapacá. Madankollu, dawn iwissew li mijiet taʼ mummijiet oħra midfuna eżatt taħt il- wiċċ tax- ramel fil- wiċċ taʼ l- art madwar ir- reġjun huma wkoll fil- periklu. Filwaqt li xi wħud mill-eqdem mummies misjuba fid-deżert ta' Atacama jidhru li kienu r-riżultat ta' konservazzjoni naturali fil-kundizzjonijiet estremament niexfa, madwar l-5000 QK, in-nies ta' Chinchorro bdew jippreservaw bil-ħsieb il-mejtin tagħhom. Għalkemm il- prattika bdiet 2,000 sena qabel ma l- Eġizzjani tal- qedem bdew immumizzaw il- mejtin tagħhom stess, it- tekniki użati mill- Chinchorro kienu spiss sorprendenti kemm kienu sofistikati. Ħafna drabi kienu jieħdu l- iktar kawtela meta jippreservaw il- fdalijiet tat- tfal u tat- trabi mejtin - li jissuġġerixxi li l- att kellu sinifikat profond billi jgħaqqad il- ħajjin mal- mejtin. L- ewwel il- Chinchorro kien joħroġ il- moħħ u l- organi qabel ma jerġaʼ jibni l- ġisem bil- fibri. Kienu jimlew il- kranju vojt bil- ġir jew irmied. Imbagħad kienu jużaw ħwawar biex jerġgħu jgħaqqduh flimkien u jgħaqqdu l- koxxa mal- kraniju. Kien jintuża bastun biex iżomm is- sinsla wieqfa u l- ġilda kienet imwaħħla flimkien qabel ma kienet mgħottija b'għaġina magħmula mill- manganju, l- okra ħamra jew il- ħama. Il- Professur Marcela Sepulveda, arkeologa fl- Università taʼ Tarapacá, qalet: 'Fl- aħħar għaxar snin, il- proċess aċċellera. 'Huwa importanti ħafna li jkollna aktar...
Mijiet ta'mummies ippreservati u midfuna mill-poplu antiku Chinchorro nstabu fix-xemx niexfa tad-deżert ta'Atacama fit-tramuntana taċ-Ċilì. Fl- aħħar għaxar snin dehru biċċiet tal- ilma suwed fuq xi mummies. Ix-xjentisti sabu li l-batterja fuq il-ġilda ppreservata kienet qed tkisser il-mummies. Il-livelli ta' umdità li qed jiżdiedu fir-reġjun 'qabżew' il-batterji tal-ġilda. Imbagħad qed jikkawżaw li l- ġilda ppreservata tinqasam f' ħmieġ iswed. Ix-xjentisti issa jittamaw li jipproteġu lill-mummies milli jbatu aktar ħsara.