Sommarja l- artiklu:  (CNN) Xjentisti f'NASA huma pass eqreb biex jifhmu kemm kien jista' jkun hemm ilma fuq Mars primurju. Dawn is-sejbiet il-ġodda jindikaw ukoll kif ir-riżervi tal-ilma primittivi hemmhekk setgħu evolvew matul biljuni ta' snin, u jindikaw li l-oċeani tal-bidu fuq il-Pjaneta l-Ħamra setgħu kellhom aktar ilma mill-Oċean Artiku tad-Dinja, ix-xjentisti tan-NASA jiżvelaw fi studju ppubblikat nhar il-Ġimgħa fil-ġurnal Science. "L- istudju tagħna jipprovdi stima soda taʼ kemm kien hemm ilma fuq Mars, billi niddeċiedu kemm ilma kien mitluf fl- ispazju", qal Geronimo Villanueva, xjentist fiċ- Ċentru Goddard għat- Titjiriet Spazjali tan- NASA. "B'dan ix- xogħol, nistgħu nifhmu aħjar l- istorja tal- ilma fuq Mars". Biex isibu tweġibiet għal din il- mistoqsija li ilha għal żmien twil dwar il- molekuli tal- ilma fuq Mars, ix- xjentisti użaw it- tliet teleskopi kbar tal- infrared fid- dinja, fiċ- Ċilì u fil- Hawaii, biex ikejlu traċċi taʼ ilma fl- atmosfera tal- pjaneta f'firxa taʼ żoni u staġuni, li jkopru minn Marzu 2008 sa Jannar 2014. "Minn l- art, nistgħu nieħdu ritratt taʼ l- emisfera kollha f'lejl wieħed", qal Michael Mumma taʼ Goddard. Ix-xjentisti ħares lejn il-proporzjon ta' żewġ forom differenti -- jew isotopi -- ta' ilma, H2O u HDO. Dan tal- aħħar isir itqal minn wieħed mill- atomi tal- idroġenu tiegħu, imsejjaħ dewtrijum, li għandu newtron fil- qalba tiegħu minbarra l- proton li għandhom l- atomi kollha tal- idroġenu. Dan għamilha aktar tqila fuq l- HDO, filwaqt li ammonti akbar ta'idroġenu minn H2O ħerqu fl- atmosfera, ħareġ mill- gravità baxxa ta'Mars u sparixxa fl- ispazju. B'riżultat ta' dan, l-ilma maqbud fil-qxur tal-ġlata tal-polari ta' Mars għandu livell ħafna ogħla ta' HDO milli l-ilma likwidu fuq l-Art, qalu x-xjenzati. Ix-xjentisti qabblu l-proporzjon ta' H2O għal HDO fl-atmosfera ta' Mars illum mal-proporzjon taż-żewġ molekuli maqbuda ġewwa meteorite ta' Mars, ġebla li waqgħet minn fuq Mars - forsi meta laqtu asteroid - u niżlet fuq l-Art madwar 4.5 biljun sena ilu. Huma setgħu jiddeterminaw kemm din il-proporzjon inbidlet maż-żmien u stmaw kemm ilma sparixxa minn fuq Mars -- madwar 87%. Is-sejbiet jindikaw...
Ix-xjentisti studjaw l-ilma fl-atmosfera taʼ Mars b' tliet teleskopi infrared ġganti. Huma qabblu l-proporzjon ta'ċerti molekuli fuq il-pjaneta ma'dak ta'meteorite ta'Mars li niżel fuq l-Art.