Sommarja l- artiklu:  Ħut fil- baħar li għadda mijiet taʼ mili 'l fuq minn xmara Afrikana wara li ħa dawra żbaljata 17-il miljun sena ilu qed jgħin biex idawwal mument ewlieni fl- evoluzzjoni tal- bniedem. Il- paleontoloġisti skoprew il- fdalijiet fossilizzati taʼ l- antenat tal- baleni bil- ħalq moderni f'nofs waħda mill- iktar żoni desertiċi ħarxa taʼ Turkana, il- Kenya. Dan ippermetta li x- xjentisti jindikaw meta l- pajsaġġ fl- Afrika tal- lvant beda jinbidel hekk kif l- art madwar il- Great Rift Valley bdiet titlaʼ. Dan il-fossili taʼ 17-il miljun sena li jidher fir- ritratt taʼ hawn fuq huwa minn balena li nstabet'il bogħod mill- art fil- Kenya u dan ifisser meta bdiet l- elevazzjoni tektonika tal- Afrika tal- Lvant li bidlet drastikament il- klima f' dan il- post. Dan kien mument kruċjali fl-evoluzzjoni tal-bniedem mill-primati hekk kif ħoloq l-abitati miftuħa u niexfa li wasslu lill-antenati tagħna bħal xadini biex jimxu wieqfa għall-ewwel darba. Huma jgħidu li għall-balena li jkunu vvjaġġaw hekk 'il bogħod ġewwa l-art fi xmara l-qasam għandu jkun ħafna aktar umdu, ħafna aktar ċatta u ddominata mill-foresti. Probabbilment huwa wieħed mill- iktar aspetti strambi tal- bijoloġija umana - li n- nisa taʼ ċerta età jitilfu l- abbiltà li jirriproduċu. Imma x- xjentisti skoprew li l- baleni qatil - speċi separata mill- bnedmin minn kważi 94 miljun sena taʼ evoluzzjoni - ukoll ibatu mill- menopawsa. Din is- sejba tistaʼ tipprovdi xi indikazzjonijiet dwar għala l- menopawsa żviluppat fl- ewwel lok. L- evoluzzjoni taʼ karatteristika li tnaqqas il- kapaċità riproduttiva taʼ speċi, ilha tfixkel lill- bijoloġisti u hemm numru taʼ teoriji dwar għala ħarġet fil- bnedmin. Issa grupp taʼ riċerkaturi mill- Università taʼ Exeter u l- Università taʼ York setgħu sabu r- raġuni għall- menopawsa - għallinqas fil- baleni qatil. Huma sabu li dan iħalli lill- nisa anzjani u li għandhom iktar esperjenza biex iwasslu lill- familji tagħhom fit- tfittxija għall- ikel u b'hekk iżidu l- ħila tal- grupp kollu li jgħix. Is- sejbiet issa jistgħu wkoll jgħinu biex jispjegaw għaliex il- menopawsa ħarġet fil- popolazzjonijiet umani - din ippermettiet lin- nisa anzjani jagħtu l- għarfien tagħhom u jgħinu fil- kura għall-...
Fossil ta'balena bil- fnuq instab fid- deżert ta'Turkana tal- punent fil- Kenya. Il-fdalijiet tal-mammiferi tal-baħar nstabu 459 mil mill-oċean. Huwa maħsub li għadda x-xmara Anza antika wara li ħa dawra ħażina. Dak iż- żmien l- Afrika tal- Lvant kienet tkun iktar ċatta, imxarrba u mgħottija bil- foresta. Ix-xjentisti jgħidu li dan jimmarka punt ewlieni qabel ma l-pajsaġġ beda jitla '. Dan wassal biex il-klima tinxef u l-abitat isir inqas foresti. Ir-riċerkaturi jgħidu li wasslu lill- primati li kienu jgħixu hemm biex jevolvu l- mixi bipedali.