या प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी आपल्याला हे जाणून घ्यावे लागेल की, पंचायत राज पद्धतीचा स्वीकार राजस्थान राज्यात नागौर जिल्ह्यात २ ऑक्टोबर १९५९ रोजी करण्यात आला. उत्तर: नागौर जिल्ह्यातील राजस्थान राज्यात.
खालील प्रश्नाचे उत्तर देण्यापूर्वी जाणीव प्रवाहाचा एक प्रवाह काढा. पार्श्वभूमी: राजस्थान राज्यात पंचायत राज पद्धतीचा स्वीकार 2 ऑक्टोबर 1959 रोजी नागौर जिल्ह्यात करण्यात आला. आंध्र प्रदेश दुसऱ्या क्रमांकावर तर महाराष्ट्र नवव्या क्रमांकावर आहे. १९५० आणि ६० च्या दशकात राज्य सरकारांनी ही पद्धत स्वीकारली कारण विविध राज्यांमध्ये पंचायती स्थापन करण्यासाठी कायदे मंजूर करण्यात आले. 1992 साली 73 व्या घटना दुरुस्तीद्वारे भारतीय राज्यघटनेतही याला पाठिंबा देण्यात आला. 1992 च्या सुधारणा कायद्यात आर्थिक विकास योजना आणि सामाजिक न्याय तयार करण्यासाठी तसेच घटनेच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये सूचीबद्ध 29 विषयांच्या संदर्भात अंमलबजावणीसाठी पंचायतींना अधिकार आणि जबाबदाऱ्या देण्याची तरतूद आहे. तसेच योग्य कर, शुल्क, टोल आणि शुल्क आकारण्याची आणि गोळा करण्याची क्षमता आहे.  प्रश्न: १९५९ साली भारतात पंचायती राज पहिल्यांदा कुठे सुरू करण्यात आला?