जीवनाचा अर्थ आणि 'चांगले' कसे जगावे या विषयावर सर्वात जास्त विचार केला जाणारा आणि सिद्धांत मांडला जाणारा विषय आहे. अज्ञात गोष्टी समजावून सांगणे आणि जग कसे कार्य करते याचे स्पष्टीकरण तयार करणे हे मानवी स्वभाव आहे; इतिहासात तत्वज्ञानी काही जीवन चांगले का आहेत आणि इतर का नाहीत याबद्दल त्यांचे स्वतःचे निष्कर्ष काढले आहेत. या बाबतीत अंतर्दृष्टी देणारी दोन प्रमुख आकडेवारी म्हणजे प्लेटोच्या द अॅपॉलॉजी मधील सॉक्रेटीस आणि निकोमाचियन एथिक्स मधील अरिस्टोटल. एक साधी वाटणारी संकल्पना लवकरच घटकांच्या गोंधळात टाकणार्या आणि गुंतागुंतीच्या जाळीत रूपांतरित होते जी केवळ योग्य प्रमाणात एकत्रितपणे प्रत्येक पुरुष किंवा स्त्रीला पूर्ण चांगले जीवन देते. आपण चांगले जीवन कसे जगावे याबद्दल चर्चा करण्यासाठी आपण प्रथम सॉक्रेटस आणि अरिस्टॉटलच्या दृष्टीने चांगल्याची व्याख्या करण्यात योगदान देणारे भिन्न घटकांबद्दल चर्चा केली पाहिजे. चांगल्या संकल्पनेचे घटक कोणते आहेत? ते जन्मजात आहे की शिकलेले आहे? ते खरेदी करता येईल का? ते तात्पुरते आहे किंवा ते चिरंतन आहे? ते एखाद्या व्यक्तीला किंवा संपूर्ण समाजाला लागू होते का? एखादी व्यक्ती चांगली वागते का? चांगले जीवन देवाने दिले किंवा माणसाने मिळवले असे कसे म्हणता येईल? आणि यापैकी कोणत्याही प्रश्नाचे निश्चित उत्तर नसले तरी, दोन्ही लेखकांच्या ग्रंथांमध्ये चांगले जीवन जगणे हे आपण केलेल्या निवडींवर अवलंबून असते आणि ते आपण सदस्यता घेतलेल्या चांगल्याची व्याख्या कशी तुलना करतात. सुकरात आणि अरिस्टॉटल हे चांगले जीवन मिळवण्यासाठी तुम्ही ज्या मार्गावर चालत आहात त्या मार्गाचे वर्णन करण्यासाठी सद्गुण, धैर्य, आनंद आणि बुद्धिमत्ता या शब्दांचा वापर करतात आणि हे सर्व महत्वाचे आहेत, परंतु चांगल्या जीवनाचा मुख्य चालक म्हणजे डॅल्के १ प्रत्येकाची अशी वैशिष्ट्ये आहेत जी सामान्यपणे परिभाषित केलेल्या चांगल्या जीवनाच्या विकासासाठी मदत करतात. चांगले जीवन कसे जगावे याबद्दल सिद्धांत करणे चांगले जीवन काय आहे आणि ते बनविणारे घटक काय आहेत हे परिभाषित करण्याची आवश्यकता आहे. अरिस्टॉटलने निकोमाचियन एथिक्समध्ये सिद्धांत मांडला की सद्गुण किंवा उत्कृष्टतेची कल्पना सर्वोच्च "चांगले" बनविणार्या घटकांसाठी एक सर्वसमावेशक थीम असू शकते, हे चांगले आहे जे शेवटचे बिंदू किंवा उत्पादनामध्ये समाविष्ट आहे. आणि सद्गुणाचा विकास कोणत्याही भावना, कृती किंवा वैशिष्ट्यांच्या अति आणि कमी दरम्यानच्या मध्यभागी असतो. भावना आणि कृतीमध्येच अतिरेक, अपुरेपणा आणि मध्यम आढळतात. अशाप्रकारे आपण भीती, आत्मविश्वास, इच्छा, राग, दया आणि सर्वसाधारणपणे कोणत्याही प्रकारचे सुख आणि वेदना अनुभवू शकतो, एकतर खूप जास्त किंवा खूप कमी, आणि कोणत्याही परिस्थितीत योग्यरित्या नाही. परंतु हे सर्व अनुभव योग्य वेळी, योग्य वस्तूंच्या दिशेने, योग्य लोकांच्या दिशेने, योग्य कारणासाठी आणि योग्य पद्धतीने घेणे हाच मध्यम आणि सर्वोत्तम मार्ग आहे, जो सदाचरणाचे लक्षण आहे. (अरिस्टोटल. बीके. २, पृ. ४३) आणि तरीही, अरिस्टोटल किंवा सॉक्रेटीस यांनी दिलेल्या अगदी अचूक व्याख्यामध्येही खूप अस्पष्टता आहे. काही वैशिष्ट्ये किंवा कृतींना मूळतः चांगले किंवा वाईट म्हणून वर्गीकृत केले जात असताना अरिस्टोटल सिद्धांत सांगतात की फक्त एक किंवा दोन वैशिष्ट्यांचा वापर करणे म्हणजे आपण एक चांगली व्यक्ती आहात असे नाही. पण त्याऐवजी, तो म्हणतो की कधीही आणि नेहमीच्या अतिरेक्यांच्या दरम्यान एक मध्यम वापर बिंदू आहे जो सदाचारात योगदान देतो, आणि मग एक चांगले जीवन. तो बिंदू कोठे आहे हे अद्याप अज्ञात आहे, अंशतः एका व्यक्तीच्या दुसर्या व्यक्तीच्या तुलनेत असीम परिस्थितीतील फरकामुळे डॅल्के २  त्यांच्या आयुष्यादरम्यान आणि अंशतः संपूर्ण व्यक्तीमध्ये योगदान देणाऱ्या चलनांच्या जटिलतेमुळे आणि परिमाणाने. तथापि, अॅरिस्टॉटल दोन अतिरेक्यांमधील मध्यवर्ती परिभाषित करण्यात मदत करण्यासाठी एक सद्गुणी पुरुष किंवा स्त्रीच्या त्याच्या व्याख्येच्या काही सर्वसमावेशक वर्णनकर्त्यांमध्ये जातो. उदाहरणार्थ, आनंद आणि वेदना यांचे मध्यवर्ती स्थान आत्मसंयम आहे, भीती आणि आत्मविश्वास यांच्यात धैर्य आहे, आणि ईर्ष्या आणि द्वेष यांच्यात नीतिमान पडतात.१ ही उदाहरणे दोन विरोधी गुणधर्मांमधील मध्यवर्ती स्थान कसे शोधायचे यावर प्रकाश टाकतात, परंतु आपण चांगले जीवन कसे जगले पाहिजे याबद्दल सूचना देत नाहीत. चांगल्याची संकल्पना निश्चितपणे परिभाषित करणे हे जटिल असले तरी दररोजच्या निर्णयांसमोर येताना विचार करण्याची चौकट अरिस्टोटल चांगल्या आयुष्याचा कसा जगता येईल याबद्दल चर्चा करण्यास अनुमती देते. चांगले जीवन कसे जगावे यासाठी एक रचनाबद्ध योजना तयार करणे हा प्रश्न निर्माण करतो की, कोणी चांगले जीवन जगू शकतो का? शिवाय, गुण पूर्ण करणारे घटक जन्मजात आहेत की शिकलेले आहेत? अरिस्टोटल दोन विचार शाळांमध्ये प्रवेश करतो, प्रथम असे की काही वैशिष्ट्ये आहेत जी जन्मतःच नैतिक सद्गुणाच्या शोधात अडथळा आणू शकतात किंवा थांबवू शकतात आणि दुसरे म्हणजे, हे वैशिष्ट्ये कालांतराने आणि अनुष्ठान पद्धतीने विकसित होतात. नंतरचे, तो तुलनात्मकपणे वर्णन करतो, <unk> त्याचप्रमाणे, आपण योग्य कृतींच्या सरावाने, स्वतःवर नियंत्रण ठेवून स्वतःवर नियंत्रण ठेवून आणि शौर्यपूर्ण कृत्ये करून शूर बनतो.<unk> (अरिस्टोटल. बीके. २, पृ. ३४) दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, सतत सद्गुणी राहूनच माणूस सद्गुणी बनतो. म्हणूनच जेव्हा आपण सर्व विरोधी गुणांच्या मध्यभागी राहतो तेव्हा आपण स्वतः ला चांगल्या जीवनात शोधतो. समाजातील प्रत्येकजण चांगले आयुष्य जगू शकत नाही, परंतु समाजातील प्रत्येकजण चांगले जीवन जगू शकतो. या टप्प्यावर हे महत्वाचे आहे पुस्तक II अध्याय 1 मध्ये दिलेली उदाहरणे ७ - निकोमाकीयन नैतिकता डॅल्के ३  चांगल्या आयुष्याची व्याख्या म्हणजे यश, प्रसिद्धी किंवा संपत्ती नव्हे तर त्या घटकांच्या संयोगाचा अभ्यास करणे ज्यामुळे सद्गुण निर्माण होते. काही गुण जसे की सद्गुण हे चांगले आहेत, तर संपत्ती हा चांगल्या जीवनाचा जोरदार वादग्रस्त भाग आहे. अरिस्टोटल आणि सॉक्रेटिस दोघेही सहमत आहेत की संपत्ती हे चांगल्या जीवनाचे सूचक नाही परंतु अशा जीवनाच्या विकासामध्ये पैशाची भूमिका काय आहे याबद्दल त्यांचे विचार भिन्न आहेत. अरिस्टॉटलचा असा विश्वास आहे की सद्गुणी जीवनाच्या पैलूंसाठी संपत्ती आवश्यक आहे, तर सॉक्रेटीसचा असा विश्वास आहे की संपत्ती ही केवळ चांगल्या जीवनाची उपोत्पाद आहे. अरिस्टोटल हे मान्य करतात की, "धन हे आपण शोधण्याचा प्रयत्न करीत असलेले चांगले नाही, कारण ते फक्त उपयुक्त आहे, म्हणजेच ते काहीतरी दुसरे साधन आहे. " (अरिस्टोटल. बीके. १, पृ. 9) अन्यथा असे म्हणणे की संपत्ती हे अंतिम ध्येय नसून एखाद्याच्या मूल्याचा विचार करताना निरर्थक आहे, परंतु चांगले जीवन निर्माण करण्यात हे उपयुक्त आहे. दुसरीकडे, सॉक्रेटीस संपत्तीबद्दल असे लिहितो की ती उत्कृष्टता निर्माण करत नाही आणि कधीकधी तिच्या विकासास प्रतिबंधित देखील करू शकते. द अॅपॉलॉजीमध्ये सॉक्रेटीस ज्युरीला म्हणतो, "धन श्रेष्ठता आणत नाही, तर श्रेष्ठता संपत्ती आणते आणि पुरुषांसाठी इतर सर्व सार्वजनिक आणि खाजगी आशीर्वाद. " प्लेटो. 30 ब) हा कोट बचावात्मक युक्तिवादाच्या संदर्भातून काढला गेला असला तरी तो अजूनही संपत्तीबद्दल सॉक्रेटीसच्या विश्वासाला धरून आहे. अरस्तूसारख्या सोफिस्ट्सना पैशाची किंमत समजत नाही. इतर सोफिस्ट्सप्रमाणे आपल्या तत्त्वज्ञानाचे अनुकरण करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शुल्क न आकारण्याच्या आपल्या निर्णयाचा बचाव करताना तो म्हणाला की, तो देवाच्या सेवेत आहे. चांगल्या जीवनात संपत्तीच्या भूमिकेविषयीचे दोन्ही सिद्धांत विचारात घेणे महत्वाचे आहे. संपत्तीमुळे भ्रष्टाचार होतो आणि गरिबीमुळे पाप वाढते का? भीतीप्रमाणेच संपत्तीलाही मध्यस्थीची गरज असते. अरिस्टॉटलने भीतीचे वर्णन केले आहे, थोडीशी भीती म्हणजे बेफिकीरपणा, तर जास्त भीती म्हणजे भ्याडपणा. संपत्तीमध्ये एकच विचार डॅल्के ४  खूप कमी वापरल्यास अत्यंत दारिद्र्य निर्माण होते ज्यामुळे सद्गुणी जीवन जगण्यापासून विचलित होते आणि खूप जास्त वापरल्यास वेगवेगळे विकार निर्माण होतात ज्यामुळे समान परिणाम मिळतात. 'चांगल्या गोष्टी' किती काळ टिकतात याबद्दलचा आणखी एक वादग्रस्त सिद्धांत आहे. चांगल्या आयुष्याची व्याख्या करताना, आपण वर्णनकर्ता म्हणून चांगले कधी वापरू शकता याबद्दल विचार करणे महत्वाचे आहे. जर एखाद्याच्या जीवनाशी संबंधित चांगुलपणा अनंतकाळ टिकतो तर ही संज्ञा कायमस्वरूपी आहे आणि ती एखाद्याच्या संपूर्ण आयुष्यात लागू केली जाऊ शकते. जर त्याउलट, जीवनभर चांगुलपणा येतो आणि जातो तर ही संज्ञा केवळ तात्पुरती किंवा नंतरच्या काळात एखाद्याच्या संपूर्ण जीवनाकडे लक्ष देण्यासाठी वापरली जाऊ शकते. त्याच्या अंमलबजावणीच्या घोषणेनंतर सॉक्रेटीस म्हणतो, "एक चांगला माणूस जीवनात किंवा मृत्यूमध्ये दुखापत होऊ शकत नाही आणि त्याच्या व्यवसायाकडे दैवतांनी दुर्लक्ष केले नाही". प्लेटो. 41 c-d) एक चांगला माणूस किंवा चांगली जीवन जगणारी स्त्री ही जीवन आणि मृत्यू दरम्यान सतत आणि कायमची आहे ही कल्पना देणे. तथापि, अरिस्टॉटल असा युक्तिवाद करतो की चांगले जीवन हे लहान वस्तूंचे एकूण असल्याने, एखाद्याच्या जीवनाचे वर्णन करण्यासाठी हा शब्द वापरण्यासाठी, ते त्यांच्या आयुष्याच्या शेवटी आले पाहिजे, एकूणच ते पहात आहे. लहान ध्येय आणि शेवटच्या बिंदूंचे वर्णन केल्यानंतर तो पुढे जातो आणि म्हणतो, "उच्चतम चांगले, दुसरीकडे, काहीतरी अंतिम असणे आवश्यक आहे" (अरिस्टॉटल. बीके. १ प. ग. 14) असे सांगून की चांगल्या जीवनाच्या वेगवेगळ्या शाखा आहेत, सद्गुणी वर्तन स्थिर नाही आणि म्हणूनच आपण त्यांच्या आयुष्याचे संपूर्ण वर्णन करू शकत नाही जोपर्यंत ते संपत नाही. चांगल्या गोष्टी किती काळ टिकतात याबद्दल सॉक्रेटीसचे तर्क अगदीच भोळे आहेत, कारण लोक काळाबरोबर बदलतात, त्यांच्या आयुष्यातील संपूर्ण माहितीसहच एखादा असा दावा करू शकतो की त्यांच्याकडे चांगले जीवन आहे की नाही. थोडक्यात, आपण एकत्र कसे चांगले जीवन जगावे याबद्दलचे दोन भिन्न दृश्ये या विषयावर अंतर्दृष्टी आणि सिद्धांत प्रदान करतात परंतु तसे करण्याबद्दल पूर्ण सूचना प्रदान करत नाहीत. प्लेटोने लिहिलेल्या सॉक्रेट्सने आपल्या स्वतःच्या आयुष्याचे वर्णन केले आहे जे त्याने डॅल्के ५  आणि अरिस्टोटल एक तत्वज्ञानी सिद्धांत प्रदान करतो की कसे जगावे यामागील तत्वज्ञानी सिद्धांत आनंद किंवा दुसऱ्या शब्दांत एक चांगले जीवन हे अंतिम ध्येय आहे. चांगले जीवन कसे जगावे हे समजून घेण्यासाठी सर्वात जवळचा मार्ग म्हणजे चांगले जीवन कसे बनते हे समजून घेणे, आणि हे देखील व्यक्तिपरक आहे. एका व्यक्तीचे सद्गुणी जीवनाचे अर्थ काय आहे याबद्दलचे विचार दुसऱ्या व्यक्तीपेक्षा खूप वेगळे असू शकतात, हे त्यांच्या राहत्या जागेवर, त्यांच्या धार्मिक श्रद्धा किंवा सामाजिक स्थितीवर अवलंबून असते. या भिन्नतेमुळे चांगल्या जीवनाचे अनेक मार्गदर्शक आणि व्याख्या तयार होतात. निकोमाचियन नीतिशास्त्रात सादर करण्यात आलेली एक संकल्पना व्यापकपणे स्वीकारली जाऊ शकते ती म्हणजे एखाद्याच्या जीवनात त्यांच्या प्रत्येक भावना, कृती आणि वैशिष्ट्यांमधील एक मध्यवर्ती बिंदू असतो जो सद्गुण निर्माण करतो आणि चांगल्या जीवनाकडे नेतो.
सुकरात आणि अरस्तू यांच्या मते चांगल्या जीवनाची संकल्पना काय आहे आणि त्यात योगदान देणारे घटक कोणते आहेत? चांगले जीवन जन्मजात आहे किंवा शिकलेले आहे, आणि कोणीही ते साध्य करू शकतो का?