कार्ल मार्क्स यांनी बॉन आणि बर्लिन या विद्यापीठांमध्ये कायदा आणि तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला. 14 मार्च 1883 रोजी त्यांचे निधन झाले.
कार्ल मार्क्स बद्दलच्या संदर्भ ग्रंथाच्या आधारे, मला सांगा तो केव्हा मरण पावला, त्याने कोणते विषय शिकले आणि कोणत्या विद्यापीठात त्याने शिक्षण घेतले.
Context:कार्ल हेनरिक मार्क्स (जर्मनः [maʁks]; ५ मे १८१८ <unk> १४ मार्च १८८३) हे एक जर्मन तत्त्वज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ, इतिहासकार, समाजशास्त्रज्ञ, राजकीय सिद्धांतकार, पत्रकार, राजकीय अर्थशास्त्राचे समीक्षक आणि समाजवादी क्रांतिकारक होते. त्यांचे सर्वात प्रसिद्ध शीर्षक हे 1848 मधील द कम्युनिस्ट मॅनिफेस्टो आणि चार खंडातील द कॅपिटल (1867-1883) आहेत. मार्क्सच्या राजकीय आणि तत्वज्ञानाच्या विचारांचा नंतरच्या बौद्धिक, आर्थिक आणि राजकीय इतिहासावर प्रचंड प्रभाव पडला. त्याचे नाव एक विशेषण, एक संज्ञा, आणि सामाजिक सिद्धांत एक शाळा म्हणून वापरले गेले आहे.  जर्मनीच्या ट्रीर येथे जन्मलेल्या मार्क्स यांनी बॉन आणि बर्लिन या विद्यापीठांमध्ये कायदा आणि तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास केला. १८४३ मध्ये त्यांनी जर्मन नाट्य समीक्षक आणि राजकीय कार्यकर्त्या जेनी फॉन वेस्टफालेनशी लग्न केले. आपल्या राजकीय प्रकाशनांमुळे मार्क्स हा देशविहीन झाला आणि लंडनमध्ये पत्नी आणि मुलांसोबत अनेक दशके निर्वासित राहिला, जिथे त्याने जर्मन तत्त्वज्ञ फ्रेडरिक एंगेल्स यांच्या सहकार्याने आपले विचार विकसित केले आणि ब्रिटिश संग्रहालय वाचन कक्षात संशोधन करून आपले लेखन प्रकाशित केले.  मार्क्सचे समाज, अर्थशास्त्र आणि राजकारण याविषयीचे गंभीर सिद्धांत, एकत्रितपणे मार्क्सवाद म्हणून समजले जातात, असे मानतात की मानवी समाज वर्ग संघर्षातून विकसित होतात. भांडवलशाही उत्पादन पद्धतीमध्ये, हे उत्पादन साधनांवर नियंत्रण ठेवणारे सत्ताधारी वर्ग (बुर्जुआ म्हणून ओळखले जाते) आणि मजुरीच्या बदल्यात त्यांची कामगार-शक्ती विकून हे साधन सक्षम करणारे कामगार वर्ग (प्रोलेटरीयाट म्हणून ओळखले जाते) यांच्यातील संघर्षात प्रकट होते. ऐतिहासिक भौतिकवाद म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गंभीर दृष्टिकोनाचा वापर करून, मार्क्सने भांडवलशाहीने मागील सामाजिक-आर्थिक प्रणालींप्रमाणेच अंतर्गत तणाव निर्माण केला आणि या तणावामुळे स्वतः ची नाश होईल आणि त्याऐवजी समाजवादी उत्पादन पद्धती म्हणून ओळखल्या जाणार्या नवीन प्रणालीद्वारे बदलले जाईल. मार्क्सच्या मते, भांडवलशाहीच्या अंतर्गत वर्गविरोधामुळे - काही प्रमाणात त्याच्या अस्थिरतेमुळे आणि संकटाच्या प्रवृत्तीमुळे - कामगार वर्गाची वर्ग जाणीव विकसित होईल, ज्यामुळे त्यांना राजकीय सत्ता मिळू शकेल आणि शेवटी उत्पादकांच्या मुक्त संघटनेने बनविलेले वर्गविहीन, कम्युनिस्ट समाज स्थापन होईल. मार्क्सने त्याची अंमलबजावणी करण्यासाठी सक्रियपणे दबाव आणला, असा युक्तिवाद केला की कामगार वर्गाला भांडवलशाही पाडण्यासाठी आणि सामाजिक-आर्थिक मुक्ती आणण्यासाठी संघटित कामगार क्रांतिकारी कारवाई करावी.  मानवजातीच्या इतिहासातील सर्वात प्रभावशाली व्यक्तींपैकी एक म्हणून मार्क्सचे वर्णन केले गेले आहे आणि त्यांच्या कार्याचे कौतुक आणि टीका दोन्ही झाली आहे. अर्थशास्त्रातील त्यांच्या कार्यामुळे श्रम आणि भांडवलाशी असलेल्या संबंधाविषयीच्या सध्याच्या काही सिद्धांतांचा पाया रचला गेला. जगभरातील अनेक बुद्धिजीवी, कामगार संघटना, कलाकार आणि राजकीय पक्ष मार्क्सच्या कार्यामुळे प्रभावित झाले आहेत, अनेकदा त्यांचे विचार सुधारित किंवा रुपांतरित केले आहेत. आधुनिक सामाजिक विज्ञानाच्या प्रमुख शिल्पकारांपैकी एक म्हणून मार्क्सचा उल्लेख केला जातो.