थॉमस जेफरसन (१३ एप्रिल १७४३[अ] <unk> ४ जुलै १८२६) हा एक अमेरिकन राजकारणी, मुत्सद्दी, वकील, आर्किटेक्ट, तत्वज्ञानी आणि संस्थापक पिता होता जो १८०१ ते १८०९ पर्यंत अमेरिकेचा तिसरा अध्यक्ष होता. दुसऱ्या महाद्वीपीय कॉंग्रेसने स्वतंत्रतेच्या घोषणेचे लेखक म्हणून नियुक्त केलेल्या पाच सदस्यांच्या समितीमध्ये जेफरसन हे घोषणेचे मुख्य लेखक होते. अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धानंतर आणि १८०१ मध्ये राष्ट्राचे तिसरे अध्यक्ष होण्यापूर्वी, जेफरसन जॉर्ज वॉशिंग्टनच्या नेतृत्वाखाली अमेरिकेचे पहिले परराष्ट्र सचिव होते आणि नंतर जॉन अॅडम्सच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्राचे दुसरे उपाध्यक्ष होते.  राष्ट्राच्या संस्थापक पूर्वजांमध्ये जेफरसनला त्याच्या बौद्धिक खोली आणि रुंदीमध्ये अतुलनीय मानले जाते. त्यांचे उत्कट लेखन आणि विचार, भाषण आणि धर्माच्या स्वातंत्र्यासह मानवी हक्कांसाठी वकिली ही अमेरिकन क्रांतीच्या मागे एक अग्रगण्य प्रेरणा होती, ज्यामुळे शेवटी अमेरिकन क्रांतिकारी युद्ध, अमेरिकन स्वातंत्र्य आणि अमेरिकेची राज्यघटना झाली. जेफरसनच्या विचारांनी 17 व्या आणि 18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात परिवर्तनकारी ठरलेल्या प्रबोधन युगला आकार देण्यासाठी आणि प्रेरणा देण्यासाठी जागतिक पातळीवर प्रभाव पाडला. ते लोकशाही, प्रजासत्ताकवाद आणि वैयक्तिक हक्कांचे अग्रगण्य समर्थक होते आणि त्यांनी राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर फॉर्मिंग दस्तऐवज आणि निर्णय तयार केले.  अमेरिकन क्रांतीदरम्यान, जेफरसनने फिलाडेल्फियामध्ये दुसऱ्या महाद्वीपीय कॉंग्रेसमध्ये व्हर्जिनियाचे प्रतिनिधित्व केले, ज्याने 4 जुलै 1776 रोजी स्वातंत्र्याची घोषणा केली. व्हर्जिनियाचे कायदेतज्ञ म्हणून त्यांनी धार्मिक स्वातंत्र्यासाठी राज्य कायद्याचा मसुदा तयार केला. १७७९ ते १७८१ या कालावधीत व्हर्जिनियाचे ते दुसरे गव्हर्नर होते. १७८५ मध्ये जेफरसन यांना फ्रान्सचे अमेरिकेचे मंत्री म्हणून नियुक्त करण्यात आले आणि त्यानंतर १७९० ते १७९३ पर्यंत राष्ट्राचे पहिले परराष्ट्र सचिव म्हणून अध्यक्ष जॉर्ज वॉशिंग्टन यांच्या नेतृत्वाखाली नियुक्त करण्यात आले. जेफरसन आणि जेम्स मॅडिसन यांनी पहिल्या पक्ष व्यवस्थेच्या स्थापनेदरम्यान फेडरलिस्ट पक्षाला विरोध करण्यासाठी डेमोक्रॅटिक-रिपब्लिकन पार्टीचे आयोजन केले. मॅडिसन यांच्याबरोबर त्यांनी 1798 आणि 1799 मध्ये केंटकी आणि व्हर्जिनिया रिझोल्यूशन्सचे अनामिकपणे लेखन केले, ज्याने फेडरल एलियन आणि देशद्रोह कायदे रद्द करून राज्यांचे अधिकार बळकट करण्याचा प्रयत्न केला.  जेफरसन आणि फेडरलिस्ट जॉन अॅडम्स मित्र तसेच राजकीय प्रतिस्पर्धी बनले, कॉन्टिनेंटल कॉंग्रेसमध्ये सेवा केली आणि एकत्र स्वातंत्र्य जाहीरनाम्याचा मसुदा तयार केला. १७९६ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत जेफरसन दुसऱ्या क्रमांकावर आला. त्यावेळच्या निवडणूक प्रक्रियेनुसार, अॅडम्सच्या जागी जेफरसन उपाध्यक्ष बनले. जेफरसनने 1800 मध्ये अॅडम्स यांना पुन्हा आव्हान दिले आणि अध्यक्षपद जिंकले. आपल्या कार्यकाळानंतर जेफरसनने अॅडम्सशी समेट केला आणि त्यांनी 14 वर्षे पत्रव्यवहार केला. ते आणि अॅडम्स दोघेही 4 जुलै 1826 रोजी एकाच दिवशी मरण पावले, जे स्वातंत्र्य घोषणेच्या 50 व्या वर्धापन दिन होते.  अध्यक्ष म्हणून, जेफरसन यांनी बर्बर समुद्री चाच्यांविरुद्ध आणि आक्रमक ब्रिटिश व्यापार धोरणांविरुद्ध देशाच्या नौवहन आणि व्यापार हितसंबंधांचा पाठपुरावा केला. १८०३ सालापासून त्यांनी लुईझियाना खरेदीद्वारे पाश्चिमात्य विस्तारवादी धोरणाला प्रोत्साहन दिले, ज्यामुळे देशाच्या दावा केलेल्या जमिनीचे क्षेत्र दुप्पट झाले. वसाहतीसाठी जागा निर्माण करण्यासाठी जेफरसनने नव्याने मिळवलेल्या प्रदेशातून भारतीय वंशाच्या जमातीला काढून टाकण्याची प्रक्रिया सुरू केली. फ्रान्सबरोबरच्या शांतता चर्चेच्या परिणामी, त्यांच्या प्रशासनाने लष्करी सैन्याची संख्या कमी केली. १८०४ मध्ये त्यांची पुन्हा निवड झाली, परंतु त्यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळाला घरातील अडचणींचा सामना करावा लागला, ज्यात माजी उपाध्यक्ष आरोन बर्च्या खटल्याचा समावेश होता. १८०७ साली जेफरसनने अमेरिकेच्या नौवहन व्यवस्थेला ब्रिटिशांनी दिलेल्या धोक्यांच्या प्रत्युत्तरामध्ये एम्बार्गो कायदा लागू केला तेव्हा अमेरिकेचा परकीय व्यापार कमी झाला. त्याच वर्षी, जेफरसनने गुलाम आयात करण्यास प्रतिबंध करणाऱ्या कायद्यावर स्वाक्षरी केली.  जेफरसन हे एक वृक्षारोपण मालक, वकील आणि राजकारणी होते आणि त्यांनी सर्वेक्षण, गणित, बागकाम आणि यांत्रिकी यासह अनेक विषयांवर प्रभुत्व मिळवले होते. तो पल्लडियन परंपरेतील एक शिल्पकारही होता. धर्म आणि तत्त्वज्ञानात जेफरसनच्या तीव्र स्वारस्यामुळे त्यांची अमेरिकन फिलॉसॉफिकल सोसायटीच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती झाली. ख्रिश्चन धर्म, एपिक्युरीवाद आणि देवत्ववाद यांचा त्याच्यावर प्रभाव होता. जेफरसनने ख्रिस्ताच्या दैवीत्वाला नाकारत मूलभूत ख्रिस्ती धर्माला नाकारले. एक भाषातज्ञ म्हणून जेफरसनला अनेक भाषा येत होत्या. ते पत्रलेखक होते आणि एडवर्ड कॅरिंग्टन, कॅरोलिनचे जॉन टेलर आणि जेम्स मॅडिसन यांच्यासह अनेक प्रमुख लोकांशी पत्रव्यवहार केला. १७८५ मध्ये जेफरसन यांनी व्हर्जिनिया राज्यावरील नोट्स लिहिले, जे १८०० पूर्वी प्रकाशित झालेले कदाचित सर्वात महत्वाचे अमेरिकन पुस्तक मानले जाते. जेफरसन यांनी प्रबुद्धीवादी विचारांचे, मूल्यांचे आणि शिकवणींचे समर्थन केले.  1790 च्या दशकापासून, जेफरसनला त्याच्या सासू आणि गुलाम सॅली हेमिंग्जने मुले असल्याची अफवा पसरली होती, ज्यामुळे जेफरसन-हेमिंग्ज वादविवाद म्हणून ओळखले जाते. १९९८ मध्ये डीएनए चाचणीत असे निष्पन्न झाले की सॅली हेमिंग्जची एक मुलगी एस्टन हेमिंग्ज, जेफरसन पुरुष वंशातील होती. डॉक्युमेंटरी आणि सांख्यिकीय मूल्यमापनावर आधारित विद्वान एकमतानुसार, तसेच तोंडी इतिहासाच्या आधारे, जेफरसनने हेमिंग्जसह किमान सहा मुलांचे वडील बनले, त्यापैकी चार प्रौढ वयात जिवंत राहिले.  सार्वजनिक पदावरून निवृत्त झाल्यानंतर जेफरसन यांनी व्हर्जिनिया विद्यापीठाची स्थापना केली. अध्यक्षीय विद्वान आणि इतिहासकार सामान्यतः जेफरसनच्या सार्वजनिक कामगिरीचे कौतुक करतात, ज्यात व्हर्जिनियामध्ये धार्मिक स्वातंत्र्य आणि सहिष्णुतेचे समर्थन करणे, युद्ध किंवा वादविवाद न करता फ्रान्सकडून लुईझियाना प्रांताचा शांततेत संपादन करणे आणि त्याच्या महत्वाकांक्षी आणि यशस्वी लुईस आणि क्लार्क मोहिमेचा समावेश आहे. काही आधुनिक इतिहासकार जेफरसनच्या गुलामीशी संबंधित वैयक्तिक सहभागावर टीका करतात. जेफरसनला सातत्याने अमेरिकेच्या इतिहासातील पहिल्या दहा राष्ट्राध्यक्षांमध्ये स्थान दिले जाते.
थॉमस जेफरसन कोण आहे?
Context:थॉमस जेफरसन (१३ एप्रिल १७४३[अ] <unk> ४ जुलै १८२६) हा एक अमेरिकन राजकारणी, मुत्सद्दी, वकील, आर्किटेक्ट, तत्वज्ञानी आणि संस्थापक पिता होता जो १८०१ ते १८०९ पर्यंत अमेरिकेचा तिसरा अध्यक्ष होता. दुसऱ्या महाद्वीपीय कॉंग्रेसने स्वतंत्रतेच्या घोषणेचे लेखक म्हणून नियुक्त केलेल्या पाच सदस्यांच्या समितीमध्ये जेफरसन हे घोषणेचे मुख्य लेखक होते. अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धानंतर आणि १८०१ मध्ये राष्ट्राचे तिसरे अध्यक्ष होण्यापूर्वी, जेफरसन जॉर्ज वॉशिंग्टनच्या नेतृत्वाखाली अमेरिकेचे पहिले परराष्ट्र सचिव होते आणि नंतर जॉन अॅडम्सच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्राचे दुसरे उपाध्यक्ष होते.