थर्मोपायल्सची लढाई इ. स. पू. ४८० मध्ये लढली गेली. हे युद्ध झेरेक्सस प्रथमच्या नेतृत्वाखालील पर्शियन साम्राज्य आणि स्पार्टाच्या लियोनिदास प्रथमच्या नेतृत्वाखालील ग्रीक शहर-राज्यांच्या युती दरम्यान लढले गेले. लियोनिदास प्रथम यांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे ७,००० ग्रीक पुरुष होते आणि झेरक्सस प्रथम यांच्या नेतृत्वाखाली अंदाजे १२०,००० ते ३००,००० पर्शियन सैनिक होते. पर्शियन सैन्य ग्रीक सैन्याची बाजू घेण्यास सक्षम होते कारण इफियाल्ट्स नावाच्या स्थानिक व्यक्तीने पर्शियन लोकांना सांगितले की ग्रीक रेषेच्या मागे एक असुरक्षित मार्ग आहे. ग्रीक सैन्याने एक शेवटचा सामना केला पण शेवटी ते अयशस्वी झाले आणि पारसी सैन्याने त्यांचा पराभव केला.
थर्मोपायल्सच्या लढाईबद्दलचा एक संदर्भ मजकूर दिल्यास, मला सांगा की ही लढाई कधी लढली गेली, ही लढाई कोणाच्या दरम्यान होती, ग्रीक आणि पर्शियन सैन्यांची संख्या किती होती, पर्शियन सैन्य ग्रीक सैन्याला बाजूला कसे ठेवू शकले आणि लढाई कोण जिंकले?
Context:थर्मोपायल्सची लढाई (/θərˈmɒpɪliː/ thər-MOP-i-lee; ग्रीक: Μάχη τῶν Θερμοπυλῶν, Máchē tōn Thermopylōn) इ. स. पू. ४८० मध्ये झेरेक्सस प्रथमच्या नेतृत्वाखालील अखमेनिड पर्शियन साम्राज्य आणि लियोनिदास प्रथमच्या नेतृत्वाखालील स्पार्टाच्या नेतृत्वाखालील ग्रीक शहर-राज्यांच्या युतीमध्ये लढली गेली. तीन दिवस चाललेल्या या लढाईत ग्रीसच्या दुसऱ्या पर्शियन आक्रमण आणि ग्रीक-पर्शियन युद्धांमधील सर्वात प्रमुख लढाई होती.  थर्मोपायल्सची लढाई आर्टेमिसियमच्या लढाईबरोबरच जुलै ते सप्टेंबर ४८० इ. स. पू. दरम्यान झाली. झेरेक्सस प्रथमच्या नेतृत्वाखालील दुसरा पर्शियन आक्रमण हा पहिला पर्शियन आक्रमण अयशस्वी झाल्याच्या विलंबाने प्रतिसाद होता, जो दार्य्यस प्रथमने सुरू केला होता आणि 490 इ. स. पू. मध्ये मॅरेथॉनच्या लढाईत अथेन्सच्या नेतृत्वाखालील ग्रीक विजयामुळे संपला. 480 बीसी पर्यंत, मॅरेथॉन येथे पर्शियन पराभवानंतर एक दशकानंतर, झेरेक्सने एक प्रचंड जमीन आणि नौदल शक्ती जमा केली होती, आणि त्यानंतर संपूर्ण ग्रीसवर विजय मिळविण्यास सुरुवात केली. प्रतिसाद म्हणून, अथेन्सचे राजकारणी आणि जनरल थेमिस्टोक्लेस यांनी असे प्रस्तावित केले की सहयोगी ग्रीकांनी आर्टेमिसियमच्या सामुद्रधुनीवर पर्शियन नौदलाला एकाच वेळी अवरोधित करताना थर्मोपायल्सच्या मार्गाने पर्शियन सैन्याची प्रगती रोखली.  आक्रमण सुरू होण्याच्या सुमारास, लियोनिदासच्या नेतृत्वाखाली सुमारे 7,000 लोकांची ग्रीक सैन्याने थर्मोपायल्सचा मार्ग रोखण्यासाठी उत्तरेकडे मोर्चा काढला. प्राचीन काळातील लेखकांनी फारसी सैन्याची संख्या प्रचंड वाढवली होती. ते लाखो होते, पण आजच्या काळातील विद्वानांचा असा अंदाज आहे की ते १२०,००० ते ३००,००० सैनिकांचे होते. ते ऑगस्टच्या अखेरीस किंवा सप्टेंबरच्या सुरुवातीला थर्मोपायल्स येथे पोहोचले; इतिहासाच्या सर्वात प्रसिद्ध शेवटच्या स्टँडमध्ये त्यांच्या मागील गार्डचा नाश होण्यापूर्वी संख्यात्मकदृष्ट्या कमी असलेल्या ग्रीकांनी त्यांना सात दिवस (तीन थेट लढाईचा समावेश) रोखले. [१३ पानांवरील चित्र] दुसऱ्या दिवशी, एफियाल्टेस नावाच्या स्थानिक रहिवाशांनी पर्शियन लोकांना ग्रीक रेषेच्या मागे जाणारा एक मार्ग असल्याचे सांगितले. त्यानंतर, लियोनिदास, आपल्या सैन्याला पर्शियन सैन्याने मागे टाकले जात आहे हे जाणून, ग्रीक सैन्याचा मुख्य भाग काढून टाकला आणि 300 स्पार्टन्स आणि 700 थेस्पीन्स यांच्यासह त्यांच्या माघारी जाण्याची काळजी घेतली. ९०० हिलोट्स आणि ४०० थेबेन्स यांसह इतरही राहिले, अशी माहिती आहे. ग्रीक लोकांनी पर्शियन लोकांशी मृत्यूपर्यंत लढा दिला.  थेमिस्टोकल्स आर्टेमिसियम येथे ग्रीक नौदल दलाचे कमांडर होते जेव्हा त्याला बातमी मिळाली की पर्शियन लोकांनी थर्मोपायल्स येथे पास घेतला आहे. ग्रीक संरक्षण धोरणामुळे थर्मोपायलेस आणि आर्टेमिसियम या दोन्ही ठिकाणांना ताब्यात घेण्याची गरज होती, त्यामुळे सलमीस बेटावर माघार घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला. पर्शियन लोकांनी बियोटियावर आक्रमण केले आणि नंतर अथेन्सचे खाली केलेले शहर ताब्यात घेतले. इ. स. पू. ४८० च्या अखेरीस सलामिसच्या लढाईत ग्रीक नौदलाने पर्शियन नौदलावर निर्णायक विजय मिळविण्याचा प्रयत्न केला आणि आक्रमणकर्त्यांना पराभूत केले. युरोपमध्ये अडकल्याची भीती बाळगून झेरक्सने आपल्या सैन्याचा मोठा भाग आशियाकडे मागे हटवला, असे म्हटले जाते की त्याच्या सैन्यातील बरेच लोक उपासमार आणि रोगामुळे मरण पावले आणि पर्शियन लष्करी सेनापती मर्दोनियसला Achaemenid साम्राज्याचे ग्रीक मोहीम सुरू ठेवण्यासाठी मागे सोडले. [१३ पानांवरील चित्र]  प्राचीन आणि आधुनिक लेखकांनी थर्मोपायल्सची लढाई आपल्या जन्मभूमीचे रक्षण करणाऱ्या सैन्याच्या सामर्थ्याचे प्रमुख उदाहरण म्हणून वापरले आहे. ग्रीक बचावकर्त्यांची कामगिरी देखील प्रशिक्षण, उपकरणे आणि भूभागाचा वापर शक्ती गुणाकार म्हणून करण्याच्या फायद्याचे उदाहरण म्हणून वापरली जाते.