१८९८ च्या पॅरिस करारामुळे १३ ऑगस्ट १८९८ रोजी स्पॅनिश-अमेरिकन युद्ध संपले. या करारामुळे पोर्तो रिको, गुआम आणि फिलीपिन्सची मालकी स्पेनकडून अमेरिकेकडे गेली.
स्पॅनिश-अमेरिकन युद्धाविषयी संदर्भ ग्रंथाचा विचार केला तर हे युद्ध केव्हा आणि कसे संपले?
Context:स्पॅनिश-अमेरिकन युद्ध (२१ एप्रिल ते १३ ऑगस्ट १८९८) हे क्यूबाच्या हवाना हार्बरमध्ये युएसएस मेनच्या अंतर्गत स्फोटानंतर सुरू झाले, ज्यामुळे क्युबाच्या स्वातंत्र्ययुद्धात अमेरिकेचा हस्तक्षेप झाला. या युद्धामुळे कॅरिबियन प्रदेशात युनायटेड स्टेट्सचा वर्चस्व निर्माण झाला आणि स्पेनच्या पॅसिफिक मालमत्तांच्या यूएस अधिग्रहणात परिणाम झाला. यामुळे अमेरिकेने फिलिपिन्स क्रांतीमध्ये आणि नंतर फिलिपिन्स-अमेरिकन युद्धात सहभाग घेतला.  19 व्या शतकात स्पॅनिश साम्राज्यासाठी स्पष्ट घट झाली, तर अमेरिका नव्याने स्थापन झालेल्या देशापासून मध्यम प्रादेशिक शक्ती बनली. स्पॅनिश प्रकरणामध्ये, आधीपासूनच मागील शतकांपासून आलेली उतरती कळा, नेपोलियनच्या आक्रमणाने प्रथम वेग वाढला, ज्यामुळे अमेरिकन वसाहतींच्या मोठ्या भागाचे स्वातंत्र्य होईल आणि नंतर राजकीय अस्थिरता (घोषणा, क्रांती, यादवी युद्धे) सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या देशाचे रक्त सांडले. दुसरीकडे, अमेरिकेने लुईझियाना आणि अलास्का सारख्या प्रदेशांची खरेदी करून, मेक्सिकन-अमेरिकन युद्ध सारख्या कारवाईद्वारे आणि मोठ्या संख्येने स्थलांतरितांना प्राप्त करून त्या शतकादरम्यान आर्थिकदृष्ट्या विस्तार केला. अमेरिकन गृहयुद्ध आणि पुनर्रचना युगामुळे ही प्रक्रिया काही वर्षांसाठीच खंडित झाली.  मुख्य मुद्दा होता क्युबाचा स्वातंत्र्य. क्युबामध्ये काही वर्षांपासून स्पॅनिश वसाहतीशासनाच्या विरोधात बंड होत होते. अमेरिकेने स्पॅनिश-अमेरिकन युद्धात प्रवेश केल्यावर या बंडखोरांना पाठिंबा दिला. १८७३ साली व्हर्जिनियस प्रकरणातल्या युद्धातील भीती यापूर्वीही होती. पण 1890 च्या उत्तरार्धात, अमेरिकन जनमत बंडखोरांच्या समर्थनार्थ झुकले कारण लोकसंख्येवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तयार केलेल्या एकाग्रता शिबिरांच्या अहवालांमुळे. पिवळा पत्रकारिता जनतेच्या उत्साहात वाढ करण्यासाठी आणि अधिक वर्तमानपत्रे आणि मासिके विकण्यासाठी अत्याचारांचे अतिशयोक्तीपूर्ण वर्णन करते.  व्यापारी समुदाय नुकताच खोल मंदीपासून बरे झाला होता आणि युद्धाने मिळवलेली कमाई उलट होईल अशी भीती होती. युद्धाविरोधात जोरदार दबाव अध्यक्ष विल्यम मॅककिन्ले यांनी अतिशयोक्तीपूर्ण बातम्यांकडे दुर्लक्ष केले आणि शांततापूर्ण तोडगा काढला. युध्द नको असले तरी मॅककिन्लीने युद्धाच्या तयारीसाठी तयारी केली. क्युबाच्या स्वातंत्र्याच्या मुद्द्यावर त्यांनी स्पेनशी तडजोड करण्याचा प्रयत्न केला. तथापि, 15 फेब्रुवारी 1898 रोजी अमेरिकेच्या नौदलाच्या बख्तरबंद क्रूझर मेनने रहस्यमयपणे स्फोट करून हवाना हार्बरमध्ये बुडल्यानंतर, राजकीय दबावामुळे मॅककिन्लीला युद्धात ढकलले गेले जे त्याला टाळण्याची इच्छा होती.  जोपर्यंत स्पेनचा संबंध होता तोपर्यंत एक राष्ट्रवादी आंदोलन होते, ज्यामध्ये लिखित प्रेसचा महत्त्वपूर्ण प्रभाव होता, ज्यामुळे स्पॅनिश सरकारने क्युबाला सोडले नाही आणि सोडले नाही कारण त्यांनी स्पॅनिश फ्लोरिडाला सोडले होते जेव्हा तेथे एक त्रासदायक वसाहती परिस्थिती आली होती, ती 1821 मध्ये स्पॅनिश कर्जाच्या बदल्यात अमेरिकेकडे हस्तांतरित केली. जर स्पॅनिश सरकारने क्युबाला हस्तांतरित केले असते तर स्पॅनिश समाजाच्या एका भागाद्वारे हे विश्वासघात म्हणून पाहिले गेले असते आणि कदाचित नवीन क्रांती झाली असती. त्यामुळे सरकारने क्रांतीची जोखीम घेण्याऐवजी आधीच हरवलेले युद्ध सुरू करणे पसंत केले आणि पुनर्संचयित शासन टिकवून ठेवण्यासाठी "नियंत्रित विध्वंस" निवडले.  २० एप्रिल १८९८ रोजी मॅककिन्ले यांनी कॉंग्रेसच्या संयुक्त ठरावावर स्वाक्षरी केली ज्यामध्ये स्पॅनिश माघार घेण्याची मागणी केली गेली आणि क्युबाला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यासाठी लष्करी शक्ती वापरण्यास राष्ट्रपतींना अधिकृत केले. प्रत्युत्तरात, स्पेनने 21 एप्रिल रोजी अमेरिकेशी राजनैतिक संबंध तोडले. त्याच दिवशी, युनायटेड स्टेट्स नेव्हीने क्युबावर नाकेबंदी सुरू केली. दोन्ही बाजूंनी युद्ध घोषित केले; दोघांचेही मित्र नव्हते.  १० आठवड्यांचे हे युद्ध कॅरिबियन आणि पॅसिफिक या दोन्ही भागात झाले. युनायटेड स्टेट्सच्या युद्धाच्या आंदोलक लोकांना चांगलेच माहित होते की, युनायटेड स्टेट्सची नौदल शक्ती निर्णायक सिद्ध होईल, ज्यामुळे स्पॅनिश सैनिकांना क्यूबामध्ये लँडिंग करण्यास परवानगी मिळेल, ज्यांना आधीच देशव्यापी क्यूबा बंडखोरांच्या हल्ल्यांचा सामना करावा लागतो आणि पिवळा तापाने आणखी उद्ध्वस्त केले जाते. काही स्पॅनिश पायदळ युनिट्सची चांगली कामगिरी असूनही आक्रमणकर्त्यांनी सॅंटियागो डी क्यूबा आणि मनिलाचे आत्मसमर्पण केले आणि एल कॅनी आणि सॅन जुआन हिल सारख्या स्थानासाठी तीव्र लढाई केली. सॅंटियागो डी क्युबा आणि मनिला खाडीच्या लढाईत दोन स्पॅनिश स्क्वाड्रन्स बुडवल्यानंतर माद्रिदने शांततेसाठी दावा दाखल केला आणि तिसरा, अधिक आधुनिक फ्लीट स्पॅनिश किनार्यांचे रक्षण करण्यासाठी घरी बोलावण्यात आला.  १८९८ च्या पॅरिस करारामुळे हा युद्ध संपला. हा करार अमेरिकेच्या फायद्यासाठी होता. या करारामुळे पोर्तो रिको, गुआम आणि फिलीपिन्सची मालकी स्पेनकडून अमेरिकेकडे गेली आणि अमेरिकेला क्युबावर तात्पुरते नियंत्रण दिले गेले. फिलीपिन्सच्या हस्तांतरणामध्ये स्पेनच्या मालकीच्या पायाभूत सुविधांचा समावेश करण्यासाठी अमेरिकेने स्पेनला २० दशलक्ष डॉलर्स (आजचे ६५० दशलक्ष डॉलर्स) दिले.  स्पॅनिश-अमेरिकन युद्धामुळे अमेरिका, आशिया आणि पॅसिफिकमध्ये जवळजवळ चार शतकांच्या स्पॅनिश उपस्थितीचा अंत झाला. स्पॅनिश साम्राज्याच्या शेवटच्या अवशेषांचा पराभव आणि तोटा हा स्पेनच्या राष्ट्रीय मानसशास्त्रासाठी एक खोल धक्का होता आणि स्पॅनिश समाजाच्या संपूर्ण तत्वज्ञानी आणि कलात्मक पुनर्मूल्यांकनला कारणीभूत ठरला ज्याला '98 च्या पिढी म्हणून ओळखले जाते. दरम्यान, अमेरिकेने केवळ एक मोठी शक्ती बनली नाही तर जगभरातील अनेक बेट मालमत्ता मिळविल्या, ज्यामुळे विस्तारवादाच्या शहाणपणाबद्दल वाद निर्माण झाला.