मॅनहॅटन प्रकल्प हा अमेरिकेतील एक कार्यक्रम होता ज्याने प्रथम अण्वस्त्रे बनवण्याचा प्रयत्न केला. या प्रकल्पाची किंमत २ अब्ज डॉलर्स इतकी होती, आणि अनेक गुप्त शहरे आणि बॉम्ब बनवण्याचे कारखाने तयार केले गेले, जसे की लॉस अलामोस, न्यू मेक्सिको मधील एक प्रयोगशाळा, हॅनफोर्ड, वॉशिंग्टन मधील एक आण्विक अणुभट्टी आणि ओक रिज, टेनेसी मधील युरेनियम प्रक्रिया करणारा वनस्पती. या प्रकल्पाचे प्रमुख वैज्ञानिक रॉबर्ट ओपेनहाइमर हे प्रसिद्ध भौतिकशास्त्रज्ञ होते. मॅनहॅटन प्रोजेक्टला दोन अडचणींवर उपाय शोधायचा होता. युरेनियम (युरेनियम -२३५) किंवा प्लूटोनियमचे विशेष समस्थानिक कसे बनवायचे हे पहिले आव्हान आहे. या प्रक्रियेला पृथक्करण म्हणतात आणि ती खूप हळूहळू होते. अमेरिकेत तीन वेगवेगळ्या प्रकारच्या विभक्तीकरणाच्या यंत्रांसह खूप मोठ्या इमारती बांधल्या गेल्या. त्यांनी काही अण्वस्त्रांसाठी पुरेसे विखंडनयोग्य विशेष आइसोटोप तयार केले. दुसरी अडचण अशी होती की प्रत्येक वेळी मोठा अणुस्फोट घडवून आणणारा बॉम्ब कसा बनवायचा. खराब डिझाइन असलेले शस्त्र खूपच लहान अणुस्फोट घडवू शकते. याला म्हणतात "फझल". जुलै 1945 मध्ये, मॅनहॅटन प्रोजेक्टने दोन्ही अडचणी सोडवल्या आणि पहिला आण्विक स्फोट केला. या अण्वस्त्र चाचणीला "ट्रिनिटी" असे नाव देण्यात आले आणि ती यशस्वी झाली. मॅनहॅटन प्रोजेक्टने दोन अणुबॉम्ब तयार केले जे 1945 मध्ये जपानविरोधात वापरले गेले.
मॅनहॅटन प्रकल्पाचा सारांश द्या
Context:मॅनहॅटन प्रकल्प हा दुस-या महायुद्धादरम्यानचा एक संशोधन आणि विकास उपक्रम होता ज्याने प्रथम आण्विक शस्त्रे तयार केली. ब्रिटन आणि कॅनडाच्या पाठिंब्याने अमेरिकेच्या नेतृत्वाखाली ही मोहीम राबवण्यात आली. १९४२ ते १९४६ पर्यंत हा प्रकल्प अमेरिकेच्या आर्मी कॉर्प्स ऑफ इंजिनिअर्सच्या मेजर जनरल लेस्ली ग्रोव्ह्सच्या मार्गदर्शनाखाली होता. अणु भौतिकशास्त्रज्ञ रॉबर्ट ओपेनहाइमर हे लॉस अलामोस प्रयोगशाळेचे संचालक होते ज्यांनी वास्तविक बॉम्ब तयार केले होते. प्रकल्पाच्या लष्करी घटकाला मॅनहॅटन जिल्हा म्हणून नियुक्त करण्यात आले होते कारण त्याचे पहिले मुख्यालय मॅनहॅटनमध्ये होते; या ठिकाणाचे नाव हळूहळू संपूर्ण प्रकल्पासाठी अधिकृत कोडनेम, डेव्हलपमेंट ऑफ सबस्टिट्यूट मटेरियल्सची जागा घेतली. या प्रकल्पात ट्यूब अलॉयज या कंपनीचा समावेश करण्यात आला. मॅनहॅटन प्रोजेक्टची सुरुवात 1939 मध्ये विनम्रपणे झाली होती, परंतु त्याच्या शिखरावर जवळजवळ 130,000 लोकांना रोजगार मिळाला आणि त्याची किंमत जवळजवळ 2 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स (2021 मध्ये सुमारे 24 अब्ज डॉलर्सच्या समतुल्य) होती. ९० टक्क्यांहून अधिक खर्च कारखाने बांधण्यासाठी आणि विखंडनशील सामग्री तयार करण्यासाठी होता, १० टक्क्यांपेक्षा कमी खर्च शस्त्रे विकसित आणि उत्पादन करण्यासाठी होता. अमेरिका, युनायटेड किंगडम आणि कॅनडामधील तीसहून अधिक ठिकाणी संशोधन आणि उत्पादन झाले.  या प्रकल्पामुळे दोन प्रकारचे अणुबॉम्ब तयार झाले, दोन्ही एकाच वेळी विकसित झाले, युद्ध दरम्यानः तुलनेने सोपी तोफा-प्रकार विखंडन शस्त्र आणि अधिक जटिल implosion-प्रकार अणुबॉम्ब. थिन मॅन गन-प्रकारची रचना प्लूटोनियमसह वापरणे अव्यवहार्य असल्याचे सिद्ध झाले, म्हणून लिटिल बॉय नावाची एक सोपी गन-प्रकारची रचना विकसित केली गेली ज्यामध्ये युरेनियम -235, एक समस्थानिक वापरला गेला जो नैसर्गिक युरेनियमच्या केवळ 0.7 टक्के आहे. युरेनियम - २३८ हा सर्वात सामान्य समस्थानिक युरेनियम - २३८ सारखाच आहे. युरेनियम समृद्धीकरणासाठी विद्युत चुंबकीय, वायू आणि उष्णता या तीन पद्धतींचा वापर करण्यात आला. यापैकी बहुतेक काम टेनेसीच्या ओक रिज येथील क्लिंटन इंजिनिअर वर्क्स येथे करण्यात आले.  युरेनियमवर केलेल्या कामाच्या समांतर प्लूटोनियम तयार करण्याचा प्रयत्न केला जात होता. कॅलिफोर्निया विद्यापीठातील संशोधकांनी 1940 मध्ये हा शोध लावला. जगातील पहिला कृत्रिम अणुभट्टी, शिकागो पाइल-१ ची व्यवहार्यता १९४२ मध्ये शिकागो विद्यापीठाच्या धातूशास्त्रीय प्रयोगशाळेत दाखवल्यानंतर, प्रकल्पाने ओक रिज येथील एक्स-१० ग्रेफाइट रिएक्टर आणि वॉशिंग्टन राज्यातील हॅनफोर्ड साइटवरील उत्पादन रिएक्टर तयार केले, ज्यामध्ये युरेनियमचा विकिरणित आणि प्लूटोनियममध्ये रूपांतरित केला गेला. त्यानंतर युरेनियमपासून प्लूटोनियम रासायनिकरित्या विस्मथ फॉस्फेट प्रक्रियेचा वापर करून वेगळे केले गेले. फॅट मॅन प्लूटोनियम इम्प्लोझन-प्रकारचे शस्त्र लॉस अलामोस प्रयोगशाळेच्या एकत्रित डिझाइन आणि विकास प्रयत्नात विकसित केले गेले.  जर्मन अण्वस्त्र प्रकल्पाबाबत माहिती गोळा करण्याचे कामही या प्रकल्पावर होते. ऑपरेशन अल्सोसच्या माध्यमातून, मॅनहॅटन प्रोजेक्टच्या कर्मचाऱ्यांनी युरोपमध्ये काम केले, कधीकधी शत्रूच्या रेषेच्या मागे, जिथे त्यांनी आण्विक साहित्य आणि कागदपत्रे गोळा केली आणि जर्मन शास्त्रज्ञांना पकडले. मॅनहॅटन प्रकल्पाची कडक सुरक्षा असूनही, सोव्हिएत अणू हेर यशस्वीरित्या कार्यक्रमात घुसले.  न्यू मेक्सिकोच्या अलामोगोर्डो बॉम्बिंग अँड गनरी रेंजमध्ये १६ जुलै १९४५ रोजी झालेल्या ट्रिनिटी चाचणीदरम्यान पहिला अणुबॉम्ब स्फोट झाला होता. लिटिल बॉय आणि फॅट मॅन बॉम्बचा वापर एक महिन्यानंतर अनुक्रमे हिरोशिमा आणि नागासाकीच्या अणुबॉम्बिंगमध्ये करण्यात आला होता, ज्यामध्ये मॅनहॅटन प्रोजेक्टचे कर्मचारी बॉम्ब असेंब्ली तंत्रज्ञ आणि हल्लेखोर विमानांवर शस्त्रसज्ज म्हणून काम करत होते. युद्धानंतरच्या काही वर्षांत, मॅनहॅटन प्रोजेक्टने ऑपरेशन क्रॉसरोड्सचा भाग म्हणून बिकिनी अटोल येथे शस्त्रास्त्रांची चाचणी केली, नवीन शस्त्रे विकसित केली, राष्ट्रीय प्रयोगशाळांच्या नेटवर्कच्या विकासास प्रोत्साहन दिले, रेडियॉलॉजीमध्ये वैद्यकीय संशोधनास पाठिंबा दिला आणि अणु नौदलाचा पाया घातला. जानेवारी १९४७ मध्ये युनायटेड स्टेट्स अॅटॉमिक एनर्जी कमिशनची स्थापना होईपर्यंत अमेरिकेच्या अणु शस्त्रास्त्रांच्या संशोधन आणि उत्पादनावर नियंत्रण ठेवले.