अनुवांशिकी आणि जीनोमिक्समध्ये, फेनोटाइप म्हणजे एखाद्या सजीवाचे निरीक्षण करण्यायोग्य वैशिष्ट्ये किंवा वैशिष्ट्यांचा संच. या संज्ञामध्ये जीवनाचे स्वरूपशास्त्र (शारीरिक स्वरूप आणि रचना), त्याची विकास प्रक्रिया, त्याचे जैवरासायनिक आणि शारीरिक गुणधर्म, त्याचे वर्तन आणि वर्तनाचे उत्पादने समाविष्ट आहेत. एखाद्या जीवाच्या फेनोटाइपचे परिणाम दोन मूलभूत घटकांपासून होतात: एखाद्या जीवाच्या अनुवांशिक कोडची अभिव्यक्ती (त्याचा जीनोटाइप) आणि पर्यावरणीय घटकांचा प्रभाव. दोन्ही घटक एकमेकांशी संवाद साधू शकतात, ज्यामुळे फेनोटाइपवर परिणाम होतो. जेव्हा एखाद्या प्रजातीच्या एकाच लोकसंख्येमध्ये दोन किंवा अधिक स्पष्टपणे भिन्न फेनोटाइप अस्तित्वात असतात, तेव्हा त्या प्रजातीला बहुरूपी म्हणतात. बहुरंगीपणाचे एक चांगले दस्तऐवजीकरण केलेले उदाहरण म्हणजे लॅब्राडोर रिट्रीव्हर रंग; कोटचा रंग बर्याच जनुकांवर अवलंबून असतो, परंतु तो वातावरणात पिवळा, काळा आणि तपकिरी म्हणून स्पष्टपणे दिसतो. रिचर्ड डॉकिन्स यांनी १९७८ मध्ये आणि नंतर पुन्हा १९८२ च्या द एक्सटेन्डेड फेनोटाइप या पुस्तकात असे सुचवले की एखाद्याने पक्ष्यांचे घरटे आणि इतर बांधलेल्या संरचना जसे की कॅडिसफ्लाय लार्वा केसेस आणि बीव्हर डॅम "विस्तारित फेनोटाइप" म्हणून मानले जाऊ शकतात.  विल्हेल्म जोहानसन यांनी 1911 मध्ये जीनोटाइप-फेनोटाइप फरक प्रस्तावित केला ज्यामुळे एखाद्या जीवनातील आनुवंशिक सामग्री आणि त्या आनुवंशिक सामग्रीमध्ये काय फरक आहे हे स्पष्ट होते. ऑगस्ट वेइझमन (१८३४-१९१४) यांनी प्रस्तावित केलेल्या फरकाप्रमाणे हा फरका आहे, ज्यांनी जर्म प्लाझ्मा (वंशावळ) आणि शारीरिक पेशी (शरीर) यांच्यात फरक केला. अलीकडे, द सेल्फीश जीन (१९७६) मध्ये डॉकिन्सने या संकल्पनांना प्रतिकृति करणारे आणि वाहक म्हणून ओळखले.  जीनोटाइप-फेनोटाइप फरक हा फ्रॅन्सिस क्रिकच्या आण्विक जीवशास्त्राच्या केंद्रीय सिद्धांताशी गोंधळलेला नसावा, डीएनएपासून प्रथिनापर्यंत वाहणाऱ्या आण्विक अनुक्रमिक माहितीच्या दिशेने एक विधान, आणि त्याउलट नाही.
फेनोटाइप म्हणजे काय?