कनेक्टोमिक्स हे कनेक्टोम्सचे उत्पादन आणि अभ्यास आहे: एखाद्या सजीवाच्या मज्जासंस्थेतील कनेक्शनचे सर्वसमावेशक नकाशे. अधिक सामान्यपणे, हे न्यूरोनल वायरिंग आकृत्यांचा अभ्यास म्हणून मानले जाऊ शकते ज्यामध्ये स्ट्रक्चरल कनेक्टिव्हिटी, वैयक्तिक सिनॅप्स, सेल्युलर मॉर्फोलॉजी आणि सेल्युलर अल्ट्रास्ट्रक्चर नेटवर्कच्या निर्मितीमध्ये कसे योगदान देतात यावर लक्ष केंद्रित केले जाते. मज्जासंस्था हे अब्जावधी जोडण्यांचे जाळे आहे आणि या जोडण्या आपल्या विचार, भावना, कृती, आठवणी, कार्य आणि बिघाडांसाठी जबाबदार आहेत. म्हणून, कनेक्टॉमिक्सच्या अभ्यासाचा उद्देश मज्जासंस्थेतील पेशी कशा जोडल्या जातात आणि संवाद साधतात हे समजून घेऊन मानसिक आरोग्य आणि संज्ञानाविषयी आपली समज वाढविणे हा आहे. या रचना अत्यंत जटिल असल्यामुळे, या क्षेत्रातील पद्धती या मज्जासंस्थेच्या नकाशांची गती, कार्यक्षमता आणि निराकरण वाढविण्यासाठी कार्यात्मक आणि स्ट्रक्चरल न्यूरल इमेजिंग, सर्वात सामान्यपणे चुंबकीय अनुनाद इमेजिंग (एमआरआय), इलेक्ट्रॉन मायक्रोस्कोपी आणि हिस्टोलॉजिकल तंत्रांचा उच्च-प्रवाह अनुप्रयोग वापरतात. आजवर नर्वस सिस्टीममध्ये कॉर्टेक्स, सेरेबॅलम, रेटिना, परिधीय नर्वस सिस्टीम आणि न्यूरोमस्कुलर जंक्शन यासह अनेक मोठ्या प्रमाणात डेटासेट गोळा केले गेले आहेत.  सर्वसाधारणपणे सांगायचे तर कनेक्टोमचे दोन प्रकार आहेत; मॅक्रोस्केल आणि मायक्रोस्केल. मॅक्रोस्केल कनेक्टॉमिक्स म्हणजे कार्यशील आणि स्ट्रक्चरल एमआरआय डेटाचा वापर करून मेंदूतील मोठ्या फायबर ट्रॅक्ट्स आणि कार्यशील राखाडी पदार्थाचे क्षेत्र रक्तप्रवाह (कार्यात्मक) आणि पाण्याची प्रसारता (स्ट्रक्चरल) च्या दृष्टीने नकाशा काढणे. मायक्रोस्केल कनेक्टॉमिक्स म्हणजे सूक्ष्मदर्शक आणि हिस्टॉलॉजीचा वापर करून लहान सजीवांच्या संपूर्ण कनेक्टोमचा नकाशा काढणे. म्हणजेच, त्यांच्या मध्यवर्ती मज्जासंस्थेत अस्तित्वात असलेले सर्व कनेक्शन.
कनेक्टॉमिक्स म्हणजे काय?