सोव्हिएत युनियनच्या संकुचित होण्याची अनेक कारणे आहेत. पण इतिहासकारांनी सामान्यतः खालील प्रमुख कारणांवर तो संकुचित केला आहे:  सोव्हिएत प्रजासत्ताकांमध्ये जातीय राष्ट्रवादाचा उदय: राष्ट्रीय ओळख दडपून टाकण्याच्या दशकांनंतर, जातीय गटांनी त्यांच्या राष्ट्रीयतेवर जोर देणे सुरू केले आणि अधिक स्वायत्तता आणि राजकीय शक्तीची मागणी केली. यामुळे संपूर्ण सोव्हिएत युनियनमध्ये असंख्य दंगली आणि निदर्शने झाली ज्यात स्वातंत्र्य आणि राष्ट्रीय आत्मनिर्णयाची मागणी केली गेली.  आर्थिक मंदी आणि तेलाच्या किमतीत घसरण: केंद्रीकृत नियोजित आर्थिक मॉडेलमुळे ग्राहकांच्या गरजेच्या वस्तूंची प्रचंड कमतरता निर्माण झाली. दुकाने सतत रिकामी होती आणि सोव्हिएत नागरिकांना मूलभूत वस्तू खरेदी करण्यासाठी लांब रांगांमध्ये थांबावे लागले. आर्थिक तंगीच्या वर्षानंतर, सोव्हिएत नागरिक त्यांच्या सरकारवर खूप रागावले होते. याव्यतिरिक्त, 1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात तेलाच्या किंमतींमध्ये लक्षणीय घट झाली, ज्यामुळे सोव्हिएत सरकारला हार्ड चलनाचा एक महत्त्वाचा स्रोत उपलब्ध झाला. यामुळे सोव्हिएत सरकारला उच्च पातळीवरील लष्करी खर्च राखणे आणि अर्थव्यवस्था कार्यरत ठेवणे कठीण झाले.  पेरेस्त्रोइका आणि ग्लास्नोस्ट: 1980 च्या दशकातील गोर्बाचेव्हच्या सुधारणांचा उद्देश सोव्हिएत अर्थव्यवस्थेला पुन्हा बळकटी देणे होता. मात्र, अनवधानाने त्यांनी देशभरात चर्चेला सुरुवात केली. वाढलेल्या स्वातंत्र्यामुळे लोकांना अधिक उघडपणे सरकारवर टीका करण्याची आणि बदल करण्याची मागणी करण्याची परवानगी मिळाली.  अफगाणिस्तान आणि चेर्नोबिल: १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सोव्हिएत सरकारच्या अकार्यक्षमतेचे प्रतीक म्हणून दोन घटना घडल्या. अफगाणिस्तान युद्धाच्या अपयशामुळे सोव्हिएत सैन्यावरचा विश्वास कमी झाला. चेर्नोबिल आपत्तीमुळे सोव्हिएत सरकारची अकार्यक्षमता आणि दुटप्पीपणा उघडकीस आला, ज्यामुळे विश्वास आणखी कमी झाला.
सोव्हिएत युनियन का कोसळले?