१६६० साली शिवाजी महाराज पन्हाळाच्या किल्ल्यात अडकले होते, वेढा घातला होता आणि सिद्दी मसूद नावाच्या अबीसीनियन जनरलच्या नेतृत्वाखालील आदिलशाहच्या सैन्याने मोठ्या प्रमाणात पराभूत केले होते. शिवाजी महाराजांनी विशाळगडच्या मराठा किल्ल्यात पळून जाण्याची योजना आखली होती. आदिलशाही जनरल सिद्दी जोहर यांच्या नेतृत्वाखाली सुर्यराव सुरवे आणि जसवंतराव दलवी या दोन मराठा सरदारांनी एकाच वेळी विशाळगड किल्ल्याला वेढा घातला होता. शिवाजी महाराज महिनोन्महीक वाट पाहत अदिलशाहच्या अन्नधान्याचा स्त्रोत संपवण्याचा विचार करत होते.  शिवाजी महाराज, बाजी प्रभू आणि त्यांचे सुमारे ६०० सर्वोत्तम सैनिक आदिलशाही सैन्यामध्ये रात्री घुसले. शिवाजी महाराजांसारखा दिसणारा शिव काशीद नावाचा एक माणूस स्वेच्छेने राजासारखा पोशाख घालून पकडला गेला होता. त्यामुळे सिद्धी मसूदला आपली चूक लक्षात आली आणि त्याने पाठलाग सुरू केला.   पन्हाळा किल्ल्यातील बाजी प्रभु देशपांडे पुतळा १३ जुलैच्या अंधारात शिवाजी महाराज आपल्या सैन्यासह पळून गेले आणि आदिलशाहचे सैन्य १०,००० सैन्यांसह त्यांचा पाठलाग करत होते. शत्रूला पराभूत करण्याचा कोणताही मार्ग नसल्याचे स्पष्ट होते आणि मराठ्यांना विशाळगड येथील मोगल शिपाई आणि पाठलाग करणाऱ्या आदिलशाही सैन्यावर एकाच वेळी विजय मिळू शकला नाही.  मराठ्यांचा एकमेव पर्याय होता की मराठ्यांचा एक भाग मागे राहून मोठ्या आदिलशाही सैन्याशी रियरगार्ड कारवाईत लढेल, तर उर्वरित मराठ्या त्यांच्या गंतव्यस्थानाकडे जातील. शिवाजी महाराजांनी आपल्या सैन्याचे विभाजन करण्याचा निर्णय घेतला. बाजी प्रभू यांनी 300 सैनिकांसह बिजापूरच्या सैन्याचा सामना करण्यास सहमती दर्शवली. शिवाजी महाराज यांनी बाजी प्रभूला सांगितले की, शिवाजी महाराजांच्या सुरक्षिततेचा इशारा देण्यासाठी त्यांना विशाळगड येथून 5 वेळा तोफांचा गोळीबार होताना ऐकू येईल. घोडखिंड (घोडाचा मार्ग) ही रणनीतिक स्थिती संरक्षणार्थ निवडण्यात आली होती, कारण ती खूप अरुंद होती आणि एका वेळी केवळ काही सैनिकच जाऊ शकले.
पवनखिंडची लढाई सारांशित करा.
Context:पवनहिंदची लढाई ही एक मागील बाजूची शेवटची लढाई होती जी 13 जुलै 1660 रोजी कोल्हापूर शहराजवळील विशाळगड किल्ल्याच्या परिसरातील डोंगराच्या खड्ड्यात मराठा योद्धा बाजी प्रभु देशपांडे आणि संभा सिंह जाधव यांच्यासह बिजापूर सल्तनतच्या सिद्दी मसूद यांच्याविरूद्ध झाली. मराठा सैन्याचा पराभव झाला आणि बीजापूर सल्तनतचा रणनीतिक विजय झाला.