रोझा लुईस मॅककोले पार्क्स, जन्म ४ फेब्रुवारी १९१३ ही अमेरिकन नागरिक हक्क चळवळीतील एक कार्यकर्ती होती. ती मॉन्टगोमेरी बस बहिष्कारात तिच्या महत्त्वाच्या भूमिकेसाठी ओळखली जाते. अमेरिकेच्या काँग्रेसने तिला "नागरी हक्कांची पहिली महिला" आणि "स्वातंत्र्य चळवळीची आई" म्हणून सन्मानित केले आहे. पार्क्स 1943 मध्ये एनएएसीपी कार्यकर्ते बनले, अनेक उच्च प्रोफाइल नागरी हक्क मोहिमांमध्ये भाग घेतला. १ डिसेंबर १९५५ रोजी, अलाबामाच्या मॉन्टगोमरी येथे, पार्क्सने बसचालक जेम्स एफ. ब्लेक यांचे आदेश नाकारले. "रंगीत" विभागातील चार आसनांची एक पंक्ती "व्हाइट" विभाग भरल्यानंतर, एका पांढर्या प्रवाशाच्या फायद्यासाठी रिक्त केली. पार्क्स ही बसमधील भेदभावाचा विरोध करणारी पहिली व्यक्ती नव्हती, परंतु नॅशनल असोसिएशन फॉर द अॅडव्हान्समेंट ऑफ कलर्ड पीपल (एनएएसीपी) यांचा असा विश्वास होता की अलाबामामधील भेदभाव कायद्याचे उल्लंघन केल्याबद्दल नागरी अवज्ञा केल्याबद्दल अटक झाल्यानंतर न्यायालयीन आव्हान पाहण्यासाठी ती सर्वोत्तम उमेदवार होती आणि तिने ब्लॅक समुदायाला एक वर्षापेक्षा जास्त काळ मॉन्टगोमरीच्या बसेसवर बहिष्कार घालण्यास प्रेरित केले. राज्य न्यायालयात हा खटला अडखळला, परंतु फेडरल मॉन्टगोमरी बस खटल्यात ब्रोव्हर विरुद्ध गेलने नोव्हेंबर 1956 मध्ये निर्णय घेतला की अमेरिकेच्या राज्यघटनेच्या 14 व्या दुरुस्तीच्या समान संरक्षण कलमांतर्गत बसमधील भेदभाव असंवैधानिक आहे.  पार्क्सची चळवळ आणि मॉन्टगोमेरी बसचा बहिष्कार ही चळवळीची महत्त्वाची चिन्हे बनली. ती वांशिक भेदभावाच्या विरोधातील आंतरराष्ट्रीय प्रतीक बनली आणि एडगर निक्सन आणि मार्टिन ल्यूथर किंग जूनियर यांच्यासह नागरी हक्क नेत्यांसह संघटित आणि सहकार्य केले. त्या वेळी, पार्क्स स्थानिक डिपार्टमेंट स्टोअरमध्ये शिंपी म्हणून काम करत होती आणि एनएएसीपीच्या माँटगोमरी विभागाचे सचिव होते. ती अलीकडेच हायलेन्डर लोकशाही शाळेत गेली होती, जे कामगार हक्क आणि वांशिक समतेसाठी कार्यकर्त्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठी टेनेसी केंद्र आहे. नंतरच्या वर्षांमध्ये तिला मोठ्या प्रमाणात सन्मानित केले गेले असले तरी तिच्या कृत्यामुळे तिला त्रासही सहन करावा लागला; तिला तिच्या नोकरीवरून काढून टाकण्यात आले आणि त्यानंतर अनेक वर्षे तिला मृत्यूच्या धमक्या आल्या. बहिष्काराच्या काही काळानंतर ती डेट्रॉईटला गेली, जिथे तिला थोड्या काळासाठी अशीच नोकरी मिळाली. १९६५ ते १९८८ या काळात त्यांनी आफ्रिकन-अमेरिकन अमेरिकन प्रतिनिधी जॉन कॉनिअर्स यांचे सचिव आणि रिसेप्शनिस्ट म्हणून काम केले. ती ब्लॅक पॉवर चळवळीत आणि अमेरिकेतील राजकीय कैद्यांच्या समर्थनासाठी देखील सक्रिय होती.  सेवानिवृत्तीनंतर पार्क्स यांनी आपली आत्मकथा लिहिली आणि न्यायासाठीच्या लढ्यात अजून बरेच काम करायचे आहे यावर जोर दिला. पार्क्सला राष्ट्रीय मान्यता मिळाली, ज्यात एनएएसीपीच्या 1979 च्या स्पिंगर्न पदक, प्रेसिडेंशियल मेडल ऑफ फ्रीडम, कॉंग्रेस गोल्ड मेडल आणि युनायटेड स्टेट्स कॅपिटलच्या नॅशनल स्टॅच्युरी हॉलमध्ये मरणोत्तर पुतळा समाविष्ट आहे. २००५ साली तिच्या मृत्यूच्या वेळी, कॅपिटल रोटोंडामध्ये सन्मानार्थ पडलेली ती पहिली महिला होती. कॅलिफोर्निया आणि मिसूरीमध्ये रोझा पार्क्स डे 4 फेब्रुवारी रोजी तिचा वाढदिवस साजरा करतात, तर ओहायो, ओरेगॉन आणि टेक्सासमध्ये 1 डिसेंबर रोजी तिच्या अटकेची वर्धापन दिन साजरा करतात.
रोझा पार्क्स कोण होती?
Context:रोझा लुईस मॅककोले पार्क्स (४ फेब्रुवारी १९१३ - २४ ऑक्टोबर २००५) ही अमेरिकन नागरिक हक्क चळवळीतील एक कार्यकर्ती होती. ती मॉन्टगोमेरी बस बहिष्कारात महत्त्वाची भूमिका बजावल्याबद्दल ओळखली जाते. अमेरिकेच्या काँग्रेसने तिला "नागरी हक्कांची पहिली महिला" आणि "स्वातंत्र्य चळवळीची आई" म्हणून सन्मानित केले आहे. पार्क्स 1943 मध्ये एनएएसीपी कार्यकर्ते बनले, अनेक उच्च प्रोफाइल नागरी हक्क मोहिमांमध्ये भाग घेतला. १ डिसेंबर १९५५ रोजी, अलाबामाच्या मॉन्टगोमरी येथे, पार्क्सने बसचालक जेम्स एफ. ब्लेक यांचे आदेश नाकारले. "रंगीत" विभागातील चार आसनांची एक पंक्ती "व्हाइट" विभाग भरल्यानंतर, एका पांढर्या प्रवाशाच्या फायद्यासाठी रिक्त केली गेली. पार्क्स ही बसमधील भेदभावाचा विरोध करणारी पहिली व्यक्ती नव्हती, परंतु नॅशनल असोसिएशन फॉर द अॅडव्हान्समेंट ऑफ कलर्ड पीपल (एनएएसीपी) यांचा असा विश्वास होता की अलाबामामधील भेदभाव कायद्याचे उल्लंघन केल्याबद्दल नागरी अवज्ञा केल्याबद्दल अटक झाल्यानंतर न्यायालयीन आव्हान पाहण्यासाठी ती सर्वोत्तम उमेदवार होती आणि तिने ब्लॅक समुदायाला एक वर्षापेक्षा जास्त काळ मॉन्टगोमरीच्या बसेसवर बहिष्कार घालण्यास प्रेरित केले. राज्य न्यायालयात हा खटला अडखळला, परंतु फेडरल मॉन्टगोमरी बस खटल्यात ब्रोव्हर विरुद्ध गेलने नोव्हेंबर 1956 मध्ये निर्णय घेतला की अमेरिकेच्या राज्यघटनेच्या 14 व्या दुरुस्तीच्या समान संरक्षण कलमांतर्गत बसमधील भेदभाव असंवैधानिक आहे.  पार्क्सची चळवळ आणि मॉन्टगोमेरी बसचा बहिष्कार ही चळवळीची महत्त्वाची चिन्हे बनली. ती वांशिक भेदभावाच्या विरोधातील आंतरराष्ट्रीय प्रतीक बनली आणि एडगर निक्सन आणि मार्टिन ल्यूथर किंग जूनियर यांच्यासह नागरी हक्क नेत्यांसह संघटित आणि सहकार्य केले. त्या वेळी, पार्क्स स्थानिक डिपार्टमेंट स्टोअरमध्ये शिंपी म्हणून काम करत होती आणि एनएएसीपीच्या माँटगोमरी विभागाचे सचिव होते. ती अलीकडेच हायलेन्डर लोकशाही शाळेत गेली होती, जे कामगार हक्क आणि वांशिक समतेसाठी कार्यकर्त्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठी टेनेसी केंद्र आहे. नंतरच्या वर्षांमध्ये तिला मोठ्या प्रमाणात सन्मानित केले गेले असले तरी तिच्या कृत्यामुळे तिला त्रासही सहन करावा लागला; तिला तिच्या नोकरीवरून काढून टाकण्यात आले आणि त्यानंतर अनेक वर्षे तिला मृत्यूच्या धमक्या आल्या. बहिष्काराच्या काही काळानंतर ती डेट्रॉईटला गेली, जिथे तिला थोड्या काळासाठी अशीच नोकरी मिळाली. १९६५ ते १९८८ या काळात त्यांनी आफ्रिकन-अमेरिकन अमेरिकन प्रतिनिधी जॉन कॉनिअर्स यांचे सचिव आणि रिसेप्शनिस्ट म्हणून काम केले. ती ब्लॅक पॉवर चळवळीत आणि अमेरिकेतील राजकीय कैद्यांच्या समर्थनासाठी देखील सक्रिय होती.  सेवानिवृत्तीनंतर पार्क्स यांनी आपली आत्मकथा लिहिली आणि न्यायासाठीच्या लढ्यात अजून बरेच काम करायचे आहे, असा आग्रह धरला. पार्क्सला राष्ट्रीय मान्यता मिळाली, ज्यात एनएएसीपीच्या 1979 च्या स्पिंगर्न पदक, प्रेसिडेंशियल मेडल ऑफ फ्रीडम, कॉंग्रेस गोल्ड मेडल आणि युनायटेड स्टेट्स कॅपिटलच्या नॅशनल स्टॅच्युरी हॉलमध्ये मरणोत्तर पुतळा समाविष्ट आहे. २००५ साली तिच्या मृत्यूच्या वेळी, कॅपिटल रोटोंडामध्ये सन्मानार्थ पडलेली ती पहिली महिला होती. कॅलिफोर्निया आणि मिसूरीमध्ये रोझा पार्क्स डे 4 फेब्रुवारी रोजी तिचा वाढदिवस साजरा करतात, तर ओहायो, ओरेगॉन आणि टेक्सासमध्ये 1 डिसेंबर रोजी तिच्या अटकेची वर्धापन दिन साजरा करतात.