अत्यंत जड अणू प्रकाशाच्या वेगाने एक कण सोडतो त्याला आयनीकरण करणारे किरणे असे म्हणतात. एखाद्या सामग्रीच्या संपर्कात येताना, अणू आयनीकरण करणारे कण शोषून घेते किंवा आयनीकरण करणारे कण अणूचे दोन भाग करून दोन आयनीकरण करणारे कण तयार करतात ज्यामुळे साखळी प्रतिक्रिया निर्माण होते. आयनीकरण करणारे तीन प्रकारचे कण आहेत: अल्फा, बीटा आणि गामा अल्फा कण द्रव्यावर खूप प्रतिक्रिया देतात पण ते फार कमी अंतरावर प्रवास करतात.  बीटा कण अल्फा कणांच्या तुलनेत पदार्थावर कमी प्रतिक्रिया देतात परंतु ते खूप कमी अंतरावर प्रवास करतात. अल्फा कण अल्फा कणांच्या तुलनेत पदार्थावर कमी प्रतिक्रिया देतात परंतु अल्फा कणांच्या तुलनेत जास्त अंतर प्रवास करतात.  बीटा कणांच्या तुलनेत गामा कण पदार्थावर कमी प्रतिक्रिया देतात परंतु बीटा कणांच्या तुलनेत जास्त अंतर प्रवास करतात.
१२ वर्षाच्या मुलाला आयनीकरण किरणोत्सर्गाचे स्पष्टीकरण द्या.