Giáo phận Bắc Ninh

Giáo phận Bắc Ninh (tiếng Latin: Dioecesis Bacninhensis) là một giáo phận Công giáo Rôma tại Việt Nam. Năm 2008, giáo phận có diện tích 24.600 km², tương ứng với địa giới các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Vĩnh Phúc, một phần các tỉnh Tuyên Quang (bên tả ngạn sông Lô), thủ đô Hà Nội (quận Long Biên và các huyện Sóc Sơn, Mê Linh, Đông Anh, Gia Lâm), Phú Thọ (khu vực Bạch Hạc), Hải Dương và huyện Hữu Lũng của tỉnh Lạng Sơn. Tổng số giáo dân là 138.790 người (2019), chiếm 1,6% dân số trong địa phận trên tổng số 8.697.890 người. Số linh mục là: 95 linh mục (trong đó có 2 linh mục dòng), số tu sĩ là: 56 nữ tu sĩ. Giáo phận Bắc Ninh hiện đang được cai quản bởi giám mục chính tòa Giuse Đỗ Quang Khang (từ năm 2023). Địa phận Bắc Ninh đã có những cứ điểm truyền giáo từ thế kỉ 17 như Kẻ Roi (Xuân Hòa), Kẻ Nê (Tử Nê), và Kẻ Mốt (Đức Trai). Ngày 29 tháng 5 năm 1883, Giáo hoàng Lêô XIII ký Tông sắc tách rời các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Lạng Sơn và Cao Bằng khỏi Giáo phận Đông Đàng Ngoài để thành lập một giáo phận mới là Giáo phận Bắc Đàng Ngoài. Đại diện Tông tòa Giáo phận Đông Đàng Ngoài, giám mục Antonio Colomer Lễ, được bổ nhiệm làm Đại diện Tông tòa của tân giáo phận. Bấy giờ, giáo phận mới có 17 linh mục triều người Việt, 2 linh mục dòng Đa Minh, 3 thừa sai người Tây Ban Nha, 15 đại chủng sinh, 22 tiểu chủng sinh, 50 thầy giảng, 8 nữ tu dòng Mến Thánh Giá và 35.000 tín hữu trong 11 giáo xứ và 28 giáo họ. Đến năm 1924, Giáo phận Bắc Đàng Ngoài được đổi tên thành Giáo phận Bắc Ninh. Năm 1913, Hạt Phủ doãn Lạng Sơn được thành lập, tách rời từ Giáo phận Bắc Ninh, và được ủy thác cho các thừa sai dòng Đa Minh Lyon đảm trách, đến năm 1960 thì chính thức được Tòa Thánh nâng lên hàng giáo phận. Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng, phía nam giáp tổng giáo phận Hà Nội và giáo phận Thái Bình, phía đông giáp giáo phận Hải Phòng, phía tây giáp giáo phận Hưng Hóa. Giáo hạt Bắc Giang gồm 23 giáo xứ nằm trong toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Bắc Giang, xếp theo ABC: Giáo xứ An Tràng - Thị trấn Tân An, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Bắc Giang - 66A Nguyễn Văn Cừ, phường Lê Lợi, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Bỉ Nội - Thôn Bỉ, xã Ngọc Thiện, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Cổ Pháp - Thôn Cổ Pháp, xã Đồng Phúc, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Đại Lãm - Thôn Đại Lãm, xã Tam Dị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Đạo Ngạn - Thôn Đạo Ngạn, xã Quang Châu, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Hòa An - Thôn Hòa An, xã Hợp Đức, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xú Hoàng Mai - Thị trấn Nếnh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Lục Hạ - Thôn Lục Hạ, xã Tân Trung, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Mai Thượng - Thôn Mai Thượng, xã Mai Trung, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Mỹ Lộc - Thôn Mỹ Lộc, xã Mỹ Hà, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Nghĩa Hạ - Thôn Nghĩa Hạ, xã Nghĩa Trung, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Ngọ Xá - Thôn Ngọ Xá, xã Châu Minh, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Núi Ô - Thôn Núi Ô, xã Tiến Dũng, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Tân An - Thôn Tân An, xã An Thượng, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Thanh Giã - Thôn Thanh Giã, xã Tam Dị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Thiết Nham - Thôn Thiết Nham, xã Minh Đức, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Thường Thắng - Xã Thường Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang Giáo Xứ Tiên Lục - Xã Tiên Lục, Huyện Lạng Giang, Tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Tiên Nha - Xã Tiên Nha, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Trung Lai - Thôn Trung Lai, xã Nghĩa Trung, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Yên Tập - Thôn Yên Tập Bắc, xã Yên Lư, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Yên Lễ - Thôn Yên Lễ, xã An Thượng, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang Giáo hạt Bắc Ninh gồm 19 giáo xứ nằm trong toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh, xếp theo ABC: Giáo xứ Cẩm Giang - Phường Đồng Nguyên, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Chính Tòa - 537 Ngô Gia Tự, phường Ninh Xá, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Dâu - Thôn Dâu, xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Đình Tổ - Thôn Đình Tổ, xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên Giáo xứ Đồng Nhân - Thôn Đồng Nhân, xã Hòa Tiến, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Dũng Vi - Thôn Giáo, xã Tri Phương, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Kẻ Mốt - Thôn Kẻ Mốt, xã Cẩm Sơn, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương Giáo xứ Lai Tê - Thôn Lai Tê, xã Trung Chính, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Nam Viên - Thôn Ấp Đạo, xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Ngăm - Thôn Ấp Ngăm, xã Lãng Ngâm, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Ngô Khê - Phường Phong Khê, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Nguyệt Đức - Thôn Nguyệt Đức, xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Giáo xứ Phong Cốc - Thôn Phong Cốc, xã Đức Long, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Phượng Giáo - Thị trấn Thứa, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Phượng Mao - Thôn Mao Trung, xã Phượng Mao, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Thọ Ninh - Thôn Đồng Nhân, xã Hòa Tiến, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Tử Nê - Thôn Tử Nê, xã Tân Lãng, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Từ Phong - Thôn Từ Phong, xã Cách Bi, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Giáo xứ Xuân Hòa - Thôn Xuân Hòa, xã Đại Xuân, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Giáo hạt Nội Bài gồm 10 giáo xứ nằm trên địa bàn quận Long Biên và các huyện Đông Anh, Gia Lâm, Mê Linh, Sóc Sơn thuộc thành phố Hà Nội, xếp theo ABC: Giáo xứ An Bài - Thôn Yên Bài, xã Tự Lập, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Giáo xứ Bến Cốc - Thôn Bến Cốc, xã Thanh Xuân, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Giáo xứ Bến Đông - Thôn Đại Bằng, xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội Giáo xứ Lập Trí - Thôn Lập Trí, xã Minh Trí, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Giáo xứ Nỉ - Thôn Nỉ, xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội Giáo xứ Nội Bài - Tổ 11, Thị trấn Quang Minh, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Giáo xứ Thạch Đà - Xã Thạch Đà, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Giáo xứ Thường Lệ - Thôn Thường Lệ, xã Đại Thịnh, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Giáo xứ Trung Xuân - Thôn Trung Xuân, xã Vạn Yên, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Giáo xứ Tư Đình - 24-26/129 Bát Khối, phường Long Biên, quận Long Biên, thành phố Hà Nội Giáo hạt Thái Nguyên gồm 13 giáo xứ nằm trong toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Bắc Kạn và tỉnh Thái Nguyên, xếp theo ABC: Giáo xứ Bắc Kạn - Đường Phùng Chí Kiên, phường Sông Cầu, thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn Giáo xứ Đại Từ - Thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Hích - Thôn Hích, xã Hòa Bình, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ La Tú - Thôn La Tú, xã Tân Khánh, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Ngọc Lâm - Thôn Ngọc Lâm, xã Linh Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Nhã Lộng - Xã Nhã Lộng, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Phú Cường - Xã Phú Cường, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Phúc Xuân - Xã Phúc Xuân, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Tân Cương - Xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Thái Nguyên - Tổ 2, phường Trưng Vương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Tiểu Lễ (Chã) - Phường Đông Cao, thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Yên Lãng - Xã Yên Lãng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên Giáo xứ Yên Thủy - Thôn Yên Thủy, xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên Giáo hạt Tuyên Quang gồm 7 giáo xứ nằm trên địa bàn một phần các huyện Chiêm Hóa, Hàm Yên, Yên Sơn thuộc tỉnh Tuyên Quang và một phần huyện Đoan Hùng thuộc tỉnh Phú Thọ bên tả ngạn sông Lô, xếp theo ABC: Giáo xứ Bạch Xa - Thôn Bến Đền, xã Bạch Xa, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang Giáo xứ Đồng Chương - Thôn Đồng Chương, xã Vĩnh Lợi, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang Giáo xứ Lực Tiến - Thôn Lực Tiến, xã Quý Quân, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang Giáo xứ Tân Bình - Thôn Tân Bình, xã Bình Xa, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang Giáo xứ Vân Cương - Thôn Vân Cương, xã Hữu Đô, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ Giáo xứ Vĩnh Ngọc - Thị trấn Vĩnh Lộc, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang Giáo xứ Yên Thịnh - Thôn Yên Thịnh, xã Thái Bình, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang Giáo hạt Vĩnh Phúc gồm 12 giáo xứ nằm trong toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Vĩnh Phúc, xếp theo ABC: Giáo xứ Bảo Sơn - Thị trấn Bá Hiến, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Đại Điền - Thị trấn Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Dân Trù - Thôn Dân Trù, xã Yên Phương, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Hòa Loan - Thôn Hòa Loan, xã Lũng Hòa, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Hữu Bằng - Thôn Hữu Bằng, xã Tam Hợp, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Phúc Yên - 1 Nguyễn Chí Thanh, phường Trưng Trắc, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Tam Đảo - Thị trấn Tam Đảo, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Thống Nhất - Thị trấn Bá Hiến, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Văn Thạch - Thôn Văn Thạch, xã Đồng Quế, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Vinh Tiến - Thị trấn Bá Hiến, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Vĩnh Yên - 38 Ngô Quyền, phường Ngô Quyền, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Giáo xứ Yên Mỹ - 35 Nhà Chung, phường Xuân Hòa, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Toà giám mục và Nhà thờ chính tòa giáo phận được đặt ở phường Ninh Xá, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Nhà thờ chính tòa Bắc Ninh được xây dựng vào năm 1892. Nhà thờ Xuân Hòa Ghi chú: : Giám mục chính tòa : Giám mục phó, Giám mục phụ tá hoặc Đại diện Tông tòa : Giám quản Tông Tòa Công giáo tại Việt Nam ^ “Niên lịch sử Giáo phận Bắc Ninh”. 2013. ^ Nhật Nguyên (2019). “Bắc Ninh: Chiêm ngưỡng nhà thờ Xuân Hòa - nơi giao thoa kiến trúc Đông Tây”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 3 năm 2019. Giáo phận Bắc Ninh: các bài viết về lịch sử Giáo phận Bắc Ninh.