Xe máy điện

Xe máy điện là phương tiện giao thông đường bộ với hai hoặc ba bánh dùng động cơ chạy bằng năng lượng điện. Khác với xe đạp điện, xe máy điện không dùng bàn đạp để chạy. Điện để chạy động cơ xe thường được lưu trữ trong pin sạc (khác với Tàu điện và một số loại xe buýt điện dùng điện từ các dây dẫn dọc đường), và có thể sử dụng một hoặc nhiều động cơ điện. Cũng như xe máy chạy xăng, xe máy điện cũng có cả loại khung có thể bước qua dễ dàng. Xe máy điện cùng với các loại phương tiện giao thông đường bộ chạy điện khác hiện được coi là một phần của phương án dùng các nhiên liệu thay thế nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường. Lịch sử xe máy điện có thể bắt nguồn từ những năm 1890, khi các nhà phát minh bắt đầu chế tạo những chiếc xe đạp có động cơ điện. Vào ngày 19 tháng 9 năm 1895, Ogden Bolton Jr. của Canton, Ohio, đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho một chiếc "xe đạp điện". Vào ngày 8 tháng 11 cùng năm, Hosea W. Libbey của Boston cũng nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho một chiếc "xe đạp điện". Năm 1896, nhà sản xuất xe đạp Humber của Anh đã trưng bày một chiếc xe đạp điện tandem tại Triển lãm Xe đạp Stanley ở London. Chiếc xe được cung cấp năng lượng bởi một cụm pin lưu trữ, động cơ được đặt phía trước bánh sau. Điều khiển tốc độ được thực hiện bằng một điện trở đặt trên ghi đông. Chiếc xe đạp điện tandem này chủ yếu dành cho sử dụng trên đường đua. Nó có thể đạt tốc độ tối đa 20 dặm/giờ (32 km/h) và có phạm vi hoạt động khoảng 20 dặm (32 km). Năm 1911, tạp chí Popular Mechanics đã đưa tin về một chiếc xe máy điện mới. Chiếc xe được cho là có phạm vi hoạt động từ 121 đến 160 km trên một lần sạc. Xe có bộ điều khiển ba tốc độ, cho phép đạt tốc độ tối đa 6,4, 24 và 56 km/giờ. Năm 1919, công ty Ransomes, Sims & Jefferies đã chế tạo một chiếc xe máy điện nguyên mẫu. Các pin của xe được lắp đặt dưới yên của thùng xe sidecar. Mặc dù chiếc xe đã được đăng ký lưu thông, nhưng nó không bao giờ được sản xuất hàng loạt. Năm 1936, anh em nhà Limelette thành lập công ty xe máy điện Socovel tại Brussels, Bỉ. Họ tiếp tục sản xuất trong thời gian Đức chiếm đóng, và nhờ hạn chế nhiên liệu, công ty đã đạt được một số thành công. Sau chiến tranh, họ chuyển sang sản xuất xe máy thông thường, nhưng các mẫu xe điện vẫn được bán đến năm 1948. Trong Thế chiến thứ II, Merle Williams ở Long Beach, California, đã phát minh ra một chiếc xe máy điện hai bánh kéo theo một rơ-moóc một bánh. Do sự phổ biến của phương tiện này, Williams đã bắt đầu sản xuất nhiều hơn trong nhà để xe của mình. Năm 1946, ông thành lập Công ty Marketeer, nay là ParCar Corp. Năm 1967, Karl Kordesch, một kỹ sư của Union Carbide, đã chế tạo một chiếc xe máy điện lai sử dụng tế bào nhiên liệu hydrazine. Tế bào nhiên liệu hydrazine có hiệu suất cao hơn tế bào nhiên liệu niken-cadmium, giúp xe có phạm vi hoạt động lên đến 200 dặm trên galông Mỹ (240 mpg‑Anh; 0,012 L/km). Tốc độ tối đa của xe là 25 mph (40 km/h). Cùng năm đó, Công ty Indian Motorcycle đã chế tạo một chiếc xe máy điện nguyên mẫu có tên là Papoose dưới sự chỉ đạo của Floyd Clymer. Năm 1974, Auranthic Corp., một nhà sản xuất nhỏ ở California, đã sản xuất một chiếc xe máy nhỏ có tên là Charger. Xe có tốc độ tối đa 30 mph (48 km/h) và phạm vi hoạt động 50 dặm (80 km) khi sạc đầy. Vào đầu những năm 1970, ông đã chế tạo một chiếc xe máy điện đi lại hợp pháp có tên là Corbin Electric. Sau đó vào năm 1974, ông đã lập kỷ lục tốc độ thế giới của xe máy điện với vận tốc 266 km/h trên chiếc xe máy có tên là Quick Silver. Chiếc xe này sử dụng động cơ khởi động điện 24 volt từ máy bay chiến đấu Douglas A-4B. Năm 1975, ông đã chế tạo một chiếc xe máy điện nguyên mẫu chạy bằng pin có tên là City Bike. Chiếc xe này sử dụng pin do Yardney Electric sản xuất. Vào tháng 6 năm 1975, ông đã tham gia Regatta Xe cộ Thay thế Hàng năm đầu tiên tại Núi Washington, New Hampshire. Ông đã hoàn thành quãng đường 13 km lên dốc trong 26 phút. Năm 1988, Ed Rannberg, người sáng lập Eyeball Engineering, đã thử nghiệm chiếc mô tô điện của mình tại Bonneville. Chiếc xe có thể hoàn thành một phần tư dặm (400 mét) trong 11-12 giây, một thành tích đáng chú ý cho thời đại đó. Năm 1995, Scott Cronk và Rick Whisman thành lập Electric Motorbike Inc. tại Santa Rosa, California. Công ty này đã sản xuất EMB Lectra, chiếc mô tô điện thương mại đầu tiên sử dụng động cơ từ biến thiên. EMB Lectra có tốc độ tối đa khoảng 72 km/h và phạm vi hoạt động 56 km. Năm 1996, Peugeot đã ra mắt chiếc xe tay ga điện thương mại đầu tiên, Peugeot Scoot'Elec. Chiếc xe sử dụng pin Nickel-Cadmium và có phạm vi hoạt động 40 km. Vào ngày 26 tháng 8 năm 2000, Killacycle đã thiết lập kỷ lục đua drag khi hoàn thành 400 mét trong 9,450 giây trên đường đua Woodburn ở Oregon. Killacycle sử dụng pin chì-axit với tốc độ 244,73 km/h. Sau đó, Killacycle sử dụng pin lithium-ion nano-phosphate của A123 Systems đã thiết lập kỷ lục mới ở cự ly 400 mét với thời gian 7,824 giây, phá vỡ rào cản 8 giây với tốc độ 270 km/h tại Phoenix, Arizona, tại Hiệp hội Đua xe Drag Harley-Davidson (AHDRA) 2007, vào ngày 10 tháng 11 năm 2007. Năm 2006, công ty Vectrix của Mỹ đã giới thiệu chiếc xe tay ga điện hiệu suất cao đầu tiên trên thị trường, VX-1. Sau khi phá sản và tái cấu trúc phá sản ban đầu, công ty đã được tập đoàn pin Gold Peak mua lại vào năm 2009. Vectrix tiếp tục mở rộng sản phẩm, tung ra VX-2 và VX-3, một mẫu xe ba bánh. Tuy nhiên, công ty đã ngừng hoạt động vào tháng 1 năm 2014 và nộp đơn phá sản theo Chương 7, với số tài sản còn lại được bán đấu giá vào tháng 6 sau đó. Tháng 2 năm 2009, công ty khởi nghiệp Mission Motors của San Francisco đã công bố chiếc mô tô điện Mission One tại hội nghị TED. Chiếc xe có khả năng đạt tốc độ 150 dặm/giờ, nếu đạt được, sẽ biến nó trở thành chiếc xe điện sản xuất nhanh nhất thế giới vào thời điểm đó. Ngày 4-5 tháng 4 năm 2009, Zero Motorcycles đã tổ chức giải đua sức bền địa hình chạy điện hoàn toàn đầu tiên, "24 Hours of Electricross", tại San Jose. Vào ngày 14 tháng 6 năm 2009, giải đua xe mô tô điện TTXGP đầu tiên đã được tổ chức trên đảo Isle of Man với sự tham gia của 13 tay đua. Rob Barber đã giành chiến thắng với chiếc xe mô tô của Team Agni, hoàn thành đường đua dài 60,72 km trong 25 phút 53,5 giây, tốc độ trung bình là 140,711 km/h. Vào tháng 9 năm 2009, Giám đốc sản phẩm Jeremy Cleland của Mission Motors đã phá vỡ kỷ lục tốc độ xe mô tô điện AMA với chiếc Mission One của công ty, đạt tốc độ 241,497 km/h tại Bonneville Salt Flats, Utah, Mỹ. Năm 2010, chiếc xe máy điện ElectroCat do Eva Håkansson chế tạo đã lập kỷ lục leo núi Pikes Peak với thời gian 16 phút 55,849 giây. Chiếc xe máy, do John Scollon điều khiển, sử dụng pin của A123 Systems. Vào ngày 26 tháng 6 năm 2011, Chip Yates đã phá vỡ kỷ lục này với thời gian 12 phút 50,094 giây. Anh cũng đã thiết lập kỷ lục Guinness về chiếc xe máy điện nhanh nhất với tốc độ 316,899 km/h (196,912 mph) trên sa mạc Bonneville vào ngày 30 tháng 8 năm 2011. Năm 2012, Jim Higgins đã lập kỷ lục đua xe điện đường phố của Hiệp hội Đua xe điện Drag Racing Quốc gia (NEDRA) cho hạng SMC/A3. Anh đã cưỡi chiếc xe máy điện Mission R hợp pháp của Mission Motors tại đường đua Sonoma Raceway dài 1/4 dặm và hoàn thành chặng đường trong 10,602 giây với tốc độ 197,26 km/h (122,57 mph). Năm 2017, Scorpio Electric thông báo mở rộng kinh doanh sang lĩnh vực sản xuất và lắp ráp xe máy điện và xe tay ga. Ngày 20 tháng 11 năm 2018, VinFast Việt Nam đã ra mắt 2 mẫu xe tay ga điện tại Hà Nội, bao gồm 4 phiên bản: VinFast Klara A1 (pin lithium-ion), VinFast Klara A2 (pin chì), VinFast Ludo và VinFast Impes. Năm 2020, Ola Electric Mobility, một bộ phận của Ola Cabs, đã lên kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất xe tay ga điện lớn nhất thế giới gần Bangalore, Karnataka, Ấn Độ. Công ty đặt mục tiêu sản xuất 10 triệu xe mỗi năm. Cũng trong năm 2020, Odysse Electric, một nhà sản xuất xe máy điện và xe tay ga điện của Ấn Độ, đã trở thành nhà sản xuất xe điện thể thao đầu tiên của Ấn Độ. Năm 2020, Juan Ayala, một giáo sư thiết kế quy hoạch đô thị tại Đại học Rutgers, đã phát minh ra hệ thống xe tay ga điện cho thuê dựa trên ứng dụng điện thoại thông minh. Năm 2022, VinFast của Vingroup từ Việt Nam đã giới thiệu 2 mẫu xe mới: VinFast Theon S và VinFast Feliz S. Năm 2023, Bobfleet ra mắt mẫu xe thế hệ tiếp theo của mình: Model X thế hệ 2. Xe đua điện TTXGP tại Isle of Man TT 2009 Chip Yates tại Bonneville Salt Flats 2011 Xe điện VinFast Klara kem Niu NQi ở Berlin, 2019 VinFast Theon S năm 2022 tại VinHomes Riverside Một hạn chế về phạm vi hoạt động của xe máy và xe tay ga điện là yêu cầu phải chứa đủ năng lượng điện trong khung xe nhỏ gọn của chúng. Hầu hết xe máy và xe tay ga điện hiện nay đều sử dụng pin lithium-ion có thể sạc lại, mặc dù một số mẫu xe đời đầu sử dụng pin niken-kim loại hydride. Ngoài pin lithium-ion, còn có các loại pin thay thế khác cho xe máy và xe tay ga điện. Một loại pin thay thế mới là pin silicat chì, được phát triển bởi Z Electric Vehicle. Pin silicat chì có kích thước nhỏ hơn, trọng lượng nhẹ hơn, dung lượng năng lượng cao hơn và chi phí thấp hơn đáng kể so với pin axit chì truyền thống. EGen cho biết pin lithium iron phosphate của họ nhẹ hơn tới hai phần ba so với pin axit chì và cung cấp hiệu suất pin tốt nhất cho xe điện. Chiếc xe đầu tiên ở Mỹ sử dụng công nghệ pin lithium titan oxide (LTO) không bắt lửa là chiếc xe tay ga The Expresso vào năm 2017. Công nghệ này cho phép pin sạc trong vòng chưa đầy 10 phút và có thể sạc được 25.000 lần, tương đương với 70 năm sạc hàng ngày. Công nghệ này đang được sử dụng tại Trung Quốc, nơi có hơn 10.000 xe buýt thành phố chạy bằng loại pin này. ZEV 7100LR (pin chì/natri silicat) Yamaha FC-AQEL (nguyên mẫu pin nhiên liệu) Suzuki Burgman ( nguyên mẫu pin nhiên liệu) Tất cả xe máy và xe tay ga điện đều có thể sạc bằng cách cắm vào ổ cắm tường thông thường, thường mất khoảng 8 giờ để sạc đầy (tức là qua đêm). Một số nhà sản xuất đã thiết kế, bao gồm hoặc cung cấp bộ sạc CHAdeMO cấp 2 công suất cao làm phụ kiện, có thể sạc pin lên đến 95% trong một giờ. Các nhà sản xuất xe điện như Zero Motorcycles, Nanu EV, Gogoro và Unu đã thiết kế ra những chiếc xe cho phép hoán đổi pin nhanh chóng. Hoán đổi pin nhanh chóng là quá trình thay thế pin đã hết bằng pin được sạc đầy trong thời gian ngắn. Điều này giúp người dùng có thể tiếp tục di chuyển mà không cần phải chờ sạc pin. Hoán đổi pin là một giải pháp tiềm năng để thúc đẩy sự phát triển của xe điện ở Ấn Độ. Sun Mobility, một công ty khởi nghiệp của Ấn Độ, đang phát triển pin mô-đun cho xe điện. Pin mô-đun có thể dễ dàng lắp ráp và tháo rời, giúp việc thay pin nhanh chóng và dễ dàng hơn. Honda đã tiến hành nghiên cứu và phát triển một mẫu xe máy lai kết hợp giữa động cơ nội đốt và động cơ điện. Yamaha cũng không nằm ngoài cuộc đua công nghệ này khi giới thiệu mẫu xe máy lai mang tên Gen-Ryu, với sự kết hợp của động cơ 600cc và một động cơ điện. Một ví dụ khác là Piaggio MP3 Hybrid, sử dụng động cơ 125cc kết hợp với một động cơ điện 2.4 kW. Có một số mẫu thử nghiệm đang sử dụng công nghệ pin nhiên liệu. Một trong số đó là ENV, do Intelligent Energy phát triển, sử dụng pin nhiên liệu hydro. Chiếc xe máy này có khả năng di chuyển với quãng đường lên tới 100 dặm (tương đương 160 km) và đạt tốc độ tối đa 50 dặm/giờ (khoảng 80 km/h). Suzuki cũng đã giới thiệu một mẫu xe máy sử dụng pin nhiên liệu hydro dựa trên mẫu xe Suzuki Burgman. Yamaha đã tạo ra một mẫu thử nghiệm mang tên FC-AQEL, sử dụng pin nhiên liệu hydro, được xem như tương đương với một chiếc xe 125cc. Honda cũng đã phát triển một mẫu xe máy sử dụng pin nhiên liệu hydro với công nghệ Honda FC Stack. Xe máy điện và xe máy xăng có cùng kích thước và trọng lượng có hiệu suất gần như tương đương. Vào tháng 8 năm 2013, tạp chí Road & Track đã đánh giá một chiếc xe máy điện cao cấp là nhanh hơn và xử lý tốt hơn bất kỳ chiếc xe máy chạy bằng nhiên liệu thông thường nào. Xe máy điện có khả năng tăng tốc từ 0 đến 100 km/h tốt hơn, vì chúng tạo ra mô-men xoắn cực đại ngay lập tức và không cần ly hợp nên mô-men xoắn có sẵn ngay lập tức. Xe máy điện và xe tay ga có phạm vi hoạt động hạn chế hơn đáng kể so với xe xăng, vì pin của chúng không thể lưu trữ nhiều năng lượng như bình xăng. Phạm vi hoạt động trên 130 dặm (210 km) cho một lần sạc được coi là cực kỳ dài. Do đó, xe máy điện rất phù hợp cho việc đi lại trong thành phố, nơi quãng đường di chuyển thường ngắn. Tuy nhiên, khi đi trên đường cao tốc, người lái xe máy điện có thể gặp phải lo lắng về phạm vi hoạt động, vì họ có thể không thể đi đủ xa để đến trạm sạc. Ngoài ra, công suất điện cũng ảnh hưởng đến phạm vi hoạt động. Ví dụ, một chiếc xe tay ga điện có thể đi được 225 km (140 dặm) ở tốc độ 88 km/h (55 dặm/h), nhưng phạm vi hoạt động sẽ giảm xuống khoảng 129 km (80 dặm) ở tốc độ 112 km/h (70 dặm/h). Các nhà sản xuất xe máy điện đang nỗ lực tăng phạm vi hoạt động. Tính đến năm 2022, chiếc xe có phạm vi hoạt động dài nhất được báo cáo là 259 km (161 dặm). Tuy nhiên, cũng có những mẫu xe có phạm vi hoạt động ngắn hơn nhiều, chẳng hạn như 64 km (40 dặm), với giá thành thấp hơn đáng kể. Xe máy điện cần rất ít bảo trì so với xe máy thông thường. Theo báo cáo của biên tập viên giao thông Damon Lavrinc của tạp chí Wired, sau khi thử nghiệm sử dụng xe máy điện Zero trong sáu tháng, ông chỉ cần lo lắng về các bộ phận hao mòn, bao gồm má phanh, lốp xe và có thể là thay dầu phanh. Xe máy điện được trang bị phanh tái sinh thường có tuổi thọ má phanh dài hơn vì phanh tái sinh có thể giúp giảm bớt tải trọng lên phanh ma sát cơ học. Xe máy điện có chi phí nhiên liệu rất thấp, chỉ từ một đến hai xu Mỹ cho mỗi dặm. Điều này có nghĩa là đi lại bằng xe máy điện có thể rẻ hơn nhiều so với xe máy chạy xăng. Theo báo cáo của biên tập viên giao thông Damon Lavrinc của tạp chí Wired, sau khi thử nghiệm sử dụng xe máy điện Zero trong ba tháng và đi được 2.800 km, ông chỉ phải trả dưới 30 đô la Mỹ tiền điện. Trong khi đó, một lần đi 650 km bằng xe máy chạy xăng BMW có giá gần bằng. Ở Úc, chi phí vận hành của xe máy điện UBCO là 88 xu Mỹ cho mỗi 100 km. Ở Ấn Độ, chi phí vận hành của xe tay ga điện Ampere là 0,15 rupee cho mỗi km. Thời gian sạc pin xe máy điện thường lâu hơn nhiều so với việc đổ đầy bình xăng. Ví dụ, cần hơn một giờ để sạc pin 6,5 kWh của Zero S ZF6.5 lên đến 95% dung lượng. Thời gian sạc này cũng tăng theo dung lượng pin; Zero S ZF13.0 (với pin 13 kWh) cần hơn 2 giờ để sạc lên đến 95% dung lượng. Thời gian sạc pin dài có thể ảnh hưởng đến các hành trình dài hơn phạm vi hoạt động một lần sạc của xe máy. Xe máy điện êm hơn nhiều so với xe máy chạy xăng. Điều này có thể khiến xe máy điện tiếp cận người đi bộ không chú ý mà không bị phát hiện. Để giải quyết vấn đề này, một số xe máy điện được trang bị âm thanh cảnh báo khi di chuyển. Vương quốc Anh cũng đang chạy thử nghiệm để xem liệu xe tay ga điện có tiếng ồn nhân tạo có an toàn hơn không. Tuy nhiên, vẫn còn tranh cãi về việc liệu một chiếc xe máy ồn ào có an toàn hơn một chiếc xe máy yên tĩnh do dễ nhận thấy hơn hay không. Ở tốc độ cao, tiếng vo ve của một chiếc xe máy điện thông thường được cho là nghe như "tàu vũ trụ." Trung Quốc là thị trường lớn nhất thế giới về xe tay ga điện, chiếm 9,4 triệu chiếc trong tổng số 12 triệu chiếc được bán trên toàn thế giới vào năm 2013. Tính đến tháng 11 năm 2020, số lượng xe tay ga điện ở Trung Quốc đã lên tới khoảng 300 triệu chiếc, với doanh số bán hàng hàng năm hơn 30 triệu chiếc. Ngoài khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, bao gồm cả Châu Âu, chỉ có 31.338 xe tay ga điện được bán vào năm 2013. Thị trường Mỹ tương đối nhỏ, với ước tính 2.000 chiếc được bán vào năm 2012. Mặc dù ngày càng trở nên thực tế hơn, giá cao và phạm vi hoạt động hạn chế, phù hợp nhất cho việc đi lại, đã cản trở xe máy và xe tay ga điện gia tăng thị phần của họ. Ở Mỹ, những chiếc xe máy rẻ hơn có thể đổ xăng trong vài phút tại bất kỳ trạm xăng nào đều phù hợp hơn với những người đi xe cuối tuần, những người sử dụng xe máy phổ biến nhất. Theo một báo cáo thị trường được công bố vào năm 2013, doanh số bán xe máy và xe tay ga điện dự kiến ​​sẽ tăng hơn 10 lần vào năm 2018 ở Bắc Mỹ, lên khoảng 36.000 chiếc vào năm 2018. Ở Ấn Độ, chi phí cao và các vấn đề về lưới điện đã góp phần làm chậm doanh số bán hàng. Ở các bang như Tamil Nadu, nơi nguồn cung cấp điện hạn chế đã bị giảm, các nhà sản xuất xe tay ga điện như Ampere và Hero Electric đã ghi nhận doanh số bán hàng giảm tương ứng. Electric Scooter in Berlin. Designed for an app-based sharing system. E-Scooters of scooter-sharing company Emmy in Munich (2019) Vào tháng 1 năm 2013, chính phủ Ấn Độ đã công bố kế hoạch cung cấp trợ cấp cho xe điện và xe lai. Theo kế hoạch này, ô tô điện sẽ được trợ cấp lên đến ₹ 1,50,000 (khoảng 2.200 đô la Mỹ), còn xe hai bánh điện sẽ được trợ cấp ₹ 50,000. Chính phủ Ấn Độ đặt mục tiêu có 7 triệu xe điện trên đường vào năm 2020. Tuy nhiên, chương trình này đã được triển khai vào tháng 4 năm 2019 với tên gọi FAME, hoặc Chương trình Phát triển và Sản xuất Nhanh hơn (Xe lai và) Xe điện. Vào tháng 3 năm 2023, chính phủ Indonesia đã công bố kế hoạch phân bổ 7 nghìn tỷ rupiah (tương đương 455,88 triệu đô la Mỹ) để khuyến khích bán xe máy điện trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2024. Theo kế hoạch này, chính phủ Indonesia sẽ trợ cấp cho 800.000 xe máy điện mới được bán ra và 200.000 xe máy động cơ đốt trong hiện tại được chuyển đổi sang xe điện. Mỗi xe máy điện mới được bán ra sẽ nhận được trợ cấp 7 triệu rupiah. Vào năm 2008, chính phủ Đài Loan đã tài trợ cho Viện Nghiên cứu Công nghệ Công nghiệp (ITRI) để giúp các nhà sản xuất trong nước sản xuất hàng loạt 100.000 xe máy điện trong bốn năm. Vào tháng 3 năm 2022, Cơ quan Quốc gia Xúc tiến Việc làm cho Người trẻ (ANPEJ) của Senegal đã ký một thỏa thuận với mục tiêu tạo ra 50.000 việc làm bằng cách sử dụng xe máy điện để củng cố ngành vận tải. Giải đua đồi Pikes Peak International Hill Climb là giải đua motor thể thao lâu đời thứ hai ở Hoa Kỳ, bắt đầu từ năm 1916. Giải đua này là một truyền thống lâu đời ở Colorado Springs và vùng Pikes Peak. Chiếc xe máy điện Lightning Motorcycle Super-bike đã thiết lập thời gian tổng thể nhanh nhất trong hạng mục xe máy, đánh bại tất cả các loại xe máy chạy xăng vào năm 2013. TTXGP được sáng lập bởi Azhar Hussain. Giải đua đầu tiên được tổ chức vào ngày 30 tháng 6 năm 2009 trên đảo Man với 13 đội tham gia. Sự kiện được Liên đoàn Mô tô Quốc tế (FIM) chứng nhận. Tháng 5 năm 2010, TTXGP khởi động giải vô địch thế giới. Giải đã tổ chức nhiều cuộc đua ở Mỹ, châu Âu và Úc. Năm 2010, TT Zero thay thế TTXGP trong cuộc đua Isle of Man TT. Cả TTXGP và Azhar Hussain đều không tham gia vào sự kiện này. Sự kiện tuân theo quy định của FIM. Vào ngày 18 tháng 11 năm 2010, Liên đoàn Mô tô Quốc tế (FIM) đã công bố tổ chức Giải đua ePower Quốc tế dành cho xe mô tô điện. Giải đua này gây ra sự chia rẽ giữa nhà tổ chức TTXGP và FIM, bởi FIM không thể thu hút được nhiều đội tham gia giải đua. Vào tháng 3 năm 2011, TTXGP đã thông báo rằng họ sẽ hợp tác trở lại với FIM để tổ chức các giải đua xe mô tô điện. TTXGP và FIM hợp tác tổ chức Giải đua xe mô tô điện FIM eRoad Racing World Cup năm 2013, với các chặng đua ở Mỹ, Châu Âu và một chặng đua chung kết ở Châu Á. Năm 2013, Liên đoàn Mô tô Quốc tế (FIM) đã công bố một giải đua mô tô địa hình hoàn toàn bằng điện, gọi là E-MX. Giải đua này được tổ chức tại Bỉ trong Tuần lễ Sạch 2020 vào ngày 2 tháng 5. Ngoài ra, còn có giải đua MiniMoto SX Energy Crisiscross, nơi các xe mô tô địa hình điện được phép thi đấu với các xe mô tô thông thường. Giải đua này được tổ chức thường xuyên. Brammo tham gia MiniMoto SX (2011) Arthur Kowitz, người sáng lập eMotoRacing, và Pete Nicolosi, người dẫn đầu điểm số của giải đấu năm 2016 (tính đến chặng đua số 6), tranh chấp vị trí dẫn đầu trong chặng đua đầu tiên của năm 2016, được tổ chức tại Roebling Road, Georgia, Hoa Kỳ. eMotoRacing là một giải đua xe mô tô điện được thành lập vào năm 2014 bởi Arthur Kowitz, người đã tham gia FIM eRoad Racing World Cup. Giải đấu này được tổ chức tại 10 đường đua nổi tiếng ở Hoa Kỳ, phối hợp với AHRMA. Ngoài mùa giải đua thường lệ, eMotoRacing còn tổ chức "Varsity Challenge" thường niên dành cho các nhóm kỹ thuật từ các trường đại học. Giải đấu này khuyến khích các sinh viên tham gia đua xe mô tô điện được chế tạo riêng. Năm 2016, AHRMA đã thông báo rằng họ sẽ áp dụng hạng "eSuperSport" của eMotoRacing làm một bổ sung vĩnh viễn cho đội hình đua đường của họ. MotoE World Cup là giải đua xe mô tô điện quốc tế, được tổ chức bởi FIM và bắt đầu vào năm 2019. Giải đấu hiện được tổ chức tại 5 trường đua ở Châu Âu, với kế hoạch mở rộng ra toàn thế giới trong tương lai. Tất cả các đội đua tham dự MotoE World Cup đều sử dụng cùng một mẫu xe đua Energica EgoGP. 7 đội đua MotoGP độc lập sẽ đăng ký 2 xe đua cho mỗi đội, trong khi 4 đội đua Moto2 và Moto3 sẽ đăng ký 1 xe đua cho mỗi đội. Tổng cộng, có 18 xe đua tham gia giải đấu. ^ Reducing Pollution with Electric Vehicles EERE ^ “Patent number: 552271”. Google Patents. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2013. ^ “Patent number: 596272”. Google Patents. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2013. ^ Partridge, Michael (1976), “Introduction”, Motorcycle Pioneers: The Men, the Machines, the Events 1860-1930, David & Charles (Publishers), tr. 11, ISBN 978-0668040358 ^ “Popular Mechanics”. Popular Mechanics Magazine. Hearst Magazines: 560–. tháng 10 năm 1911. ISSN 0032-4558. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2013. ^ “Ransomes, Sims and Jefferies: Motorcycles”. Grace's Guide. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2013. ^ Erwin Tragatsch (1997). Alle Motorräder 1894-1981: Eine Typengeschichte. 2500 Marken aus 30 Ländern. ISBN 978-3-87943-410-7. ^ Erwin Tragatsch (1985). The Illustrated Encyclopedia of Motorcycles. ISBN 978-0890098684. ^ Egon Duchateau; Geert Huylebroeck; Nick Jonkheere; Rick van Eycken; Luc Freson (2008). A-Z der Belgische motoren. ISBN 978-907734-6105. ^ “Our History: The First Manufacturer of Industrial and Commercial Electric Vehicles”. Columbia ParCar Corp. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2004. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2013. ^ “Alkali Fuel Cell History”. Smithsonian Institution. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “Karl Kordesch, PhD” (PDF). Global Energy Systems. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “Post 1953 Indian Motocycle History”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 7 năm 2007. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “Popular Mechanics”. Popular Mechanics Magazine. Hearst Magazines: 83. tháng 4 năm 1974. ISSN 0032-4558. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ a b Cycle World. tháng 4 năm 1992. tr. 108–111. ISSN 0011-4286. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “AMA Motorcycle Hall of Fame: Mike Corbin”. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “Corbin Yardney Motorcycle on top of Mt. Washington”. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ Louise Ann Noeth (tháng 5 năm 2002). Bonneville: The Fastest Place on Earth. MotorBooks International. tr. 136. ISBN 978-0-7603-1372-5. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Electric MotorBike Inc: About Us”. Electric MotorBike Inc. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2017. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “Lectra VR24”. Green Speed. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “Peugeot's incredibly frugal electric E-Vivacity scooter”. GizMag. 25 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “The Roger Hedlund 150 mph Club”. US National Electric Drag Racing Association. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ “7.824 @168 MPH !!!!!! at Pomona AHDRA Nov 10th”. Killacycle.com. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Vectrix cierra sus puertas”. Region Digital.com. 4 tháng 1 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2014. ^ “Vectrix Asset Auction Set for June 18”. DealerNews.com (Thông cáo báo chí). 10 tháng 6 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2014. ^ Electric Motorcycle Promises 150 MPH | WIRED ^ “24 Hours of Electricross”. Zero Motorcycles. 24 tháng 3 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013. ^ a b “TTXGP: Rob Barber makes history”. Isle of Man Today. 14 tháng 6 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ Electric Motorcycle Land Speed Record: Mission One Hits 150mph On Salt! (w/video) | Top Speed ^ “Electrocat Conquers Pikes Peak”. EVWorld. 5 tháng 7 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2017. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Fastest electric motorcycle (prototype)”. Guinness Book of World Records. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ National Electric Drag Racing Association – Record Holders ^ a b “Lightning's Electric Motorcycle Dominates Pikes Peak”. Wired.com. 1 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ a b “Lightning electric motorcycle beats gas bikes in Pikes Peak climb”. Los Angeles Times. 2 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ Lam, Fiona (10 tháng 11 năm 2020). “Singapore's Scorpio Electric raises US$6.3m to develop electric motorcycle”. www.businesstimes.com.sg. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2022. ^ Klara - My Love | Vinfast e scooter ^ Ludo & Impes - Your smart and reliable ally on the road ^ “500-Acre Bengaluru Campus For World's Largest E-Scooter Factory”. NDTV.com. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2021. ^ “Ola's 500-acre e-scooter factory in Bengaluru to make EV every 2 seconds”. mint (bằng tiếng Anh). 8 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2021. ^ “Meet Odysse Electric: India's first on-sale sportsbike-inspired electric bike maker”. The Financial Express (bằng tiếng Anh). 19 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2021. ^ Theon - 'Flagship' xe máy điện mới của VinFast VnExpress 25/1/2021 ^ “Bob Eco Model X Gen2”. Bobfleet Electric Vehicles. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2023. ^ Jolly, Jasper (3 tháng 9 năm 2022). “EV riders: motorcycle manufacturers making the leap to electric”. the Guardian. ^ Billings, Randy (9 tháng 5 năm 2012). “Z Electric Vehicle Introduces New Model 5000 Scooter”. EV World. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 7 năm 2012. ^ “ZEV S-Series”. Z Electric Vehicles. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2022. ^ “eGen Electric Scooters”. eGen Electric Scooters (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2016. ^ Huang, Peifeng; Wang, Qingsong; Li, Ke; Ping, Ping; Sun, Jinhua (14 tháng 1 năm 2015). “The combustion behavior of large scale lithium titanate battery”. Scientific Reports. 5 (1): 7788. Bibcode:2015NatSR...5E7788H. doi:10.1038/srep07788. PMC 4293605. PMID 25586064. ^ “Bike – Site”. www.expressoscooter.com. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2017. ^ “Altair Nanotechnologies, Inc”. www.sec.gov. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2017. ^ “XALT Energy To Sell LTO Batteries For EV Buses To HK Group In China”. insideevs.com. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2017. ^ a b “2013 Zero Motorcycles lineup goes faster and farther, charges with CHAdeMO”. AutoBlog. 3 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ Taylor Lorenz (15 tháng 1 năm 2015). “Gogoro Launches Smart Electric Plugless Scooter - Business Insider”. Businessinsider.com. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2015. ^ “Soak up the summer with the unu electric scooter”. Classic Driver. 2 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2014. ^ Tyler Wells Lynch (8 tháng 2 năm 2015). “This smart electric scooter doesn't need to be charged”. Usatoday.com. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2015. ^ Schmall, Emily; Ewing, Jack; Loke, Atul (4 tháng 9 năm 2022). “India's Electric Vehicle Push Is Riding on Mopeds and Rickshaws”. The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2022. ^ a b “Honda announces fuel cell, hybrid and electric scooters”. Gizmag. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Yamaha unveils hybrid electric motorcycle and limousine scooter”. Gizmag. 27 tháng 10 năm 2005. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Piaggio MP3 Hybrid review”. The Telegraph. 19 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Fuel Cell Motorbike to Hit U.S. Streets”. National Geographic. 2 tháng 8 năm 2005. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Suzuki and Intelligent Energy Debut Fuel Cell Motor Scooter”. EV World. 22 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ “Announcing the development of the Yamaha hydrogen fueled "FC-AQEL" fuel cell motorcycle”. Yamaha. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013. ^ Damon Lavrinc (5 tháng 11 năm 2013). “Zero's New Electric Motorcycle Boasts Insane Torque, Expandable Range”. Wired. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. Torque [is] in line with some of the biggest, brashest, and beefiest bikes in the world. But unlike those bruisers and cruisers, the SR tips the scales at a relatively svelte 400 pounds. High grunt and low mass let you hit 60 mph in 3.3 seconds. ^ Wes Siler (2 tháng 8 năm 2013). “First Ride: 2014 Mission RS A game-changing electric tour de force”. Road & Track. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. ^ James Parker (31 tháng 3 năm 2011). “Torque in an Electric Motorcycle: Drawing the Line”. Motorcyclist. ^ Ryan Pei (6 tháng 2 năm 2014). “This San Francisco Company Plans To Become The Tesla Of The Motorcycle World”. Business Insider. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2020. The Mission electric motorcycle runs from 0 to 60 mph in just 2.7 seconds. That's better acceleration than any other commercially-available motorcycle ever built. ^ a b Damon Lavrinc (10 tháng 10 năm 2013). “A Current Affair”. Wired. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. ^ “ZEV LRC: The world's fastest and longest range electric motor scooter”. z Electric Vehicles. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2022. ^ Jolly, Jasper (3 tháng 9 năm 2022). “EV riders: motorcycle manufacturers making the leap to electric”. the Guardian. ^ “What servicing jobs can I forget about if I swap my petrol bike for an electric? - Bikesure”. Bikesure Blog (bằng tiếng Anh). 22 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2021. ^ Damon Lavrinc (17 tháng 1 năm 2014). “A Current Affair”. Wired. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. ^ “UBCO Off Road, Battery Electric Motorcycle | Battery Electric Tugs, Pushers and Pullers”. ev.spacepac.com.au. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2016. ^ “Cost Saving of Electric Scooter vs. Fuel Scooter in India”. Ampere Electric Vehicles. 30 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. ^ “Zero Motorcycles”. Zero Motorcycles. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2020. ^ Chris Neiger (15 tháng 10 năm 2013). “Solving electric cars' quiet problem”. BBC Autos. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. [R]ival schools have emerged. The first argues that EVs should remain quiet, void of any added sound. The second believes that these vehicles pose a risk to pedestrians and cyclists because they may creep up, ostensibly unannounced by a gurgling engine. ^ “E-scooters with artificial noise to alert pedestrians to be rolled out for the first time”. LBC (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2023. ^ Wes Siler (20 tháng 4 năm 2010). “Electric Motorcycles Buyer's Guide”. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. [S]ilence is actually a bonus; you can hear danger approaching and you become more a part of your environment. ^ Florin Tibu (8 tháng 6 năm 2012). “Most Common Motorcycle Myths Debunked: Part 1”. Autoevlution. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. ^ Elizabeth Stawiki (6 tháng 6 năm 2007). “Loud pipes save lives or risk rights?”. MPR News. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. [T]the pipes direct the sound backwards.. . . Seventy-seven percent of all motorcycle accident hazards come from the 11 to 1:00 direction, from in front of the motorcycle rider. And people that are 500 feet in front of you that may turn in front of you that will violate your right of way; they can't hear [the motorcycle noise] because it's pointed the other way ^ Derek Mead (31 tháng 3 năm 2011). “The Most Advanced Electric Superbike Sounds Like a Spaceship and Hauls Ass”. Motherboard. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. ^ Wes Siler (2 tháng 8 năm 2013). “First Ride: 2014 Mission RS A game-changing electric tour de force”. Road & Track. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2014. [I]t sounds like a TIE Fighter on an attack run. ^ “China boasts 300 mln electric bicycles- China.org.cn”. www.china.org.cn. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2021. ^ JP Darwin (2 tháng 6 năm 2014). “The Electric Scooter Market”. CleanRider.com. ^ Dexter Ford (13 tháng 6 năm 2014). “xe điện đức anh”. The New York Times. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014. ^ Dexter Ford (11 tháng 10 năm 2012). “Electric Motorcycles in Search of a Market”. The New York Times. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2014. Electric motorcycle makers like to talk about a rider’s daily commuting distance and show how their bike’s limited range is just right. The problem is that most real motorcyclists don’t commute on their bikes. They commute in air-conditioned cars that keep their hair in place, their smartphones in hand and their clothes insect-free ^ “Annual Sales of Electric Motorcycles and Scooters in North America Will Multiply Nearly Ten-Fold by 2018, Forecasts Navigant Research”. Yahoo Finance. 16 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Grid Problems Curb India's Electric-Vehicle Appetite”. The New York Times. 4 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Govt plans subsidy to boost electric, hybrid vehicle sales”. Live Mint. 4 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “New Electric Scooter in India 2022 | Prices, Images and Reviews”. myelectrikbike.com. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022. ^ “Indonesia sets aside $455 million to subsidise electric motorcycle sales”. Reuters. 20 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2023. ^ “Indonesia to Offer Incentives for Over 235,000 EVs This Year”. Bloomberg. 5 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2023. ^ “Taiwan News Quick Take: Firms to build electric bikes”. Taipei Times. 16 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2023. ^ “Emploi des jeunes : une convention entre l'ANPEJ et BoB Eco prévoit de doter 50 000 motos électriques aux jeunes”. Dakaractu. ^ a b c “More Suds In Electric Motorcycle Racing Soap Opera”. Wired.com. 29 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ a b “Electric Motorcycle Racing Just Got Viable Thanks to FIM Partnership”. Wired.com. 5 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Electric Motorcycle Racing Hits the Big Time”. Wired.com. 23 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Signs of Peace In E-Motorcycle Racing Squabble”. Wired.com. 16 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Motocross set to become electric competition”. Association des Constructeurs Européens de Motocycles. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Brammo to challenge other electrics, gassers in MiniMoto SX Energy Crisiscross 2011”. Autoblog. 3 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013. ^ “Official eMotoRacing series announcement, first race in February 2014” (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2016. ^ “College of Engineering student team to debut new electric motorcycle at New Jersey race | www.eng.vt.edu”. www.eng.vt.edu. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2016. ^ Motorcycle.com (21 tháng 10 năm 2015). “eMotoRacing eSuperSport Class Permanent Addition To AHRMA - Motorcycle.com News”. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2016. ^ “FIM Enel MotoE™ World Cup: a new class of competition”. motogp.com. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2018. ^ “MotoGP reveals electric bike for 2019 MotoE World Cup”. autosport.com. 6 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2018. Electric cycles and electric vehicles trên DMOZ Electric motor tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)