Nhạc hội Sanremo

Festival della canzone italiana di Sanremo (tiếng Việt: Lễ hội bài hát của Ý tại Sanremo) là cuộc thi âm nhạc có giải thưởng nổi tiếng nhất tại Ý, được tổ chức hằng năm tại thị trấn Sanremo, Liguria. Cuộc thi có sự tham gia tranh tài của những ca khúc chưa từng được phát hành trước đó. Thường được biết đến là Festival di Sanremo, hay được gọi là Sanremo Music Festival (Nhạc hội Sanremo) hoặc Sanremo Music Festival Award (Giải thưởng nhạc hội Sanremo) ở ngoài lãnh thổ Ý, nhạc hội này là nguồn cảm hứng cho cuộc thi Eurovision Song Contest. Đây là cuộc thi có tầm cỡ tương đương với các cuộc thi Premio Regia Televisiva của truyền hình, Premio Ubu của các màn biểu diễn sân khấu và Premio David di Donatello của điện ảnh, nhưng có lịch sử thi đấu lâu đời hơn. Chương trình đầu tiên của Nhạc hội Sanremo, tổ chức vào khoảng giữa các ngày 29 và 31 tháng 1 năm 1951, được phát sóng bởi trạm phát thanh Rete Rossa của RAI và ba thí sinh duy nhất của chương trình là Nilla Pizzi, Achille Togliani và Duo Fasano. Kể từ năm 1955, tất cả chương trình của Nhạc hội đều được phát sóng trực tiếp trên kênh truyền hình Rai 1 của Ý. Tư năm 1951 đến năm 1976, Nhạc hội được tổ chức tại Sanremo Casino, nhưng bắt đầu từ năm 1977, các Nhạc hội kế tiếp được tổ chức tại Teatro Ariston, trừ Nhạc hội năm 1990 được tổ chức tại Nuovo Mercato dei Fiori. Từ năm 1953 đến năm 1971, với ngoại lệ là năm 1956, mỗi bài hát được thể hiện hai lần bởi hai nghệ sĩ khác nhau, mỗi màn biểu diễn sử dụng cách sắp xếp dàn nhạc riêng, với mực tiêu thể hiện ý nghĩa của cuộc thi như là một chương trình thi đấu giữa các nhà soạn nhạc, chứ không phải một cuộc thi của các ca sĩ. Trong giai đoạn này, Nhạc hội cho phép tùy chọn việc một phiên bản của bài hát được thể hiện bởi một nghệ sĩ Ý bản địa, và phiên bản còn lại được một nghệ sĩ khách mời quốc tế biểu diễn, và đây là cách nhiều nghệ sĩ ra mắt với những bản hit trên thị trường Ý trong thời gian này, như các trường hợp của Louis Armstrong, Stevie Wonder, Jose Feliciano, Roberto Carlos, Paul Anka, Yardbirds, Marianne Faithfull, Shirley Bassey, Mungo Jerry và nhiều nghệ sĩ khác. Nhạc hội là cách để lựa chọn thí sinh đại diện cho Ý trong cuộc thi Eurovision Song Contest và là bệ phóng cho sự nghiệp của một số ca sĩ thành công nhất của Ý, trong đó có Andrea Bocelli, Paola e Chiara, Il Volo, Giorgia, Laura Pausini, Eros Ramazzotti và Gigliola Cinquetti. Trong giai đoạn sau chiến tranh thế giới thứ Hai, một trong những đề xuất để khôi phục nền kinh tế và danh tiếng của Sanremo là xây dựng một lễ hội âm nhạc tổ chức hằng năm trong thành phố. Mùa hè năm 1950, người quản trị của Sanremo Casino, Piero Bussetti, và người chỉ huy dàn nhạc của RAI, Giulio Razzi, thảo luận lại về ý tưởng này, và quyết định mở một cuộc thi giữa những bài hát chưa từng được phát hành. Với tên chính thức là Festival della Canzone Italiana (tiếng Việt: Lễ hội bài hát của Ý), chương trình đầu tiên của Nhạc hội được tổ chức tại Sanremo Casino vào các ngày 29, 30 và 31 tháng 1 năm 1951. Chung kết của cuộc thi được phat sóng trên kênh Rete Rossa, kênh phát thanh quan trọng thứ hai của RAI. Hai mươi ca khúc đã tham gia cuộc thi, và chỉ được biểu diễn bởi ba nghệ sĩ duy nhất–Nilla Pizzi, Duo Fasano và Achille Togliani. Bắt đầu từ chương trình thứ ba của Nhạc hội, tổ chức năm 1953, mỗi bài hát được hai nghệ sĩ khác nhau biểu diễn với dàn nhạc và sắp xếp âm nhạc riêng biệt. Hai năm sau, vào năm 1955, Nhạc hội được phát sóng lần đầu trên truyền hình, do một phần của đêm chung kết cũng được phát sóng trên kênh Programma Nazionale của RAI. Đêm chung kết của chương trình năm 1955 cũng được phát sóng tại Bỉ, Pháp, Đức, Hà Lan và Thụy Sĩ. Năm 1964, Gianni Ravera, người tổ chức Nhạc hội Sanremo lần thứ 14, tạo ra thay đổi nhỏ trong luật chơi của cuộc thi, yêu cầu mỗi bài hát được biểu diễn bởi một nghệ sĩ Ý và một ca sĩ quốc tế, điều này cho phép mỗi bài hát được thể hiện bằng bất cứ ngôn ngữ nào. Luật này được áp dụng trong cuộc thi của các năm tiếp theo. Từ năm 1967 đến năm 1971, các bài hát không bị bắt buộc phải được nghệ sĩ quốc tế biểu diễn, nhưng luật hai màn trình diễn cho một ca khúc vẫn được tuân thủ. Kể từ năm 1972, mỗi bài hát được một nghệ sĩ thể hiện một lần duy nhất. Trong Nhạc hội Sanremo năm 1974, lần đầu tiên các nghệ sĩ được chia thành hai nhóm "Nghệ sĩ lớn" và "Nghệ sĩ trẻ". Cuộc thi chỉ có một người thắng cuộc, nhưng các nghệ sĩ thuộc nhóm "Nghệ sĩ trẻ" phải trải qua một vòng loại, trong khi các "Nghệ sĩ lớn" được vào thẳng vòng chung kết. Năm 1977, Sanremo Casino, nơi tổ chức các chương trình trước đó của cuộc thi, không có khả năng để tân trang lại, do vậy cuộc thi được chuyển đến Teatro Ariston. Rạp hát này sau đó trở thành địa điểm thường xuyên tổ chức cuộc thi, mỗi năm một lần, trừ năm 1990, khi Nhạc hội được tổ chức tại Nuovo Mercato dei Fiori, hay được biết đến như là Palafiori. Năm 1980, các bài nhạc đệm được thu âm trước đã thay thế dàn nhạc, trong khi các màn biểu diễn có bật bản ghi âm được cho phép sử dụng trong đêm chung kết năm 1983. Vào các năm 1984 và 1985, tất cả nghệ sĩ được yêu cầu phải trình diễn với bản thu âm bật sẵn, trong khi các màn biểu diễn trực tiếp với dàn nhạc được giới thiệu trở lại vào năm 1986. Cũng trong những năm này, cuộc thi có một số thay đổi khác. Năm 1982, các nhà báo âm nhạc được chương trình chấp thuận đã quyết định tạo ra một giải thưởng để ghi nhận ca khúc xuất sắc nhất cuộc thi. Kể từ năm 1983, giải thưởng được chính thức trao tặng ngay tại cuộc thi. Giải thưởng của các nhà phê bình sau đó được đặt theo tên Mia Martini, nghệ sĩ đầu tiên nhận giải thưởng này vào năm 1982 với bài hát "E non finisce mica il cielo". Ngoài ra, bắt đầu từ năm 1984, sự phân chia giữa các nghệ sĩ mới và các nghệ sĩ nổi tiếng trở nên rõ ràng với việc giới thiệu hai cuộc thi khác nhau với hai người thắng giải riêng biệt. Năm 1989, một hạng mục thứ ba, có tên gọi là Nghệ sĩ sắp tới, được giới thiệu nhưng bị gỡ bỏ ngay năm kế tiếp. Chỉ duy nhất trong năm 1998, top 3 nghệ sĩ của nhóm nghệ sĩ mới được cho phép thi đấu trong cuộc thi chính. Điều này dẫn đến chiến thắng của ca sĩ mới ra mắt Annalisa Minetti, gây nên một số tranh cãi và dẫn đến việc trở lại thi đấu giữa các nhóm hoàn toàn riêng biệt từ năm 1999. Sự phân biệt giữa các nhóm nghệ sĩ một lần nữa được gỡ bỏ vào năm 2004. Ở cuộc thi năm sau, thí sinh được chia thành năm nhóm khác nhau—Nghệ sĩ mới, Nghệ sĩ nam, Nghệ sĩ Nữ, Nhóm nhạc và Cổ điển. Người chiến thắng ở mỗi nhóm sẽ thi đấu để giành chiến thắng chung cuộc trong cuộc thi. Nhóm Cổ điển bị gỡ bỏ vào năm 2006, trong khi kể từ năm 2007, Nhạc hội áp dụng trở lại các luật của thập niên 1990, với hai cuộc thi ở hai nhóm riêng biệt là nghệ sĩ nổi tiếng và nghệ sĩ mới. Năm 2009, một cuộc thi mới, tổ chức toàn bộ trên Internet, được giới thiệu bởi chủ tịch của Nhạc hội lần thứ 59, Paolo Bonolis. Với tên gọi Sanremofestival.59, cuộc thi này đã không được tổ chức vào các năm tiếp theo. Các nghệ sĩ tiêu biểu của giai đoạn này bao gồm: 1964: Peggy March, thành viên cùng đội với Claudio Villa với bài hát "Passo su passo", chỉ trong vòng bán kết. 1965: Connie Francis, thành viên cùng đội với Gigliola Cinquetti với bài hát "Ho bisogno di vederti". 1965: Petula Clark, thành viên cùng đội với Betty Curtis với bài hát "Invece no". 1965: Dusty Springfield, thành viên cùng đội với Gianni Mascolo với bài hát "Di fronte all'amore", chỉ trong vòng bán kết. 1965: Audrey Arno, thành viên cùng đội với Remo Germani với bài hát "Prima o poi". 1966: Gene Pitney, thành viên cùng đội với Caterina Caselli với bài hát "Nessuno mi può giudicare". 1966: Pat Boone, thành viên cùng đội với Peppino Gagliardi với bài hát "Se tu non fossi qui" 1967: Dalida, thành viên cùng đội với Luigi Tenco với bài hát "Ciao, amore ciao", chỉ trong vòng bán kết. 1968: Roberto Carlos, thành viên cùng đội với Sergio Endrigo với bài hát "Canzone per te" (thắng cuộc). 1968: Bobbie Gentry, thành viên cùng đội với Al Bano với bài hát "La siepe". 1968: Dionne Warwick, thành viên cùng đội với Tony del Monaco với bài hát "La voce del silenzio". 1968: Louis Armstrong, thành viên cùng đội với Lara Saint Paul với bài hát "Mi va di cantare". 1968: Wilson Pickett, thành viên cùng đội với Fausto Leali với bài hát "Deborah". 1969: Mary Hopkin, thành viên cùng đội với Sergio Endrigo với bài hát "Lontano dagli occhi" (hạng nhì). 1969: Stevie Wonder, thành viên cùng đội với Gabriella Ferri với bài hát "Se tu ragazzo mio", chỉ trong vòng bán kết. 1971: José Feliciano, thành viên cùng đội với Ricchi e Poveri với bài hát "Che sarà" (hạng nhì). 1990: Ray Charles, thành viên cùng đội với Toto Cutugno với bài hát "Gli amori" (hạng nhì). Nhạc hội Sanremo đầu tiên có người dẫn chương trình là Nunzio Filogamo. Ông cũng là dẫn chương trình của ba kì Nhạc hội kế tiếp. Năm 2003, Pippo Baudo lần thứ 11 trở thành người dẫn chương trình của Nhạc hội, cân bằng kỷ lục trước đó của Mike Bongiorno. Ông sau đó giữ kỷ lục này với việc dẫn chương trình cho Nhạc hội vào các năm 2007 và 2008. Dưới đây là danh sách đầy đủ những người dẫn chương trình qua các kì Nhạc hội: 1951 – Nunzio Filogamo 1952 – Nunzio Filogamo 1953 – Nunzio Filogamo 1954 – Nunzio Filogamo 1955 – Armando Pizzo, Maria Teresa Ruta 1956 – Fausto Tommei, Maria Teresa Ruta 1957 – Nunzio Filogamo, Marisa Allasio, Fiorella Mari 1958 – Gianni Agus, Fulvia Colombo 1959 – Enzo Tortora, Adriana Serra 1960 – Enza Sampò, Paolo Ferrari 1961 – Lilly Lembo, Giuliana Calandra 1962 – Renato Tagliani, Laura Efrikian, Vicky Ludovisi 1963 – Mike Bongiorno, Edy Campagnoli, Rossana Armani, Giuliana Copreni, Maria Giovannini 1964 – Mike Bongiorno, Giuliana Lojodice 1965 – Mike Bongiorno, Grazia Maria Spina 1966 – Mike Bongiorno, Paola Penni, Carla M. Puccini 1967 – Mike Bongiorno, Renata Mauro 1968 – Pippo Baudo, Luisa Rivelli 1969 – Nuccio Costa, Gabriella Farinon 1970 – Nuccio Costa, Enrico Maria Salerno, Ira Fürstenberg 1971 – Carlo Giuffrè, Elsa Martinelli 1972 – Mike Bongiorno, Sylva Koscina 1973 – Mike Bongiorno, Gabriella Farinon 1974 – Corrado, Gabriella Farinon 1975 – Mike Bongiorno, Sabina Ciuffini 1976 – Giancarlo Guardabassi 1977 – Mike Bongiorno, Maria Giovanna Elmi 1978 – Beppe Grillo, Maria Giovanna Elmi, Stefania Casini, Vittorio Salvetti 1979 – Mike Bongiorno, Annamaria Rizzoli 1980 – Claudio Cecchetto, Roberto Benigni, Olimpia Carlisi, Daniele Piombi 1981 – Claudio Cecchetto, Eleonora Vallone, Nilla Pizzi, Franco Solfiti 1982 – Claudio Cecchetto, Patrizia Rossetti, Daniele Piombi 1983 – Andrea Giordana, Emanuela Falcetti, Anna Pettinelli, Isabel Russinova, Daniele Piombi, Roberta Manfredi 1984 – Pippo Baudo, Elisabetta Gardini, Edy Angelillo, Iris Peynado, Tiziana Pini, Isabella Rocchietta và Viola Simoncioni 1985 – Pippo Baudo, Patty Brard 1986 – Loretta Goggi, Anna Pettinelli, Sergio Mancinelli, Mauro Micheloni 1987 – Pippo Baudo, Carlo Massarini 1988 – Miguel Bosè, Gabriella Carlucci, Carlo Massarini, Kay Sandvik, Lara St.Paul, Memo Remigi 1989 – Rosita Celentano, Paola Dominguin, Danny Quinn, Gianmarco Tognazzi, Kay Sandvik, Ann Clare Matz 1990 – Johnny Dorelli, Gabriella Carlucci 1991 – Edwige Fenech, Andrea Occhipinti 1992 – Pippo Baudo, Milly Carlucci, Alba Parietti, Brigitte Nielsen 1993 – Pippo Baudo, Lorella Cuccarini 1994 – Pippo Baudo, Anna Oxa, Cannelle 1995 – Pippo Baudo, Anna Falchi, Claudia Koll 1996 – Pippo Baudo, Valeria Mazza, Sabrina Ferilli 1997 – Mike Bongiorno, Piero Chiambretti, Valeria Marini 1998 – Raimondo Vianello, Eva Herzigova, Veronica Pivetti 1999 – Fabio Fazio, Renato Dulbecco, Laetitia Casta 2000 – Fabio Fazio, Luciano Pavarotti, Teo Teocoli, Ines Sastre 2001 – Raffaella Carrà, Megan Gale, Enrico Papi, Massimo Ceccherini 2002 – Pippo Baudo, Manuela Arcuri, Vittoria Belvedere 2003 – Pippo Baudo, Serena Autieri, Claudia Gerini 2004 – Simona Ventura, Paola Cortellesi, Gene Gnocchi 2005 – Paolo Bonolis, Antonella Clerici, Federica Felini 2006 – Giorgio Panariello, Victoria Cabello, Ilary Blasi 2007 – Pippo Baudo, Michelle Hunziker 2008 – Pippo Baudo, Piero Chiambretti, Andrea Osvart, Bianca Guaccero 2009 – Paolo Bonolis, Luca Laurenti 2010 – Antonella Clerici 2011 – Gianni Morandi, Elisabetta Canalis, Belen Rodriguez, Luca Bizzarri, Paolo Kessisoglu 2012 – Gianni Morandi, Ivana Mrazova, Rocco Papaleo 2013 – Fabio Fazio, Luciana Littizzetto 2014 – Fabio Fazio, Luciana Littizzetto 2015 – Carlo Conti, Arisa, Emma, Rocío Muñoz Morales 2016 – Carlo Conti, Gabriel Garko, Virginia Raffaele, Madalina Ghenea 2017 – Carlo Conti, Maria De Filippi 2018 – Claudio Baglioni, Michelle Hunziker, Pierfrancesco Favino 2019 – Claudio Baglioni, Virginia Raffaele, Claudio Bisio Năm 2009, bài hát "Luca era gay" (tiếng Việt: Luca Là Gay), được viết và thể hiện bởi Povia, bị nhiều tổ chức của người đồng tính nam cho là một bài hát chống lại người đồng tính nam. Tranh cãi cũng nổ ra do tên nhân vật trong bài hát: theo Aurelio Mancuso, chủ tịch của Arcigay, tên này ám chỉ đến Luca Tolvi, người khẳng định rằng Joseph Nicolosi đã chữa việc đồng tính cho anh. Povia phủ nhận ý kiến này và khẳng định rằng bài hát nói về một người đàn ông anh gặp trên một chuyến tàu có tên thật là Massimiliano. Bài hát đạt vị trí thứ nhì chung cuộc trong Nhạc hội năm đó. Trong The Talented Mr. Ripley của Patricia Highsmith và các bộ phim chuyển thể, Dickie Greenleaf mời Tom Ripley đến Nhạc hội Sanremo để thưởng thức một chút nhạc jazz, như là một cử chỉ từ biệt trước khi đưa Ripley đi theo đường của anh. Các sự kiện tiếp sau tại Sanremo có ảnh hưởng lớn đến các nhân vật. Năm 1960, huyền thoại nhạc pop tương lai của Ý Mina Mazzini ra mắt tại Sanremo. Cuộc thi ca hát này đã giúp bắt đầu sự nghiệp của cô. Bài hát "Perdere l'amore" được Gianni Nazzaro đề xuất vào năm 1987 và bị loại khỏi danh sách bài hát công chiếu sơ bộ. Một năm sau, bài hát được đề xuất bởi Massimo Ranieri và chiến thắng cuộc thi. Năm 1990, Patty Pravo từ chối cơ hội tham gia Nhạc hội Sanremo với bài hát "Donna con te", sau này được Anna Oxa thể hiện trong Nhạc hội. Năm 2007, bài hát "Bruci la città" bị loại bỏ trong quá trình công chiếu, chủ yếu do quyết định của chỉ đạo nghệ thuật cuộc thi năm đó Pippo Baudo, người sau đó giải thích rằng quyết định được đưa ra do chất lượng kém của bản mẫu nhận được. Tuy nhiên, bài hát sau đó được phát hành bởi Irene Grandi và trở thành một trong số những hit lớn nhất của cô. Lễ hội âm nhạc rock RAI Sanremo Lễ hội bài hát quốc tế Sopot Ý tại Eurovision Song Contest Giải Brit, giải thưởng tương đương của Anh. Giải Juno, giải thưởng tương đương của Canada. Victoires de la Musique, giải thưởng tương đương của Pháp. Giải Grammy, giải thưởng tương đương của Hoa Kỳ. Giải Grammy Latin Eurovision Song Contest, cuộc thi tương đương của châu Âu. ^ Mario Luzzatto Fegiz (ngày 3 tháng 2 năm 2003). “Così finisce l' era della vecchia gara”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Yiorgos Kasapoglou (ngày 27 tháng 2 năm 2007). “Sanremo Music Festival kicks off tonight”. www.esctoday.com. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Giovanni De Luna (ngày 5 tháng 2 năm 2011). “Quante Italie racconta Sanremo”. La Stampa. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo, fotostoria in bianco e nero - Sanremo 1955, il Festival è trasmesso per la prima volta in tv”. Panorama (bằng tiếng Ý). ngày 17 tháng 2 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2011. ^ “1955: Sanremo anche da guardare” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2011. ^ “Festival della Canzone Italiana” (bằng tiếng Ý). www.aristonsanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2011. ^ “Dal casinò oggi il lancio del Festival”. La Stampa (bằng tiếng Ý). Bản gốc lưu trữ 6 Tháng sáu năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2011. ^ a b c d e Paolo Gallori. “Anno per anno la storia del Festival”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2011. ^ “Biografia di Andrea Bocelli” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Sandra Cesarale (ngày 7 tháng 7 năm 2003). “Il principe De Gregori e la regina Giorgia”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Federica Palladini (ngày 15 tháng 2 năm 2011). “Laura Pausini: nuovo album portafortuna”. Elle. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Mario Luzzatto Fegiz (ngày 20 tháng 9 năm 1993). “Com'è cresciuto il piccolo Eros”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Paolo Gallori. “I protagonisti storici del Festival di Sanremo”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo - La storia: 1951-1960” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2012. ^ Luca Pollini (ngày 12 tháng 2 năm 2010). “Sanremo Story”. GQ Italia (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2012. ^ a b “Il Festival di Sanremo - Dagli esordi agli anni Settanta”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2012. ^ Timisoara Pinto. “Festival di Sanremo 1953. I vincitori” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo 1955 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2012. ^ Dario Salvatori, Maria Cristina Zoppa. “Sanremo 1964. L'età e Gigliola, Renis e i sorrisi” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Il quindicesimo Festival di Sanremo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 28 tháng 1 năm 1965. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Festival di Sanremo - La storia: 1971-1980” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo 1977 - Storia e storie del Festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo 2010: l'Ariston e i 60 anni di Festival” (bằng tiếng Ý). Rockol.it. ngày 16 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo, il festival emigrerà al Palafiori”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 29 tháng 11 năm 1989. tr. 34. ^ a b “Il Festival di Sanremo - Dagli anni Ottanta ad oggi”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ Pippo Augliera (ngày 10 tháng 2 năm 2012). “A Sanremo 2012 il Premio della Critica - intitolato a Mia Martini dal '96 - compie 30 anni” (bằng tiếng Ý). Musicalnews.com. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo 1989 - Storia e storie del Festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ Gloria Pozzi, Mauro Luzzato Fegiz (ngày 31 tháng 7 năm 1998). “Sanremo, retromarcia: big e giovani divisi”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). tr. 31. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo, ecco il progetto-Renis. Big e giovani tutti insieme”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 11 tháng 11 năm 2003. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “La giuria prepara la lista e il pubblico sceglie il vincitore”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 21 tháng 2 năm 2005. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo 2006: sarà ancora il pubblico (col televoto) a scegliere i vincitori” (bằng tiếng Ý). Rockol.it. ngày 14 tháng 11 năm 2005. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Ecco il Festival di Baudo: ritorni e attese”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 26 tháng 2 năm 2007. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2012. ^ “Sanremo: Il nuovo regolamento, in gara 15 Artisti e 8 Proposte 2009” (bằng tiếng Ý). Adnkronos. ngày 20 tháng 11 năm 2007. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2012. ^ a b Ernesto Assante (ngày 13 tháng 3 năm 2011). “Addio a Nilla Pizzi con la sua voce fece cantare l'Italia”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Il Festival di Sanremo - I vincitori degli anni '50” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b c “Festival di Sanremo del 1954” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Paolo Gallori (ngày 20 tháng 2 năm 1999). “La storia del Festival - Gli anni Cinquanta e Sessanta”. la Repubblica. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “16 Years of Songs”. Billboard: 56. ngày 4 tháng 2 năm 1967. ^ “Domenico Modugno; Recorded 'Volare'”. Los Angeles Times. ngày 9 tháng 8 năm 1994. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Andrea Silenzi (ngày 21 tháng 2 năm 1998). “1958: con Domenico Modugno Sanremo comincia a Volare” (bằng tiếng Ý). la Repubblica. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Franco Tettamanti (ngày 9 tháng 3 năm 2011). “1957, Tony Dallara il principe degli urlatori”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1961” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1962 - Storia e storie del Festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1963” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1964” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 5 năm 2002. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1965 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1966 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1967 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1968 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1969 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1970 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1971 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1972 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1973 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1974 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1975 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1976 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1977 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1978 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1979 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1980” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo 1981 - Storia e storie del festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo 1982. I vincitori” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1983” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 7 năm 2002. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 1984” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 1985” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 1986” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 1987” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 1988” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 1989” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Maria Pia Fusco (ngày 4 tháng 3 năm 1990). “Pooh e Dee Dee in trionfo”. la Repubblica. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo - 50 anni di storia - 1991 - Se stiamo insieme”. la Repubblica. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Mario Luzzatto Fegiz (ngày 2 tháng 3 năm 1992). “Mamma, mormora ancora Sanremo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Maria Pia Fusco (ngày 28 tháng 2 năm 1993). “Sanremo: vince Ruggeri”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Maria Pia Fusco (ngày 27 tháng 2 năm 1995). “Vincono Baldi e Bocelli”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Valerio Cappelli (ngày 5 tháng 3 năm 1995). “Giorgia, la cantante della porta accanto va in Campidoglio”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Gino Castaldo (ngày 25 tháng 2 năm 1996). “Sanremo, la vittoria è di Ron”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Per i Jalisse dopo la vittoria al Festival, i veleni”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 24 tháng 2 năm 1997. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Mario Luzzatto Fegiz, Maria Volpe (ngày 1 tháng 3 năm 1998). “La Minetti conquista Sanremo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Maria Pia Fusco (ngày 28 tháng 2 năm 1999). “Anna Oxa regina a Sanremo”. la Repubblica. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo Big, ecco la classifica completa” (bằng tiếng Ý). Rockol.it. ngày 27 tháng 2 năm 2000. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 4 năm 2012. ^ “Sanremo, Elisa batte Giorgia e vince il Festival delle donne”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 4 tháng 3 năm 2001. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Successo annunciato: il Festival ai Matia Bazar”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 10 tháng 3 năm 2002. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2011. ^ “Alexia batte Alex nella volata di Sanremo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 9 tháng 3 năm 2003. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2008. ^ “L'Uomo volante di Masini conquista Sanremo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Andrea Laffranchi (ngày 7 tháng 3 năm 2005). “Una canzone per la figlia (l' amore che fa vincere)”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Il Festival a Povia, vince la poesia del piccione”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 5 tháng 3 năm 2006. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 6 năm 2012. ^ Alessandra Vitali. “Sanremo, il trionfo di Cristicchi e Al Bano si prende la rivincita”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Trionfano Giò di Tonno e Lola Ponce”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 1 tháng 3 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2013. ^ Stefano Mannucci (ngày 22 tháng 2 năm 2009). “Vince il talento di Amici”. Il Tempo (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Valerio Scanu è il vincitore di Sanremo. Pubblico in rivolta per gli eliminati”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 20 tháng 2 năm 2010. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Professore conquista il Festival: "Non me l'aspettavo mai...."”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). ngày 19 tháng 2 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ Alessandra Vitali (ngày 19 tháng 2 năm 2012). “Torna Celentano, vince Emma. Il podio è rosa, con Arisa e Noemi”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2012. ^ “Sanremo, vince Mengoni”. La Stampa (bằng tiếng Ý). ngày 17 tháng 2 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2013. ^ a b Alessandra Vitali (ngày 23 tháng 2 năm 2014). “Sanremo, vince Mengoni”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2014. ^ “Il Volo conquista Sanremo”. Agenzia Nazionale Stampa Associata. ngày 15 tháng 2 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2015. ^ “Festival di Sanremo del 1990” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1991” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1992” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1993” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1994” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1995” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1996” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1997” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1998” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 1999” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 2000” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 2001” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 2002” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Festival di Sanremo del 2003” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 2005” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 2006” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo del 2007” (bằng tiếng Ý). www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2011. ^ a b Alessandro Vitali (ngày 29 tháng 2 năm 2008). “Giovani, vincono i Sonohra e Jovanotti viola la par condicio” (bằng tiếng Ý). la Repubblica. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Arisa conquista il Festival” (bằng tiếng Ý). la Repubblica. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Mariella Accardo (ngày 22 tháng 2 năm 2010). “Il Sanremo di Tony Maiello: "Il calore di Castellammare mi ha scaldato il cuore"”. Corriere del Mezzogiorno (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo: con Raphael Gualazzi al festival torna a vincere Caterina Caselli” (bằng tiếng Ý). Adnkronos. ngày 19 tháng 2 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Andrea Conti (ngày 18 tháng 2 năm 2012). “Alessandro Casillo: Così ho vinto Sanremo”. TGCOM (bằng tiếng Ý). Mediaset. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2012. ^ Alessandra Vitali (ngày 16 tháng 2 năm 2013). “Festival di Sanremo vintage. Giovani, vince Antonio Maggio”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013. ^ Alessandra Vitali (ngày 14 tháng 2 năm 2015). “Sanremo, escono Tatangelo, Raf, Fabian, Biggio&Mandelli. Caccamo vince le Nuove proposte”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2015. ^ Alessandra Vitali (ngày 10 tháng 2 năm 2017). “Sanremo, Lele vincitore dei Giovani. Campioni, quattro tornano a casa”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2017. ^ “Sanremo 1989 - Storia e storie del Festival” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Nino Marchesano (ngày 21 tháng 2 năm 2009). “Silvia, Ania e Simona la prima volta al Festival”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “I vincitori del Premio della Critica” (bằng tiếng Ý). Agenzia Nazionale Stampa Associata. ngày 19 tháng 2 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo: La storia: 1981-1990” (bằng tiếng Ý). RAI. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo: Alla Rei il premio della critica” (bằng tiếng Ý). Adnkronos. ngày 23 tháng 2 năm 1996. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Mario Luzzatto Fegiz (ngày 22 tháng 2 năm 1997). “Paola e Chiara: due sorelline conquistano Sanremo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Tre premi qualità agli Avion Travel”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 1 tháng 3 năm 1998. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Brevi”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 27 tháng 2 năm 1999. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ a b Mario Luzzatto Fegiz, Gloria Pozzi (ngày 26 tháng 2 năm 2000). “Sanremo, primo verdetto: tra i giovani trionfa Jenny B.”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ a b Dario Olivero (ngày 2 tháng 3 năm 2001). “Giovani, il trionfo dei Gazosa”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “La critica incorona Silvestri. Premiato Nino D'Angelo”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2002. ^ Gloria Pozzi (ngày 9 tháng 3 năm 2002). “Gli Archinuè premiati dai critici del Festival”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Alessandra Vitali (ngày 2 tháng 3 năm 2007). “Giovani, il vincitore è Fabrizio Moro. A Penelope Cruz l'Oscar di Pippo”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Alessandra Vitali (ngày 21 tháng 2 năm 2009). “Arisa nel paese delle meraviglie: Ho vinto grazie a mamma e papà”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 12 năm 2011. ^ Pierluigi Pisa, Alessandra Vitali (ngày 19 tháng 2 năm 2010). “Nina fra l'Ariston e Etta James. E pensare che mi volevano suora”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Sanremo: a Roberto Vecchioni il premio della critica Mia Martini” (bằng tiếng Ý). Adnkronos. ngày 19 tháng 2 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Luca Dondoni (ngày 20 tháng 2 năm 2011). “Raphael Gualazzi: il mio sogno? Rendere popolare il jazz”. La Stampa (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ Matteo Cruccu (ngày 19 tháng 2 năm 2012). “Emma trionfa al Festival delle donne. Fischiato Celentano. Share al 50 %”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2012. ^ Michela Tamburrino (ngày 18 tháng 2 năm 2012). “Il Festival di Sanremo acclama Siani e premia il teenager Alessandro Casillo”. La Stampa (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2012. ^ “Sanremo 2013: il premio della critica a Elio e le Storie Tese” (bằng tiếng Ý). Rockol.it. ngày 17 tháng 2 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013. ^ “Sanremo: Renzo Rubino vince il premio della critica 'Mia Martini' per la sezione Giovani”. Libero (bằng tiếng Ý). ngày 15 tháng 2 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013. ^ “Sanremo Giovani, vince Rocco Hunt "Zibba, vero autore", il commento di Tortarolo”. Il Secolo XIX (bằng tiếng Ý). ngày 21 tháng 2 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2014. ^ “Sanremo 2015: Malika Ayane vince il premio della critica”. TV Sorrisi e Canzoni (bằng tiếng Ý). ngày 14 tháng 2 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2015. ^ “Sanremo, la quarta serata. Giovanni Caccamo vince tra le Nuove Proposte”. Ansa (bằng tiếng Ý). ngày 14 tháng 2 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2015. ^ Paola Italiano, Francesco Zaffarano (ngày 13 tháng 2 năm 2016). “A Sanremo 2016 trionfano gli Stadio: Lo stesso brano era stato scartato l'anno scorso”. La Stampa (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2017. ^ Massimo Longoni (ngày 13 tháng 2 năm 2016). “Festival di Sanremo 2016, Francesco Gabbani vince nelle Nuove proposte”. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2017. ^ “Sanremo - 50 anni di storia - 1964: Non ho l'età”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Sanremo 1964 (14a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.it. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Francis, Connie”. Treccani. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ a b c “Sanremo 1965 (15a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.com. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ a b “Sanremo 1966 (16a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.com. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Sanremo 1967 (17a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.com. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ a b c d e “Sanremo 1968 (18a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.com. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ a b “Sanremo 1969 (19a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.com. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Sanremo 1971 (21a Edizione)” (bằng tiếng Ý). HitParadeItalia.com. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Mario Luzzatto Fegiz (ngày 2 tháng 3 năm 2003). “Venti big in gara e tre favoriti: Britti, Alexia, Zanicchi”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2012. ^ “Sanremo 2008, P&P pronti al via 'Dura più del governo di centrosinistra'”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 29 tháng 1 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 10 năm 2010. ^ Mario Guglielmi (ngày 14 tháng 2 năm 2011). “Festival di Sanremo, tutti i presentatori delle 61 edizioni della rassegna canora” (bằng tiếng Ý). www.riviera24.it. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ a b “Tutti i conduttori del Festival di Sanremo”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). 1999. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2011. ^ “Troppi capricci, Tamara. La Ecclestone cacciata da Sanremo”. la Repubblica (bằng tiếng Ý). ngày 20 tháng 1 năm 2012. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2012. ^ “Sanremo, Luciana Littizzetto ha detto sì a Fabio Fazio” (bằng tiếng Ý). TG1. RAI. ngày 1 tháng 10 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2012. ^ Steve Paxton (ngày 30 tháng 12 năm 2008). “Sanremo 2009: Singers, Songs and Controversy”. www.eurovisinoary.com. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Arcigay contro il Luca di Povia”. TGCOM (bằng tiếng Ý). ngày 23 tháng 12 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Povia: "ecco chi è il vero Luca"” (bằng tiếng Ý). mentelocale.it. ngày 10 tháng 4 năm 2009. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Mario Luzzatto Fegiz (ngày 22 tháng 2 năm 2009). “Trionfa Carta”. Corriere della Sera (bằng tiếng Ý). Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ “Festival di Sanremo 1960 - TV Sorrisi e Canzoni”. sorrisi.com. ngày 27 tháng 1 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2018. ^ “Festival di Sanremo -L'Anno 1988”. www.festival.vivasanremo.com. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2018. ^ Patty Pravo Biography Lưu trữ 2008-12-11 tại Wayback Machine ^ “Sanremo, i primi nomi”. TGCOM (bằng tiếng Ý). ngày 27 tháng 8 năm 2007. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2011. ^ Gigi Vesigna (ngày 21 tháng 2 năm 2010). “Irene sbanca Sanremo”. Famiglia Cristiana (bằng tiếng Ý). Edizioni San Paolo. ^ "Adele, Coldplay Lead BRIT Award Nominations" Lưu trữ 2014-07-01 tại Wayback Machine. Rolling Stone. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2012 ^ "Canada's Juno Awards: An Appraisal".Billboard ngày 7 tháng 4 năm 1973. p.56. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2012 ^ Italia, Rolling Stone. “Perché i Grammy Award non sono Sanremo”. rollingstone.it. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2018. Nhạc hội Sanremo - trang web chính thức Festivaldisanremo.com - Trang web độc lập về Nhạc hội Sanremo kể từ năm 1998 Lưu trữ 2018-08-24 tại Wayback Machine RAI - trang web chính thức Thành phố Sanremo Bản mẫu:Historic rock festival