Triplophysa

Triplophysa là một chi thuộc họ Nemacheilidae, các loài thuộc chi này chủ yếu được tìm thấy ở trong và quanh cao nguyên Tây Tạng của Trung Quốc. Hiện tại, chi này có nhiều loài hỗn tạp với nhau. Một vài loài thì được xác định và được xem là chung với các phân giống: Hedinichthys, Indotriplophysa, Labiatophysa, Qinghaichthys và Tarimichthys. Dù nhà ngư học người Thụy Sĩ Maurice Kottelat và danh sách các loài cá xem chúng là một loài riêng biệt nhưng Wikipedia chiếu theo dữ liệu của Fishbase nên xem chúng là phân loài. Tên các loài được đặt bởi Maurice Kottelat được xem là tên khác của chúng. Trong chi này thì loài Triplophysa zhaoi được ghi nhận là sinh sống ở vùng nước thấp nhất của các loài cá châu Á: 50 m (160 ft) (thấp hơn mực nước biển) ở một đầm lầy của ốc đảo Lükqün, tại vùng trũng Turpan, Tân Cương. Triplophysa stolickai thì được ghi nhận là số ở vùng nước là 5200 m (17000 ft) (cao hơn mực nước biển), vị trí là tại hồ Longmu, phía tây Tây Tạng. Triplophysa dalaica thì lại được sử dụng làm mẫu vật để nghiên cứu về sự thích ứng khi giảm oxi-huyết. Và 13 gen tích cực được chọn lọc khác cũng được dành cho việc hưởng ứng sự giảm oxi-huyết đã được xác định. Ngoài ra thì có một số loài trong chi này thì sống trong hang động và không có mắt do nó đã bị tiêu biến. Hiện tại, ta đã xác định được 131 loài trong chi này: Triplophysa alexandrae Prokofiev, 2001 Triplophysa aliensis (Y. F. Wu & S. Q. Zhu, 1979) Triplophysa alticeps (Herzenstein, 1888) Triplophysa altipinnis Prokofiev, 2003 Triplophysa aluensis W. X. Li & Z. G. Zhu, 2000 Triplophysa angeli (P. W. Fang, 1941) Triplophysa anshuiensis Wu, Wei, Lan, Du, 2018 Triplophysa anterodorsalis S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1989 Triplophysa aquaecaeruleae Prokofiev, 2001 Triplophysa arnoldii Prokofiev, 2006 Triplophysa bashanensis T. Q. Xu & K. F. Wang, 2009 Triplophysa bellibarus (T. L. Tchang, T. H. Yueh & H. C. Hwang, 1963) Triplophysa bleekeri (Sauvage & Dabry de Thiersant, 1874) Triplophysa brachyptera (Herzenstein, 1888) Triplophysa brahui (Zugmayer, 1912) Triplophysa brevibarba R. H. Ding, 1993 Triplophysa brevicauda (Herzenstein, 1888) Triplophysa cakaensis W. X. Cao & S. Q. Zhu, 1988 Triplophysa chondrostoma (Herzenstein, 1888) Triplophysa choprai (Hora, 1934) Triplophysa coniptera (Turdakov, 1954) Triplophysa crassicauda (Herzenstein, 1888) Triplophysa crassilabris R. H. Ding, 1994 Triplophysa cuneicephala (T. H. Shaw & T. L. Tchang, 1931) Triplophysa dalaica (Kessler, 1876) Triplophysa daochengensis Y. Y. Wu, Z. Y. Sun & Y. S. Guo, 2016 Triplophysa daqiaoensis R. H. Ding, 1993 Triplophysa daryoae Sheraliev, Kayumova & Peng, 2022 Triplophysa dongganensis J. Yang, 2013 Triplophysa dorsalis (Kessler, 1872) (Gray loach) Triplophysa dorsonotata (Kessler, 1879) Triplophysa eugeniae (Prokofiev, 2002) Triplophysa farwelli (Hora, 1935) Triplophysa fengshanensis J. H. Lan, 2013 Triplophysa ferganaensis Sheraliev & Peng, 2021 Triplophysa flavicorpus J. X. Yang, X. Y. Chen & J. H. Lan, 2004 Triplophysa furva S. Q. Zhu, 1992 Triplophysa fuxianensis J. X. Yang & X. L. Chu, 1990 Triplophysa gejiuensis (X. L. Chu & Y. R. Chen, 1979) Triplophysa gerzeensis W. X. Cao & S. Q. Zhu, 1988 Triplophysa gracilis (F. Day, 1877) Triplophysa grahami (Regan, 1906) Triplophysa griffithii (Günther, 1868) Triplophysa grummorum Prokofiev, 2010 Triplophysa gundriseri Prokofiev, 2002 Triplophysa herzensteini (Berg, 1909) Triplophysa hexiensis (T. Q. Zhao & X. T. Wang, 1988) Triplophysa heyangensis S. Q. Zhu, 1992 Triplophysa hialmari Prokofiev, 2001 Triplophysa hsutschouensis (Rendahl (de), 1933) Triplophysa huanglongensis Gao, 1992 Triplophysa huanjiangensis J. Yang, T. J. Wu & J. H. Lan, 2011 Triplophysa huapingensis L. P. Zheng, J. X. Yang & X. Y. Chen, 2012 Triplophysa hutjertjuensis (Rendahl (de), 1933) Triplophysa incipiens (Herzenstein, 1888) Triplophysa intermedia (Kessler, 1876) Triplophysa jianchuanensis L. P. Zheng, L. N. Du, X. Y. Chen & J. X. Yang, 2010 (Jianchuan stone loach) Triplophysa jiarongensis Y. Lin, C. Li & J. K. Song, 2012 Triplophysa kafirnigani (Turdakov, 1948) Triplophysa kashmirensis (Hora, 1922) Triplophysa kaznakowi Prokofiev, 2004 Triplophysa kullmanni Bănărescu, Nalbant & Ladiges, 1975 Triplophysa kungessana (Kessler, 1879) Triplophysa labiata (Kessler, 1874) (Plain thick-lip loach) Triplophysa lacusnigri (L. S. Berg, 1928) Triplophysa lacustris J. X. Yang & X. L. Chu, 1990 Triplophysa langpingensis J. Yang, 2013 Triplophysa laterimaculata J. L. Li, N. F. Liu & J. X. Yang, 2007 Triplophysa laticeps W. Zhou & G. H. Cui, 1997 Triplophysa leptosoma (Herzenstein, 1888) Triplophysa lihuensis T. J. Wu, J. Yang & J. H. Lan, 2012 Triplophysa lixianensis C. L. He, Z. B. Song & E. Zhang, 2008 Triplophysa longianguis Y. F. Wu & C. Z. Wu, 1984 Triplophysa longibarbata (Y. R. Chen, J. X. Yang, Sket & Aljančič, 1998) Triplophysa longipectoralis L. P. Zheng, L. N. Du, X. Y. Chen & J. X. Yang, 2009 Triplophysa longliensis Q. Ren, J. X. Yang & X. Y. Chen, 2012 Triplophysa macrocephala J. Yang, T. J. Wu & J. X. Yang, 2012 Triplophysa macromaculata J. X. Yang, 1990 Triplophysa macrophthalma S. Q. Zhu & Q. Z. Guo, 1985 Triplophysa macropterus (Herzenstein, 1888) Triplophysa markehenensis (S. Q. Zhu & Y. F. Wu, 1981) Triplophysa marmorata (Heckel, 1838) Triplophysa microphysa (P. W. Fang, 1935) Triplophysa microps (Steindachner, 1866) Triplophysa microphthalma (Kessler, 1879) Triplophysa minuta (Li, 1966) Triplophysa moquensis R. H. Ding, 1994 Triplophysa nandanensis J. H. Lan, J. X. Yang & Y. R. Chen, 1995 Triplophysa nasalis (Kessler, 1876) (incertae sedis but probably belongs in this genus) Triplophysa nanpanjiangensis (S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1988) Triplophysa nasobarbatula D. Z. Wang & D. J. Li, 2001 Triplophysa ninglangensis Y. F. Wu & C. Z. Wu, 1988 Triplophysa nujiangensa X. Y. Chen, G. H. Cui & J. X. Yang, 2004 Triplophysa obscura X. T. Wang, 1987 Triplophysa obtusirostra Y. F. Wu & C. Z. Wu, 1988 Triplophysa orientalis (Herzenstein, 1888) Triplophysa papillosolabiata (Kessler, 1879) Triplophysa pappenheimi (P. W. Fang, 1935) Triplophysa paradoxa (Turdakov, 1955) Triplophysa parvus Z. M. Chen, W. X. Li & J. X. Yang, 2009 Triplophysa polyfasciata R. H. Ding, 1996 Triplophysa pseudoscleroptera (S. Q. Zhu & Y. F. Wu, 1981) Triplophysa pseudostenura C. L. He, E. Zhang & Z. B. Song, 2012 Triplophysa qilianensis W. J. Li, X. C. Chen & Y. P. Hu, 2015 Triplophysa qiubeiensis W. X. Li & H. F. Yang, 2008 Triplophysa robusta (Kessler, 1876) Triplophysa rosa X. Y. Chen & J. X. Yang, 2005 Triplophysa rotundiventris (Y. F. Wu & Yuan Chen, 1979) Triplophysa scapanognatha Prokofiev, 2007 Triplophysa scleroptera (Herzenstein, 1888) Triplophysa sellaefer (Nichols, 1925) Triplophysa sewerzowi (G. V. Nikolskii, 1938) (Severtsov’s loach) Triplophysa shaanxiensis J. X. Chen, 1987 Triplophysa shilinensis Y. R. Chen & J. X. Yang, 1992 Triplophysa shiyangensis (T. Q. Zhao & X. T. Wang, 1983) Triplophysa siluroides (Herzenstein, 1888) Triplophysa stenura (Herzenstein, 1888) Triplophysa stewarti (Hora, 1922) Triplophysa stolickai (Steindachner, 1866) (Tibetan stone loach) Triplophysa strauchii (Kessler, 1874) (Spotted thick-lip loach) Triplophysa tanggulaensis (S. Q. Zhu, 1982) Triplophysa tenuicauda (Steindachner, 1866) Triplophysa tenuis (F. Day, 1877) Triplophysa tianeensis X. Y. Chen, G. H. Cui & J. X. Yang, 2004 Triplophysa tianxingensis H. F. Yang, W. X. Li & Z. M. Chen, 2016 Triplophysa tibetana (Regan, 1905) Triplophysa turpanensis Y. F. Wu & C. Z. Wu, 1992 Triplophysa ulacholica (V. P. Anikin, 1905) (Issyk-kul naked loach) Triplophysa uranoscopus (Kessler, 1872) Triplophysa venusta S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1988 Triplophysa waisihani L. Cao & E. Zhang, 2008 Triplophysa wuweiensis (S. C. Li & S. Y. Chang, 1974) Triplophysa xiangshuingensis W. X. Li, 2004 Triplophysa xiangxiensis (G. Y. Yang, F. X. Yuan & Y. M. Liao, 1986) Triplophysa xichouensis Liu, Pan, Yang & Chen, 2017 Triplophysa xichangensis S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1989 Triplophysa xingshanensis (G. R. Yang & C. X. Xie, 1983) Triplophysa xiqiensis R. H. Ding & Q. Lai, 1996 Triplophysa yajiangensis S. L. Yan, Z. Y. Sun & Y. S. Guo, 2015 Triplophysa yaopeizhii T. Q. Xu, C. G. Zhang & B. Cai, 1995 Triplophysa yarkandensis (F. Day, 1877) (Kashgarian loach) Triplophysa yasinensis (Alcock, 1898) Triplophysa yunnanensis J. X. Yang, 1990 Triplophysas zaidamensis (Kessler, 1874) Triplophysa zamegacephala (T. Q. Zhao, 1985) Triplophysa zhaoi Prokofiev, 2006 Triplophysa zhenfengensis D. Z. Wang & D. J. Li, 2001 ^ a b Chen, X.-Y.; Yang, J.-X. (2005). “Triplophysa rosa sp. nov.: a new blind loach from China”. Journal of Fish Biology. 66 (3): 599–608. doi:10.1111/j.0022-1112.2005.00622.x. ^ a b c Kottelat, M. (2012). “Conspectus_cobitidum.pdf Conspectus cobitidum: an inventory of the loaches of the world (Teleostei: Cypriniformes: Cobitoidei)” (PDF). The Raffles Bulletin of Zoology. Supplement No. 26: 1–199. ^ Eschmeyer, W.N. (30 tháng 8 năm 2016). “Catalog of Fishes”. California Academy of Sciences. ^ Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Các loài trong Triplophysa trên FishBase. Phiên bản tháng 8 năm 2016. ^ Wang, Y.; Yang, L.; Wu, B.; Song, Z.; He, S. (2015). “Transcriptome analysis of the plateau fish (Triplophysa dalaica): Implications for adaptation to hypoxia in fishes”. Gene. 565 (2): 211–220. doi:10.1016/j.gene.2015.04.023. ^ Romero, A.; Zhao, Y.; Chen, X. (2009). “The Hypogean fishes of China”. Environmental Biology of Fishes. 86 (1): 211–278. doi:10.1007/s10641-009-9441-3. ^ “Triplophysa anshuiensis, a new species of blind loach from the Xijiang River, China (Teleostei, Nemacheilidae)”. Zookeys. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2018. ^ Wu, Y.-Y.; Sun, Z.-Y.; Guo, Y.-S. (2016). “A new species of the genus Triplophysa (Cypriniformes: Nemacheilidae), Triplophysa daochengensis, from Sichuan Province, China”. Zoological Research. 37 (5): 290–296. ^ a b c Lan, J., Gan, X., Wu, T. & Yang, J. (2013). Cave Fishes of Guangxi, China. Science Press. tr. 284. ISBN 9787030376589.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết) ^ Zheng, L.-P.; Yang, J.-X.; Chen, X.-Y. (2012). “A new species of Triplophysa (Nemacheilidae: Cypriniformes), from Guangxi, southern China”. Journal of Fish Biology. 80 (4): 831–841. doi:10.1111/j.1095-8649.2012.03227.x. ^ Lin, Y.; Li, C.; Song, J.-K. (2012). “A new species of troglobitic loach (Cypriniformes, Balitoridae), Triplophysa jiarongensis, from Guizhou, China”. Acta Zootaxonomica Sinica. 37 (3): 640–647. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2018. ^ a b Bashir, A.; Bisht, B.S.; Mir, J.I.; Kumar, R.; Patiyal, R.S. (2016). “Morphological, molecular characterization and taxonomic status of Triplophysa marmorata and Triplophysa kashmirensis (Cypriniformes: Nemacheilidae) from Kashmir valley, India”. Revista de Biología Tropical. 64 (2): 473–482. doi:10.15517/rbt.v64i2.19591. ^ Wu, T.-J.; Yang, J.; Lan, J.-H. (2012). “A New Blind Loach Triplophysa lihuensis sp. nov. (Teleostei: Balitoridae) from Guangxi, China” (PDF). Zoological Studies. 51 (6): 874–880. ^ Ren, Q.; Yang, J.-X.; Chen, X.-Y. (2012). “A new species of the genus Triplophysa (Cypriniformes: Nemacheilidae), Triplophysa longliensis sp. nov., from Guizhou, China” (PDF). Zootaxa. 3586: 187–194. ^ Yang, J.; Wu, T.-J.; Yang, J.-X. (2012). “A new cave-dwelling loach, Triplophysa macrocephala (Teleostei: Cypriniformes: Balitoridae), from Guangxi, China”. Environmental Biology of Fishes. 93 (2): 169–175. doi:10.1007/s10641-011-9901-4. ^ He, C.; Zhang, E.; Song, Z. (2012). “Triplophysa pseudostenura, a new nemacheiline loach (Cypriniformes: Balitoridae) from the Yalong River of China” (PDF). Zootaxa. 3586: 272–280. ^ Li, W.-J.; Chen, X.-C.; Hu, Y.-P. (2015). “A new species of the genus Triplophysa (Nemacheilinae), Triplophysa qilianensis sp. nov., from Qinghai, China” (PDF). Zootaxa. 3905 (3): 418–424. doi:10.11646/zootaxa.3905.3.7. ^ Yang, H.-F.; Li, W.-X.; Chen, Z.-M. (2016). “A new cave species of the genus Triplophysa from Yunnan, China”. Zoological Research. 37 (5): 297–300. ^ Liu, S. W.; Pan, X. F.; Yang, J. X.; Chen, X. Y. (2017). “A new cave-dwelling loach, Triplophysa xichouensis sp. nov. (Teleostei Nemacheilidae) from Yunnan, China”. Journal of Fish Biology. 90 (3): 834. doi:10.1111/jfb.13201. ISSN 0022-1112. PMID 28155227. ^ Yan, S.-L.; Sun, Z.-Y.; Guo, Y.-S. (2015). “A new species of Triplophysa Rendahl (Cypriniformes, Nemacheilidae) from Sichuan Province, China”. Zoological Research. 36 (5): 299–304. PMC 4771960. PMID 26452694.