Tiếng Ingush

Tiếng Ingush (ГӀалгӀай мотт, Ghalghaj mott, phát âm [ʁəlʁɑj mot]) là một ngôn ngữ Đông Bắc Kavkaz với khoảng 500.000 người nói. Đây là bản ngữ của người Ingush, sống trên hai nước công hoà Ingushetia và Chechnya. Tiếng Ingush, tiếng Chechnya, cùng với tiếng Bats, cấu thành nên ngữ tộc Nakh của ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz. Giữa người nói tiếng Ingush và tiếng Chechnya, thường có sự song ngữ bị động trong giao tiếp. Tiếng Ingush là ngôn ngữ của 413.000 people (2002), sống chủ yếu ở vùng Kavkaz thuộc Nga, cụ thể là Ingushetia và Chechnya. Người nói cũng có mặt ở Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Bỉ, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ, Jordan. Tiếng Ingush là ngôn ngữ đồng chính thức ở Ingushetia, một chủ thể liên bang của Nga, cùng với tiếng Nga. Tiếng Ingush trở thành một ngôn ngữ viết với một hệ chữ dựa trên chữ Ả Rập vào đầu thế kỷ XX. Sau cách mạng tháng 10, chữ Latinh được sử dụng, để rồi bị chữ Kirin thay thế. Nguyên âm đôi: иэ /ie/, уо /uo/, оа /oɑ/, ий /ij/, эи /ei/, ои /oi/, уи /ui/, ов /ow/, ув /uw/. Hệ thống phụ âm tiếng Ingush như sau, kèm với cách ghi chữ Latinh mà Johanna Nichols đặt ra: Tiếng Ingush là một ngôn ngữ chủ cách-đối cách về mặt cú pháp song là ngôn ngữ khiển cách về mặt hình thái học. Nghiên cứu chuyên sâu gần đây nhất cho rằng ngôn ngữ này có 8 cách: chủ cách, khiển cách, sở hữu cách, tặng cách, đích cách, công cụ cách, lative, và so sánh cách. -uo là đuôi năng sản, còn -z chỉ đi được với tên riêng, từ chỉ họ hàng, danh từ chỉ người khác. -aa xuất hiện trong một số trường hợp biến cách và dần có tính năng sản trong lối nói thông tục. Tha hình sau nguyên âm Trong tiếng Ingush, số đếm nhỏ hơn 20 theo hệ thập phân, trên 20 thì theo nhị thập phân. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Ingush”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. ^ Johanna Nichols, Ronald L. Sprouse, Ingush-English and English-Ingush dictionary. p 1 ^ Ethnologue report for Ingush ^ Johanna Nichols, Ingush Grammar (Berkeley: University of California Press, 2011) ISBN 978-0-520-09877-0. ^ Johanna Nichols, Case in Ingush Syntax, and Johanna Nichols,Ingush Grammar (Berkeley: University of California Press, 2010). ISBN 0-520-09877-3. ^ Johanna Nichols, Ingush Grammar. Appendix:Cyrillic script Indigenous Language of the Caucasus (Ingush) Ingush Language Project at UC Berkeley University of Graz report Lưu trữ 2007-09-30 tại Wayback Machine Russian-Ghalghaj (Ingush) vocabulary Ingush 100-word Swadesh list at the Global Lexicostatistical Database