Dòng thời gian tương lai xa

Tuy không thể biết trước chính xác tương lai, hiểu biết hiện tại của loài người trong nhiều lĩnh vực khoa học cho phép chúng ta dự đoán chung chung một số sự kiện rất xa trong tương lai. Những ngành đó bao gồm vật lý thiên văn, cho ta biết cách các hành tinh và vì sao hình thành, tương tác, và lụi tàn; vật lý hạt, cho ta biết cách vật chất vận hành ở những quy mô nhỏ nhất; sinh học tiến hóa, dự đoán tiến trình tiến hóa của sự sống; và kiến tạo mảng, cho ta biết sự dịch chuyển của các lục địa qua hàng triệu năm. Tất cả tiên đoán về tương lai của Trái Đất, hệ Mặt Trời, và vũ trụ phải tính đến định luật thứ hai của nhiệt động lực học, phát biểu rằng entropy, hay sự thất thoát năng lượng có sẵn, phải tăng theo thời gian. Các sao sẽ dần cạn kiệt nguồn nhiên liệu hydro và tàn lụi. Sự va chạm giữa các vật thể thiên văn bắn các hành tinh ra khỏi hệ mặt trời của chúng, và các hệ mặt trời ra khỏi thiên hà. Các nhà vật lý dự kiến vật chất rồi sẽ chịu tác động của phóng xạ, khi mà ngay cả những nguyên tố bền vững nhất cũng bị phá vỡ thành những hạt hạ nguyên tử. Dữ liệu hiện nay cho thấy nhiều khả năng vũ trụ có hình học phẳng (hoặc gần như phẳng), và do đó sẽ không đổ sập vào chính nó sau một khoảng thời gian hữu hạn, và một vũ trụ vô hạn cho phép những sự kiện không tưởng xảy ra, như sự hình thành bộ não Boltzmann. Dòng thời gian ở đây bao gồm những sự kiện từ thiên niên kỷ thứ 4 (bắt đầu từ năm 3001 CE) cho đến tương lai xa nhất có thể. Một số sự kiện tương lai khác được liệt kê đối với những câu hỏi chưa được giải quyết, như là loài người liệu có bị tuyệt chủng, liệu proton có phân rã, và liệu Trái Đất có sống sót sau khi Mặt Trời phình lên thành một sao khổng lồ đỏ. Hiện nay đã có năm tàu vũ trụ (Voyager 1, Voyager 2, Pioneer 10, Pioneer 11 và New Horizons) trên đường đi ra khỏi Hệ Mặt Trời và vào không gian liên sao. Trừ trường hợp va chạm với một vật thể khác rất khó xảy ra, những thiết bị này có thể tồn tại rất lâu dài. Vị trí Trái Đất Bậc độ lớn (thời gian) Dòng thời gian lịch sử tự nhiên Sự hình thành và tiến hóa của Hệ Mặt Trời Tương lai của Trái Đất Lịch sử vũ trụ Dòng thời gian logarit chi tiết Dòng thời gian vũ trụ sơ khai Tương lai của một vũ trụ giãn nở Số phận sau cùng của vũ trụ ^ a b c d e f g h i j k l m n Đây là thời gian sự kiện có khả năng xảy ra cao nhất. Nó có thể xảy ra ở một thời điểm bất kỳ trong tương lai. ^ Đây là một câu hỏi khó; xem bài viết năm 2001 bởi Rybicki, K. R. và Denis, C. Tuy nhiên, theo những tính toán mới nhất, điều này sẽ xảy ra với xác suất rất cao. ^ a b Khoảng 264 chu kỳ bán rã. Tyson et al. đưa ra tính toán sử dụng một chu kỳ bán rã khác. ^ 101026 là 1 theo sau bởi 1026 (100 triệu tỷ tỷ) số không ^ a b c d e Mặc dù được tính bằng năm cho tiện, những con số từ điểm này trở đi lớn đến mức các chữ số của chúng sẽ không đổi bất kể đơn vị thời gian được dùng, ngay cả nano giây hay vòng đời của sao. ^ 101050 là 1 theo sau bởi 1050 (100 ngàn tỷ tỷ tỷ tỷ tỷ) số không ^ Rescher, Nicholas (1998). Predicting the future: An introduction to the theory of forecasting. State University of New York Press. ISBN 978-0791435533. ^ “cds.cern.ch” (PDF). ^ Nave, C.R. “Second Law of Thermodynamics”. Georgia State University. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2011. ^ a b c d e Adams, Fred; Laughlin, Greg (1999). The Five Ages of the Universe. New York: The Free Press. ISBN 978-0684854229. ^ a b c d e f g h i j k l Adams, Fred C.; Laughlin, Gregory (1997). “A dying universe: the long-term fate and evolution of astrophysical objects”. Reviews of Modern Physics. 69 (2): 337–372. arXiv:astro-ph/9701131. Bibcode:1997RvMP...69..337A. doi:10.1103/RevModPhys.69.337. S2CID 12173790. ^ Komatsu, E.; Smith, K. M.; Dunkley, J.; và đồng nghiệp (2011). “Seven-Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Observations: Cosmological Interpretation”. The Astrophysical Journal Supplement Series. 192 (2): 18. arXiv:1001.4731. Bibcode:2011ApJS..192...19W. doi:10.1088/0067-0049/192/2/18. S2CID 17581520. ^ a b c Linde, Andrei (2007). “Sinks in the Landscape, Boltzmann Brains and the Cosmological Constant Problem”. Journal of Cosmology and Astroparticle Physics. 2007 (1): 022. arXiv:hep-th/0611043. Bibcode:2007JCAP...01..022L. CiteSeerX 10.1.1.266.8334. doi:10.1088/1475-7516/2007/01/022. S2CID 16984680. ^ a b Finkleman, David; Allen, Steve; Seago, John; Seaman, Rob; Seidelmann, P. Kenneth (tháng 6 năm 2011). “The Future of Time: UTC and the Leap Second”. American Scientist. 99 (4): 312. arXiv:1106.3141. Bibcode:2011arXiv1106.3141F. doi:10.1511/2011.91.312. S2CID 118403321. ^ Mengel, M.; Levermann, A. (ngày 4 tháng 5 năm 2014). “Ice plug prevents irreversible discharge from East Antarctica”. Nature Climate Change. 4 (6): 451–455. Bibcode:2014NatCC...4..451M. doi:10.1038/nclimate2226. ^ Hockey, T.; Trimble, V. (2010). “Public reaction to a V = −12.5 supernova”. The Observatory. 130 (3): 167. Bibcode:2010Obs...130..167H. ^ Plait, Phil (2002). Bad Astronomy: Misconceptions and Misuses Revealed, from Astrology to the Moon Landing "Hoax". John Wiley and Sons. tr. 55–56. ISBN 978-0471409762. ^ Mowat, Laura (ngày 14 tháng 7 năm 2017). “Africa's desert to become lush green tropics as monsoons MOVE to Sahara, scientists say”. Daily Express (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2018. ^ “Orbit: Earth's Extraordinary Journey”. ExptU. ngày 23 tháng 12 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2018. ^ “'Super-eruption' timing gets an update – and not in humanity's favour”. Nature (bằng tiếng Anh). ngày 30 tháng 11 năm 2017. tr. 8. doi:10.1038/d41586-017-07777-6. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2020. ^ “Scientists predict a volcanic eruption that would destroy humanity could happen sooner than previously thought”. The Independent (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2020. ^ Schorghofer, Norbert (ngày 23 tháng 9 năm 2008). “Temperature response of Mars to Milankovitch cycles”. Geophysical Research Letters. 35 (18): L18201. Bibcode:2008GeoRL..3518201S. doi:10.1029/2008GL034954. ^ Beech, Martin (2009). Terraforming: The Creating of Habitable Worlds. Springer. tr. 138–142. Bibcode:2009tchw.book.....B. ^ a b Matthews, R. A. J. (Spring 1994). “The Close Approach of Stars in the Solar Neighborhood”. Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society. 35 (1): 1. Bibcode:1994QJRAS..35....1M. ^ Berger, A & Loutre, MF (2002). “Climate: an exceptionally long interglacial ahead?”. Science. 297 (5585): 1287–1288. doi:10.1126/science.1076120. PMID 12193773. S2CID 128923481. ^ “Human-made climate change suppresses the next ice age – Potsdam Institute for Climate Impact Research”. pik-potsdam.de. Truy cập ngày 21 tháng 10 năm 2020. ^ “Niagara Falls Geology Facts & Figures”. Niagara Parks. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2011. ^ Bastedo, Jamie (1994). Shield Country: The Life and Times of the Oldest Piece of the Planet. Komatik Series, ISSN 0840-4488. 4. Arctic Institute of North America of the University of Calgary. tr. 202. ISBN 9780919034792. ^ Tapping, Ken (2005). “The Unfixed Stars”. National Research Council Canada. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2010. ^ Monnier, J. D.; Tuthill, P.; Lopez, GB; và đồng nghiệp (1999). “The Last Gasps of VY Canis Majoris: Aperture Synthesis and Adaptive Optics Imagery”. The Astrophysical Journal. 512 (1): 351–361. arXiv:astro-ph/9810024. Bibcode:1999ApJ...512..351M. doi:10.1086/306761. S2CID 16672180. ^ Schaetzl, Randall J.; Anderson, Sharon (2005). Soils: Genesis and Geomorphology. Cambridge University Press. tr. 105. ISBN 9781139443463. ^ David Archer (2009). The Long Thaw: How Humans Are Changing the Next 100,000 Years of Earth's Climate. Princeton University Press. tr. 123. ISBN 978-0-691-13654-7. ^ “Frequently Asked Questions”. Hawai'i Volcanoes National Park. 2011. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2011. ^ Tuthill, Peter; Monnier, John; Lawrance, Nicholas; Danchi, William; Owocki, Stan; Gayley, Kenneth (2008). “The Prototype Colliding-Wind Pinwheel WR 104”. The Astrophysical Journal. 675 (1): 698–710. arXiv:0712.2111. Bibcode:2008ApJ...675..698T. doi:10.1086/527286. S2CID 119293391. ^ Tuthill, Peter. “WR 104: Technical Questions”. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2015. ^ Bostrom, Nick (tháng 3 năm 2002). “Existential Risks: Analyzing Human Extinction Scenarios and Related Hazards”. Journal of Evolution and Technology. 9 (1). Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2012. ^ “Badlands National Park – Nature & Science – Geologic Formations”. ^ Landstreet, John D. (2003). Physical Processes in the Solar System: An introduction to the physics of asteroids, comets, moons and planets. Keenan & Darlington. tr. 121. ISBN 9780973205107. ^ Sessions, Larry (ngày 29 tháng 7 năm 2009). “Betelgeuse will explode someday”. EarthSky Communications, Inc. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2010. ^ “A giant star is acting strange, and astronomers are buzzing”. National Geographic (bằng tiếng Anh). ngày 26 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2020. ^ a b “Uranus's colliding moons”. astronomy.com. 2017. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2017. ^ Bailer-Jones, C.A.L.; Rybizki, J; Andrae, R.; Fouesnea, M. (2018). “New stellar encounters discovered in the second Gaia data release”. Astronomy & Astrophysics. 616: A37. arXiv:1805.07581. Bibcode:2018A&A...616A..37B. doi:10.1051/0004-6361/201833456. S2CID 56269929. ^ Filip Berski; Piotr A. Dybczyński (ngày 25 tháng 10 năm 2016). “Gliese 710 will pass the Sun even closer”. Astronomy and Astrophysics. 595 (L10): L10. Bibcode:2016A&A...595L..10B. doi:10.1051/0004-6361/201629835. ^ Goldstein, Natalie (2009). Global Warming. Infobase Publishing. tr. 53. ISBN 9780816067695. The last time acidification on this scale occurred (about 65 mya) it took more than 2 million years for corals and other marine organisms to recover; some scientists today believe, optimistically, that it could take tens of thousands of years for the ocean to regain the chemistry it had in preindustrial times. ^ “Grand Canyon – Geology – A dynamic place”. Views of the National Parks. National Park Service. ^ Horner, J.; Evans, N.W.; Bailey, M. E. (2004). “Simulations of the Population of Centaurs I: The Bulk Statistics”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 354 (3): 798–810. arXiv:astro-ph/0407400. Bibcode:2004MNRAS.354..798H. doi:10.1111/j.1365-2966.2004.08240.x. S2CID 16002759. ^ a b Jillian Scudder. “How Long Until The Moon Slows The Earth to a 25 Hour Day?”. Forbes. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2017. ^ Haddok, Eitan (ngày 29 tháng 9 năm 2008). “Birth of an Ocean: The Evolution of Ethiopia's Afar Depression”. Scientific American. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2010. ^ Kirchner, James W.; Weil, Anne (ngày 9 tháng 3 năm 2000). “Delayed biological recovery from extinctions throughout the fossil record”. Nature. 404 (6774): 177–180. Bibcode:2000Natur.404..177K. doi:10.1038/35004564. PMID 10724168. S2CID 4428714. ^ Wilson, Edward O. (1999). The Diversity of Life. W.W. Norton & Company. tr. 216. ISBN 9780393319408. ^ Wilson, Edward Osborne (1992). “The Human Impact”. The Diversity of Life. London: Penguin UK (xuất bản 2001). ISBN 9780141931739. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2020. ^ Bills, Bruce G.; Gregory A. Neumann; David E. Smith; Maria T. Zuber (2005). “Improved estimate of tidal dissipation within Mars from MOLA observations of the shadow of Phobos”. Journal of Geophysical Research. 110 (E7). E07004. Bibcode:2005JGRE..110.7004B. doi:10.1029/2004je002376. ^ a b c d Scotese, Christopher R. “Pangea Ultima will form 250 million years in the Future”. Paleomap Project. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2006. ^ Garrison, Tom (2009). Essentials of Oceanography (ấn bản 5). Brooks/Cole. tr. 62. ISBN 978-0-49555-531-5. ^ “Continents in Collision: Pangea Ultima”. NASA. 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2010. ^ “Geology”. Encyclopedia of Appalachia. University of Tennessee Press. 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2014. ^ Hancock, Gregory; Kirwan, Matthew (tháng 1 năm 2007). “Summit erosion rates deduced from 10Be: Implications for relief production in the central Appalachians” (PDF). Geology. 35 (1): 89. Bibcode:2007Geo....35...89H. doi:10.1130/g23147a.1. ^ Yorath, C. J. (2017). Of rocks, mountains and Jasper: a visitor's guide to the geology of Jasper National Park. Dundurn Press. tr. 30. ISBN 9781459736122. [...] 'How long will the Rockies last?' [...] The numbers suggest that in about 50 to 60 million years the remaining mountains will be gone, and the park will be reduced to a rolling plain much like the Canadian prairies. ^ Dethier, David P.; Ouimet, W.; Bierman, P. R.; Rood, D. H.; và đồng nghiệp (2014). “Basins and bedrock: Spatial variation in 10Be erosion rates and increasing relief in the southern Rocky Mountains, USA” (PDF). Geology. 42 (2): 167–170. Bibcode:2014Geo....42..167D. doi:10.1130/G34922.1. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2021. ^ Patzek, Tad W. (2008). “Can the Earth Deliver the Biomass-for-Fuel we Demand?”. Trong Pimentel, David (biên tập). Biofuels, Solar and Wind as Renewable Energy Systems: Benefits and Risks. Springer. ISBN 9781402086533. ^ Perlman, David (ngày 14 tháng 10 năm 2006). “Kiss that Hawaiian timeshare goodbye / Islands will sink in 80 million years”. San Francisco Chronicle. ^ Nelson, Stephen A. “Meteorites, Impacts, and Mass Extinction”. Tulane University. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2011. ^ Lang, Kenneth R. (2003). The Cambridge Guide to the Solar System. Cambridge University Press. tr. 329. ISBN 9780521813068. [...] all the rings should collapse [...] in about 100 million years. ^ Schröder, K.-P.; Connon Smith, Robert (2008). “Distant future of the Sun and Earth revisited”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 386 (1): 155–63. arXiv:0801.4031. Bibcode:2008MNRAS.386..155S. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x. S2CID 10073988. ^ Hayes, Wayne B. (2007). “Is the Outer Solar System Chaotic?”. Nature Physics. 3 (10): 689–691. arXiv:astro-ph/0702179. Bibcode:2007NatPh...3..689H. CiteSeerX 10.1.1.337.7948. doi:10.1038/nphys728. S2CID 18705038. ^ Leong, Stacy (2002). “Period of the Sun's Orbit Around the Galaxy (Cosmic Year)”. The Physics Factbook. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007. ^ a b c Williams, Caroline; Nield, Ted (ngày 20 tháng 10 năm 2007). “Pangaea, the comeback”. New Scientist. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2014. ^ Calkin & Young 1996, tr. 9–75.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFCalkinYoung1996 (trợ giúp) ^ a b c Thompson & Perry 1997, tr. 127–128.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFThompsonPerry1997 (trợ giúp) ^ a b c d e O'Malley-James, Jack T.; Greaves, Jane S.; Raven, John A.; Cockell, Charles S. (2014). “Swansong Biosphere II: The final signs of life on terrestrial planets near the end of their habitable lifetimes”. International Journal of Astrobiology. 13 (3): 229–243. arXiv:1310.4841. Bibcode:2014IJAsB..13..229O. doi:10.1017/S1473550413000426. S2CID 119252386. ^ Strom, Robert G.; Schaber, Gerald G.; Dawson, Douglas D. (ngày 25 tháng 5 năm 1994). “The global resurfacing of Venus”. Journal of Geophysical Research. 99 (E5): 10899–10926. Bibcode:1994JGR....9910899S. doi:10.1029/94JE00388. ^ Nield 2007, tr. 20–21.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFNield2007 (trợ giúp) ^ Hoffman 1992, tr. 323–327.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFHoffman1992 (trợ giúp) ^ Minard, Anne (2009). “Gamma-Ray Burst Caused Mass Extinction?”. National Geographic News. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2012. ^ “Questions Frequently Asked by the Public About Eclipses”. NASA. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2010. ^ a b c d O'Malley-James, Jack T.; Greaves, Jane S.; Raven, John A.; Cockell, Charles S. (2012). “Swansong Biospheres: Refuges for life and novel microbial biospheres on terrestrial planets near the end of their habitable lifetimes”. International Journal of Astrobiology. 12 (2): 99–112. arXiv:1210.5721. Bibcode:2013IJAsB..12...99O. doi:10.1017/S147355041200047X. S2CID 73722450. ^ a b Heath, Martin J.; Doyle, Laurance R. (2009). "Circumstellar Habitable Zones to Ecodynamic Domains: A Preliminary Review and Suggested Future Directions". arΧiv:0912.2482 [astro-ph.EP].  ^ a b Ward & Brownlee 2003, tr. 117-128.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFWardBrownlee2003 (trợ giúp) ^ a b c d Franck, S.; Bounama, C.; Von Bloh, W. (tháng 11 năm 2005). “Causes and timing of future biosphere extinction” (PDF). Biogeosciences Discussions. 2 (6): 1665–1679. Bibcode:2005BGD.....2.1665F. doi:10.5194/bgd-2-1665-2005. ^ Bounama, Christine; Franck, S.; Von Bloh, David (2001). “The fate of Earth's ocean”. Hydrology and Earth System Sciences. 5 (4): 569–575. Bibcode:2001HESS....5..569B. doi:10.5194/hess-5-569-2001. ^ a b Schröder, K.-P.; Connon Smith, Robert (ngày 1 tháng 5 năm 2008). “Distant future of the Sun and Earth revisited”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 386 (1): 155–163. arXiv:0801.4031. Bibcode:2008MNRAS.386..155S. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x. S2CID 10073988. ^ a b Brownlee 2010, tr. 95. ^ Brownlee 2010, tr. 79. ^ Li King-Fai; Pahlevan, Kaveh; Kirschvink, Joseph L.; Yung, Luk L. (2009). “Atmospheric pressure as a natural climate regulator for a terrestrial planet with a biosphere”. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 106 (24): 9576–9579. Bibcode:2009PNAS..106.9576L. doi:10.1073/pnas.0809436106. PMC 2701016. PMID 19487662. ^ Caldeira, Ken; Kasting, James F. (1992). “The life span of the biosphere revisited”. Nature. 360 (6406): 721–23. Bibcode:1992Natur.360..721C. doi:10.1038/360721a0. PMID 11536510. S2CID 4360963. ^ Franck, S. (2000). “Reduction of biosphere life span as a consequence of geodynamics”. Tellus B. 52 (1): 94–107. Bibcode:2000TellB..52...94F. doi:10.1034/j.1600-0889.2000.00898.x. ^ Lenton, Timothy M.; von Bloh, Werner (2001). “Biotic feedback extends the life span of the biosphere”. Geophysical Research Letters. 28 (9): 1715–1718. Bibcode:2001GeoRL..28.1715L. doi:10.1029/2000GL012198. ^ a b c d Kargel, Jeffrey Stuart (2004). Mars: A Warmer, Wetter Planet. Springer. tr. 509. ISBN 978-1852335687. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2007. ^ a b Li, King-Fai; Pahlevan, Kaveh; Kirschvink, Joseph L.; Yung, Yuk L. (ngày 16 tháng 6 năm 2009). “Atmospheric pressure as a natural climate regulator for a terrestrial planet with a biosphere”. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 106 (24): 9576–9579. Bibcode:2009PNAS..106.9576L. doi:10.1073/pnas.0809436106. PMC 2701016. PMID 19487662. ^ Waszek, Lauren; Irving, Jessica; Deuss, Arwen (ngày 20 tháng 2 năm 2011). “Reconciling the Hemispherical Structure of Earth's Inner Core With its Super-Rotation”. Nature Geoscience. 4 (4): 264–267. Bibcode:2011NatGe...4..264W. doi:10.1038/ngeo1083. ^ McDonough, W. F. (2004). “Compositional Model for the Earth's Core”. Treatise on Geochemistry. 2. tr. 547–568. Bibcode:2003TrGeo...2..547M. doi:10.1016/B0-08-043751-6/02015-6. ISBN 978-0080437514. ^ Luhmann, J. G.; Johnson, R. E.; Zhang, M. H. G. (1992). “Evolutionary impact of sputtering of the Martian atmosphere by O+ pickup ions”. Geophysical Research Letters. 19 (21): 2151–2154. Bibcode:1992GeoRL..19.2151L. doi:10.1029/92GL02485. ^ Quirin Shlermeler (ngày 3 tháng 3 năm 2005). “Solar wind hammers the ozone layer”. News@nature. doi:10.1038/news050228-12. ^ a b Adams 2008, tr. 33–47. ^ Adams 2008, tr. 33–44. ^ Neron de Surgey, O.; Laskar, J. (1996). “On the Long Term Evolution of the Spin of the Earth”. Astronomy and Astrophysics. 318: 975. Bibcode:1997A&A...318..975N. ^ “Study: Earth May Collide With Another Planet”. Fox News Channel. ngày 11 tháng 6 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2011. ^ Guinan, E. F.; Ribas, I. (2002). Montesinos, Benjamin; Gimenez, Alvaro; Guinan, Edward F. (biên tập). “Our Changing Sun: The Role of Solar Nuclear Evolution and Magnetic Activity on Earth's Atmosphere and Climate”. ASP Conference Proceedings. 269: 85–106. Bibcode:2002ASPC..269...85G. ^ Kasting, J. F. (tháng 6 năm 1988). “Runaway and moist greenhouse atmospheres and the evolution of earth and Venus”. Icarus. 74 (3): 472–494. Bibcode:1988Icar...74..472K. doi:10.1016/0019-1035(88)90116-9. PMID 11538226. ^ Chyba, C. F.; Jankowski, D. G.; Nicholson, P. D. (1989). “Tidal Evolution in the Neptune-Triton System”. Astronomy and Astrophysics. 219 (1–2): 23. Bibcode:1989A&A...219L..23C. ^ Cox, J. T.; Loeb, Abraham (2007). “The Collision Between The Milky Way And Andromeda”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 386 (1): 461–474. arXiv:0705.1170. Bibcode:2008MNRAS.386..461C. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13048.x. S2CID 14964036. ^ Cain, Fraser (2007). “When Our Galaxy Smashes into Andromeda, What Happens to the Sun?”. Universe Today. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 5 năm 2007. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2007. ^ Cox, T. J.; Loeb, Abraham (2008). “The Collision Between The Milky Way And Andromeda”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 386 (1): 461–474. arXiv:0705.1170. Bibcode:2008MNRAS.386..461C. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13048.x. S2CID 14964036. ^ “NASA's Hubble Shows Milky Way is Destined for Head-On Collision”. NASA. ngày 31 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012. ^ Dowd, Maureen (ngày 29 tháng 5 năm 2012). “Andromeda Is Coming!”. The New York Times. Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2014. [NASA's David Morrison] explained that the Andromeda-Milky Way collision would just be two great big fuzzy balls of stars and mostly empty space passing through each other harmlessly over the course of millions of years. ^ Braine, J.; Lisenfeld, U.; Duc, P. A.; và đồng nghiệp (2004). “Colliding molecular clouds in head-on galaxy collisions”. Astronomy and Astrophysics. 418 (2): 419–428. arXiv:astro-ph/0402148. Bibcode:2004A&A...418..419B. doi:10.1051/0004-6361:20035732. S2CID 15928576. ^ a b c d Schroder, K. P.; Connon Smith, Robert (2008). “Distant Future of the Sun and Earth Revisited”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 386 (1): 155–163. arXiv:0801.4031. Bibcode:2008MNRAS.386..155S. doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x. S2CID 10073988. ^ Powell, David (ngày 22 tháng 1 năm 2007). “Earth's Moon Destined to Disintegrate”. Space.com. Tech Media Network. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2010. ^ Lorenz, Ralph D.; Lunine, Jonathan I.; McKay, Christopher P. (1997). “Titan under a red giant sun: A new kind of "habitable" moon” (PDF). Geophysical Research Letters. 24 (22): 2905–2908. Bibcode:1997GeoRL..24.2905L. CiteSeerX 10.1.1.683.8827. doi:10.1029/97GL52843. PMID 11542268. Truy cập ngày 21 tháng 3 năm 2008. ^ Rybicki, K. R.; Denis, C. (2001). “On the Final Destiny of the Earth and the Solar System”. Icarus. 151 (1): 130–137. Bibcode:2001Icar..151..130R. doi:10.1006/icar.2001.6591. ^ Balick, Bruce. “Planetary Nebulae and the Future of the Solar System”. University of Washington. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2006. ^ Kalirai, Jasonjot S.; và đồng nghiệp (tháng 3 năm 2008). “The Initial-Final Mass Relation: Direct Constraints at the Low-Mass End”. The Astrophysical Journal. 676 (1): 594–609. arXiv:0706.3894. Bibcode:2008ApJ...676..594K. doi:10.1086/527028. S2CID 10729246. ^ Kalirai và đồng nghiệp 2008, tr. 16. Based upon the weighted least-squares best fit with the initial mass equal to a solar mass. ^ “Universe May End in a Big Rip”. CERN Courier. ngày 1 tháng 5 năm 2003. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011. ^ “Ask Ethan: Could The Universe Be Torn Apart In A Big Rip?”. ^ Caldwell, Robert R.; Kamionkowski, Marc; Weinberg, Nevin N. (2003). “Phantom Energy and Cosmic Doomsday”. Physical Review Letters. 91 (7): 071301. arXiv:astro-ph/0302506. Bibcode:2003PhRvL..91g1301C. doi:10.1103/PhysRevLett.91.071301. PMID 12935004. ^ Vikhlinin, A.; Kravtsov, A.V.; Burenin, R.A.; và đồng nghiệp (2009). “Chandra Cluster Cosmology Project III: Cosmological Parameter Constraints”. The Astrophysical Journal. 692 (2): 1060–1074. arXiv:0812.2720. Bibcode:2009ApJ...692.1060V. doi:10.1088/0004-637X/692/2/1060. ^ Murray, C.D. & Dermott, S.F. (1999). Solar System Dynamics. Cambridge University Press. tr. 184. ISBN 978-0-521-57295-8. ^ Dickinson, Terence (1993). From the Big Bang to Planet X. Camden East, Ontario: Camden House. tr. 79–81. ISBN 978-0-921820-71-0. ^ Canup, Robin M.; Righter, Kevin (2000). Origin of the Earth and Moon. The University of Arizona space science series. 30. University of Arizona Press. tr. 176–177. ISBN 978-0-8165-2073-2. ^ Dorminey, Bruce (ngày 31 tháng 1 năm 2017). “Earth and Moon May Be on Long-Term Collision Course”. Forbes. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2017. ^ a b Loeb, Abraham (2011). “Cosmology with Hypervelocity Stars”. Journal of Cosmology and Astroparticle Physics. Harvard University. 2011 (4): 023. arXiv:1102.0007. Bibcode:2011JCAP...04..023L. doi:10.1088/1475-7516/2011/04/023. S2CID 118750775. ^ Chown, Marcus (1996). Afterglow of Creation. University Science Books. tr. 210. ISBN 978-0935702408. ^ a b c Busha, Michael T.; Adams, Fred C.; Wechsler, Risa H.; Evrard, August E. (ngày 20 tháng 10 năm 2003). “Future Evolution of Structure in an Accelerating Universe”. The Astrophysical Journal. 596 (2): 713–724. arXiv:astro-ph/0305211. doi:10.1086/378043. ISSN 0004-637X. S2CID 15764445. ^ “The Local Group of Galaxies”. Students for the Exploration and Development of Space. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2009. ^ Adams, F. C.; Graves, G. J. M.; Laughlin, G. (tháng 12 năm 2004). García-Segura, G.; Tenorio-Tagle, G.; Franco, J.; Yorke, H. W. (biên tập). “Gravitational Collapse: From Massive Stars to Planets. / First Astrophysics meeting of the Observatorio Astronomico Nacional. / A meeting to celebrate Peter Bodenheimer for his outstanding contributions to Astrophysics: Red Dwarfs and the End of the Main Sequence”. Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica, Serie de Conferencias. 22: 46–49. Bibcode:2004RMxAC..22...46A. See Fig. 3. ^ Krauss, Lawrence M.; Starkman, Glenn D. (tháng 3 năm 2000). “Life, The Universe, and Nothing: Life and Death in an Ever-Expanding Universe”. The Astrophysical Journal. 531 (1): 22–30. arXiv:astro-ph/9902189. Bibcode:2000ApJ...531...22K. doi:10.1086/308434. ISSN 0004-637X. S2CID 18442980. ^ Fred C. Adams; Gregory Laughlin; Genevieve J. M. Graves (2004). “RED Dwarfs and the End of The Main Sequence” (PDF). Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica, Serie de Conferencias. 22: 46–49. ^ Loeb, Abraham; Batista, Rafael; Sloan, W. (2016). “Relative Likelihood for Life as a Function of Cosmic Time”. Journal of Cosmology and Astroparticle Physics. 2016 (8): 040. arXiv:1606.08448. Bibcode:2016JCAP...08..040L. doi:10.1088/1475-7516/2016/08/040. S2CID 118489638. ^ “Why the Smallest Stars Stay Small”. Sky & Telescope (22). tháng 11 năm 1997. ^ Adams, F. C.; P. Bodenheimer; G. Laughlin (2005). “M dwarfs: planet formation and long term evolution”. Astronomische Nachrichten. 326 (10): 913–919. Bibcode:2005AN....326..913A. doi:10.1002/asna.200510440. ^ Tayler, Roger John (1993). Galaxies, Structure and Evolution (ấn bản 2). Cambridge University Press. tr. 92. ISBN 978-0521367103. ^ Barrow, John D.; Tipler, Frank J. (ngày 19 tháng 5 năm 1988). The Anthropic Cosmological Principle. foreword by John A. Wheeler. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0192821478. LC 87-28148. ^ Adams, Fred; Laughlin, Greg (1999). The Five Ages of the Universe. New York: The Free Press. tr. 85–87. ISBN 978-0684854229. ^ a b c d e Dyson, Freeman J. (1979). “Time Without End: Physics and Biology in an Open Universe”. Reviews of Modern Physics. 51 (3): 447–460. Bibcode:1979RvMP...51..447D. doi:10.1103/RevModPhys.51.447. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2008. ^ John Baez (ngày 7 tháng 2 năm 2016). “The End of the Universe”. math.ucr.edu. ^ Nishino H, và đồng nghiệp (Super-K Collaboration) (2009). “Search for Proton Decay via p+ → e+ π⁰ and p+ → μ+ π⁰ in a Large Water Cherenkov Detector”. Physical Review Letters. 102 (14): 141801. arXiv:0903.0676. Bibcode:2009PhRvL.102n1801N. doi:10.1103/PhysRevLett.102.141801. PMID 19392425. S2CID 32385768. ^ a b Tyson, Neil de Grasse; Tsun-Chu Liu, Charles; Irion, Robert (2000). One Universe: At Home in the Cosmos. Joseph Henry Press. ISBN 978-0309064880. ^ a b c Page, Don N. (1976). “Particle Emission Rates from a Black Hole: Massless Particles from an Uncharged, Nonrotating Hole”. Physical Review D. 13 (2): 198–206. Bibcode:1976PhRvD..13..198P. doi:10.1103/PhysRevD.13.198. See in particular equation (27). ^ Andreassen, Anders; Frost, William; Schwartz, Matthew D. (ngày 12 tháng 3 năm 2018). “Scale-invariant instantons and the complete lifetime of the standard model”. Physical Review D. 97 (5): 056006. arXiv:1707.08124. Bibcode:2018PhRvD..97e6006A. doi:10.1103/PhysRevD.97.056006. S2CID 118843387. ^ K. Sumiyoshi; S. Yamada; H. Suzuki; W. Hillebrandt (ngày 21 tháng 7 năm 1997). “The fate of a neutron star just below the minimum mass: does it explode?”. Astronomy and Astrophysics. 334: 159. arXiv:astro-ph/9707230. Bibcode:1998A&A...334..159S. Given this assumption... the minimum possible mass of a neutron star is 0.189 ^ Carroll, Sean M.; Chen, Jennifer (ngày 27 tháng 10 năm 2004). "Spontaneous Inflation and the Origin of the Arrow of Time". arΧiv:hep-th/0410270.  ^ Tegmark, M (ngày 7 tháng 2 năm 2003). “Parallel universes. Not just a staple of science fiction, other universes are a direct implication of cosmological observations”. Sci. Am. 288 (5): 40–51. arXiv:astro-ph/0302131. Bibcode:2003SciAm.288e..40T. doi:10.1038/scientificamerican0503-40. PMID 12701329. ^ Max Tegmark (ngày 7 tháng 2 năm 2003). “Parallel Universes”. In "Science and Ultimate Reality: From Quantum to Cosmos", Honoring John Wheeler's 90th Birthday. J. D. Barrow, P.C.W. Davies, & C.L. Harper Eds. 288 (5): 40–51. arXiv:astro-ph/0302131. Bibcode:2003SciAm.288e..40T. doi:10.1038/scientificamerican0503-40. PMID 12701329. ^ M. Douglas (ngày 21 tháng 3 năm 2003). “The statistics of string / M theory vacua”. JHEP. 0305 (46): 046. arXiv:hep-th/0303194. Bibcode:2003JHEP...05..046D. doi:10.1088/1126-6708/2003/05/046. S2CID 650509. ^ S. Ashok; M. Douglas (2004). “Counting flux vacua”. JHEP. 0401 (60): 060. arXiv:hep-th/0307049. Bibcode:2004JHEP...01..060A. doi:10.1088/1126-6708/2004/01/060. S2CID 1969475. ^ Smith, Cameron; Davies, Evan T. (2012). Emigrating Beyond Earth: Human Adaptation and Space Colonization. Springer. tr. 258. ISBN 978-1461411642. ^ Klein, Jan; Takahata, Naoyuki (2002). Where Do We Come From?: The Molecular Evidence for Human Descent. Springer. tr. 395. ISBN 978-3540329756. ^ Carter, Brandon; McCrea, W. H. (1983). “The anthropic principle and its implications for biological evolution”. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. A310 (1512): 347–363. Bibcode:1983RSPTA.310..347C. doi:10.1098/rsta.1983.0096. S2CID 92330878. ^ Greenberg, Joseph (1987). Language in the Americas. Stanford University Press. tr. 341–342. ISBN 978-0804713153. ^ McKay, Christopher P.; Toon, Owen B.; Kasting, James F. (ngày 8 tháng 8 năm 1991). “Making Mars habitable”. Nature. 352 (6335): 489–496. Bibcode:1991Natur.352..489M. doi:10.1038/352489a0. PMID 11538095. S2CID 2815367. ^ Kaku, Michio (2010). “The Physics of Interstellar Travel: To one day, reach the stars”. mkaku.org. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. ^ Avise, John; D. Walker; G. C. Johns (ngày 22 tháng 9 năm 1998). “Speciation durations and Pleistocene effects on vertebrate phylogeography”. Philosophical Transactions of the Royal Society B. 265 (1407): 1707–1712. doi:10.1098/rspb.1998.0492. PMC 1689361. PMID 9787467. ^ Valentine, James W. (1985). “The Origins of Evolutionary Novelty And Galactic Colonization”. Trong Finney, Ben R.; Jones, Eric M. (biên tập). Interstellar Migration and the Human Experience. University of California Press. tr. 274. ISBN 978-0520058989. ^ J. Richard Gott, III (1993). “Implications of the Copernican principle for our future prospects”. Nature. 363 (6427): 315–319. Bibcode:1993Natur.363..315G. doi:10.1038/363315a0. S2CID 4252750. ^ Bignami, Giovanni F.; Sommariva, Andrea (2013). A Scenario for Interstellar Exploration and Its Financing. Springer. tr. 23. Bibcode:2013sief.book.....B. ISBN 978-8847053373. ^ Korycansky, D. G.; Laughlin, Gregory; Adams, Fred C. (2001). “Astronomical engineering: a strategy for modifying planetary orbits”. Astrophysics and Space Science. 275 (4): 349–366. arXiv:astro-ph/0102126. Bibcode:2001Ap&SS.275..349K. doi:10.1023/A:1002790227314. hdl:2027.42/41972. S2CID 5550304. Astrophys.Space Sci.275:349-366,2001. ^ Korycansky, D. G. (2004). “Astroengineering, or how to save the Earth in only one billion years” (PDF). Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica. 22: 117–120. Bibcode:2004RMxAC..22..117K. ^ “Hurtling Through the Void”. Time. ngày 20 tháng 6 năm 1983. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2011. ^ Staub, D.W. (ngày 25 tháng 3 năm 1967). SNAP 10 Summary Report. Atomics International Division of North American Aviation, Inc., Canoga Park, California. NAA-SR-12073. ^ “U.S. ADMISSION: Satellite mishap released rays”. The Canberra Times. 52 (15, 547). Australian Capital Territory, Australia. ngày 30 tháng 3 năm 1978. tr. 5. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2017 – qua National Library of Australia., ...Launched in 1965 and carrying about 4.5 kilograms of uranium 235, Snap 10A is in a 1,000-year orbit.... ^ a b c d e f g h i j k l m n Coryn, A.L.; Bailer-Jones, Davide Farnocchia (ngày 3 tháng 4 năm 2019). “Future stellar flybys of the Voyager and Pioneer spacecraft”. Research Notes of the American Astronomical Society. 3 (59): 59. arXiv:1912.03503. Bibcode:2019RNAAS...3...59B. doi:10.3847/2515-5172/ab158e. S2CID 134524048. ^ “Cornell News: "It's the 25th Anniversary of Earth's First (and only) Attempt to Phone E.T."”. Cornell University. ngày 12 tháng 11 năm 1999. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2008. ^ Dave Deamer. “In regard to the email from”. Science 2.0. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2014. ^ “KEO FAQ”. keo.org. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2011. ^ Lasher, Lawrence. “Pioneer Mission Status”. NASA. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2000. [Pioneer's speed is] about 12 km/s... [the plate etching] should survive recognizable at least to a distance ≈10 parsecs, and most probably to 100 parsecs. ^ a b “The Pioneer Missions”. NASA. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2011. ^ “LAGEOS 1, 2”. NASA. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2012. ^ Jad Abumrad and Robert Krulwich (ngày 12 tháng 2 năm 2010). Carl Sagan And Ann Druyan's Ultimate Mix Tape (Radio). NPR. ^ “This Camera Will Capture a 1,000-Year Exposure That Ends in 3015 for History's Slowest Photo”. PetaPixel. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2015. ^ Conception Official Zeitpyramide website. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2010. ^ The Book of Record of the Time Capsule of Cupaloy. New York City: Westinghouse Electric and Manufacturing Company. 1938. tr. 6. ^ “Time Cpsue Expo 1970”. panasonic.net. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2020. ^ “The New Georgia Encyclopedia – Crypt of Civilization”. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2008. ^ “History of the Crypt of Civilization”. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2015. ^ “The Long Now Foundation”. The Long Now Foundation. 2011. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2011. ^ “A Visit to the Doomsday Vault”. CBS News. ngày 20 tháng 3 năm 2008. ^ “Memory of Mankind”. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2019. ^ “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2021. ^ “When will System.currentTimeMillis() overflow?”. Stack Overflow. ^ Begtrup, G. E.; Gannett, W.; Yuzvinsky, T. D.; Crespi, V. H.; và đồng nghiệp (ngày 13 tháng 5 năm 2009). “Nanoscale Reversible Mass Transport for Archival Memory” (PDF). Nano Letters. 9 (5): 1835–1838. Bibcode:2009NanoL...9.1835B. CiteSeerX 10.1.1.534.8855. doi:10.1021/nl803800c. PMID 19400579. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 6 năm 2010. ^ “Date/Time Conversion Contract Language” (PDF). Office of Information Technology Services, New York (state). ngày 19 tháng 5 năm 2019. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2020. ^ Zhang, J.; Gecevičius, M.; Beresna, M.; Kazansky, P. G. (2014). “Seemingly unlimited lifetime data storage in nanostructured glass”. Phys. Rev. Lett. 112 (3): 033901. Bibcode:2014PhRvL.112c3901Z. doi:10.1103/PhysRevLett.112.033901. PMID 24484138. ^ Zhang, J.; Gecevičius, M.; Beresna, M.; Kazansky, P. G. (tháng 6 năm 2013). “5D Data Storage by Ultrafast Laser Nanostructuring in Glass” (PDF). CLEO: Science and Innovations: CTh5D–9. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 6 tháng 9 năm 2014. ^ Artaxo, Paulo; Berntsen, Terje; Betts, Richard; Fahey, David W.; Haywood, James; Lean, Judith; Lowe, David C.; Myhre, Gunnar; Nganga, John; Prinn, Ronald; Raga, Graciela; Schulz, Michael; van Dorland, Robert (tháng 2 năm 2018). “Changes in Atmospheric Constituents and in Radiative Forcing” (PDF). International Panel on Climate Change. tr. 212. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2021. ^ “Time it takes for garbage to decompose in the environment” (PDF). New Hampshire Department of Environmental Services. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2014. ^ Lyle, Paul (2010). Between Rocks And Hard Places: Discovering Ireland's Northern Landscapes. Geological Survey of Northern Ireland. ISBN 978-0337095870. ^ Weisman, Alan (ngày 10 tháng 7 năm 2007). The World Without Us. New York: Thomas Dunne Books/St. Martin's Press. tr. 171–172. ISBN 978-0-312-34729-1. OCLC 122261590. ^ “Apollo 11 – First Footprint on the Moon”. Student Features. NASA. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2019. ^ Meadows, A. J. (2007). The Future of the Universe. Springer. tr. 81–83. ISBN 978-1846287190. ^ Weisman, Alan (ngày 10 tháng 7 năm 2007). The World Without Us. New York: Thomas Dunne Books/St. Martin's Press. tr. 182. ISBN 978-0-312-34729-1. OCLC 122261590. ^ Zalasiewicz, Jan (ngày 25 tháng 9 năm 2008). The Earth After Us: What legacy will humans leave in the rocks?. Oxford University Press., Review in Stanford Archaeology ^ “Permanent Markers Implementation Plan” (PDF). United States Department of Energy. ngày 30 tháng 8 năm 2004. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 28 tháng 9 năm 2006. ^ Time: Disasters that Shook the World. New York City: Time Home Entertainment. 2012. ISBN 978-1-60320-247-3. ^ a b Fetter, Steve (tháng 3 năm 2009). “How long will the world's uranium supplies last?”. ^ Biello, David (ngày 28 tháng 1 năm 2009). “Spent Nuclear Fuel: A Trash Heap Deadly for 250,000 Years or a Renewable Energy Source?”. Scientific American. ^ a b Ongena, J; G. Van Oost (2004). “Energy for future centuries – Will fusion be an inexhaustible, safe and clean energy source?” (PDF). Fusion Science and Technology. 2004. 45 (2T): 3–14. doi:10.13182/FST04-A464. S2CID 15368449. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2021. ^ Cohen, Bernard L. (tháng 1 năm 1983). “Breeder Reactors: A Renewable Energy Source” (PDF). American Journal of Physics. 51 (1): 75. Bibcode:1983AmJPh..51...75C. doi:10.1119/1.13440. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> được định nghĩa trong <references> có tên “hayes07” không có nội dung. Adams, Fred C. (2008). “Long term astrophysical processes”. Trong Bostrom, Nick; Ćirković, Milan M. (biên tập). Global catastrophic risks. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-857050-9. Brownlee, Donald E. (2010). “Planetary habitability on astronomical time scales”. Trong Schrijver, Carolus J.; Siscoe, George L. (biên tập). Heliophysics: Evolving Solar Activity and the Climates of Space and Earth. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-11294-9.