Miền Việt Nam

Lãnh thổ Việt Nam trải dài từ Bắc xuống Nam gồm nhiều miền địa lý khác nhau, đây là kết quả của quá trình Nam tiến kéo dài suốt một ngàn năm trong lịch sử Việt Nam. Do lịch sử và theo mục đích kinh tế, văn hóa, xã hội, dân cư, địa lý lãnh thổ Việt Nam được chia thành các miền theo những cách khác nhau. Dưới thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, đất nước gồm Bắc Hà (do chúa Trịnh cai quản) và Nam Hà (do chúa Nguyễn cai quản). Đầu thế kỷ 19, vua Gia Long đã thống nhất Việt Nam và xóa bỏ tình trạng Bắc Hà, Nam Hà. Trong thời gian chiến tranh Đông Dương, theo cách phân chia của Đảng Cộng sản Việt Nam thì gồm 2 vùng xen kẽ trên cả nước, là vùng giải phóng và vùng địch tạm chiếm. Trong thời gian chiến tranh Việt Nam, được gọi là Miền Bắc và Miền Nam, hay Bắc Việt và Nam Việt. Dưới chính quyền Đông Dương thuộc Pháp, kể từ năm 1887, lãnh thổ Việt Nam được phân chia thành Cochinchine áp đặt cho Nam Kỳ, danh xưng Tonkin (Đàng Ngoài) cho Bắc Kỳ. Phần ở giữa, Pháp gọi là Annam hay Trung Kỳ. Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật Bản đảo chính Pháp tại Đông Dương, chính quyền Nhật đã hủy bỏ việc gọi "Kỳ" mà gọi là Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ. Cuối 1945, Pháp mang quân quay lại Việt Nam, tuyên bố "trao trả độc lập" Việt Nam cho Bảo Đại, lãnh thổ được gọi là Bắc Việt, Trung Việt, Nam Việt. Về sau bổ sung thêm Hoàng triều Cương thổ. Chiếu dụ 21 ngày 11 tháng 3 năm 1955 Hoàng triều Cương thổ bị sáp nhập. Ngày 23 tháng 10 năm 1956, dưới chính quyền Việt Nam cộng hòa, theo Sắc lệnh số 143 - NV của tổng thống Ngô Đình Diệm, Bắc Việt, Trung Việt, Nam Việt bị bãi bỏ, ba miền chính thức được gọi là là Bắc Phần, Trung Phần, và Nam Phần. Hiện nay toàn lãnh thổ Việt Nam được tổ chức thành 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh, được xếp vào các miền như sau: 1. Bắc Bộ (còn gọi là miền Bắc) gồm có 25 tỉnh, thành phía bắc tỉnh Thanh Hóa được chia thành 3 tiểu vùng: Tây Bắc Bộ (6 tỉnh): Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Hòa Bình. Đông Bắc Bộ (9 tỉnh): Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang và Quảng Ninh. Đồng bằng sông Hồng (10 tỉnh, thành): Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình và Hà Nam. 2. Trung Bộ (còn gọi là miền Trung) gồm có 19 tỉnh, thành từ Thanh Hóa trở vào Bình Thuận được chia thành 2 tiểu vùng (nếu tính Tây Nguyên là Nam Trung Bộ): Bắc Trung Bộ (6 tỉnh): Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế. Nam Trung Bộ (13 tỉnh, thành): Thành phố Đà Nẵng và các tỉnh duyên hải, cao nguyên từ Quảng Nam trở vào Bình Thuận Duyên hải Nam Trung Bộ (8 tỉnh, thành): Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Cao nguyên Nam Trung Bộ hay Tây Nguyên (5 tỉnh): Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. 3. Nam Bộ (còn gọi là miền Nam) gồm có 19 tỉnh, thành phía Đông Nam các tỉnh vùng Nam Trung Bộ được chia thành 2 tiểu vùng: Đông Nam Bộ hay miền Đông (6 tỉnh, thành): Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước và Tây Ninh. Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nam Bộ hay miền Tây (13 tỉnh, thành): Cần Thơ, Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau. Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ Vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ Vùng kinh tế trọng điểm Nam bộ Vùng kinh tế trọng điểm vùng đồng bằng sông Cửu Long ^ Bộ Quốc gia giáo dục (VNCH) 1963, tr. 1633. ^ Nguyễn Đình Lê 1999, tr. 26. ^ Lê Văn An 1963, tr. 44. ^ a b Nguyễn Q. Thắng 2003, tr. 12. ^ Học viện quốc gia hành chính 1957, tr. 450. ^ Lê Văn An 1963, tr. 249. ^ Khái niệm miền Trung chủ yếu được dùng để chỉ các tỉnh Bắc Trung Bộ từ Nghệ An đến Thừa Thiên Huế chứ ít được dùng để chỉ tỉnh Thanh Hóa và các tỉnh thành vùng Nam Trung Bộ vì hầu hết người Thanh Hóa đều cho rằng mình là miền Bắc, còn người Nam Trung Bộ thì đa số đều cho rằng mình là miền Nam nhất là người Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận và Tây Nguyên. ^ a b Viện chiến lược phát triển 2009, tr. 265. ^ Viện chiến lược phát triển 2009, tr. 481. ^ Viện chiến lược phát triển 2009, tr. 553. Bộ Quốc gia giáo dục (VNCH) (1963). Văn hóa, nguyệt san: tập-san nghiên-cứu và phổ-thông, Tập 12-13. Nhà Văn Hóa [và] Bộ Quốc Gia Giáo Dục. Học viện quốc gia hành chính (1957). Niên-giám hành-chánh. Học viện quốc gia hành chính. Lê Văn An (1963). Tổ-chức hành-chánh Việt-Nam. Học viện quốc gia hành chính. Nguyễn Đình Lê (1999). Biến đổi cơ cấu giai cấp xã hội miền Bắc thời kỳ 1954-1975. Nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin. Nguyễn Q. Thắng (2003). Văn học miền Nam: văn học Việt Nam nơi miền đất mới, Tập 1. Nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin. Viện chiến lược phát triển (2009). Các vùng, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: tiềm năng và triển vọng đến năm 2020. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia.