Windows 3.0

Windows 3.0 là bản phát hành lớn thứ ba của Microsoft Windows, được ra mắt vào năm 1990. Phiên bản này giới thiệu một giao diện người dùng đồ họa (GUI) mới, trong đó các ứng dụng được hiển thị dưới dạng biểu tượng, thay vì cách hiện theo dạng danh sách tên tập tin trong những phiên bản trước. Các bản cập nhật sau đó tiếp tục bổ sung thêm những tính năng mới, bao gồm hỗ trợ đa phương tiện và CD-ROM. Windows 3.0 là phiên bản Windows đầu tiên thể hiện tốt cả về mặt chuyên môn và thương mại. Giao diện của Windows 3.0 được giới chuyên môn và người dùng coi là đối thủ thách thức những hệ thống như Apple Macintosh hay Unix. Những điểm khác nhận được phản hồi tích cực bao gồm khả năng đa nhiệm và tùy biến được cải thiện, cùng với tính năng quản lý bộ nhớ máy tính hiệu quả hơn so với những phiên bản trước đó. Tuy nhiên Microsoft cũng bị chỉ trích bởi các nhà phát triển bên thứ ba khi cài đặt sẵn bộ phần mềm của riêng mình cùng với Windows, điều mà họ coi là một hành vi hạn chế cạnh tranh. Windows 3.0 bán được 10 triệu bản trước khi được kế nhiệm bởi Windows 3.1 vào năm 1992. Vào ngày 31 tháng 12 năm 2001, Microsoft tuyên bố Windows 3.0 đã lỗi thời và ngừng cung cấp hỗ trợ cũng như các bản cập nhật cho phiên bản này. Trước Windows 3.0, Microsoft đã từng hợp tác với IBM, công ty sở hữu các mẫu máy tính cá nhân chạy hệ điều hành MS-DOS kể từ năm 1981. Microsoft cố gắng phát triển thành công một môi trường điều hành có tên gọi là Windows, nhưng IBM từ chối đưa dự án này vào dòng sản phẩm của hãng. Khi MS-DOS chuẩn bị bước vào phiên bản thứ năm, IBM đòi hỏi một phiên bản DOS có thể chạy trong "chế độ bảo vệ", cho phép hệ điều hành có thể chạy nhiều chương trình cùng lúc cùng với nhiều lợi ích khác. MS-DOS ban đầu được thiết kế để chạy trong chế độ thực và chỉ chạy được một chương trình trong cùng một lúc do những hạn chế của bộ vi xử lý Intel 8088. Intel sau đó đã trình làng mẫu vi xử lý Intel 80286, được thiết kế để hỗ trợ hiệu quả khả năng đa nhiệm trên (cùng với một số tính năng phần cứng khác không có trong những mẫu CPU Intel x86 trước đó như bảo vệ bộ nhớ, chuyển đổi tác vụ phần cứng, phân tách quyền chương trình và bộ nhớ ảo) kèm theo khả năng hỗ trợ gấp 16 lần bộ nhớ so với vi xử lý 8088 (và 8086). Hai công ty sau đó cùng phát triển thế hệ tiếp theo của DOS, OS/2. Phần mềm trên OS/2 không tương thích với DOS, đem lại lợi thế cho IBM. Vào cuối năm 1987, Windows/386 2.0 giới thiệu một hạt nhân chạy trong chế độ bảo vệ có thể chạy đa nhiệm nhiều ứng dụng DOS bằng chế độ 8086 ảo, nhưng tất cả các ứng dụng Windows vẫn chạy chung trong một máy DOS ảo. Trong khi phần còn lại của nhóm Microsoft bắt đầu với dự án OS/2 2.0, David Weise, một thành viên trong nhóm phát triển Windows và là người có quan điểm chỉ trích IBM, tin rằng ông có thể khởi động lại dự án Windows. Cùng thời điểm đó, Microsoft cần những công cụ lập trình có thể chạy trong chế độ bảo vệ, nên công ty đã tuyển mộ Murray Sargent, một giáo sư vật lý từ Đại học Arizona từng phát triển một bộ mở rộng DOS và một chương trình gỡ lỗi có khả năng hoạt động với các ứng dụng trong chế độ bảo vệ. Windows 3.0 bắt đầu vào năm 1988 dưới dạng một dự án độc lập bởi Weise và Sargent; chương trình gỡ lỗi của Sargent được tận dụng để cải thiện trình quản lý bộ nhớ và cho phép các ứng dụng Windows có thể chạy trong những vùng bộ nhớ được bảo vệ riêng biệt. Trong vòng vài tháng, Weise và Sargent đã cho ra được một nguyên mẫu sơ khai có khả năng chạy các phiên bản Windows của Word, Excel và PowerPoint, sau đó trình bày sản phẩm lên ban lãnh đạo công ty và nhận được sự chấp thuận để đây trở thành dự án chính thức. Khi IBM biết được về dự án sắp tới của Microsoft, mối quan hệ của hai bên bắt đầu rạn nứt, nhưng Microsoft sau đó đã khẳng định sẽ hủy bỏ Windows sau khi ra mắt và tiếp tục phát triển OS/2. Windows 3.0 được Microsoft chính thức công bố và phát hành toàn cầu vào ngày 22 tháng 5 năm 1990 tại Nhà hát New York City Center. Sự kiện có sự tham dự của khoảng 6.000 người, đồng thời được phát sóng trực tiếp tại các địa điểm tập trung của Microsoft ở 7 thành phố Bắc Mỹ và 12 thành phố lớn khác. Sự kiện đã tốn của Microsoft 3 triệu đô la Mỹ—điều mà người sáng lập Bill Gates gọi là "màn giới thiệu phần mềm hoành tráng, quy mô lớn và tốn kém nhất." Microsoft quyết định không cung cấp giấy phép bản thời gian chạy miễn phí tới các nhà phát triển ứng dụng, do các phiên bản thời gian chạy của Windows không có khả năng đa nhiệm. Thay vào đó, công ty cung cấp tùy chọn nâng cấp dành cho cả bản đầy đủ và bản thời gian chạy của các phiên bản Windows trước với giá 50 đô la Mỹ (112 đô la Mỹ vào năm 2022)—thấp hơn đáng kể so với giá bán lẻ đề xuất cho giấy phép đầy đủ là 149 đô la Mỹ. Windows 3.0 cũng có thể được cung cấp thông qua các mẫu máy tính được nhà sản xuất phần cứng cài đặt sẵn phần mềm này. Những công ty phần cứng đầu tiên trong số đó là Zenith Data Systems, Austin Computer Systems và CompuAdd, cùng với hơn 25 cái tên khác; đáng chú ý là IBM không có mặt trong danh sách này. Microsoft muốn Windows 3.0 trở nên hấp dẫn hơn với công chúng. Nhóm "Entry Business" của công ty được giao phó nhiệm vụ trên thì lo ngại rằng công chúng có thể sẽ chỉ coi Windows 3.0 là một công cụ cho những doanh nghiệp lớn do yêu cầu hệ thống cao. Các nhà phát hành trò chơi không thấy đây là một nền tảng game có tiềm năng, thay vào đó họ tiếp tục gắn bó với DOS. Bruce Ryan, quản lý dự án của Microsoft, đã biên dịch một số trò chơi mà nhóm phát triển Windows thiết kế trong thời gian rảnh rỗi để tạo nên Microsoft Entertainment Pack, trong đó có Tetris và Minesweeper. Ngân sách dành cho dự án này không nhiều, thậm chí công ty còn không dành một đồng nào cho việc kiểm thử chất lượng. Tuy vậy, Entertainment Pack vẫn được bán như một sản phẩm riêng biệt và đã trở nên phổ biến tới mức Microsoft phải ra mắt thêm 3 Entertainment Pack khác. Vào ngày 31 tháng 12 năm 2001, Microsoft chính thức dừng hỗ trợ cho Windows 3.0, cùng với các phiên bản Windows trước đó, Windows 95, Windows for Workgroups, và các phiên bản MS-DOS từ 6.22 trở về trước. Windows 3.0 giới thiệu một giao diện người dùng đồ họa (GUI) được làm mới đáng kể, với diện mạo 3D tương tự như Presentation Manager trên OS/2 thay vì phong cách phẳng như ở phiên bản Windows 2.1 trước đó. Nó còn đi kèm với những cải thiện về khả năng quản lý bộ nhớ nhằm tận dụng tốt hơn các tính năng của bộ xử lý Intel 80286 và 80386. Dynamic Data Exchange là một giao thức đa nhiệm trong đó các ứng dụng chạy trên hệ thống sẽ trao đổi dữ liệu động với nhau, tức là khi dữ liệu của một ứng dụng thay đổi thì dữ liệu của một ứng dụng khác cũng vậy. Tính năng này đã xuất hiện trong Windows từ trước đó, nhưng cho tới Windows 3.0 thì người dùng vẫn chưa thể sử dụng giao thức này do hạn chế về bộ nhớ. Thay vào đó, người dùng sẽ phải thoát ra màn hình DOS để chạy một ứng dụng, đóng ứng dụng đó, rồi mở một ứng dụng khác để thực hiện trao đổi dữ liệu. Nhờ khả năng hỗ trợ các bộ xử lý 386 về sau, Windows 3.0 còn có thể sử dụng bộ nhớ ảo, một phần của ổ đĩa cứng được bộ xử lý dùng làm bộ nhớ thay thế trong trường hợp bộ nhớ vật lý đã được sử dụng hết. Giống như những phiên bản trước, bản thân Windows 3.0 không phải là một hệ điều hành, mà là một môi trường điều hành được thiết kế dành cho DOS và điều khiển các chức năng của nó. Trình quản lý tập tin MS-DOS Executive được thay thế bằng Program Manager, File Manager và Task List. Program Manager là một shell đồ họa với thành phần chính là các biểu tượng kèm với tiêu đề tương ứng bên dưới. Người dùng có thể được di chuyển và sắp xếp chúng theo bất kỳ thứ tự nào cũng như thay đổi tiêu đề của các biểu tượng. Khi nhấn đúp vào các biểu tượng, chúng sẽ mở ứng dụng tương ứng hoặc các cửa sổ nhỏ hơn bên trong cửa sổ Program Manager gọi là cửa sổ nhóm (group windows). Các cửa sổ nhóm này cũng chứa những biểu tượng như vậy và có thể được cực tiểu hóa để tránh làm không gian cửa sổ Program Manager trở nên lộn xộn. File Manager là một shell khác dùng để truy cập hoặc chỉnh sửa các ứng dụng, nhưng được hiển thị dưới dạng danh sách các tập tin chứa trong thư mục. Mục đích của chương trình này là làm đơn giản hóa việc di chuyển các tập tin và thư mục, thay thế cho các câu lệnh DOS. Task List hiển thị tất cả các ứng dụng đang chạy, đồng thời cho phép người dùng kết thúc các ứng dụng trên, chọn một chương trình khác, xếp chồng hoặc chia ô các cửa sổ, hay sắp xếp lại biểu tượng các ứng dụng đã cực tiểu hóa trên bàn làm việc. Control Panel, nơi người dùng có thể thay đổi các cài đặt để tùy chỉnh Windows và phần cứng hệ thống, cũng được thiết kế lại dưới dạng các biểu tượng. Các driver đi kèm với Windows 3.0 có thể hỗ trợ lên tới 16 màu cùng lúc từ bảng màu EGA, MCGA hoặc VGA, thay vì chỉ tối đa 8 màu như trước. Bản thân Windows 3.0 cũng hỗ trợ các adapter đồ họa cung cấp độ phân giải và số lượng màu lớn hơn VGA. Windows 3.0 cũng giới thiệu Palette Manager, một bộ công cụ cho phép các ứng dụng thay đổi bảng màu tham khảo của các mẫu card đồ họa có thể hiển thị lên tới 256 màu để sử dụng những màu mà ứng dụng đó yêu cầu. Khi có nhiều cửa sổ được hiển thị vượt quá giới hạn 256 màu, Windows 3.0 ưu tiên cho cửa sổ đang hoạt động được sử dụng các màu của ứng dụng đó. Windows 3.0 giữ lại nhiều ứng dụng cơ bản từ các phiên bản trước, ví dụ như trình soạn thảo văn bản Notepad, chương trình xử lý văn bản Write, và chương trình vẽ đồ họa Paintbrush được cải tiến. Calculator được mở rộng với các hàm tính toán khoa học. Recorder là một chương trình mới có chức năng ghi lại các macro hoặc các chuỗi phím bấm và cử động chuột, gán chúng vào các phím tắt để thực hiện những chức năng phức tạp một cách nhanh chóng. Ngoài Reversi được giữ từ các phiên bản trước, Windows 3.0 còn đi kèm trò chơi bài Microsoft Solitaire, sau này đã được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Video game Thế giới vào năm 2019. Một chương trình nổi bật khác là Help. Không giống như các ứng dụng DOS có thể đi kèm những chức năng trợ giúp, Windows Help là một ứng dụng tách biệt cung cấp tính năng này cho tất cả các chương trình Windows hỗ trợ nó. Có hai bản cập nhật được biết là đã được phát hành cho Windows 3.0. Một trong số đó là Windows 3.0a, phát hành vào tháng 1990 năm 34. Nó đã sửa đổi bộ mở rộng DOS của Windows - một chương trình cho phép các ứng dụng DOS truy cập bộ nhớ mở rộng - để ngăn chặn các lỗi do phần mềm gọi vào mã chế độ thực khi Windows được tải ở chế độ tiêu chuẩn. Nó cũng đơn giản hóa quá trình cài đặt và giảm bớt các sự cố liên quan đến mạng, in ấn và điều kiện bộ nhớ thấp. Xem thêm: PC đa phương tiện Windows 3.0 với phần mở rộng đa phương tiện 1.0 (MME) được phát hành cho các nhà sản xuất bên thứ ba vào tháng 1991 năm 36.  Giao diện lập trình ứng dụng giới thiệu Giao diện điều khiển phương tiện, được thiết kế cho bất kỳ thiết bị nào liên quan đến phương tiện như card đồ họa và âm thanh, máy quét và máy nghe băng video. ] Nó cũng hỗ trợ ghi và phát âm thanh kỹ thuật số,[41] thiết bị MIDI, bảo vệ màn hình và cần điều khiển analog, cũng như ổ đĩa CD-ROM, sau đó ngày càng trở nên sẵn có.  Các tính năng khác bao gồm các applet bổ sung như đồng hồ báo thức và Media Player, được sử dụng để chạy các tệp phương tiện. ] MME hỗ trợ âm thanh nổi[16] và độ sâu bit âm thanh 44 bit và tốc độ lấy mẫu lên đến  kHz. Yêu cầu hệ thống chính thức cho Windows 3.0: Windows 3.0 không thể chạy với đầy đủ màu sắc trên hầu hết các máy 8086/88, vì các chương trình điều khiển của 640 × 350 (16 màu) của EGA và 640 × 480 (16 màu) của VGA chứa mã lệnh của Intel 80186. Trình điều khiển MCGA 320 × 200 (256 màu) và 640 × 480 (2 màu) không chứa các mã lệnh này. Điều này có thể được thực hiện bằng cách cài đặt các trình điều khiển EGA / VGA của Windows 2.x (hỗ trợ các menu và khung màu, nhưng không phải đồ họa trong chương trình), thay thế CPU bằng NEC V20/V30 (chip tương thích 8086/88) bộ hướng dẫn 80186), hoặc bằng cách sử dụng trình điều khiển VGA đã sửa đổi hỗ trợ 8086/88 (ban đầu được viết vào năm 2013). Microsoft đã ngừng hỗ trợ cho dòng Tandy 1000 vào năm 1990, vì vậy một trình điều khiển đồ họa Tandy không được cung cấp cho Windows 3.0, nhưng trình điều khiển Tandy Windows 2.x có thể được sao chép vào hệ thống đích và hoạt động tốt. Windows 3.0 được coi là phiên bản Windows đầu tiên nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình. ] Người dùng và các nhà phê bình đều ca ngợi giao diện dựa trên biểu tượng của nó và sự dễ dàng thực hiện các hoạt động sau đó,[13][][ cũng như đa nhiệm được cải thiện và kiểm soát tốt hơn việc tùy chỉnh môi trường của họ. [][ Computerworld coi phần mềm này chia sẻ những lợi ích tương tự như OS/2 và Unix.  Garry Ray của Lotus coi phiên bản Windows này là môi trường đầu tiên được "xem xét nghiêm túc, lâu dài".  Bill Howard của PC Magazine nhận thấy giao diện người dùng của nó rất dễ sử dụng, mặc dù không trực quan như Macintosh.  Biên tập viên của InfoWorld, Michael J. Miller, có niềm tin rằng người dùng PC sẽ chuyển đổi hoàn toàn từ môi trường chỉ có văn bản trước đó sang GUI với Windows 3.0 là lựa chọn chính của họ. Một khía cạnh quan trọng của Windows 3.0 là cách nó quản lý bộ nhớ. Trước khi phát hành, người dùng các phiên bản trước của Windows đã phải chịu gánh nặng với việc cố gắng phá vỡ các ràng buộc bộ nhớ để sử dụng các khả năng được chào hàng của các phiên bản đó. Phần mềm Windows chiếm một lượng lớn bộ nhớ và người dùng thường xuyên gặp phải tình trạng hệ thống chậm lại và thường vượt quá giới hạn bộ nhớ. Windows 3.0 cũng có yêu cầu bộ nhớ tương đối cao theo tiêu chuẩn của năm 1990, nhưng với ba chế độ bộ nhớ, nó được ca ngợi vì sử dụng bộ nhớ hiệu quả hơn, loại bỏ giới hạn 640 kilobyte đã tồn tại trong các máy tính chạy trên phần mềm Microsoft kể từ DOS và hỗ trợ CPU mạnh hơn. [13][][] Ted Needleman của tạp chí máy tính Modern Electronics gọi GUI của Windows 3.0 là "hiện đại" và so sánh những nỗ lực trước đây của Microsoft để sản xuất GUI như vậy với Apple Lisa, nỗ lực ban đầu của Apple và tiền thân của Macintosh thành công hơn nhiều. Ông cảnh báo về chi phí nâng cấp dường như rẻ 50 đô la Mỹ khi các yêu cầu hệ thống và nhu cầu nâng cấp bất kỳ ứng dụng đã cài đặt nào để tương thích được xem xét. Ông cũng cảnh báo rằng lợi thế của phần mềm chỉ có thể được thực hiện bằng cách chạy các ứng dụng Windows.  Tuy nhiên, vào tháng 1991 năm 3, PC Magazine đã ghi nhận một loạt các ứng dụng được thiết kế đặc biệt cho Windows 0.2, bao gồm nhiều ứng dụng chưa có sẵn cho OS/56. Nó cũng trích dẫn hai yếu tố khác dẫn đến thành công của môi trường hoạt động: một trong số đó là chi phí rẻ của phần cứng cần thiết để chạy nó so với Macintosh và yếu tố còn lại là tập trung vào việc sử dụng đầy đủ các thành phần phần cứng tương đối mạnh theo tiêu chuẩn thời bấy giờ. Giữa thành công chưa từng có của Windows 3.0, Microsoft đã bị tấn công bởi các nhà phê bình cũng như Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ, người cáo buộc rằng công ty đã cố gắng thống trị thị trường ứng dụng bằng cách thu hút các đối thủ cạnh tranh phát triển phần mềm cho OS / 2 của IBM trong khi nó đang phát triển riêng cho Windows. ] Vào thời điểm phát hành Windows 3.0, Microsoft chỉ có lần lượt 10% và 15% thị phần trên bảng tính và bộ xử lý văn bản, nhưng những con số này đã tăng lên hơn 60% vào năm 1995,[ vượt qua các đối thủ cạnh tranh thống trị trước đây như Lotus Development Corporation và WordPerfect.  Microsoft thực sự đã đề nghị các nhà phát triển viết các ứng dụng cho OS/2, nhưng họ cũng dự định Windows 3.0 là một giải pháp thay thế "cấp thấp" cho hệ điều hành thứ hai, với Gates đề cập đến OS/2 là hệ điều hành của những năm 1990. Thương hiệu Windows cũng được dự định hủy bỏ sau khi phát hành phiên bản này.  Các cuộc điều tra vào — và vụ kiện cuối cùng sau đó — Microsoft đã dẫn đến một thỏa thuận vào ngày 15 tháng 1994 năm 61, nơi Microsoft đồng ý không đóng gói các gói phần mềm riêng biệt với các sản phẩm hoạt động của mình.  Nó đánh dấu lần đầu tiên công ty bị điều tra về các hành vi chống cạnh tranh. Windows 3.0 cũng được coi là Windows đầu tiên đạt được thành công thương mại. ] Tại thời điểm phát hành, trong số 40 triệu máy tính cá nhân được cài đặt, chỉ có năm phần trăm sử dụng phiên bản trước của Windows, nhưng trong tuần đầu tiên có sẵn, nó đã trở thành phần mềm kinh doanh bán chạy nhất.  Sau sáu tháng, hai triệu giấy phép đã được bán.  Thành công của nó phụ thuộc lẫn nhau với ngành công nghiệp PC, được minh chứng bằng sự bùng nổ nhu cầu và sản xuất tiếp theo bộ vi xử lý mạnh hơn của Intel, 80486.  Windows trở nên được sử dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp đến nỗi Brian Livingston của InfoWorld đã viết vào tháng 1991 năm 65 rằng "một công ty không có PC chạy Windows gần giống như một công ty không có máy fax."  Microsoft đã chi tổng cộng 3 triệu đô la trong chiến dịch tiếp thị cho phần mềm, bao gồm 66 triệu đô la cho việc phát hành. ] Khi người kế nhiệm của nó, Windows 1.10, được phát hành, doanh số bán hàng đạt khoảng 1 triệu giấy phép, và một năm sau, loạt Windows đã vượt qua DOS để trở thành ứng dụng bán chạy nhất mọi thời đại. Windows 3.0 được coi là một bước ngoặt trong tương lai của Microsoft, được cho là do sự thống trị sau này của nó trên thị trường hệ điều hành và thị phần ứng dụng được cải thiện của công ty. ] Công ty từng có mối quan hệ chặt chẽ với IBM kể từ khi thành lập,[67] nhưng thành công bất ngờ của sản phẩm mới sẽ dẫn đến việc hai công ty xây dựng lại mối quan hệ của họ, nơi họ sẽ tiếp tục bán các sản phẩm hoạt động của nhau cho đến năm 1993.  Sau năm tài chính 1990, Microsoft báo cáo doanh thu 1,18 tỷ đô la Mỹ, với 337 triệu đô la xuất hiện trong quý IV. Thống kê hàng năm này tăng từ 803,5 triệu đô la trong năm tài chính 1989 và nó đã đưa Microsoft trở thành công ty phần mềm máy vi tính đầu tiên đạt mốc 1 tỷ đô la trong một năm. Các quan chức Microsoft cho rằng kết quả này là do doanh số của Windows 3.0. Windows 3.0 là phiên bản Windows đầu tiên được sử dụng rộng rãi, mặc dù DOS vẫn chiếm ưu thế (đặc biệt là đối với trò chơi) với các phần mềm miễn phí và phần mềm chia sẻ cho Windows cao hơn đáng kể so với các phiên bản thương mại. Phần mềm này cũng làm tăng đáng kể doanh số bán máy tính mới với dung lượng RAM lớn hơn vì nhiều máy cũ thiếu tốc độ hoặc bộ nhớ để xử lý hệ điều hành đòi hỏi cao như Windows theo đúng cách và một số không thể chạy nó ở chế độ được bảo vệ do BIOS lỗi thời hoặc thiếu ứng dụng thích hợp. Vì rất ít ứng dụng được sử dụng chế độ bảo vệ trước Windows 3.0 xuất hiện, các nhà sản xuất PC đôi khi không bận tâm việc hỗ trợ chức năng cho nó trong phần cứng, BIOS hoặc cả hai. Windows 3.0 có bản cập nhật phần mềm không bao giờ được phát hành, làm tăng tốc độ của ổ đĩa mềm. Vào thời điểm bản cập nhật đã sẵn sàng để được tung ra, thì một phiên bản mới hơn của Windows đã được phát hành. Tất cả các phiên bản của Windows 3.0 đã không được hỗ trợ sau ngày 31 tháng 12 năm 2001. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên et2015 ^ Edstrom & Eller 1998, tr. 60. ^ Edstrom & Eller 1998, tr. 74–76. ^ Sinofsky, Steven (7 tháng 2 năm 2021). “Klunder College”. Hardcore Software. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2021. ^ Edstrom & Eller 1998, tr. 87–95. ^ “Vision for the Future”. The Making of Microsoft: How Bill Gates and His Team Created the World's Most Successful Software Company. Prima Publishing. 1991. tr. 239. ISBN 1-55958-071-2. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2020. ^ InfoWorld, May 1990, tr. S46.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFInfoWorld,_May1990 (trợ giúp) ^ a b Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên trwfa ^ von Simson, Charles (28 tháng 5 năm 1990). “Microsoft leads DOS revival”. Computerworld. 24 (22). tr. 116. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2020. ^ Weinberger, Matt (17 tháng 8 năm 2015). “Bill Gates was so addicted to Minesweeper, he used to sneak into a colleague's office after work to play”. Business Insider. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2020. ^ “Pulling the Plug”. PC Magazine. 20 (11). 13 tháng 6 năm 2001. tr. 73. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2019. ^ Cowart, Robert (2005). Special edition using Microsoft Windows XP home. Brian Knittel (ấn bản 3). Indianapolis, Ind.: Que. tr. 92. ISBN 0-7897-3279-3. OCLC 56647752. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2022. ^ a b c d Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên CW1990 ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên LOTUS1990 ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 199–200. ^ InfoWorld, May 1990, tr. S26.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFInfoWorld,_May1990 (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 405. ^ InfoWorld, May 1990, tr. S3.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFInfoWorld,_May1990 (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 3. ^ a b InfoWorld, May 1990, tr. S7.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFInfoWorld,_May1990 (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion, tr. 101–102.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFWindows_3_Companion (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion, tr. 121–122.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFWindows_3_Companion (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 26–27. ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 43. ^ InfoWorld, May 1990, tr. S4Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFInfoWorld,_May1990 (trợ giúp) ^ Poor, Alfred (25 tháng 6 năm 1991). “High Resolution And High Speed”. PC Magazine. 10 (12). tr. 103–104. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2019. ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 49. ^ PC Magazine, February 1991, tr. 375–376.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFPC_Magazine,_February1991 (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 365. ^ Windows 3 Companion, tr. 317.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFWindows_3_Companion (trợ giúp) ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 387. ^ Williams, David (3 tháng 5 năm 2019). “Microsoft Solitaire has been clicked and dragged into the World Video Game Hall of Fame”. CNN Business. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2019. ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 87. ^ Windows 3 Companion 1990, tr. 3–4. ^ Montecarlo4tony. “Windows 3.0 VGA color driver for 8088/XT”. Vintage Computer Forums. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2014. Lorenz, Lori L.; O'Mara, R. Michael (tháng 9 năm 1990). Windows 3 Companion. Microsoft Press. ISBN 0-936767-19-7. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2019. Edstrom, Jennifer; Eller, Marlin (1998). Barbarians led by Bill Gates. Henry Holt and Company. ISBN 0-8050-5754-4. Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2019. “InfoWorld”. 12 (22). 28 tháng 5 năm 1990. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2019. “PC Magazine”. 10 (4). 26 tháng 2 năm 1991. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2019. “Microsoft Windows Multimedia Authoring and Tools Guide”. Microsoft Press. 1991. ISBN 1-55615-391-0. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020. “InfoWorld”. 13 (42). 21 tháng 10 năm 1991. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2020. Windows history: Windows 3.0 takes off Lưu trữ 2020-01-11 tại Wayback Machine, một bài viết tóm tắt về lịch sử của Windows 3.0