
Kazakh: 
1905 жылы, Альберт Эйнштейн қазіргі заманғы физиканың бастауы болып саналатын бірнеше мақала жариялады.
Бірақ көптеген адамдар Эйнштейннің "E тең m c квадраттан" басқа немен атақты екенін біле бермейді.
Сонымен Эйнштейннің дүниеге келгеніне 133 жыл толуына орай,
оның ғылыми жаңалықтарына қысқа шолу жасайық.
 
Бүгінгі тақырып – оның жарықтың неліктен бөлшек екенін түсіндіретін 1905 жылы наурыздағы мақаласы.
Эйнштейн бұл идеяны көктен алған жоқ – ол алдымен қызған нәрседен
шыққан жарықтың энергиясының таралуы газдікіндей екенін байқады.
Егер сіз жарық жеке молекулалардан тұратын газ емес, толқын деп ойлайтын
19 ғасыр физигі болсаңыз, бұл сізді қайран қалдырар еді.
Жарықтың газ тәрізді әрекет етуі туралы идея Эйнштейнге дейін-ақ белгілі болса да,
бұдан "жарық та газ сияқты бөлшектерден тұрады" деген логикалық, бірақ ақылға симайтын қорытынды жасауға
ешкімнің батылы бармады. Эйнштейн болса, бұл "жарық кванттары" нағыз бөлшектер екенін ұқты.
Мұндай қорытынды жарық күшімен газ бен металл молекулаларынан электрондарды

Spanish: 
En 1905, Albert Einstein publicó una serie de 
trabajos que para mucha gente marcan el comienzo
de la edad moderna de la física. Pero, aparte de "E es igual 
a m por c al cuadrado", la mayoría de la gente solo sabe que 
que Einstein era famoso, pero no por qué lo era. 
Esta semana se cumple el 133º aniversario
de su nacimiento y, como es costumbre en la 
tradición occidental, lo celebraremos
haciendo un breve recorrido por sus publicaciones científicas.
Hoy, veremos su artículo de marzo de 1905 
sobre por qué la luz es una partícula.
Einstein no se sacó esta idea de la manga. 
Primero, hizo notar que la luz 
que emite un objeto caliente (como el filamento de una bombilla) 
tiene de hecho la misma distribución de energías
que un gas, cosa que es bastante sorprendente 
si eres un físico del siglo XIX que
piensa que la luz es una onda continua y no es, en absoluto, 
un gas compuesto por moléculas individuales.
Y, aunque la idea de que "la luz se comporta 
de forma parecida a un gas" ya estaba
bastante extendida antes de Einstein, nadie había dado el siguiente 
paso lógico (pero disparatado) para llegar a la conclusión de que
la luz también debe estar compuesta de partículas individuales. 
Así que Einstein propuso que estos "cuantos de luz"
eran de hecho partículas reales, lo que permitía interpretar varios experimentos recientes que carecían de explicación,

iw: 
ב-1905, אלברט איינשטיין פרסם מספר
מסמכים שרבים מחשיבים אותם לנקודת ההתחלה
של עידן הפיסיקה המודרנית. אבל חוץ
מ"-E שווה לmc בריבוע", רב האנשים יודעים רק
שאיינשטיין היה מפורסם, לא בזכות מה
הוא היה מפורסם. מאחר והשבוע מסמל יום הולדתו
ה-133, כמו שמקובל בתרבות המערבית אנחנו 
נחגוג אותו
על ידי כך שניקח סיור קצר בפרסומיו המדעיים.
היום, פרסומו ממרץ, 1905 לגבי מדוע אור
הינו חלקיק.
אינשטיין לא שלף את הרעיון הזה מהאוויר - 
הוא קודם כל שם לב שלאור
הנפלט מדבר מה חם (כמו חוט להט בנורה),
יש את אותו הפיזור האנרגטי
כמו לגז, דבר מה מפתיע אם אתה
פיסיקאי מהמאה ה-19
שחושב שאור הוא גל מתמשך וממש
לא גז המורכב ממולקולות
בודדות. ולמרות שהרעיון ש"אור
מתנהג ממש כמו גז" כבר היה ידוע
לרבים לפני אינשטיין, אף אחד לא לקח את
הצעד הלוגי אך המשוגע הבא להכליל
שאור חייב אם כך להיות מורכב מחלקיקים עצמאיים
גם כן! אז איינשטיין הציע שאותן "קוונטות-אור"
הן בעצם חלקיקים אמיתיים שהיו יכולים להסביר
כמה ניסויים לא מוסברים

English: 
In 1905, Albert Einstein published a series
of papers that many consider a starting point
for the modern age of physics. But other than
"E equals m c squared", most people only know
that Einstein was famous, not for what he
was famous. Since this week marks the 133rd
anniversary of his birth, as is customary
in western traditions we will celebrate by
taking a brief tour of his scientific publications.
Today, his paper from March, 1905 on why light
is a particle.
Einstein didn't just pull this idea out of
thin air – he first noted that the light
emitted from something hot (like a lightbulb
filament), actually has the same energy distribution
as a gas, which is somewhat surprising if
you're a nineteenth century physicist who
thinks that light is a continuous wave and
very much not a gas composed of individual
molecules. And while the idea that "light
behaves kind of like a gas" was already well
known before Einstein, no one had taken the
logical but crazy next step to conclude that
light must then be made of individual particles,
too! So Einstein proposed that these "light-quanta"
were in fact real particles that could account
for a few recent and unexplained experiments

Arabic: 
في عام 1905، نشر ألبرت أينشتاين سلسلة من الأوراق البحثية التي يعتبرها الكثيرون نقطة انطلاق
للعُمر الحديث للفيزياء. ولكن بخلاف "E = MC^2"، ومعظم الناس يعرفون فقط
أن آينشتاين كان مشهورا، وليس لما كان مشهورا. قريباً في هذا الأسبوع يصادف الذكرى السنوية 133
لولادته، كما هو معروف في الأعراف والتقاليد الغربية سنحتفل بها
مع القيام بجولة قصيرة في منشوراته العلمية
اليوم، ورقته العلمية من مارس عام 1905 حول : لماذا الضوء هو جُسيم
المنبعث من شيء حار (مثل خيط المصباح)، لديه في الواقع نفس توزيع الطاقة
كالغاز، وهو أمر مثير للدهشة إلى حد ما إذا كنت فيزيائي في  القرن التاسع عشر
الذي يعتقد أن الضوء هي موجة مستمرة  وليست من الغاز مُكَوَّنٌ من الجزيئات الفردية
وبينما كانت فكرة أن "الضوء يتصرف نوعا ما مثل الغاز" كانت معروفة
قبل آينشتاين، لم يتخذ أحد الخطوات المنطقية التالية ولكنها كانت خطوة مجنونة لاستنتاج
أن الضوء يجب أن يكون مُخْتَلَق  من الجسيمات الأولية، أيضا! لذلك اقترح أينشتاين أن هذا هو"كوانتا الضوء"
كانت في الواقع الجسيمات الحقيقية التي يمكن أن تمثل بعض التجارب الحديثة وغير المبررة

French: 
En 1905, Einstein publia une série d'articles
que beaucoup considèrent le point
 de départ de la physique moderne. Mais, à part 
"E égale m c au carré", la plupart des gens savent
seulement qu'Einstein est célèbre, mais pas
pourquoi. Comme son 133ème anniversaire
est cette semaine, on va fêter cela en faisant
un tour de ses publications,
comme coutumier dans les 
traditions occidentales aujourd'hui. 
Son article de mars, 1905 portant sur 
pourquoi la lumière est une particule,
Einstein n'a pas sortie cette idée 
de son chapeau – d'abord il a remarqué
que la lumière émise par un objet chaud (comme
le filament d'une lampe), a la même distribution 
d'énergie qu'un gaz, ce qui est surprennant si 
l'on est un physicien du 19ème siècle qui
pense que la lumière est une onde continue et
certainement pas un gaz composé de molécules
individuelles. L'idée "la lumière se comporte 
un peu comme un gaz" était déjà bien
connue avant Einstein, mais personne n'avait
fait le pas, logique mais fou, de déduire
que la lumière doit être composée de particules individuelles! 
Einstein proposa alors que les  "quanta de lumière"
soient en fait des particules réelles, 
qui peuvent expliquer des expériences

Chinese: 
在1905年，阿尔伯特·爱因斯坦发表了一系列论文，被公认为
是物理新时代的开端。但是除了“E=mc2”，大多数人都只知道
爱因斯坦很著名，却并不知道他因何而著名。这周恰好是
爱因斯坦的133个诞辰，按照西方的惯例，我们来回顾一下
他的科学成就，以此纪念这位伟人。
今天的内容是他在1905年3月发表的关于光为什么是粒子的论文。
爱因斯坦并非凭空想出了这么一个观点，他首先注意到从
一个热的物体中发出的光（比如灯泡）带有类似于
气体的能量，这对于19世纪的物理学家来说简直不可理喻，
他们觉得光是一种波，与由单一的分子构成的气体
全然不同。因为“光是一种粒子”已经在爱因斯坦之前
十分著名，没有人敢于得出一个重要而疯狂的结论：光也由
粒子构成。因此爱因斯坦认为这些“光子”
真实存在，并可以用于解释一些最近的奇怪的实验。

Portuguese: 
En 1905, Einstein publicou uma série de
artigos que muitos consideram o ponto
 inicial da física moderna. Porém, sem contar
"E igual  a m c ao quadrado", a maioria das pessoas sabem 
somente que Einstein é famoso, mas não
o porquê. Como seu aniversário de 133 anos
é esta semana, vamos festejar o acontecimento fazendo uma turnê de seus artigos,
como é de costume nas tradições ocidentais.
Hoje,  seu artigo de março, 1905 
 sobre por que a luz é uma particula.
Einstein não tirou essa idéia 
do nada – antes ele percebeu
que a luz emitida por um objeto quente (como um filamento de lampada), tem a mesma distribuição
de energia que um gás, surpreendente se você 
for um físico do século 19 que
acha que a luz é uma onda continua e que
certamente não é um gás composto de moléculas
individuais. A idéia de que a luz
se comporta mais ou menos como un gás já era bem
conhecida antes de Einstein, mas ninguém havia
feito o passo, lógico e louco, de deduzir
que a luz deve ser composta de partículas
individuais! Einstein propôs
então que os  "quanta de luz"
eram partículas reais, que podiam explicar experiências

Turkish: 
Einstein 1905 yılında modern fiziğin temellerini oluşturan birkaç makale yayınladı.
Çoğu kişi Einsten'ı ünlü E = mc^2 formülüyle tanıyor.
Ama Einstein'ın ve bu formülün neden önemli olduğunu pek bilen yok. Bu hafta Einstein'ın 133. yaş gününü kutlayacağız.
Batı geleneği olarak ünlü fizikçinin doğumunu onun bilimsel
yayınlarından bahsederek kutlamaya karar verdik.
Bugün  Mart 1905'te yayınlanan ışığın neden parçacık olduğundan bahseden makaleden konuşalım.
Elbette Einstein bu düşünceyi şapkadan çıkarmadı. O ilk olarak
sıcak bir cisimden (örneğin ışık filaması) yayılan ışığın tıpkı gazlar gibi belli bir enerji dağılımı olduğunu öne sürdü.
19. yüzyılda yaşayan bir fizikçi ve ışığın moleküllerden oluşan gazlar gibi değil de
sürekli bir dalga olduğunu düşünüyorsanız kuanta düşüncesi size çok farklı gelecektir.
Aslında ışığın gazlar gibi davrandığı Einstein'den çok önce düşünülen birşeydi.
Ancak Einstein bu düşünceden daha öteye gidip mantıklı ama döneminde çılgınca karşılanan bir şey önerdi.
Ve ışığın parçacıklardan oluştuğunu söyledi. Böylece ışık paketleri- kuanta fikrini ortaya attı.
Işığın parçacıklardan yani fotonlardan meydana geldiğini deneylerle destekledi.

Spanish: 
relacionados con la extracción de electrones de un metal 
o de las moléculas de un gas. Resultó que estaba
totalmente en lo cierto, y obtuvo el premio Nobel 
por este trabajo. Pero esa historia
la dejamos para otro día.

Turkish: 
Mesela bir metale ışık yollanarak metalden elektron sökülebilir. Bu deney kuanta fikrini destekledi.
Bu sayede bir e nobel ödülü aldı .Ancak bu (fotoelektrik etki)
başka bir günün konusu.

Portuguese: 
nas quais elétrons são derrubados de metais ou de moléculas de gás. Aconteceu
que ele tinha razão sobre todas as questões e recebeu o Premio Nobel por isso… mas isto é uma historia para
outro dia.

iw: 
הקשורים לאלקטרונים שהועפו ממתכות או ממולקולות גזים.
התברר והוא צדק
לגבי כלל הסעיפים וקיבל פרס נובל
על עבודתו... אבל זהו סיפור ליום אחר.

Kazakh: 
итеріп шығарған тәжірибелер нәтижесін түсіндіруге көмектесті. Түптің түбінде,
Эйнштейннің теориясы дұрыс болып шықты да, оған Нобель сыйлығын әперді.
Бірақ бұл мүлдем басқа әңгіме.

Arabic: 
التي لها علاقة بإزالة الإلكترونات من المعادن أو جزيئات الغاز. اتضح
أنه كان على حق في جميع ما اُتُهم به وحصل على جائزة نوبل لعمله ... ولكن هذه  قصة ليوم آخر
نفذ الترجمة : شوان حميد
تويتر : @shwan_hamid

French: 
dans lesquelles des électrons sont éjectés 
de métaux ou molécules de gaz. Il se trouve
qu'il avait raison sur tous les points et reçut
le Prix Nobel pour cela… mais ça, c'est une histoire pour 
un autre jour.

Chinese: 
比如，光能把金属或气体分子表面的电子撞下来。他的结论
是正确的，因而得到了一个崇高的奖励。至于这个故事，
我们下次再讲。

English: 
having to do with knocking electrons off of
metals or gas molecules. He turned out to
be right on all counts and got a nobel prize
for his work… but that's a story for another
day.
