Lè timoun yo sèvi ak pwòp lang matènèl yo,
si yo etidye nan pwòp lang pa yo,
y ap toujou rive nan pi wo nivo konpetans,
pi wo nivo konpreyansyon.
Y ap pi maton nan pwòp lang matènèl pa yo; 
epi y ap pi maton nan matyè sa yo ke y ap etidye yo tou.
Yo pral ogmante kapasite yo pou yo rive 
nan pi wo nivo etid epi rechèch.
Sa pral ede yo
byen entegre nan sikui global pou kilti ak syans epi nan entèraksyon ak lòt moun.
Sa pral ede yo devlope fyète nan tèt yo,
sa pral aprann yo diyite,
ansanm ak kwayans ke
yo gen kapasite pou yo reyalize plan yo, 
fè rechèch, fè travay kreyatif, elatriye.
Sa se fondasyon ki pral ba yo kapasite pou devlòpman entelektyèl, pou libète, pou endepandans tout bon vre.
Se fondasyon sa a ki pral ba yo kapasite pou yo rive kote yo vle ale,
kapasite pou yo aprann franse, petèt; 
oswa pou yo aprann nenpòt ki lòt bagay.
Pa gen okenn lòt peyi ki pale olandè.
Men, sa se pa yon rezon pou ti Olandè pa ta dwe etidye ann olandè.
Kòm nou wè ann Olann, lang matènèl se baz pou kreye yon sosyete
ki byen devlope e k ap vanse pi devan.
Fòk ou devlope
pwòp kapasite w, pwòp konpetans ou, 
pwòp idantite w, elatriye,
sou fondasyon pwòp lang matènèl ou.  Epi ou ka sèvi 
ak lang matènèl ou pou rive antre nan lòt wout konesans.
Lòt peyi te rive devlope
sou baz fondasyon pwòp kilti yo, tradisyon yo, lang yo.
Ayiti ka fè egzakteman menm bagay la
Vreman vre, si yo anpeche ti Ayisyen jwenn opòtinite pou
yo etidye, travay epi devlope tèt yo 
nan pwòp kilti yo ak nan pwòp lang yo,
y ap andikape pou tout rès vi yo.
Yo p ap fouti rive avanse nan devlòpman tèt yo.
Sistèm otografik franse, angle ak anpil lòt lang
devlope yon jan ki konplèks pandan plizyè syèk.
Yo pa transparan. Ou pa ka annik gade
òtograf angle pou tou konnen 
ki jan pou pwononse angle.
Kreyòl gen chans paske se lengwis 
ki te kreye òtograf la.  E yo te kreye 
yon òtograf ki transparan:
w annik gade òtograf la 
epi ou tou konnen ki jan pou pwononse l.
Se sa ki fè òtograf kreyòl la 
trè fasil pou timoun yo.
Yo ka aprann lekti ak ekriti fasil.
Òtograf kreyòl la pi fasil 
pase òtograf franse ak angle.
Òtograf franse ak angle manke transparans
Òtograf kreyòl tankou òtograf italyen 
kote w annik gade òtograf la 
epi ou konnen ki jan pou pwononse l.
Gade lang sa yo ki deja egziste, 
tankou, pa egzanp, angle ak franse.
Pandan syèk, anpil syèk, te gen efò ki fèt 
pou eseye estandadize epi regilarize òtograf sa yo.
Kreyòl Ayisyen gen chans ke sa ka fèt tousuit
ak konpreyansyon ki jan travay sa a dwe fèt 
selon konpetans lengwistik---depi nou byen gade 
chapant lang lan.
Gen sèten demach nou ka suiv tousuit.
Demach sa yo ap fèt lòt kote tou.  Pa egzanp:
gen efò k ap fèt pou pwomouvwa bask 
kòm lang nasyonal nan peyi Bask.
Travay ke lengwis yo ap fè kounyea bay bon rannman
nan devlòpman konvansyon pou ekriti, lekti,
ata devlòpman vokabilè ki pa te ko egziste nan lang lan.
Ki fè bask soti nan geto yon lang ki te pale an deyò
rive nan sitiyasyon kote bask ka sèvi 
kòm yon lang nasyonal tout bon vre.
Sa ka fèt pou kreyòl tou ann Ayiti.
Travay sa a ki te pran syèk nan lòt sosyete
e ki te souvan bay rezilta ki te konplèks anpil 
paske travay la te fèt pandan plizyè syèk,
travay sa a ka fèt tousuit sou baz bon jan metòd 
ki chita sou bon jan prensip.
Sa pral bay ti Ayisyen yon sistèm ki adapte nètalkole 
pou devlòpman pèsonèl yo e pou edikasyon yo.
Gen yon dènye nouvèl ke mwen fèk tande.
Sa se nouvèl sou yon akò ki fèt siyen ant
Akademi Kreyòl Ayisyen epi Gouvènman Ayisyen pou
ansanm ansanm yo reyalize pwogram konjwen
pou yo asire ke
sistèm edikasyon an dwe baze sou lang popilasyon an,
sètadi: sou lang ke pifò popilasyon an pale,
ki se lang natif natal yo: Kreyòl.
Yo pral travay ansanm pou kreyòl sèvi nan tout nivo, 
lekòl, inivèsite, elatriye
Epi yo pral travay pou rapousuiv pwojè ki pou garanti
ke òtograf la ansanm ak konvansyon ekriti kreyòl yo
byen chita sou chapant lang lan.
Yo pral develope pwogram pou
akonpaye timoun nan lang matènèl yo, 
soti depi nan premye ane lekòl
rive nan nivo avanse nan inivèsite e menm pi lwen, kote lang matènèl la
pral sèvi libèliben selon bon metòd.
Soti nan aprann lekti ak ekriti, 
rive nan pi wo nivo etid avanse,
jiska dènye limit konesans syantifik,
gen anpil bon bagay ki ka fèt e ki deja ap fèt
gras a bon jan itilizasyon òdinatè mòdèn
ansanm ak lojisyèl k ap ede nan etid avanse nan syans
ak nan lòt disiplin.
Kalite metòd ak konesans sa yo ap vin disponib pou timoun yo 
depi nan kòmansman lè y ap aprann li ak ekri
jiska nivo avanse nan etid doktora epi nan rechèch.
