
Swahili (macrolanguage): 
habari gan ndugu zangu natumaini mu wazima wa afya
mimi ni Johnasi na leo tupo Efeso
Efoso ni mji wa zamani wa enzi za kale
Ambao ulikua ukitawaliwa na Alexanda mkuu
sasa leo tumekuja hapa mji wa Izmir ambapo  upo nchini Uturuki
tujionee waefeso walikuwa wakiishi maisha gani na walikuwa sehem gani
karibuni sana
katika vitabu vya historia na vile vile vya dini
jina waefeso sio jina geni maskioni mwa watu
 
Basi apa tulipo tupo katika mlango mkuu wakuingilia katika mji huu wa Efeso
Bikira maria nae aliishi 7km tu kutoka apa tulipo simama saivi
Leo basi tuangalie Efeso ambayo ilikua ni miongoni mwa miji mikubwa ya zamani
Leo tunaweza tukaifananisha na miji kama Paris ulioko nchini Ufaransa

Turkish: 
Merhaba sevgili arkadaşlar
Umarım sağlığımız yerindedir
Ben Johnas
Ve Bugün Efes'teyiz
Efes, antık şehridir ve Büyük İskender tarafından yönetılmıştır.
Bugün İzmirdeyiz, ve sizinle gezip keşfeteceğiz
Nasıl yaşıyorlardı? Nerde kalmışlardı?  Hepsi bunları bakacağız.
Hoş geldiniz...
Tarih ve din kitaplarda Efes yeni antık şehri değilmiş
Şimdi tam Efesin girişi ana kapıdayız
Meryem Ana burdan 7 km yaşıyormuş
Bugün Dünyanin büyük şehrilerden bir gezeceğiz.

English: 
How are you brothers and sisters? Hopefully you're doing well
I'm Johnas and today we're in Ephesus
Ephesus is ancient city
which was ruled by Alexander the Great
today we're here in Izmir city, Turkey
to see how Ephesians lived and where did they live
You're warmly welcome.
In history books as well as religious books
Ephesians is not a new name to people's hears
 
Now where we'are standing is the main gate to enter into this city
Also Mother Mary lived 7km from here
Today we will be touring here to see what Ephesus was look like
today you can compare  this city to Paris in France

English: 
or New York city in USA
Anyway, let's go inside and see
here is where Artemis' sculpture salesman were protesting
the event that led into Apostle Paul departure from Ephesus
after staying there for 2 years
after Paul fled
he wrote the letter to Ephesians
Artemis he was god-man like
god of fertility and life
at that time
if you don't worship the king
you will be imprisoned, persecuted
and even killed
Ephesus didn't have religious history only
at the same time was the city of science and art
this was the biggest library during that time
its here academicians and philosophers were doing their works

Turkish: 
2020 Efes olsaydı, Paris gibi ya da New York gibi görülecektı.
Zamanımız kaybetmeyelim, Haydı gidip bakalım.
Burda Artemisin heykeli satış elemanlar prostesto yapıyorlardı.
Protestolardan dolayı Aziz Pavlus Efeso'dan kaçmış
2,5 sene kaldıktan sonra
Aziz Pavlus kaçtıktan sonra Efeso'ya mektupları yazmış.
Artemis, bereket ve yaşam tanrısı bu şehri çok etkilenmiş.
O zamanlarda
Kral'a ibadet etmezsen
Sizi vuracaklar, işkence edecekler ve hatta sizi öldürecekler.
Efes, sadece dinin tarihi değilmiş
Fen ve sanat de önde çıkmaktadır
Bu en büyük kütüphanelerden biri o zamanlarda
burda bilim insanlar ve felsefeciler çalışmaktadır.

Swahili (macrolanguage): 
au Newyork City uliopo nchini marekani
Basi tuingie zaidi ndani tujionee
Hapa ndipo wauzaji wa sanamu za Artemis walipokuwa wakiandamana
Tukio lililofanya mtume Paulo akakimbia efeso
baada ya kukaa zaidi ya miaka miwili
baada ya kukimbia
mtume Paulo ndipo alipo andika barua ya mtume Paulo kwa waefeso
Artemis alikuwa mungu mtu
mungu wa uzazi na uzima
kipindi hicho
kama ulikuwa humuabudu mfalme
ulikuwa kufungwa, kuteswa
napia kuuwawa
Efeso haukuwa mji wenye historia yakidini tu
Palikuwa ni kituo cha sayansi na sanaa
hii ilikuwa maktaba kubwa zaidi enzi izo
na ndipo wasomi na wana falsafa walipofanyia kazi zao

English: 
we didn't get the permission to go inside because of excavation works going on
if they will open we will come again
so that we can show you what is inside
 
the library
Ephesus was a trading city too
this place you see
its the biggest market
in Asia at that time
there are 3 big gates to enter
into this market
we just came from the library
so we have used the smallest gate
which
is just behind
the library we have seen
people were coming from east, west, south and north
coming here to buy and sell different things
it's believed that
everything was  available in this market

Swahili (macrolanguage): 
kwandani huko tumenyimwa kuingia kwasababu ya shughuli zinazoendelea za uchimbaji
Pakifunguliwa tutakuja tena
ili tuweze kuwaonesha ni mambo gani
yakustaajabisha
yaliyomo ndani ya maktaba hii
Efeso pia ilijulikana katika biashara
apo unapopaona
ni soko kubwa zaidi
enzi izo katika bara hili la Asia
kuna mageti makubwa matatu yakuingia katika
soko ili tulilopo saivi
nasisi tumetoka maktaba
kwahiyo tumepitia geti dogo kuliko yote
ambalo lipo
kwanyuma tu
ya maktaba tuliokwisha itazama
watu walikuwa wakitoka mashariki, magharibi, kusini na kaskazini
kufika hapa kuuza na kununua vitu mbali mbali
ina aminika
vitu vyote vilipatikana hapa

Turkish: 
içere girmeyi şansimiz bulamadık
çünkü hafrıyat işleri devam etmektedir.
açtığısa tekrar geleceğiz
size neler var bu kütüphanede
göstermek sabırlamıyoruz.
Efes, ticaret merkezdi.
gördüğünüz yeri
en büyük pazar asya'da o zamanlarda
pazara 3 büyük kapıda var
biz en küçük kapıyı kullandık
kütüphanenin arkasındadır.
dunyanın her yerden vardı
pazara gelip satmak için ve almak için
her şey burda bulunmaktadır.

Swahili (macrolanguage): 
ikumbukwe
kila mtawala aliye ingia, aliingia na miungu yake
na jambo ili lilikuwa linawapa shida sana
wale waliokuwa wakristo wakwanza
Efeso ulikuwa na takriban watu laki mbili na nusu
na baada ya ufalme wa Roma kuuchukua mjii hu
ukawa ni kati ya miji ya muhimu sana
katika dola yao
kama mnavyojua kipindi cha zamani, watu wengi walikuwa wakiishi katika mapango
na haya tunayoyaona sasa ni mapango ambayo yanasadikika
waefeso walijificha kipindi cha vita za dola

Turkish: 
unutmamalıyız
her yeni kral geciyorsa
demek yeni tanri giriyormuş
ilk hristiyanlar için
çok zordu
Efes
yaklaşık 250,000 kişi yaşamaktaydı
ve Roma İmparatorluğu bu şehri aldıktan sonra
onların en önemli metropol olmuştu.
okuduğumuz gibi
eski insanlar mağarada kalıyorlardı
şuan gördüklerimiz
Efeslilar burda saklıyorlarmış savaşlardan

English: 
we must remember
every King was coming to power with his/her gods
and this was the most difficult time
for those early Christians
approximately 250,000 people were living in this city
and after Roman Empire took this city
they made it one of the most important city
in their empire
in ancient times people were living in caves
the caves we are seeing right now, it is believed
Ephesians used them to hide during imperial wars

English: 
Ephesus was ruled by many empires such as
Egyptian Empire
Persians, Roma etc
now we're entering the stadium
where Ephesians used for different sports
they were playing a lot of sports like wresting
athleticism etc
and down there you will see public toilets
and sitting places
this city is real big
and we can't finish it today
but
we will try as much as we can
 
to show you
important places

Swahili (macrolanguage): 
miongoni mwa dola zilizowahi kuitawala efeso
ni pamoja na Misri
watu wa uwajemi na waroma
apa tunapo ingia ni kwenye uwanja
ambao walikuwa wakiutumia kwenye michezo mbalimbali
waefeso walikuwa wakishiriki katika michezo kama mieleka
na mbio, na michezo  mingine mingi
na kwachini huku, utaona vyoo vya uma
na sehem zakukaa
mji huu ni mkubwa mno
na hatutaweza kuumaliza siku ya leo
ila
tutajitahidi kadiri
iwezekanavyo
kuwaonesha
sehemu za muhimu

Turkish: 
Mısır, Acem ve Roma ve benzeri imparatorlar
Efes'i fethetti.
Girdiğimiz yere stadyumdadır
farklı farklı spor aktiviteleri kullanılmışlar
güreş gibi sporlar cok popülerdi
aşağıdaki umumi tuvaletleri görebiliriz
ve oturma yerleri
Efes gercekten cok büyük ve 1 gün bitiremeyiz
ama
elimizden gelen önemli yerlere gösterecegiz size.

Turkish: 
Artemis
bu yol sıkça kullanıyordu
dogum günün kutlamak icin
kutsal yok adlandırdılar
binlerce insan buraya gelip
Artemisin heykel ve resim taşınarak
seviniyormuşlardı
bu yol kullanarak suya kadar
gidiyordular
orada heykelini suya koyup kaldırıyorlardı
bekaretini geri getirmek için öyle yaptılar
arkadaslar
cok yorulduk ve cok güneslı
ve gordugunuz gibi az türistler var
covid19 oldugundan dolayı
simdi en büyük son kapıdayız
ve baska kralin mezbaha varmış burda
cok dusunuyorduk nasıl bu sehri inşa edildi

Swahili (macrolanguage): 
Mungu mtu Artemis
alikuwa anatumia njia hii sana
kipindi chakuazimisha sikukuu zake zakuzaliwa
walikuwa wakiita njia takatifu
maelfu ya watu walijikusanya
wakishangilia
na wakiwa wamebeba
picha na sanamu zake
walitumia njia hii
wakienda mpaka kwenye maji
ambapo
waliidumbukiza na kuitoa sanamu kubwa ya Artemis
walifanya ivo
kuashiria
kumrudishia ubikra
jamani tumechoka sana
jua kali sana
na kama unavoona watalii ni wachache
kutokana na korona
tuko karibu na geti hili kubwa la mwisho
na
kuna hekalu lingine hapa la miungu watu
nimekuwa nikifikiri sana jinsi gani mji huu wa efeso

English: 
god-man Artemis
was using a lot this way
during birthday celebrations
they called this way HOLY WAY
thousands of people were gathering
chanting
while holding
Artemis' pictures and sculptures
they were using this way
to go until down where there is water
 
to enter Artemis' biggest sculpture into water and remove it
they were doing so
to signify
"Returning of Artemis virginity"
friends, we are tired
the sun is heating like no one's business
and as you can see only few tourists are here
because of covid-19
we're now in the last big gate
and
there is another god-man altar here
I have been thinking a lot

Swahili (macrolanguage): 
ulivyo jengwa
hakika
ni mji wakihistoria
ila siku zote
chenye mwanzo hakikosi mwisho
Nawashukuru sana kwakuwa nasi
mwanzo mpaka mwisho wa safari hii ya efeso
Na napenda sana kumshukuru fundi mitambo Joachim kutoka Tanzania
tumefika mwisho wa safari yetu
tukutane katika video nyingine
mimi ni Johnas

English: 
on how did they build this city
certainly
this is historical city
but everyday
what has a beginning has an end
I want to thank you for being with us
from the beginning till the end
on the other end, I want to thank my teammate Joachim from Tanzania
we have arrived at the end of our journey
let's meet in the coming video
I'm Johnas

Turkish: 
kesinikle tarihi bir şehridir
ama
her zaman oldugu gibi
her başlangıcının bir sonu vardır
Size cok tesekkur ediyorum
bizimle gezdiginız icin.
ayrica
ozel olarak ekip arkadasıma Joachim Tanzanya'dan
tesekkur ettim.
burda yolumuz ayrıyoruz ama
abone olup baska gezmelerde bulusalım.
Ben Johnas
