
Polish: 
Hej! Tutaj Thoughty2. Obecnie odkryliśmy 118 pierwiastków i umieściliśmy je na układzie okresowym.
Pierwiastki to dziwne twory. Dodanie lub ujęcie pojedynczego protonu wystarczy, aby
jądro pierwiastka całkowicie się zmieniło dając nowy pierwiastek.
Oto najdziwniejsze pierwiastki układu okresowego, które wydają się łamać prawa fizyki.
1. Na początek - Gal. Jest to miękki metal używany czasem w urządzeniach elektronicznych. Posiada jednak
unikalną cechę: bezpiecznie topnieje na ludzkiej dłoni, a następnie ponownie krzepnie po obniżeniu temperatury
poniżej 30°C. W XX wieku popularnym dowcipem wśród chemików było przetapianie galu na sztućce

English: 
Currently there are 118 elements that we have
discovered and logged on the Periodic table.
Elements are strange things, simply adding
or removing a single proton from the atom's
nucleus of an element completely changes it
and essentially makes it a new element.
Here's the weirdest elements from the periodic
table, that seem to defy the laws of physics.
1.
First up, Gallium is a soft metal that's sometimes
used in electronics.
But it has a unique party trick, it safely
melts in human hands, then resolidifies again
once it drops below its 30 Celsius melting
point.

Polish: 
i obserwowanie jak noże i widelce ich kolegów z klasy roztapiały się podczas jedzenia.
 
2. Jeśli uważasz, że metal stający się cieczą w temperaturze pokojowej jest dziwny, to co powiesz na
metal, który w temperaturze pokojowej jest gazem? Kopernik jest wysoce radioaktywnym sztucznym metalem.
Jest jednym z najdziwniejszych i najbardziej nieuchwytnych pierwiastków z dwóch powodów. Po pierwsze
rozkłada się zadziwiająco szybko. Jego czas połowicznego rozkładu wynosi zaledwie 29 sekund
tak więc nie uświadczymy jego obecności zbyt długo. Po drugie w temperaturze pokojowej jest gazem. Te dwa
czynniki sprawiają, że badanie go jest dla naukowców wyjątkowo trudne toteż w dalszym ciągu nie wiemy
za dużo o tej niezwykłej substancji.

English: 
In the early 20th century a popular prank
amongst chemists at university was to smelt
gallium into utensils then watch as their
classmate's knife and fork melted away from
their hands as they ate.
2.
But if you think a metal becoming a liquid
at room temperature is weird, how about a
metal being a gas at room temperature.
Copernicium is a highly radioactive synthetic
metal.
It is one of the weirdest and most elusive
elements, because of two reasons.
Firstly it decays extremely fast, it has an
astonishingly short half-life of just 29 seconds,
so it doesn't stick around for very long.
And secondly it is a gas at room temperature.
Both these factors make it extremely difficult
for scientists to study, subsequently we still
don't know very much about this elusive substance.
3.

Polish: 
Kiur jest szczególnie radioaktywną substancją nazwaną na cześć Marii Skłodowskiej-Curie. Rocznie
produkuje się zaledwie kilka kilogramów kiuru jako, że nie ma zbyt wielu zastosowań. Był jednak użyty
podczas misji marsjańskiej w APXS. Jednakże to, co czyni ten pierwiastek takim wyjątkowym jest fakt iż
jest na tyle radioaktywny, że świeci w ciemności.
4. Kolejny jest frans - pierwiastek występujący naturalnie nazwany na cześć Francji. Jest jednym z litowców.
Wszystkie litowce są bardzo lotne jednak frans jest najbardziej reaktywnym z nich. Jego najbardziej stabilny
izotop ma bardzo krótki czas połowicznego rozpadu - 22 minuty. Jest niewiarygodnie rzadki. Zazwyczaj
się jeden atom na raz i niemalże natychmiastowo znika. Szacuje się, że na świecie jest zaledwie 20 gramów fransu.

English: 
Curium is an extremely radioactive substance
that was named after Marie Curie.
Only a few kilograms of curium are produced
each year because it doesn't have very many
uses.
However it was used on a Mars mission in an
Alpha Proton X-Ray Spectrometer.
But what makes this element so unique is that
it's so radioactive, it actually glows in
the dark.
4.
Next up is Francium, a naturally occurring
element named after France, Francium is one
of the alkali metals, all of which are extremely
volatile.
But Francium is the most reactive of all the
alkali metals.
At it's most stable isotope it has a very
short half-life of 22 minutes and is unbelievably

English: 
rare, it usually pops into existence one atom
at a time then disappears almost instantaneously.
It is estimated that there are only about
20 grams of Francium on the planet at any
one time.
Scientists aren't even able to procure a sample
of Francium large enough so it's visible to
the naked eye, therefore studying it is almost
impossible.
But we know that when put into water the reaction
would be spectacularly dangerous.
Considering that the next most reactive alkali
metal is Cesium, which explodes when it touches
water.
However Francium is considerably more volatile
than Cesium and just the moisture in the air
alone would cause Francium to explode spectacularly.
5.
Next up is a group of 8 different elements,
all relatively new to the periodic table.
They are all manmade, they all have similar
names (Ununbium, Ununtrium, Ununquadium, Ununpentium,

Polish: 
 
Naukowcy nie potrafią nawet wytworzyć próbki fransu wystarczająco dużej, aby była widoczna gołym okiem
dlatego też badanie go jest prawie niemożliwe.
Wiemy natomiast, że reakcja powstała poprzez umieszczenie go w wodzie byłaby widowiskowo niebezpieczna
biorąc pod uwagę, że drugi najbardziej reaktywny litowiec - cez - wybucha przy kontakcie z wodą.
Frans jest natomiast znacząco bardziej lotny niż cez. Wilgoć w powietrzu wystarczyłaby, aby doprowadzić
do spektakularnej eksplozji.
5. Następnie mamy grupę 8 różnych pierwiastków. Wszystkie z nich goszczą w układzie okresowym
od niedawna. Są sztuczne i mają podobne nazwy (Ununbium, Ununtrium, Ununquadium, Ununpentium,

English: 
Ununhexium, Ununseptium, Ununoxium) and were
all discovered in the exact same manner.
By scientists bombarding atoms of one element
with atoms of another element.
This separates them into a completely new
element, but for only a fraction of a second.
The first to be discovered, Ununbium was first
created in 1996 in a lab in Germany.
None of these elements have been seen for
more than a second and their inclusion on
the periodic table still remains under investigation.
6.
Bismuth is the heaviest non radioactive metal.
Actually it is very very slightly radioactive,
but it has a half life billions of times longer
than the current age of the universe, so for
arguments sake, it's fair to say that it's
completely stable.
Bismuth is used in medicine and cosmetics.

Polish: 
Ununhexium, Ununseptium, Ununoxium). Zostały odkryte dokładnie tym samym sposobem. Poprzez
bombardowanie atomów jednego pierwiastka atomami innego. Tym sposobem powstaje nowy pierwiastek
jednakże jedynie na ułamek sekundy. Na początku odkryty został Ununbium - w 1996 w Niemieckim laboratorium.
 
Żaden z tych pierwiastków nie był widziany dłużej niż przez sekundę i uwzględnienie ich w układzie okresowym
jest w dalszym ciągu kwestią sporną.
6. Bizmut jest najcięższym metalem, który nie jest promieniotwórczy. Tak naprawdę jest minimalnie
promieniotwórczy, ale jego okres połowicznego rozpadu jest miliardy lat dłuższy niż obecny wiek wszechświata.
Możemy więc przyjąć, że jest całkowicie stabilny. Używa się go w medycynie i kosmetologii. Posiada jednak

English: 
But it has a unique attribute, it is diamagnetic.
Which means it emits a magnetic field in the
opposite direction to any externally applied
magnetic field.
In layman's terms, if you put a magnet between
two lumps of bismuth it will levitate indefinitely.
7.
You probably imagine sulphur as a yellow rock,
but it can actually change to an array of
different colours in different conditions.
One of the weirdest such example can be seen
if you melt sulphur, it turns from a solid
yellow rock to a blood-red liquid.
Also just as cool, if you burn sulphur, it
produces a neon blue flame.
But sulphur has a disgusting side, it's responsible
for the odour of rotten eggs, garlic, onions
and many other nasty smells.
In fact most things that smell bad have some
sulphur in there somewhere.
8.

Polish: 
unikalną cechę: jest diamagnetyczny. Oznacza to, że wytwarza pole magnetyczne w kierunku przeciwnym
do jakiegokolwiek zewnętrznego polo magnetycznego. Innymi słowy: jeśli włożysz magnes pomiędzy
dwa kawałki bizmutu, będzie lewitował w nieskończoność.
7. Prawdopodobnie wyobrażasz sobie siarkę jako żółtą skałę. Tak naprawdę jej kolor może się zmieniać
w zależności od warunków. Jednym z najdziwniejszych przykładów na to jest fakt, że gdy roztopisz siarkę,
przekształci się z żółtego ciała stałego w krwistoczerwoną ciecz. Spalając siarkę
otrzymasz neonowo-niebieski płomień. W siarce jest jednak coś obrzydliwego. Mianowicie to ona
jest odpowiedzialna za zapach zepsutych jajek, czosnku, cebuli i wielu innych nieprzyjemnych zapachów.
Właściwie to większość brzydko pachnących obiektów zawiera siarkę.

Polish: 
8. Kolejny jest hel.Jest to bezbarwny i bezwonny gaz szlachetny. Oznacza to, że nie reaguje z innymi pierwiastkami.
Jego temperatury wrzenia i topnienia należą do najniższych spośród wszystkich pierwiastków.
W niewyobrażalnie niskiej temperaturze -272,2°C, hel zamienia się w nadciecz. Nabiera wtedy unikalnej
właściwości: gdy wlejesz hel w owej nadciekłej formie do pojemnika, wydaje się zaczynać łamać prawa grawitacji
i "wspina się" po ściankach umieszczonego wewnątrz naczynia, starając się znaleźć cieplejsze miejsce,
w którym będzie mógł wyparować. Ale i tak rzecz, która czyni hel tak niezwykłym, to to:
 
9. Gdyby nie ten pierwiastek, nie oglądałbyś teraz tego filmiku. Mowa rzecz jasna o krzemie, istotnym

English: 
Next up is Helium, it's a colourless, odourless,
tasteless, inert gas, which means it doesn't
react with other elements.
Its boiling and melting points are the lowest
of any element.
At an unimaginably low -272.2 degrees Celsius,
Helium turns into a superfluid.
Which exhibits a unique property, if you pour
helium in its superfluid form into a vessel
it seems to defy gravity and creep up the
walls of the container and pour over the rim
to try and reach a warmer place, where it
will eventually evaporate.
But by far the thing that makes Helium so
damn extraordinary is this.
9.
If it wasn't for this next element, you wouldn't
be watching this video right now.

English: 
I am of course talking about silicon, a crucial
component in all computer chips and most electronics.
It's even got an entire valley named after
it in California.
It's also responsible for silky white beaches,
being the most common component in sand.
Oh and don't forget breast implants.
It's one of the most common elements on earth,
about 27 percent of the earth's crust is made
up of silicon.
Silicon is a remarkable element because it's
largely responsible for the technological
revolution of the past 30 years.
10.
And finally, it may not be particularly strange,
but it is arguably the coolest element.
The element I'm talking about is Carbon.
It is the most essential element to support
life.
It is the building block of everything living.

Polish: 
elemencie wszystkich układów scalonych i większości sprzętów elektronicznych.
Cała dolina w Kalifornii została nazwana na jego cześć. Jest on również odpowiedzialny za jedwabiście
białe plaże, będąc najczęstszym składnikiem piasku. I nie zapominajmy o implantach piersi. Krzem jest
jednym z najpopularniejszych pierwiastków na ziemi. Około 27% skorupy ziemskiej jest zbudowane z krzemu.
Krzem jest pierwiastkiem wartym uwagi ponieważ w dużej mierze jest odpowiedzialny za rewolucję
technologiczną minionych 30 lat.
10. I w końcu może i nie najdziwniejszy, ale zapewne najfajniejszy pierwiastek. Mowa o węglu.
Jest najważniejszym pierwiastkiem jeśli chodzi o żyjące organizmy.

English: 
DNA, proteins, cells, coal, pencils, diamonds,
the air you breath and the food you eat are
all made up from carbon, as well as countless
other things.
Carbon compromises 20% of the weight of all
living organisms.
To put it simply, if it wasn't for carbon
we wouldn't be here, and neither would the
universe as we know it, so for that reason
alone it deserves some attention.

Polish: 
Jest budulcem wszystkiego, co żyje. DNA, proteiny, komórki, ołówki, diamenty, powietrze, którym oddychasz,
jedzenie, które jesz - wszystko to jest zbudowane z węgla jak i niezliczonej ilości innych rzeczy.
Węgiel stanowi 20% wagi wszystkich żyjących organizmów. Mówiąc prościej: gdyby nie węgiel,
nie byłoby nas tutaj. Nie byłoby również znanego nam wszechświata i z tego powodu węgiel zasługuje na nieco uwagi.
 
