
Polish: 
W ostatnim wideo mówiliśmy,
że Benjamin Franklin byl
dziesiątym synem Purytanina z Bostonu.
Pracował dla swojego brata
jako praktykant w wieku lat 12,
a w wieku lat 17 uciekł.
Tak, ucieka.
Dlatego, że jego brat
przyłapał go na pisaniu
esejów pod pseudonimem
Silas Dogood.
Franklin nie chciał dłużej być
praktykantem,
nawet jeśli to był jego obowiązek.
W nocy więc uciekł.
Dostał się na łódź do Bostonu,
odpłynął do Nowego Jorku
i po paru dniach zdecydował
się na podróż do Filadelfii,
płynąc w górę Zatoki Filadelfijskiej,
do Zatoki Delaware, a potem rzeką
prosto na rynek w Filadelfii.
Scena jego przybycia jest bardzo znana.
Ile miał lat?
17 lat.

Portuguese: 
Quando terminamos o último video,
Benjamin Franklin nascera.
Ele foi o décimo filho de um pai puritano
de Boston.
Por fim ele acaba indo trabalhar com seu
irmão
como um aprendiz aos 12 anos,
porém foge aos 17.
Certo, ele foge.
Ele escrevera os ensaios de Silas Dogood.
Seu irmão o descobrira escrevendo
esses ensaios
sob o pseudônimo de Silas Dogood
e Franklin não queria continuar como
um aprendiz,
mesmo que fosse obrigado a sê-lo.
Portanto acaba fugindo durante a noite.
Ele entra em um barco em Boston,
parte primeiro para Nova Iorque
e após alguns dias decide
continuar até a Filadélfia,
subindo a baía da Filadélfia,
a baía de Delaware e depois pelo rio
e na rua do mercado do cais de
Filadélfia
Há uma cena famosa dele ao chegar.
17 anos de idade, 19, 22.
17 anos de idade.

Burmese: 
နောက်ဆုံး video တုန်းက
Benjamin Franklin မွေးတုန်းက အကြောင်းတွေပေါ့
Boston မှာနေတဲ့ ပျူရိတန်နွယ်ဝင် အဖေရဲ့ ဆယ်ဦးမြောက်သားဖြစ်တယ်
အသက် ၁၂ နှစ်မှာ အစ်ကိုရဲ့ အလုပ်သင်အနေနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတယ်
၁၇ နှစ်မှာ ထွက်ပြေးတယ်
ဟုတ်ပါတယ် သူထွက်ပြေးခဲ့တယ်
The Silas Dogood Essays တွေကိုလဲ ရေးခဲ့တယ်
ကလောင်အမည် Silas Dogood ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ စာတွေရေးနေတာကို
နောက်ဆုံး သူ့အစ်ကို မိသွားတယ်
နောက်ပိုင်းမှာ Franklin ဟာအလုပ်သင်အနေနဲ့ ဆက်နေလိုစိတ်မရှိတော့ဘူး
သူအဲလိုပဲနေရတော့မယ်ဆိုရင်တောင်ပေါ့
အဲ့ဒါကြောင့် ညသန်းခေါင်မှာထွက်ပြေးခဲ့တယ်
Boston က ကူးတို့လှေ တစ်စင်းနဲ့ ရွက်လွှင့်ခဲ့တယ်
အစပိုင်းမှာ နယူးယောက်မြို့ကို လာခဲ့တယ် ရက်အနဲငယ်ကြာပြီးနောက်မှာ
Philadelphia ကိုဆက်ခရီးနှင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်
Philadelphia Bay, Delaware Bay တွေကိုတက်ပြီး တဖန်မြစ်ကြောင်းနဲ့လာပြီး
Philadelphia ရဲ့ the Market Street သဘောၤဆိပ်ကိုရောက်လာတယ်
သူရောက်လာတာ အလွန်သိသာပါတယ်
၁၇ နှစ်... ၁၉..၂၂
၁၇ နှစ်ပါ

Czech: 
Místo, kde jsme skončili
v minulém videu bylo, když se narodil Benjamin Franklin.
Byl desátým synem puritánského otce v Bostonu.
Nakonec skončí tak, že pracuje pro svého bratra
jako učeň ve věku 12 let a potom uteče pryč ve věku 17 let.
Správně, uteče.
Napsal "Eseje Silase Dogooda"
Jeho bratr ho nachytal, jak píše
tyto eseje pod pseudonymem Silas Dogood
a Franklin nechtěl zůstat učněm
i přesto, že byl k tomu zavázán.
Takže v noci uteče pryč.
Dostane se na loď v Bostonu, plaví se, původně
do New Yorku a po několika dnech se rozhodne pokračovat
dál do Filadelfie, stoupajíc Filadelfským zálivem,
Delawareským zálivem a potom do řeky
a na přístaviště v Market Street ve Filadelfii.
Scéna jeho příjezdu je proslulá.
sedmnáctiletý, 19, 22.
sedmnáctiletý.

English: 
Voiceover: Where we left off in the
last video, Benjamin Franklin was born.
He was the tenth son to a
Puritan father in Boston.
He eventually ends up
working for his brother
as an apprentice at age 12
but then runs away at 17.
Voiceover: Right, he runs away.
He had written the Silence Dogood Essays.
His brother had caught him writing
these essays under the
pseudonym Silence Dogood
and Franklin didn't want
to remain an apprentice,
even though he was bound to do so.
So he runs away in the nighttime.
He gets on a boat in
Boston, sails, originally
to New York and, after a few
days, decides to continue
on to Philadelphia, going
up the Philadelphia Bay,
the Delaware Bay, and then into the river
and onto the Market Street
Wharf of Philadelphia.
There's a famous scene of him arriving.
Voiceover: 17 years old, 19, 22.
Voiceover: 17 years old.

Portuguese: 
Desgrenhado, molhado, com apenas
algumas moedas em seu bolso.
Ao chegar no cais,
entrega uma das moedas ao barqueiro
como gorjeta.
Quando você é muito pobre, não deseja que
as pessoas saibam quão pobre é,
portanto você finge que tem um
pouco mais do que o real.
Aí está, Franklin já cuidando
de suas relações públicas e preocupando-se
em ser um típico americano.
Como se dissesse: "Não quero
parecer pobre.
Serei uma pessoa generosa."
Ao subir a rua do mercado,
compra três bolinhos
e ele está todo desgrenhado e
molhado.
Ao passar por uma porta onde
está uma menina de 15 anos
chamada de Deborah Reed, ela
meio que ri dele,
acha que ele aparenta ser
uma imagem ridícula.
Sabemos disso, porque tempos depois,
aos 65 anos,
ele escreve sua autobiografia
e há esta cena dentro, dele chegando
na Filadélfia.
Penso que é a melhor e certamente a 
mais famosa

Burmese: 
စိုရွှဲစုတ်ပြတ်ပြီး သူ့အိတ်ကပ်ထဲမှာလဲ အကြွေစေ့နဲနဲပဲရှိတယ်
သဘောၤဆိပ်လဲရောက်ရော
လှေသမားကို သူ့ရဲ့အကြွေစေ့တစ်စေ့ကို အပိုကြေးအနေနဲ့ပေးလိုက်တယ်
မင်းသာလူမွဲတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့မယ်ဆိုရင် မင်းမွဲတာကို သူများတွေပေးမသိစေချင်ဘူးလေ
ဒီတော့ နဲနဲလေး ပိုက်ဆံရှိချင်ယောင်ဆောင်လိုက်တာပေါ့
အဲ့ကာလတွေကတည်းက Franklin က
သူ့ရဲ့ လူထုဆက်ဆံရေးကို အလေးထားခဲ့တယ်
စံပြ အမေရိကန်တစ်ဦးဖြစ်အောင် ဂရုပြုခဲ့တာပေါ့
သူလဲပြောပါတယ် ကျနော်ဆင်းရဲတဲ့ပုံမပေါက်ချင်ဘူးတဲ့
ကျနော် ရက်ရောတဲ့သူတစ်ဦးပဲဖြစ်ချင်တာတဲ့
ဈေးလမ်းမကြီးမှာ လျှောက်လာရင်းနဲ့ ပေါင်မုန့်လိပ် ၃ ခု ဝယ်လိုက်တယ်
လူကတော့ စိုရွှဲနေတာပေါ့လေ
အိမ်တံခါးဝတစ်ခုကိုဖြတ်လျှောက်သွားတဲ့အချိန်မှာ
Deborah Reed လို့ခေါ်တဲ့ ၁၅ နှစ်အရွယ်ကောင်မလေးတစ်ယောက်က သူ့ကိုကြည့်ပြီးရယ်နေတာပေါ့
သူ့ပုံစံကလည်း ကြောင်တောင်တောင် တိုက်ဂေါရုပ်ထွက်နေတယ်လို့ ထင်တာကိုး
ကျနော်တို့ ဒါကိုဘာလို့သိလဲဆိုတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက်
သူအသက် ၆၅ နှစ်အရွယ်မှာ သူ့ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတိကို ရေးတာကိုး
အဲ့စာအုပ်ထဲမှာ သူ Philadelphia ကို ရောက်လာစတုန်းက အကြောင်းပါတယ်
ကျနော်ထင်ပါတယ် ကိုယ်ရေးရာဇဝင်တွေထဲမှာတော့

Czech: 
Ucouraný, mokrý, má jen pár mincí v kapse.
Když dorazí na přístaviště, dá
jednu z mincí převozníkovi jako spropitné.
Když jste opravdu chudí, nechcete, aby lidé věděli
že jste chudí, a tak předstíráte, že jste o trochu bohatší.
Tady to máme, Franklin už se zajímal
o jeho vztahy s veřejností a záleželo mu na tom
tak trochu být typickým Američanem.
Tak nějak řečeno, "Nechci vypadat chudě."
"Budu štědrý chlap."
Během pochodování skrz Market Street si koupí tři nafouklé rohlíky
a je celý mokrý a ucouraný.
Projde kolem nějakého vchodu, je tam 15letá dívka
jménem Deborah Reed a svým způsobem se mu vysmívá
myslí si, že představuje směšně vypadající figurku.
Toto víme, protože léta poté, když mu bylo
65 let, píše svou autobiografii a
v ní je tato scéna, jak přijíždí do Filadelfie.
Myslím, že je to nejlepší a určitě nejslavnější

English: 
Bedraggled, wet, he has only
a few coins in his pocket.
When he arrives at the wharf, he gives
one of the coins to the boatman as a tip.
When you're really poor, you
don't want people to know
you're poor so you pretend
to be a little bit richer.
There it is, Franklin already caring
about his public
relations and caring about
sort of being a typical American.
Sort of saying, "I
don't want to look poor.
"I'm going to be a generous guy."
In marching up Market Street,
he buys three puffy rolls
and he's all wet and bedraggled.
He passes a doorway,
there's a 15 year old girl
named Deborah Reed and
she sort of laughs at him,
thinks he makes a
ridiculous looking figure.
We know this because,
years later, when he was
65 years old, he writes
his autobiography and
there's this scene in it of
him arriving in Philadelphia.
I think it's the best and,
certainly the most famous,

Polish: 
Zabrudzony, ma tylko
kilka monet w swoich kieszeniach.
Gdy cumują do brzegu, daje jedną
ze swoich monet żeglarzowi jako napiwek.
Gdy jesteś naprawdę biedny, nie chcesz,
by ludzie wiedzieli,
więc udajesz, że jesteś troszkę bogatszy.
To cały Franklin, niczym
prawdziwy Amerykanin od razu dbał
o swój wizerunek.
Tak jakby mówił: "Nie chcę wydawać się biedny,
będę więc szczodry".
Idąc ulicą Market Street kupuje 
trzy babeczki,
wciąż mokry i brudny.
Przechodzi obok drzwi, w których
stoi piętnastolatka
o imieniu Deborah Reed,
która zanosi się śmiechem
na jego widok.
Wiemy to, ponieważ lata później,
gdy miał już 65 lat,
napisał swoją autobiografię
i dokładnie opisał scenę
przybycia do Filadelfii.
To z pewnością najlepszy
i najbardziej znany moment

Portuguese: 
cena de literatura autobiográfica,
que é a chegada de Ben Franklin
na Filadélfia.
Você vê-lo comentando sua chegada
e ao olhar no manuscrito da autobiografia,
ele escreve sobre o fato que sua esposa,
que deve ter dito a ele mais tarde:
"Estava rindo de você e achei
que você estava ridículo."
Mais tarde, Franklin escreve um
terceiro rascunho da autobiografia:
"Eu certamente parecia ridículo."
Ele está sendo um tanto auto-consciente
e depreciativo, mas também
muito orgulhoso, pois ele diz
que foi da pobreza a riqueza.
Eu estava em farrapos, desgrenhado.
Até a pessoa com quem depois me casei
rira de mim,
mas então me tornei um grande sucesso.
E quase que imediatamente ele quis
casar-se com ela.
Mas não funciona desse jeito.
Claro, ele decide propor casamento.
O pai dela era um mercador, um 
comerciante bem sucedido em Filadélfia.
Mas Benjamin Franklin, primeiro tinha
apenas 17, e era realmente
um rapaz de 17. Quer dizer, ele poderia 
ser sábio e escrever bem,

English: 
scene in autobiographical literature,
which is Ben Franklin's
arrival in Philadelphia.
You see him discussing his arrival and,
as you look at the manuscript
of the autobiography,
he writes in the fact that his wife,
who must have told him this later,
"Hey, I was laughing at you and thought
"you made a ridiculous figure."
Later on, Franklin writes in
the third draft that he's doing
of the autobiography,
"As I certainly did."
He's being sort of self aware
and self deprecating but also
very proud, because here
he's saying rags to riches.
I was in rags, I was bedraggled.
Even the person I ended up
marrying was laughing at me,
and then I became a great success.
Voiceover: And pretty
immediately he wants to marry her
but it doesn't work that way.
Voiceover: Right, he decides
to propose marriage to her
Her father was a tradesman, a pretty
successful merchant in Philadelphia
But Benjamin Franklin, first of all
he's 17, and he was truly a 17 year old
Meaning, he may have been very
wise and could write very well

Czech: 
scéna v autobiografické literatuře,
to jest příjezd Bena Franklina do Filadelfie.
Vidíte, jak hovoří o svém příjezdu a
když se podíváte na rukopis té autobiografie,
on zmiňuje fakt, že jeho žena, která mu musela tohle říci později,
"Hej, smála jsem se ti a myslela jsem si, že
představuješ směšnou figurku.
Později, Franklin napíše třetí koncept
autobiografie. "Zajisté jsem tak vypadal."
On je tak nějak sebeuvědomělý a sebekritický, ale také
velmi pyšný, protože tady říká - od hadrů k bohatství.
Byl jsem ošuntělý, byl jsem ucouraný.
Dokonce i osoba, kterou jsem si nakonec vzal, se mi vysmívala,
a pak jsem zažil velký úspěch.
A skoro ihned si jí chce vzít
ale takhle to nefunguje.
Správně, rozhodne se, že ji požádá o ruku
Její otec byl obchodník, docela úspěšný kupec ve Filadelfii
Ale Benjamin Franklin, v první řadě je mu 17, a on byl skutečně 17letý
což znamená, že mohl být velmi moudrý a uměl psát velmi dobře

Burmese: 
ဒီအခန်းက အကျော်ကြားဆုံးနဲ့ အကောင်းဆုံးဖြစ်မှာ အသေအချာပဲဗျ
Benjamin Franklin က Philadelphia ကို ရောက်လျှင်ရောက်ချင်းဖြစ်တဲ့ အဖြစ်အပျက်ပေါ့ဗျာ
စာအုပ်ထဲမှာ သူရောက်လာတုန်းက အကြောာင်းတွေပြောပြထားတာ ခင်ဗျားတွေ့မယ်
သူ့ကိုယ်ရေးရာဇဝင်လက်ရေးမူမှာပေါ့
သူ့ဇနီး ဒီအကြောင်းတွေကို နောက်ကျတော့ ပြန်ပြောတာဖြစ်ရမယ်
" ကျွန်မ ရှင့်ကို ရယ်ပြီးကြည့်နေတယ်ဆိုတာ
ရှင့်ပုံက တော်တော်ရယ်စရာကောင်းတယ် ထင်လို့ပါ " ဆိုပြီးတော့ပေါ့
နောက်ပိုင်းမှာ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ရေးရာဇဝင် တတိယမြောက် ပုံကြမ်းမှာ
ကျနော် တကယ် အဲ့လိုလုပ်ခဲ့တာပါလို့ ရေးခဲ့တယ်
သူဟာ ကိုယ့်ဟာကိုယ် ဂရုစိုက်တတ်ပြီး ကျော်ကြားမှုကို မမက်မောသော်ငြားလဲ
အလွန်ဂုဏ်ယူတတ်တယ် ဘာလို့လဲဆိုရင် ဒီစာအုပ်မှာ သူငမွဲဘဝကနေ သူဌေးလောင်းဖြစ်တဲ့အကြောင်းရေးထားလို့ပေါ့
" ကျနော် အရမ်းဆင်းရဲခဲ့တယ် ကျနော်စိုရွှဲစုတ်ပြတ်ခဲ့တယ်"
ကျနော်နဲ့ လက်ထပ်သွားတဲ့သူတောင် အစက ကျနော့်ကိုကြည့်ပြီး ဟားနေခဲ့တာပေါ့
နောက်ပိုင်းမှာ ကျနော် အောင်မြင်လာတယ်လေ
ပြီးတော့ ချက်ချင်းဆိုသလို သူဟာ သူမကို လက်ထပ်ချင်ပေမဲ့
အဲ့လို မရခဲ့ဘူးလေ
ဟုတ်တယ် သူမကို လက်ထပ်ခွင့်တောင်းဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်
သူမ အဖေက ကုန်သည်.. ပြီးတော့ Philadelphia မှာတော်တော်အောင်မြင်တယ်
သို့သော် Benjamin ဟာ ၁၇နှစ်ပဲရှိသေးတယ်
ဆိုလိုတာက အရွယ်နဲ့ မမျှအောင် ဉာဏ်ပညာရှိတယ် စာလဲကောင်းကောင်းရေးနိုင်နေပြီ

Polish: 
w literaturze autobiograficznej,
to znaczy, przybycie Franklina
do Filadelfii.
Opisuje on swoje przybycie
oraz reakcję jego żony,
o której powiedziała mu pewnie 
po latach:
"Hej, śmiałam się z ciebie, myślałam,
że wyglądałeś dziwnie ."
Później, w trzecim podejściu
do ukończenia autobiografii, pisze
"zapewne taki byłem."
Jest on świadomy i krytyczny wobec 
samego siebie,
lecz również bardzo dumny,
poniewaz osiągnął wiele.
Byłem obdarty, brudny.
Nawet osoba, którą potem poslubiłem,
śmiała się ze mnie,
lecz osiągnąłem wielki sukces.
Bardzo szybko chciał on się z nią ożenić,
lecz to tak nie działa.
Zgadza się, decyduje się na oświadczyny.
Jej ojciec był odnoszącym sukcesy
handlowcem,
ale Franklin ma 17 lat,
co oznacza, że nawet jeśli był mądry,
pięknie pisał,

Burmese: 
စွန့်စားမှုတွေလဲ မျိုးစုံကြုံခဲ့ရတယ်
ပြောရမယ်ဆိုရင် တစ်ခါမှာ ပုံနှိပ်ကိရိယာတွေဝယ်ဖို့အတွက် သူ အင်္ဂလန်ကိုသွားရတယ်
စာရိုက်ချပ်တွေ ပုံနှိပ်စက်တွေကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူတစ်ဦးဖြစ်လာအောင် သွားဝယ်ဖို့ပေါ့
ပုံနှိပ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်ချင်တယ်
ဆိုတော့ ပုံနှိပ်ကိရိယာတွေလိုအပ်တာ အသေအချာပဲပေါ့
မှန်ပါတယ် အဲ့ဒီအချိန်တုန်းက သူ့မှာ ဘာပစ္စည်းမှ မရှိခဲ့ဘူး
ပုံနှိပ်သမားတစ်ယောက်ဆီမှာ သူအလုပ်လုပ်ခဲ့တယ်
နောက်ပိုင်းမှာ သူကိုယ်တိုင် ဆိုင်အပြိုင်ဖွင့်ချငိလာတယ်
လူတစ်ယောက်က သူ့ကို " ငါငွေကြေး အကုန်အကျခံပေးမယ်
ငါမင်းကို ပိုက်ဆံပေးမယ် လန်ဒန်ကိုသွားပြီး ပုံနှိပ်စက်သွားဝယ်" လို့ပြောတယ်
ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီလူ စကားမတည်ခဲ့ဘူး
တကယ် ငွေမစိုက်ခဲ့ဘူး Franklin ကတော့ လက်ထဲမှာ ဘာပိုက်ဆံမှ မရှိဘဲ London ကိုရောက်သွားခဲ့တယ်
ဒါ့ကြောင့် London မှာ ပုံနှိပ်ကိရိယာ ဝယ်နိုင်ဖို့အတွက်
၂ နှစ်နီးပါး အလုပ်လုပ်ခဲ့ရတယ်
စစပိုင်းရောက်ချင်းတော့ သူအပျော်ကြီးပျော်ခဲ့ပါတယ်
ရည်းစားတွေလဲ အများကြီးပဲ Philadelphia မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ ငယ်ချစ် Deborah ကိုလဲ
မကြာခဏဆိုသလို စာရေးဖြစ်တယ်
ဒါပေမဲ့ သူမက သူ့ကို မစောင့်တော့ပဲ လက်ထပ်လိုက်တယ်
လက်ထပ်လိုက်တယ်ဆိုတော့ ကိစ္စကရှုပ်ကုန်ရော
Franklin လန်ဒန်ကပြန်လာတယ်

Czech: 
ale zažil hodně dobrodružství, řekněme.
A v jednu chvíli musel odjet do Anglie obstarat tiskařský materiál.
sazeče, tiskařské lisy, které potřeboval, aby se stal tiskařem.
Chce se stát tiskařem
ale samozřejmě potřebuje vybavení.
Přesně tak, neměl vybavení,
pracoval pro někoho jiné, kdo byl tiskař
a on chtěl založit konkurenční tiskařský obchod
a ten někdo řekl, "Podržím tě,
dám ti peníze, pojedeš do Londýna, koupíš lis".
Ale ten chlap, který ho měl podržet ho nakonec propustí.
Vzhledem k tomu, že ho zrovna nepodržel, Franklin přijíždí do Londýna bez peněz.
Takže pracuje skoro dva roky v Londýně, aby vydělal dost peněz,
aby koupil tiskařské vybavení.
Zatímco je v Londýně, především si to užívá.
Má hodně přítelkyň a možná píše čas od času dopis
své mladé přítelkyni Deboře do Filadelfie.
Ale ona se nakonec vdá, nečeká na něj.
A je to opravdu binec, protože se vdá
Franklin přijede zpět z Londýna

Portuguese: 
mas digamos, tinha inúmeras aventuras.
Ele tem que ir para a Inglaterra para
obter o material de impressão.
Os tipos, o prelo, que necessita para
tornar-se um tipógrafo.
Quer tornar-se um tipógrafo mas
mas obviamente precisa de equipamento.
Certo, ele não tinha o equipamento,
trabalhava para outra pessoa,
e queria começar uma tipografia
concorrente.
Alguém disse: "Eu banco você.
Lhe darei dinheiro, você vai a Londres
e compra a tipografia."
Mas a pessoa que iria bancá-lo acaba
por desistir. Não o financia.
Franklin chega em Londres sem dinheiro.
Portanto, ele trabalha por quase dois anos
em Londres para conseguir dinheiro
para comprar os equipamentos.
Lá, antes de tudo, ele está se divertindo.
Tem várias namoradas e talvez escreva
uma carta de vez em quando
para sua jovem amiga Deborah em
Filadélfia.
Mas acaba casando-se, não quer
esperar por ele.
E fica uma confusão, pois ela se casa,
Franklin volta de Londres

English: 
but he had a lot of
adventures, let us say.
And at one point he has to go to
England to get the printing material.
The typesets, the printing presses,
that he needs to become a printer.
Voiceover: He wants to become a printer
but he obviously needs equipment.
Voiceover: Right, he didn't have equipment
he was working for somebody
else who was a printer
and he wanted to start
up a rival print shop
and somebody said "I'll stake you,
I'll give you money, you go
to London, you buy the press".
But the guy that was going to
stake him ends up pulling out
Doesn't really stake him. Franklin
arrives in London with no money.
So, he works for almost two years
in London to make enough money
to buy the printing equipment.
While he's over there, first
of all he's having a good time.
He has many girlfriends and maybe
writing a letter every now and then
to his young friend Deborah
back in Philadelphia.
But she ends up getting getting
married, she doesn't wait for him.
And it's a real mess
because she gets married,
Franklin comes back from London

Polish: 
to miał wiele, nazwijmy to, przygód.
W pewnym momencie musiał jechać do Anglii,
by zdobyć papier drukarski.
Maszyny do pisania, papier drukarski,
niezbędny, by stał się drukarzem.
Pragnie on tego,
lecz potrzebuje ekwipunku.
Nie posiadał go,
ponieważ pracował dla innego drukarza,
lecz chciał otworzyć
konkurencyjną drukarnię
a ktoś powiedział "wesprę cię,
dam pieniądze, kupisz wszystko
w Londynie."
Lecz w końcu ten mężczyzna się wycofuje
a Franklin przybywa do Londynu bez pieniędzy.
Pracuje więc przez 2 lata, by je zdobyć
i kupić ekwipunek drukarski.
Spędza on czas przyjemnie,
ma wiele dziewczyn, a od czasu do czasu
pisze list
do młodej przyjaciółki Deborah
w Filadelfii.
Ale ona wychodzi za innego,
nie czeka.
Sytuacja się komplikuje, gdy ona 
wychodzi za mąż,
on powraca z Londynu

Czech: 
a potom její manžel zmizí.
Takže ona není opravdu rozvedená, ale není
opravdu nezadaná a není opravdu vdaná.
A tak uzavřou neformální manželství
protože se nemohli vzít
v kostele, protože byla technicky
stále vdaná. A on, jak jsem řekl, si užíval
jako 20 letý a měl vlastní
nelegitimní dítě, syna jménem William.
Ale na rozdíl od spousty lidí této doby,
kteří měli nelegitimní děti,
okamžitě převzal za dítě zodpovědnost.
Rozhodl se, že Williama vychová sám.
A tak, Deborah nejen, že je ochotná vstoupit
do neformálního manželství,
ale také pomáhá vychovávat jeho syna, Williama Franklina.
Takže to je hezké, obzvlášť v té době
z obou stran. Ona byla
oficiálně vdaná v očích církve.
To je důvod, proč museli uzavřít čiště legální manželství.
A on má nelegitimní dítě,

Burmese: 
သူမရဲ့ ယောကျာ်းလဲ ပျောက်သွားတယ်
ဆိုတော့ ကွာရှင်းတာမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူး
တစ်ကိုယ်တည်းလဲ မဟုတ်သလို လက်ထပ်ထားတာမျိုးလဲ မဟုတ်ဘူး
သူမဟာ အိမ်ထောင်ရှင်မတစ်ဦးပဲ ဖြစ်နေသေးတာကြောင့်
Church မှာ မင်္ဂလာဆောင်လို့ မရဘူး
ဒီတော့ Common Law Marriage အနေနဲ့ပဲ လက်ထပ်လိုက်တယ်
ကျနော်ခုနင်က ပြောခဲ့သလိုပဲ
အသက် ၂၀ လောက်ပဲ ရှိသေးပြီး ပျော်ပျော်နေတတ်တော့
William လို့ခေါ်တဲ့ တရားမဝင်သားတစ်ယောက်ရှိတယ်
ဒါပေမဲ့ တရားမဝင်သားသမီးတွေရှိတဲ့ အခြားလူတွေလို
မဟုတ်ပဲ
သူဟာ ချက်ချင်းဆိုသလို သူ့သားကို တာဝန်ယူခဲ့တယ်
သူ့သား William ကို သူကိုယ်တိုင်မွေးမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်
Deborah ကလဲ
Common Marriage ထဲဝင်ပေးရုံတင်မကဘူး
William Franklin လေးကိုပါ စောင့်ရှောက်ခဲ့တယ်
အဒီအချိန်ကာလက တော်တော်ဒုက္ခရောက်ခဲ့တဲ့ အချိန်ပေါ့
သူမက ဘုရားကျောင်းမှာပဲ
လူသိရှင်ကြားလက်ထပ်ခဲ့တာပါ
ဒါ့ကြောင့် လုံးဝတရားဝင်တဲ့ လက်ထပ်မှုပြုဖို့လိုတယ်
သူ့မှာ တရားမဝင်တဲ့ သားတစ်ယောက်ရှိတယ်လေ

English: 
and then her husband disappears.
So, she's not really
divorced, but she's not
really single, and she's
not really married.
And so they eventually enter
into a Common-law marriage
because they couldn't get married
in the church because she was technically
still married. And he,
as I said, was having fun
as a young 20 year old and he had his own
illegitimate child, a son named William.
But unlike a lot of people of that period
who had illegitimate children,
he immediately took responsibility.
He decides he's going to
raise William himself.
And so, Deborah is not
only willing to enter
into the Common-law marriage,
but also help raise his
son, William Franklin.
Voiceover: So this pretty,
especially for that period
in time, on both sides. She was
officially married in
the eyes of the church.
That's why they had to get
a purely legal marriage.
And he has an illegitimate child,

Portuguese: 
e então seu marido desaparece.
Portanto, ela não é divorciada,
mas não é solteira e não está
realmente casada.
Então eles eventualmente eles se
casam no civil,
porque não podiam casar na igreja
pois tecnicamente ela ainda era casada.
E ele, como disse, estava divertindo-se
como um rapaz de 20 anos e já tinha
seu próprio filho ilegítimo 
chamado William.
Mas ao contrário de muitas pessoas
daquela época,
que possuíam filhos ilegítimos,
ele imediatamente assumiu a 
responsabilidade.
Decide criar Willam ele mesmo.
E então, Deborah, não só decide aceitar
o casamento no civil, mas também,
o ajuda a criar seu filho,
William Franklin.
Isso é tão bonito, especialmente
naqueles tempos.
De ambos os lados.
Ela era oficialmente casada aos
olhos da igreja.
Isso é porque eles tinham que ter
um casamento puramente legal.
Ele tinha um filho ilegítimo.

Polish: 
a jej mąż znika.
Nie jest ona więc rozwódką,
lecz nie jest także wolna,
ale nie jest zamężna.
W końcu biorą ślub cywilny, ponieważ
nie mogli pobrać się w Kościele,
Deborah oficjalnie wciąż
miała męża. A Benjamin, jak mówiłem, 
zabawiał się
jako 20-latek i doczekał się nieślubnego
syna o imieniu William.
Uznał on jednak syna, co nie było
częste w tamtych czasach, w których
wielu ludzi miało nieślubne dzieci.
Postanawia on samodzielnie 
wychować Williama.
Deborah więc nie tylko decyduje się
wziąć ślub cywilny,
pomaga też
wychować jego synka,
Williama Franklina.
Było to dość nietypowe 
w tamtym okresie.
Według Kościoła
ona była wciąż mężatką.
Dlatego musieli wziąc ślub cywilny,
A on ma nieślubne dziecko.

Polish: 
Jest to rok 1730, on jest wciąż
młody
a ona nawet młodsza.
On ma 24 lata a ona 22.
Zgadza się. Była to dość
oryginalna rodzina.
Całe jego życie takie jest.
Ciężko zrozumieć ten związek
z Deborah Reed, która nigdy,
według naszych badań,
nigdy nie opuściła
Filadelfii.
Prawdopodobnie nigdy
nie oddaliła się nawet od Market Street.
A Franklin bywał w Londynie,
w Paryżu, w Bostonie,
podróżował wzdłuż wybrzeża Ameryki.
Mimo to, tworzą oni 
udany związek.
Lecz nie jest to coś,
co nazwalibyśmy normalnym,
typowym małżeństwem.
Fascynujące.
Zaczyna on tworzyć samego siebie.
Powraca, ma zaoszczędzone pieniądze.
Posiada odpowiedni sprzęt

Burmese: 
ကလေးကို သူ့နေရပ်ကို ပြန်ခေါ်လာတယ်
အဲ့ကာလမှာ သူက လူငယ်လေးပဲရှိသေးတယ်.... Deborah ဆိုရင် ငယ်ငယ်လေးပေါ့
သူက ၂၄ .... သူမက.... ၂၂ ပေါ့
ဟုတ်ပါ့ ..... ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်
ထုံးနည်း ထုံးစံ အတိုင်း မဖြစ်တဲ့ မိသားစုပဲ
သူ့ဘဝ တစ်လျှောက်လုံး အဲ့လိုချည်းပါပဲ
Deborah Read နဲ့ သူနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ဘာလုပ်ရမှန်းမသိဘူး
အဲ့ဒါကို သိဖို့တော်တော် ခက်ခဲပါတယ်
ကွှန်တော်တို့ ပြောနိုင်သလောက်ဆိုရင်တော့
ကျွန်တော်လည်း သုတေသန တော်တော်လုပ်ထားပါတယ် အဲ့ဒါနဲ့ ပတ်သတ်ပြီးတော့လေ
Deborah က Philadelphia ကနေ ဘယ်တော့မှ မသွားဘူးလေ
market street ကနေ လေးလမ်းလောက်ကျော်ပြီး
ဘယ်တော့မှ တစ်ညလောက်ထက် ပိုပြီး အချိန်မကုန်စေဘူးလေ
Franklin ရဲ့ ဘဝဘက်က ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင်
သူက လန်ဒန်မှာ နေတယ်... ပဲရစ်သွားတယ်... Boston မှာနေတယ်
အမေရိကတိုက်ရဲ့ ဟိုဘက်နဲ့ ဒီဘက်ကို စုန်ချည် ဆန်ချည်သွားနေတဲ့ သူလေ
စာပို့ဌာနမှာ တာဝန်ယူရတဲ့ ကာလကပေါ့
သို့သော်လည်း အလွန်ကြည်နူးဖွယ်ကောင်းတဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုးကို သူတို့ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြပါတယ်
ဒါပေမဲ့ သာမန် ဆက်ဆံရေးမျိုး
ထုံးတမ်းဓလေ့ဆန်တဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုးတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့
ကောင်းလိုက်တာ
သူ့ကိုသူ စပြီး တည်ထောင်တဲ့ အချိန်ကာလကို ရောက်ပါပြီ
သူပြန်လာတယ်... ပိုက်ဆံနည်းနည်းစုမိဆောင်းမိထားတယ်
ပစ္စည်းတွေလဲ တော်သင့်သလောက်ရှိနေပြီ

Portuguese: 
isso é em 1730, portanto ele ainda é
bastante jovem e ela mais ainda.
Ele tem 24 e ela 22 nessa época.
Isso é um tipo inconvencional
de família
Por toda sua vida ele tinha isso.
É difícil saber sobre o relacionamento
entre ele e Deborah Reed,
que nunca, pelo que podemos saber -
e eu pesquisei isso um bocado -
deixou a Filadélfia.
Provavelmente nunca passou a noite
mais que a quatro quadras da rua
do mercado.
Ao ver a vida de Franklin,
ele está em Londres, em Paris,
em Boston,
vai de cima a baixo a costa da América
durante a implantação do sistema postal.
E no entanto eles tem um relacionamento
muito amigável, até amoroso.
Mas não é o que chamaríamos de
um casamento normal, convencional.
Fascinante.
Ele está começando a se consolidar.
Volta, tem um pouco de dinheiro 
guardado.
Tem o equipamento, e isso é quando

Czech: 
vrátí se. To bylo v roce 1730 a on je stále
docela mladý muž a ona je ještě mladší.
Je mu 24 let a jí 22 let.
Tak, tak. Byl to trochu
nekonvenční typ rodiny.
Během jeho života to tak měl.
Je těžké poznat, co si vzít ze
vztahu mezi Deborah Reedovou
která nikdy, alespoň podle toho, co můžeme říci,
a pátral jsem po tomto hodně,
nikdy neopustila Filadelfii.
Pravděpodobně nikdy nestrávila noc více než
čtyři bloky od Market Street.
Jak vidíte ve Franklinově životě
je v Londýně, v Paříži, v Bostonu
projíždí pobřeží Ameriky
během poštovního systému. A přesto mají
velmi přátelský, dokonce láskyplný vztah.
Ale ne to, co bychom my nazvali jako normální
konvenční manželství.
Fascinující.
Začíná se zabydlovat.
Přijíždí zpátky, má nějaké peníze našetřené.
Má vybavení a tohle je doba, kdy

English: 
returns. This is in 1730, so he's still a
fairly young man and she's even younger.
He's 24 and she's 22 at this point.
Voiceover: Right, right. It was a somewhat
unconventional type of family.
Throughout his life he had that.
It's hard to know what to make of the
relationship between Deborah Reed,
who never, as far as we can tell,
and I've researched this a lot,
never left Philadelphia.
Probably never spent the night more than
four blocks from Market Street.
Where as you'll see from Franklin's life
he's in London, he's in
Paris, he's in Boston,
he goes up and down the coast of America
during the postal
system. And yet they have
a very friendly, even
loving, relationship.
But not what we would call a normal,
conventional marriage.
Voiceover: Fascinating.
He's starting to establish himself now.
He comes back, he's got
some money saved up.
He's got the equipment, and this is when

Portuguese: 
ele realmente começa a se firmar como o
Benjamin Franklin que a maior parte das
pessoas conhece.
Bom, ele se torna um dos nosso primeiros
e mais bem sucedidos empresários.
Logo vira um grande negócio.
Ele tem uma tipografia na Filadélfia.
E se você tem um negócio desses, acaba
precisando de conteúdo de qualidade
para ser bom.
Então ele funda um novo jornal,
que era a "Gazeta da Pensilvânia".
Diferente dos outros jornais - há
vários jornais
nesta pequena cidade, talvez
nove ou dez.
Um deles é afiliado aos anglicanos.
Outro é afiliado aos quakers.
Outro aos Proprietários, como eram
chamados.
A família Penn, que possuía a maior parte
das terras.
Franklin decide começar um jornal
independente,
com uma voz americana corajosa,
independente e amante da liberdade.
Escreve em seu jornal novamente sob
vários pseudônimos.
Escreve histórias sob diversos nomes
de pessoas,
incluindo como Polly Baker, uma mulher
que ele inventa
que conta uma história de como

Polish: 
i staje się Benjaminem Franklinem,
którego znamy dziś.
Staje się jednym z pierwszych
odnoszących sukcesy małych przedsiębiorców.
Szybko biznes się rozrasta.
Franklin drukarnie w Filadelfii.
Jeśli masz drukarnię,
potrzebujesz
materiałów do druku.
Zakłada on więc gazetę,
nazwaną "Pennsylvania Gazette."
W tym mieście jest wiele czasopism,
może nawet dziewięc lub
dziesięć.
Jeden z nich współpracuje z Anglikanami.
Inny z kwakierami,
inny z tzw. Właścicielami.
Była to rodzina Penn`ów, która
posiadała większość ziem.
Franklin postanawia założyć
niezależne czasopismo,
w którym pod pseudonimem pisze głosem
niezależnej, kochającej wolność
Ameryki.
Pisze historie pod różnymi
pseudonimami,
włączając w to Polly Baker,
wyimaginowaną kobietę opowiadającą
historie wychowywania

Burmese: 
အဲ့အချိန်ကစပြီးတော့ Benjamin Franklin ဆိုပြီး သူ့ကိုသူစတည်ထောင်တဲ့ အချိန်ပေါ့
လူအများစု မှတ်မိနေတဲ့ အချိန်ကာလကို ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေးလက်ဟောင်းကြီးပေါ့
ဟုတ်ပါတယ် သူဟာ ပထမဆုံး အောင်မြင်လာတဲ့
စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေထဲက တစ်ယောက်ပေါ့
မကြာပါဘူး လုပ်ငန်းက အရမ်းကို အောင်မြင်လာတယ်
Philadelphia မှာ ပုံနှိပ်တိုက်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ထားတယ်
အကယ်၍ သင့်မှာသာ ပုံနှိပ်တိုက်တစ်ခု ရှိမယ်ဆိုရင်
သူများထက် ပိုကောင်းတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ပုံနှိပ်နေရမှာပဲ
ဆိုတော့ စပြီး သတင်းစာတစ်စောင် စထုတ်တယ်
နာမည်ကတော့ 'Pennsylvania Gazette' ပါ
အခြား သတင်းစာအများစုနဲပ မတူတဲ့ အချက်ကတော့
ပြောရမယ်ဆိုရင် ဒီမြို့လေးမှာ သတင်းစာအများကြီး ရှိပါတယ်
၉ စောင် ၁၀ စောင်လောက်ပေါ့
အဲ့ထဲက တစ်ခုက အင်ဂလီကန် တွေနဲ့ အကျွမ်းဝင်တယ်
နောက်တစ်ခုက အကြမ်းဖက်တာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်တွေနဲ့ ကျွမ်းဝင်တယ်
နောက်တစ်ခုကတော့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ ရင်းနှီးတယ်
လယ်တော်တော်များများ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ Penn မိသားစုပေါ့လေ
Franklin က လွတ်လပ်တဲ့ သတင်းစာတစ်စောင်စတင် တည်ထောင်တယ်
အလွန်လွတ်လပ်ပြီး ပကတိသဘောတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းဖော်ပြတဲ့ သတင်းစာပေါ့
သူဟာ ကလောင်အမည်မြောက်မြားစွာနဲ့ စာတွေရေးသားတယ်
သူ့ရဲ့ သတင်းစာမှာ လွတ်လပ်ပွင့်လင်းတဲ့ အမေရိကန်တွေရဲ့စကားသံတွေကို သင်တို့ကြားရမှာဖြစ်တယ်
လူများစွာရဲ့ နာမည်တွေနဲ့ ဆောင်းပါးတွေရေးခဲ့တယ်
Polly Baker ဆိုတဲ့ သူတီထွင်ထားတဲ့
အမျိုးသမီး တစ်ဦးအပါအဝင်ပေါ့

Czech: 
se skutečně začíná prokazovat jako
ten Benjamin Franklin, jak si jej většina lidí pamatuje.
No, stane se jedním z našich prvních
úspěšných malých podnikatelů.
Brzy se z toho stane velký podnik.
Má tiskárnu ve Filadelfii.
Když máte tiskařský obchod, nakonec potřebujete
nějaký obsah, který budete tisknout, tak aby byl dobrý.
Takže rozjede noviny, což
byla "Pennsylvania Gazette".
Na rozdíl od ostatních novin, vychází
hodně jiných novin v tomto malém městě,
možná devět nebo deset.
Ale jedny z nich jsou spojeny s Anglikány.
Jiné jsou spojeny s Kvakery.
Další jsou spojeny s Proprietory, tak se jim říkalo.
Rodina Pennů, která vlastnila většinu země.
Franklin se rozhodne začít vydávat nezávislé noviny
s kurážně nezávislým, velmi svobodomyslným
americkým hlasem a píše je opět pod mnoha
pseudonymy, ve svých novinách.
Píše příběhy pod různými jmény
včetně Polly Baker, žena, kterou si vymyslel,
jež vypráví příběh o tom, jak měla

English: 
he really starts to establish himself as
the Benjamin Franklin
most people remember.
Voiceover: Well he
becomes one of our first
successful small business owners.
Soon it becomes a big business.
He has a print shop in Philadelphia.
If you have a print
shop, you end up needing
some content to print in order to be good.
So he starts a newspaper, which
was the 'Pennsylvania Gazette'.
Unlike the other newspapers, there are
a lot of other newspapers
in this small town,
maybe nine or ten of them.
But one of them is affiliated
with the Anglicans.
Another is affiliated with the Quakers.
Another with the Proprietors,
they were called.
The Penn Family, who
owned most of the land.
Franklin decides to start
an independent newspaper
with a spunky independent,
very freedom-loving
American voice and he writes it with a lot
of pseudonyms again, in his newspaper.
Writes stories under
different people's names,
including Polly Baker, a woman he invents
who tells a story of how she had

Portuguese: 
ela teve filhos ilegítimos
mas conseguiu criá-los todos.
Portanto ele entra na política de...
Eu amo a justiça social aqui.
Um pouco de justiça social,
mas feito com bastante senso de humor,
quando Polly Baker fica de frente
ao tribunal
dizendo: "Olhem, estou aqui fazendo
o bem para esta colônia.
E por sinal, alguns de vocês aí no canto
são a razão pela qual tenho estes filhos
ilegítimos."
É uma peça de ficção engraçada,
mas que tem um pouco de justiça
social como pano de fundo.
Outra coisa que ele faz,
porque ele deseja uma tipografia
de sucesso,
é que ele precisa de livros para imprimir.
E percebe que imprimir a Bíblia não
é uma idéia muito esperta.
Pois pessoas compram a Bíblia apenas
uma vez em suas vidas,
no máximo duas. Ele deveria imprimir
um almanaque.
Pois as pessoas compram um almanaque
todo ano.
Então em 1733 ele começa com o que é
chamado de
"Almanaque do Pobre Ricardo".
Sobre esse assunto, lembro
de almanaques
e presumo que ainda são impressos.
Mas eu acho que os leitores mais jovens
podem não fazer idéia sobre o que
são os almanaques.

Burmese: 
သူဟာဆိုရင် တရားမဝင်ကလေးတွေအများကြီးရှိခဲ့ပေမဲ့လို့ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းတွေကို ပြန်ပြောတဲ့ ဇာတ်ကောင်ပေါ့
ပြီးတော့ နိုင်ငံရေးလောကထဲ ဝင်တယ်ဆိုပါတော့
ဒီက လူမှုရေးမျှတမှုကို သဘောကျတယ်
လူမှုရေးမျှတမှုက နည်းနည်းပါ
ဟာသဆန်ဆန်လေးတွေက ပိုများပါတယ်
ဥပမာ Polly Baker ဆိုရင် တရားရုံးရှေ့မှာ မတ်တပ်ရပ်ပြီး
ကျွမ်မဟာ ဒီကိုလိုနီ နယ်မြေအတွက် ကောင်းကျိုးတွေချည်းလုပ်ကိုင်နေတာပါ
ဒါနဲ့ စကားမစပ်
ချောင်မှာ ကပ်နေတဲ့ ရှင်တို့လို တချို့လူတွေကြောင့်ပေါ့လေ
ဒီလို တရားမဝင်တဲ့ ကလေးတွေရလာတာပေါ့
( ရယ်သံ )
ဆိုတဲ့အခါမှာ ဒီလိုအရေးအသားတွေက စိတ်ကူးယဉ်သိပ်ဆန်ပါတယ်
မြှုပ်ကွက်သဘောဆန်တဲ့ လူမှုရေး မျှတမှု သဘောတရားတွေတွေ့ နေရတယ်
သူလုပ်တဲ့ နောက်တစ်ခုက
သူဟာ ပုံနှိပ်စက်ကို အောင်မြင်စေချင်တာလဲပါတယ်
သူ့ လုပ်ငန်းအတွက် ထုတ်ဖို့ စာအုပ်တွေလဲ လိုအပ်တယ်လေ
ကျမ်းစာကိုပဲ ပုံနှိပ်နေရင် မစွှံဘူးဆိုတာ သူသဘောပေါက်လာတယ်
လူတွေဆိုတာ ကျမ်းစာကို တစ်သက်မှာ တစ်ခါ ပဲဝယ်တယ်မလား
အလွန်ဆုံးမှ နှစ်ခေါက်ပေါ့ .....ပြက္ခဒိန် ထုတ်သင့်တယ်ဆိုတာ သဘောပေါက်စပြုလာတယ်
ပြက္ခဒိန်ဆိုတာက လူတွေနှစ်တိုင်းဝယ်ကြတယ်လေ
ဆိုတော့ ၁၇၇၃ မှာ ဆင်းရဲသားလေး Richard ရဲ့ ပြက္ခဒိန်
ဆိုတဲ့ စာအုပ် စလုပ်တယ်
ခြေတစ်လှမ်းလောက်နောက်ဆုတ်ရအောင်
ကျွန်တော်ဆိုရင် ပြက္ခဒိန် တွေကို မှတ်မိနေတုန်းပဲ.... ကျွန်တော်ကတော့
သူတို့ကို အခုထိ ထုတ်နေတုန်းဆိုတာ ယုံကြည်နေတုန်းပဲ
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ် အခုကြည့်နေတဲ့ ကလေးတော်တော်များများ
ပြက္ခဒိန် ဆိုတာ ဘာမှန်းတောင်မသိဘူးလေ

English: 
illegitimate children but raised them all.
So he gets into the politics of..
Voiceover: I love the social justice here
Voiceover: Social justice a bit,
but done with a real sense of humor
as Polly Baker is standing in front
of the court, saying "Hey, I'm doing
"good for this colony. And by the way,"
"some of you in the corner are the reason"
I have these illegitimate children."
(laughs)
So it's a very funny fictional piece,
it has a little social
justice undercurrent.
The other thing he does, because he
wants a successful print shop, is he
needs books to print. And he realizes
printing the Bible is
not really a smart idea.
People buy the Bible
just once in their life,
maybe twice. He should print an almanack.
Because people buy an almanack every year.
So in 1733 he starts what's called
'Poor Richard's Almanack'.
Voiceover: Just to take a step back here.
I remember almanacks and I'm assuming
they are still printed. But, I would
guess some of the younger listeners
to this will have no
idea what an almanack is.

Czech: 
nelegitimní děti, ale všechny je vychovala.
Takže se dostává do politiky..
Tady se mi líbí společenská spravedlnost
Společenská spravedlnost trochu,
ale provedena se skutečným smyslem pro humor
jelikož Polly Baker stojí před
soudním tribunálem, řkouc "Hej, přináším
dobro této kolonii. A mimochodem,"
"někteří z vás tam v rohu jste důvod",
proč mám tyto nelegitimní děti."
(směje se)
Takže je to velmi zábavný smyšlený příběh,
má to mírný podtón společenské spravedlnosti.
Jinou věc, kterou dělá, protože
chce úspěšný tiskařský obchod, je to, že
potřebuje knihy na tištění. A uvědomí si, že
tištění Bible není skutečně chytrý nápad.
Lidé si koupí Bibli jen jednou v životě,
možná dvakrát. Měl by tisknout almanach.
Protože lidé si kupují almanach každý rok.
Takže v roce 1733 začne s takzvaným
"Almanach chudého Richarda".
Jen pojďme o krok zpět.
Pamatuji si almanachy a předpokládám,že
jsou stále tištěny. Ale, hádal bych, že
někteří z mladších posluchačů
nebudou mít ponětí, co je to almanach.

Polish: 
swoich nieślubnych dzieci.
Dotyczy to tematów...
Kocham te społeczną sprawiedliwość.
Można to tak nazwać,
pisał on jednak z poczuciem humoru,
jak wtedy, gdy Polly Baker
stoi przed sądem
i mówi "Hej, działam na korzyść
tej kolonii,
i przy okazji,
niektórzy z was, tam w rogu,
to przyczyna moich
nieślubnych dzieci."
(śmiech)
Jest to bardzo zabawna fikcja,
z lekką domieszką oceny społeczeństwa.
Inną rzeczą przedsięwziętą przez Benjamina
jest drukowanie 
książek.
Biblia to nie najlepszy pomysł.
Ludzie kupują ją
tylko raz w życiu,
może dwa. Powinien 
on drukować kalendarze.
Ludzie kupują kalendarze
co roku.
Więc w 1733 rozpoczyna on
"Kalendarz biednego Richarda".
W gwoli wyjaśnienia.
Pamiętam takie kalendarze
i myślę, że wciąż są
drukowane. Ale wielu młodych
słuchaczy nie wie,
czym był taki kalendarz.

Polish: 
Wyobraź sobie Internet,
lecz w formie kieszonkowej.
Drukowany był co roku,
podawał
zaludnienie miasta.
Przewidywał pogodę.
Opisywał zeszłoroczną pogodę.
Zawierał horoskopy oraz
fazy księżyca i wschody słońca.
Zawierał też wspaniałe małe lekcje.
Informował, jak usunąć plamy
z tkanin.
Gdy Tim Berner-Lee stworzył Internet,
powiedział, że to dzięki kalendarzowi
"Dociekanie wszystkiego"
pochodzącemu z tej samej epoki,
co Kalendarz Biednego Richarda.
Dlatego pierwsza nazwa
Internetu to "Dociekanie"
Był to system stworzony jako
elektroniczny kalendarz
Czemu kalendarza nie nazwano
"Kalendarzem Franklina"?
Jak już mówiłem,
pisał on pod pseudonimem. Czasem
po to, by być anonimowym,
tak jak my dziś tworzymy pseudonimy
na Twitterze.
Z drugiej strony, każdy
wiedział, kim był Biedny Richard.

Czech: 
Představte si celosvětovou síť,
ale ve formě kapesního zápisníku.
Vycházel každý rok, sdělil vám
populaci každého města.
Předpovídal počasí. Sdělil
vám, jaké počasí bylo před rokem.
Přinášel vám horoskopy a
měsíční fáze a východy slunce.
Ale také obsahoval krásné malé lekce.
Sdělil vám, jak odstranit skvrny z látek.
Když Tim Berners-Lee vynalezl celosvětovou síť
řekl, že to bylo proto, že si vzpomněl na almanach,
almanach té samé doby jako almanach Bena Franklina
"Almanach chudého Richarda", který se nazýval
"Inquire Within Upon Everything."
Takže prvotní jméno pro web bylo Inquire.
Byl to systém napsaný jako almanach,
ale dělán elektronicky.
Proč se to nejmenuje "Almanach Bena Franklina"?
Ben Franklin, velmi často, jak jsem řekl,
psal pod pseudonymem. Někdy
to dělal, aby se schoval a byl anonymní,
stejně jako my si vymýšlíme pseudonymy, když jsme
na Twitteru nebo podobně.
Na druhou stranu, každý věděl, kdo
byl "Chudý Richard". Bylo to prodáváno v tiskařském obchodě

Burmese: 
ကမ္ဘာကြီးကို စိတ်ကူးယဉ်ကြည့်လေ
ဒါပေမဲ့ အိတ်ဆောင်စာအုပ်အသွင်လေးနဲ့ပေါ့
နှစ်တိုင်းစာအုပ်ထွက်တယ်
မြီု့တိုင်းရဲ့ လူဦးရေကို ဖော်ပြလိမ့်မယ်
ရာသီဥတုအခြေအနေကို ခန့်မှန်းပြလိမ့်မယ်
မနှစ်က ရာသီဥတု ဘယ်လိုအခြေအနေရှိခဲ့လဲဆိုတာ ပြောမယ်
ဇာတာရက်ချုပ်တွေအကြောင်းတွေပြောမယ်
လသွားရာ လမ်းကြောင်းတွေ... နေထွက်ပုံတွေ ပါမယ်
မှတ်သားစရာ သင်ခန်းစာလဲ နဲနဲပါလိမ့်မယ်
အစွန်းဘယ်လိုချွတ်ရမယ် ဆိုတာရောပေါ့
Tim Berners-Lee က World Wide Web ကို တီထွင်ပြီးတဲ့ အခါမှာ
သူကပြောပါတယ် ပြက္ခဒိန်ကို သတိရတယ်လို့
Benjamin Franklin ရေးခဲ့တဲ့ ပြက္ခဒိန် ကိုပေါ့
သူ့ရဲ့ ဆင်းရဲသားလေး Richard ရဲ့ ပြက္ခဒိန် ကို
အရာအားလုံးကို စူးစမ်းလေ့လာကြစို့ ဆိုတဲ့ စကားလေးနဲ့တောင် တင်စားလို့ရတယ်
Web အတွက် ပထမဆုံးနာမည်က စူးစမ်းပါ တဲ့
ပြက္ခဒိန် ကို အီလက်ထရောနစ်ဆန်ဆန်
လုပ်ထားတဲ့ စနစ်တစ်ခုပါပဲ
ဒါဆို Benjamin Franklin ရဲ့ ပြက္ခဒိန် လို့ ဘာလို့မခေါ်တာလဲ
ကျွန်တော်ပြောခဲ့သလိုပဲ
ကလောင်နာမည် နောက်တစ်ခု နဲ့ ရေးခဲ့တာလေ
တစ်ခါတစ်လေ အဲ့လို ရုပ်ဖျက်ပြီး အမည်မသိ အနေနဲ့ လဲ လုပ်တတ်တယ်
ကျွန်တော်တို့ Twitter တို့ ဘာတို့ သုံးရင်
ကလောင်နာမည်တွေနဲ့ ရေးသလိုပေါ့
အခြားတစ်ဘက်မှာ အမှန်ဆိုရင်တော့
ရစ်ချက် ဆိုတာ ဘယ်သူမှန်း လူတိုင်းသိကြပါတယ်

Portuguese: 
Imaginem a rede mundial de internet (www),
porém na forma de um livro de bolso.
Era publicado todo ano,
contava a população de cada cidade,
previa o tempo. Dizia como havia sido
o tempo no ano anterior.
Falava sobre os horóscopos e
fases da lua e horários do nascimento 
do sol.
Mas também tinha lições interessantes.
Ensinava a tirar manchas de tecido.
Quando Tim Berners-Lee cria
a rede mundial (www),
ele diz que porque lembrou-se
de um almanaque.
Um almanaque da mesma época
do Almanaque do pobre Ricardo
de Benjamin Franklin.
que era chamado de:
"Indague no interior", era para tudo.
O primeiro nome da rede foi de 
Indague.
Foi um sistema criado para ser como
um almanaque,
porém de forma eletrônica.
Porque não é chamado de:
"Almanaque de Ben Franklin?"
Ben Franklin, como disse várias vezes
escrevia sob pseudônimos.
As vezes ele o fazia para disfarçar e
ficar no anonimato,
assim como gostamos de inventar
pseudônimos quando
estamos no Twitter ou algo parecido.
Por outro lado, todos sabiam
quem era o Pobre Ricardo.

English: 
Voiceover: Imagine the World Wide Web
but in a pocketbook form.
It came out every year, it told you the
population of every city.
It predicted the weather. It told
you what the weather was
like the year before.
It gave you the horoscopes and the way
the moon phases and
the sun rises would be.
But it also had wonderful little lessons.
It told you how to remove
stains from fabrics.
When Tim Berners-Lee
invents the World Wide Web
He says it's because he
remembered an almanack
an almanack of the same
period as Ben Franklin's
Poor Richard's Almanack that was called
Inquire Within Upon Everything.
So the first name for the web was Inquire.
It was a system written to be an almanack
but do it electronically.
Voiceover: Why is it not called
'Ben Franklin's Almanack'?
Voiceover: Ben Franklin
very often, as I've said,
wrote under a pseudonym. Sometimes he
did it to disguise and be anonymous,
just like we invent pseudonyms when we are
on Twitter or something.
On the other hand, everybody knew who
Poor Richard was. It was sold at Ben

Polish: 
Sprzedawano go w drukarni
Franklina.
Każdy wiedział, że Biedny Richard
to Franklin.
Pozwalało to jednak na odrobinę
humoru.
Biedny Richard Saunders nawet
żartuje z drukarza,
czyli z Bena Franklina.
Biedny Richard mówił, że jest
wykorzystywany przez Franklina do 
zdobywania
pieniędzy, itp.
A my mamy dzięki temu 
niektóre ze znanych maksym,
ponieważ Franklin lubił je na marginesach
w swoich kalendarzach.
Może pamiętasz niektóre z nich?
"Zaoszczędzony pieniądz to 
zarobiony pieniądz."
"Kto rano wstaje, temu 
Pan Bog daje"
Było ich ponad 150 w ciągu lat
i stały się popularne,
niektóre używane były przez pisarzy.
On wiedział, jak uczynić je
mądrymi i zwięzłymi.
Jego kalendarz był jednym z 
najlepszych,
kiedykolwiek wydanych w Ameryce.
Sprzedawał tysiące kopii,

English: 
Franklin's print shop.
Everybody knew he was
Poor Richard Saunders.
But it gave him a way to
poke fun, be humorous.
Poor Richard Saunders
even pokes fun at his
printer, meaning poke fun at Ben Franklin.
Saying he has all these rattling traps and
needs to make money out
of them, so he's using
me to make money, that sort of thing.
And we even get some of
the famous old maxims
because Franklin liked
to put in the margin
of his almanack 'Poor Richard's Sayings'.
And you may remember some of them.
"A penny saved is a penny earned."
"Early to bed and early to rise makes
a man healthy, wealthy and wise."
And there were about 150 of these over the
years that become quite
famous, some of which
he adopted from other people's writings.
But, he just knew how to
make them clever and pithy.
And becomes the most successful almanack
ever printed in America.
Thousands and thousands of copies, so he

Portuguese: 
Era vendido na própria tipografia
de Ben Franklin.
Todos sabiam que ele era
Pobre Ricardo Saunders.
Mas isso lhe dava uma maneira de fazer
graça, ser bem humorado.
Pobre Ricardo Saunders até faz graça
de sua tipografia, isto é, fazia graça
do próprio Ben Franklin.
Significa que ele tinha todos
esses truques
e que precisa fazer dinheiro deles,
e está os usando para fazer dinheiro,
esse tipo de coisa.
E temos ainda as famosa máximas
porque Franklin gostava de colocar
na margem de seu almanaque
"provérbios do Pobre Ricardo".
Alguns talvez você se lembre.
"Uma moeda economizada
é uma moeda ganha."
"Dormir e acordar cedo faz um homem
ficar saudável, rico e sábio."
Haviam em torno de 150 desses durante
os anos
que tornaram-se bem famosos,
alguns dos quais ele adotou de 
outros escritores.
Mas, ele sabia como torná-los 
vigorosos e inventivos.
E transforma-se no almanaque
mais bem sucedido
jamais impresso na América.
Milhares e milhares de cópias,

Czech: 
Bena Franklina.
Každý věděl, že byl "Chudý Richard Saunders".
Ale umožnilo mu to tropit si žerty, být vtipný.
Chudý Richard Saunders si dokonce tropil žerty ze svého
tiskaře, což znamenalo tropit si žerty z Bena Franklina.
Říkal, že měl všechny tyto chrastící pasti a
potřebu vydělat z nich peníze, a tak mě využívá
aby vydělal peníze, něco v tom smyslu.
A dokonce objevujeme některé ze známých starých průpovídek
protože Franklin rád vkládal do okrajů
svého almanachu tzv. "Rčení Chudého Richarda"
A možná, že si nějaké z nich pamatujete.
"Kdo šetří, má za tři."
"Ranní ptáče dál doskáče."
A bylo jich kolem 150 v průběhu
let, které se stali poměrně známými, některé z nich
převzal ze spisů jiných lidí.
Ale prostě věděl, jak je udělat chytré a jadrné.
a jeho almanach se stal nejúspěšnějším alamanachem,
který byl kdy v Americe vytištěn.
Tisíce a tisíce kopií, takže

Burmese: 
Benjamin Franklin ရဲ့ ပုံနှိပ်တိုက်မှာ ရောင်းတာကိုး
အဲ့စာအုပ်ကို သူရေးမှန်း လူတိုင်းသိပါတယ်
အဲ့ဒါကလည်း တစ်နည်းအားဖြင့် သူ့ကို ရယ်စရာလေးတွေရေးနိုင်အောင်လုပ်ပေးပါတယ်
စာအုပ်ထဲမှာ သူ့ရဲ့ အလုပ်တိုက်ကိုတောင် ဟာသလုပ်ရေးထားသေးတယ်
သူ့ကိုယ်သူတေယင် လှောင်ထားတယယ်ဆိုတုဲ့သဘောပေါ့
သူပြောထားပါတယ် ပိုက်ဆံရဖို့ ဒီလိုမျိုး
ပဟေဠိဆန်ဆန်လေးတွေ လုပ်မှ ဖြစ်မယ်လို့လေ
ပိုက်ဆံရဖို့ သူများကို အသုံးချရ သလိုပေါ့ဗျာ... အဲ့လိုမျိုးပေါ့
ပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့ တစ်တွေ နာမည်ကြီး နီတိတစ်ချို့တောင်ရလိုက်ပါသေးတယ်
သူ့စာအုပ်ထဲမှာ
အဲ့ဒါတွေ ထည့်သွင်းရေးထားတယ်လေ
သင်လဲ အဲ့ထဲက တစ်ချို့ကို မှတ်မိမှာပါ
တစ်ပြားရ တစ်ပြားစု
စောစောအိပ် စောစောထ လျှင် ကျမ်းမာ ချမ်းသာ တွေးခေါ်မျှော်မြင်နိုင်စွမ်း မြင့်မားစေနိုင်သည်
အဲ့ဒီ နီတိတွေ နာမည်ကြီးနေတာလည်း
နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ လောက်ရှိပြီလေ
တစ်ချို့ကို သူများစာအုပ်တွေထဲက ကောင်းနိုးရာရာ ကောက်နုတ်ထားတယ်
ပိုပြီး ကောင်းမွန်လာအောင် ပြုပြင်ထားတာတွေလည်းရှိတာပေါ့
America ကရှိရှိသမျှ စာအုပ်တွေထဲမှာ
အအောင်မြင်ဆုံး ဖြစ်လာတယ်
အုပ်ရေ ထောင်ပေါင်းများစွာ ထပ်ကူးရတယ်

Burmese: 
ဒါ့ကြောင့် အခြားမြို့က လူတွေနဲ့ စပ်တူပေါင်းပြီး
ပုံနှိပ်တိုက်တွေ ထပ်လုပ်ရတယ်... အဲ့စာအုပ်ကိုပဲ ထပ်ထုတ်ဖို့ အတွက်ပေါ့
သူလုပ်သမျှထထဲမှာ အကောင်းဆုံးကတော့
မီဒီယာသမားတစ်ယောက် အနေနဲ့.... ပုံနှိပ်တိုက်ရှိတယ်.... အကြောင်းအရာပြည့်စုံတယ်
ဒါကြောင့်လည်း ထပ်ပြီး ဖြန့်ဖြူးဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်
အမေရိကန် ကိုလိုနီ စာပို့ စနစ် ကို တည်ထောင်ရာမှာ တစ်တပ်တစ်အား ကူညီခဲ့တယ်
သူ့ရဲ့ ပုံနှိပ်တိုက်အားလုံးကို စုစည်းပြီး
သတင်းစာ အားလုံးကို စုန်ချည်ဆန်ချည် ပို့ဖို့ အတွက်ပေါ့
ပြီးတော့ သူ့ ရောင်းရင်းတွေ... အလုပ်သင်တွေ... အမျိုးတွေ အားလုံးရဲ့
ပုံနှိပ်တိုက်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ အားလုံးကို ကူညီဖို့ပေါ့
အမေရိကန် ကိုလိုနီနယ်တွေ အားလုံး မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ သူတွေပေါ့
သူတို့ တွေကို စုစုစည်းစည်းရှိစေဖို့ပေါ့
ဒါ တော်ရုံကိစ္စတော့ မဟုတ်ဘူးပဲ
သူက စာပို့စနစ်ကို ဦးဆောင်ပေးတဲ့ လူ့အနန္တကြီးပါပဲ
အမေရိကန် စာပို့စနစ်ဟာ
Benjamin Franklin ကြောင့် အကောင်အထည်ပေါ်လာတာပါ
သူဟာ Philadelphia က ပုံနှပ်သူတစ်ယောက်အနေနဲ့
ကိုလိုနီနယ်တွေအတွင်းက သူ့ရောင်းရင်းတွေ အမျိုးတွေ ဦးစီးနေတဲ့
ပုံနှိပ်တိုက်တွေ အားလုံးကို စုစည်းဖို့နဲ့
အကြောင်းအရာတွေ စာပေတွေ ကို
Poor Richard's Almanack လိုမျိုး ဖြန့်ဖြူးပေးဖို့ပေါ့

English: 
ends up franchising other
people in other cities
to create print shops, to
do Poor Richard's Almanack.
One of the coolest things
he does, as a media guy
he has printing press, he has the content,
he decides he needs a distribution system.
So he helps create the
American Colonial Postal System
to tie together all of his print shops
and send the newspapers back and forth.
And to help the printing
businesses of all of
his friends and apprentices and relatives
up and down the coast of the colonies
be tied together.
Voiceover: This is no small thing.
You're saying he's
constructing the postal system.
Voiceover: The US
Colonial Postal System is
primarily brought together
by Benjamin Franklin
as a printer in Philadelphia in order to
tie together the various printing shops
in the colonies that
were usually run by his
friends and relatives, and to distribute
the content, like Poor Richard's Almanack.
Voiceover: Fascinating.

Portuguese: 
então ele acaba colocando franquias
com outras pessoas em outras cidades,
para abrir tipografias, para imprimir
o Almanaque do pobre Ricardo.
Uma das coisas mais interessantes
que ele faz
como um homem da comunicação,
ele tem um prelo, tem conteúdo.
Decide que precisa de um sistema
de distribuição.
Então ele ajuda a criar o sistema postal
da América colonial
para integrar todas as suas tipografias
e enviar os jornais para todos os lados.
E para ajudar que os negócios
de impressão
de todos seus amigos, aprendizes 
e parentes,
por todo o litoral das colônias,
conseguissem ficar integrados.
Isso não é pouca coisa.
Você diz que ele construiu o 
sistema postal americano.
O sistema postal da América colonial
foi primeiro organizado por
Benjamin Franklin
como um tipógrafo na Filadélfia
para conseguir integrar as várias
tipografias
das colônias que eram operadas
por seus amigos e parentes e distribuir
publicações
como o Almanaque do Pobre Ricardo.
Fascinante.
Leg Anne Salvoni Rev P. Byrro

Polish: 
więc zaczął udzielać franczyzy
innym drukarniom w kraju, by mogły
drukować kalendarz.
Jedną z najlepszych rzeczy,
jaką zrobił,
było stworzenie systemu
dystrybucji swoich czasopism.
Pomógł stworzyć Amerykański
Kolonijny System Pocztowy
by powiązać wszystkie swoje drukarnie
i przesyłać swoje czasopisma.
I by pomóc związać firmy 
swoich przyjaciół,
praktykantów i krewnych
wzdłuż wybrzeża.
To nie byle co.
Mówisz, że tworzy on
system pocztowy.
Ten system pocztowy został początkowo
stworzony przez Bena Franklina,
drukarza, który chciał
związać ze sobą rózne drukarnie
w koloniach, które zazwyczaj 
należały do jego
przyjaciół, i by rozprowadzać to, co
stworzył,
jak "Kalendarz Biednego Richarda."
Fascynujące.

Czech: 
nakonec přesvědčil jiné lidi v jiných městech
aby založili tiskařské obchody a tiskli "Almanach Chudého Richarda" na bázi franchisingu.
Jedna z nejbáječnějších věcí, které udělal, jako mediální chlapík
má tiskařský lis, má obsah,
rozhodne se, že potřebuje distribuční systém.
Takže pomůže vytvořit Americký koloniální poštovní systém,
aby svázal dohromady všechny své tiskařské obchody
a posílal noviny tam a zpět.
A aby pomohl tiskařským podnikům všech
svých přátel a učňů a příbuzných
podél pobřeží kolonií
se spojit.
To není malá věc.
Říkáš, že vybudoval poštovní systém.
Americký koloniální poštovní systém byl
především zaveden Benjaminem Franklinem
jakožto tiskařem ve Filadelfii za účelem
svázání různých tiskařských obchodů
v koloniích, které byli obvykle řízeny jeho
přáteli a příbuznými, a distribuovat
obsah, jako "Almanach Chudého Richarda".
Fascinující.

Burmese: 
ကောင်းလိုက်တာနော်
