
English: 
Voiceover: What I want to do in this video
is talk a little bit about
money and interest rates
and do it in kind of a
microeconomic framework,
so that we understand the relationship
between the supply of
money and demand for money
and the price of money, which we'll see
is what interest rates actually are.
Once we do that, then we'll
be able to be more fluent
in discussing money and
interest rates and supply
and demand and price of money
in a macroeconomic context.
Maybe the most confusing thing,
when you view money in
a microeconomic context
is what is the price of money?
You might already be
guessing the price of money
is the interest rate.
To understand that a little
bit better, the best way
to think about it is you're
not necessarily buying money.
Interest is rent on money.
If I said, "What is the
price of an apartment
"in my neighborhood?"

Czech: 
V tomto videu bych chtěl
trochu hovořit o penězích a úrokových sazbách
a to v mikroekonomickém rámci,
abychom pochopili vztah
mezi nabídkou peněz a poptávkou po penězích
a cenou peněz. Uvidíme, že to jsou
právě úrokové sazby.
Jakmile to uděláme, budeme schopni
lépe diskutovat peníze a úrokové sazby a nabídku
a poptávku a cenu peněz
v makroekonomickém kontextu.
Asi nejvíce matoucí věc,
když se díváte na peníze v mikroekonomickém kontextu,
je otázka, co je cena peněz.
Už asi tušíte, že cena peněz
je úroková sazba.
Abychom to lépe pochopili, je nejlepší
o tom přemýšlet tak, že nutně nekupujete peníze.
Úrok je cena za pronájem peněz.
Když řeknu, jaká je cena bytu
v mém sousedství.

Ukrainian: 
У цьому відео я хочу поговорити
про гроші та відсоткові ставки
на мікроекономічному рівні,
щоб ви зрозуміли співвідношення
між попитом і пропозицією грошей
та їх ціною, яку, як ви побачите,
і виражає відсоткова ставка.
Після цього нам буде легше говорити
про гроші, відсоткові ставки, попит
і пропозицію грошей, а також їх ціну
на макроекономічному рівні.
Коли гроші розглядаються
в мікроекономічному контексті,
мабуть, найскладнішим для розуміння
є поняття ціни грошей.
Можливо, ви вже здогадалися,
що ціною грошей є відсоткова ставка.
Щоб зрозуміти це краще вам не обов'язково купувати гроші.
Відсоткова ставка — це
орендна плата за гроші.
Якщо я запитаю, яка ціна
квартир у моєму районі,

Burmese: 
ဒီ ဗီဒီယိုထဲမှာ အဓိက ပြောချင်တာကတော့...
ပိုက်ဆံနဲ့ အတိုးနှုန်းအကြောင်းဖြစ်တယ်
အဲ့ဒါကတော့ အသေးစား စီးပွားရေးရဲ့ အခြေခံမူဝါဒပင် ဖြစ်တယ်
ဒါကြောင့် ငါတို့ နားလည်ရမှာက
နိုင်ငံအတွင်းလည်ပတ်နေတဲ့ ငွေကြေး။ ငွေကြေးလိုအပ်ချက်များ
ငွေကြေးတန်ဖိုးတို့အကြားတွင် 
အမှန်တကယ် မိမိတို့မြင်တွေ့ရတာကတော့
အတိုးနှုန်းပင်ဖြစ်ပါတယ်
ငါတို့ဒီစီးပွားရေးကို လေ့လာမယ်ဆိုလျှင်
ငွေပိုက်ဆံ အတိုးနှုန်းနဲ့ ငွေကြေးလည်ပတ်မှု
ငွေကြေးလိုအပ်ချက်များ ငွေပိုက်ဆံတန်ဖိုး
တို့ကို အဓိကထားပြောချင်တယ်
စိတ်ဇဝေဇဝါဖြစ်စေတဲ့ အပိုင်းအများစုကတော့
အသေးစားစီးပွားရေးအတွင်းရှိ ငွေကြေးအပေါ်တွင်ထားရှိသော သင်ရဲ့ သဘောထားပင်ဖြစ်တယ်
ငွေပိုက်ဆံရဲ့ တန်ဖိုးဆိုတာဘာလဲ
သင် ပိုက်ဆံရဲ့ တန်ဖိုးကို
အတိုးနှုန်းအတက်အကျပေါ်မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲတယ်လို့ မှန်းဆပြီးလောက်ပါပြီ
အဲ့ဒါကို တစ်နည်းတစ်ဖုံပြောရမယ်ဆိုလျှင် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့
အတိုးဆိုတာ သင် ဝယ်ယူသည့်အပေါ်မှာမူတည်တာမဟုတ်ပါဘူး
အတိုးနှုန်းဆိုသည်မှာ ငှားရမ်းမှု အပေါ်ပေးရတဲ့ နှုန်းထားပင်ဖြစ်တယ်
အကယ်လို့ ငါက ငါ့ အိမ်နီးချင်းအိမ်ရဲ့ တန်ဖိုးက
ဘယ်လောက်လဲလို့ မေးခဲ့လျှင်

Polish: 
W tym filmie chce opowiedzieć o pieniądzu i o stopie procentowej
jako elemencie makroekonomii,
by zrozumieć powiązanie między podażą pieniądza i popytem na pieniądz, i ceną pieniądza, którą, jak zaraz zobaczycie, jest stopa procentowa.
Gdy to zrobimy, będziemy bardziej biegli w rozumieniu pieniądza, stopy procentowej, popytu i podaży, i ceny pieniądza w kontekscie makroekonomii.
Być może najbardziej myląca rzeczą w rozumieniu pieniądza w makroekonomii, jest cena pieniądza,
jaka jest cena pieniądza?
I jak pewnie zgadujecie, ceną pieniądza jest stopa procentowa.
By zrozumieć to lepiej, najlepszym sposobem będzie, założenie, że nie kupujemy pieniędzy, a je wypożyczamy.
Stopa procentowa to cena wypożyczenia pieniądza, to wypożyczenie pieniądza.

Portuguese: 
Neste vídeo falaremos
um pouco sobre dinheiro
e taxa de juros.
Faremos isso num
panorama macroeconômico
para que se entenda a relação
entre a oferta e demanda
por dinheiro
e seu custo que,
ao que veremos,
é o que as taxas de juros
realmente representam.
Feito isso, poderemos
com mais facilidade
discutir o dinheiro,
taxas de juros,
oferta e demanda,
e seu custo
num contexto macroeconômico.
Possivelmente, a parte
mais confusa seja
determinar o que é
o custo do dinheiro
quando se o observa
num contexto microeconômico.
Você pode até inferir
que o custo do dinheiro
seja a taxa de juros.
Para entendermos isso melhor,
pensemos que você não
está exatamente comprando dinheiro.
Os juros são como 'aluguel' do dinheiro.
Se quisesse saber
o aluguel
de um apartamento
em meu bairro

Burmese: 
တစ်ချူ ိ့က အိပ်ခန်းတစ်ခန်းစာ ဈေ းနှုန်း ပြောကြလိမ့်မယ်
တစ်ကယ်ကတော့
ငါနေတဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယားမြောက်ဘက်က အိမ်ဈေျ းနှုန်းပြောရမှာ ဖြစ်တယ်
အသေးစိတ်ပြောချင်ရင်
အိပ်ခန်းတစ်ခန်းမှာ
တစ်လကို ဒေါ်လာ၁၂၀၀ ခန့်ရှိပြီး
တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၄၄၀၀ ခန့်ရှိမည်
ငါတို့ အိမ်တစ်အိမ်လုံးရဲ့ တစ်နှစ်စာ တန်ဖိုးကို ပြောသင့်ပါတယ်
အဲ့ဒါက သင့်အိမ်ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ပင်ဖြစ်တယ်
အခု ငါ ဘဏ်တစ်ခုကိုသွားပြီး
ဟေး ငါ ဒေါ်လာ ၁၀ ၀၀၀ ချေးချင်တယ်
သို့မဟုတ် ငါ ကားတစ်စီးဝယ် ချင်တယ် အစရှိသဖြင့် ပြောမည်ဆိုပါသို့
သူတို့ အတိုးနှုန်းတွက်ချက်ပြီး
ဟုတ်ပြီ သင် အတိုးနှုန်း
.... နှင့် ချေးနိုင်တယ်လို့ ပြောလိမ့်မယ်
ငါအတိအကျတော့မသိဘူး
အခု အတိုးနှုန်းက အတော်လေး နည်းနေပြီထင်တယ်
သူတို့က သင် အတိုးနှုန်း ၅ % နှုးန်းနဲ့
ချေးငှါးနိုင်တယ်လို့ ပြောတယ်ဆိုလျှင်
ဒါဆို သင်ချေးငှါးမဲ့ ပိုက်ဆံ အတိုးနှုန်းက
ငါတို့ ၅ ရာခိုင်နှုုန်းလို့တာပြောပင်မဲ့လည်း

Portuguese: 
digamos que o apartamento
tenha um dormitório,
para ser o mais básico possível.
Este apartamento
de um dormitório
custará em torno
de $ 1.200 ao mês,
o que é bem próximo
dos valores reais
onde vivo, no norte
da Califórnia.
Isto soma em torno
de $ 14.400 ao ano
por cada apartamento.
Este é basicamente
o custo do seu apartamento.
Mas se fossemos ao banco
e pedíssemos $ 10.000
em empréstimo
para se comprar algo, como um carro,
eles fariam a cotação dos juros.
Eles lhe emprestariam o dinheiro
sob uma taxa de juros.
As taxas estão bem baixas agora.
Digamos que eles lhe
emprestariam com taxa
de 5%.
Visto isto, temos o custo
real do empréstimo.
Podemos basicamente
afirmar que o custo é 5.

Ukrainian: 
мені скажуть, що ціна
однокімнатної квартири…
Якщо розглядати ціни на квартири
в Північній Каліфорнії, де я живу,
то найпростіша однокімнатна
квартира обійдеться вам
приблизно у 1200 доларів на місяць
або 14 400 доларів на рік.
Прийнято називати ціну за квартиру
у розрахунку на один рік.
Це і є, по суті, ціна вашої квартири.
А тепер, якщо я піду в банк і скажу,
що хочу взяти кредит на 10 000 доларів
(можливо я хочу купити машину абощо),
банк встановить мені відсоткову ставку.
Представники банку скажуть: "Добре, ми надамо вам
позику, але під певний відсоток.".
Ну, не знаю, зараз відсотки досить низькі…
Нехай банк погоджується
видати мені кредит під 5%.
Щоб показати, що це дійсно
ціна позичених грошей,
ми можемо розглянути ці 5%

Czech: 
Někdo může říct jednopokojový byt
a to je ve skutečnosti docela blízko cenám,
kde bydlím já tady v severní Kalifornii.
Když budete chtít ten nejjednodušší
jednopokojový byt, bude vás to stát
zhruba 1 200 dolarů měsíčně,
což je asi 14 400 dolarů ročně.
Měli bychom říct za byt ročně.
Tohle jsou v podstatě náklady na váš byt.
Kdybych šel do banky a řekl:
"Chci si půjčit 10 000 dolarů."
Třeba si chci koupit auto nebo něco jiného.
Uvedli by úrokovou sazbu.
Řekli by: "OK, můžete si půjčit
při úrokové sazbě..."
Nevím.
Úrokové sazby jsou teď docela nízké.
Řeknou: "Můžete si to půjčit
při úrokové sazbě 5%."
Abychom viděli, že je to v podstatě náklad na pronájem peněz,
můžeme podstatě říct, že tohle je 5.

Polish: 
Jeśli zapytam, jaka jest cena mieszkania w mojej okolicy, można powiedzieć, że za jednopokojowe mieszkania, w cenach zbliżonych do tych w Połudiowej Kaliforni,
nawet najbardziej podstawowa kawalerka będzie kosztowałą około 1200$, 1200$ miesięcznie, 1200$ miesięcznie, co daje nam 14400$ rocznie,
14400$ rocznie za mieszkanie, rocznie za mieszkanie... To jest koszt mieszkania.
Teraz, jeśli pójde do banku i powiem, że chce pożyczyć 10000$, na samochód, albo coś,
podadzą mi stopę procentową.
Powiedzą, że mogę pożyczyć na stopę procentową, no nie wiem, stopy są teraz nisko,
powiedzą, że mogę pożyczyć, ze stopą 5%. By zobaczyć, że jest to dokładni koszt wypożyczenia pieniędzy,

English: 
Someone might say a one-bedroom apartment,
and that actually is
pretty close to the prices
where I live, here in northern California.
If you want even the most basic,
one-bedroom apartment,
it's going to run you
about $1200 per month,
which is about $14,400 per year.
We should say per apartment per year.
This is essentially the
cost of your apartment.
Now, if I went to the bank and I said,
"Hey, I want to borrow $10,000."
Maybe I want to buy a car or something,
they would quote an interest rate.
They would say, "Okay, you can borrow that
"at an interest rate of -
I don't know.
Interest rates are pretty low right now.
They'll say, "You can borrow
that at an interest rate
"at 5%."
To see that is essentially
the cost of renting money,
we could essentially
just say that this is 5 -

English: 
We could view this as
$0.05 per dollar per year.
Once again, when you're
renting an apartment,
it was $14,000 per apartment per year.
Now, at an interest rate of 5%,
that is $0.05 per dollar per year.
It's the exact same thing.
This right over here is the rental price
on the actual money that I'm borrowing.
Once you have that in your head
and you feel comfortable with that,
now we can actually draw
a supply and demand graph
and the microeconomics context.
Now that we know how to
think about the price
of money.
Let's draw a little
supply and demand diagram
right over here and we're
going to, like we often do
in our little economic models we do,
we're going to super oversimplify it.
We're going to not think
about things like credit risk
and the chances of probability
that people do pay back

Burmese: 
တစ်နှစ်လျှင်ငါတို့ ၁ဒေါ်လာ ချေးငှါးတိုင်း ဝ.၀၅ ဒေါ်လာ အတိုးပေးရမယ်လို့ သိသင့်တယ်
ထပ်ပြောရလျှင် သင် အိမ်ငှါးရမ်းနှုန်းမှာ
တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာ ၁၄ ၀၀၀ ဖြစ်ပြီး
အခု ငှါးရမ်းနှုန်းမှာ

Portuguese: 
Ou dizer que o custo é
de $ 0,05 ao ano por cada dólar.
Agora, o nosso aluguel,
que era de $ 14.000
por apartamento ao ano,
com uma taxa de 5%,
que representa $ 0,05 ao ano
por cada dólar.
É basicamente o mesmo.
Bem aqui temos o preço
do aluguel
sobre o dinheiro
que estou tomando de empréstimo.
Quando se compreende isto,
e estando de acordo,
podemos traçar o gráfico
de oferta e demanda
e o contexto microeconômico,
agora que sabemos como
pensar o custo
deste dinheiro.
Tracemos um diagrama
de oferta e demanda
bem aqui, como
de costume,
nós vamos simplificar ao máximo
nossos modelos econômicos.
Não vamos considerar fatores
como risco de crédito
ou a probabilidade de
se receber o pagamento

Ukrainian: 
як 5 центів за долар на рік.
Отже, ще раз. Коли ви орендуєте квартиру,
її ціна визначається
як 14 400 доларів на рік.
А відсоткову ставку у 5% можна записати
як 5 центів за один долар на рік.
Це те саме.
Ось це — орендна плата за гроші,
які ви позичаєте у банку.
Після того як ви усвідомили це,
ми можемо намалювати криву попиту
та пропозиції на мікроекономічному рівні.
Тепер ми вже знаємо, що таке ціна грошей.
Намалюймо криві попиту та пропозиції.
І зробимо ми це так, як зазвичай
роблять економісти, малюючи діаграми,
а саме — суперспростимо їх.
Забудемо про кредитний ризик,

Czech: 
Můžeme se na to dívat jako na 0,05 dolaru za dolar ročně.
Ještě jednou, když si pronajímáte byt,
bylo to 14 000 dolarů za byt ročně.
Při úrokové sazbě 5%,
to je 0,05 dolaru za dolar ročně.
Je to úplně stejná věc.
Tohle zde je cena pronájmu
za skutečné peníze, které si půjčuji.
Jakmile si to uvědomíte
a pochopíte to,
můžeme nakreslit graf nabídky a poptávky
a mikroekonomický kontext.
Nyní, když víme, jak uvažovat o ceně
peněz, nakreslíme zde
malý graf nabídky a poptávky
a jak to často děláme
v našich malých ekonomických modelech,
velmi ho zjednodušíme.
Nebudeme uvažovat věci jako úvěrové riziko
a pravděpodobnost, že lidé splácí

Polish: 
możemy powiedzieć, że jest to 5 centów, 5 centów za dolara za rok.
Więc, jeszcze raz, mieszkanie kosztuje 14400$ rocznie. Oprocentowanie 5%, to 0,05$ rocznie za dolara pożyczki.
To dokładnie to samo, to tutaj, to tutaj, to cena wypożycznia pieniądza.
Gdy już to zrozumieliśmy, i czujemy się z tym dobrze, możemy narysować wykres popytu i podaży w makroekonomi..
Wiemy, jaka myśleć o cenie pieniądza, więc możemy narysuować wykres popytu i podaży.
Tak jak zazwyczaj w medelach makroekonimoicznych, uprościmy zależności,

Polish: 
pominiemy myślenie o ryzyku kredytowym, prawdopodobieństwie, że ludzie zwrócą i nie będą chcieli zwracać pieniędzy.
Założymy, że wszyscy będą oddawać pieniądze, pożyczki są pozbawione ryzyka, a ludzie robią dokładnie to, co powiedzieli.
Ten wykres pokazuje rynek rocznych pożyczek, rocznych pożyczek,
bo jak pewnie wiecie, są różne ceny gdy pożyczaczamy na różne okresy czasu.
Obciążyłbym was bardziej pożyczając wam pieniądze na rok, niż za miesięczną pożyczkę, ponieważ nie miałbym dostępu do pieniędzy, jest większe ryzyko, że coś sie wydarzy w ciągu roku, więc obciażyłbym was bardziej.
Wracając do wykresu, rynek pożyczek na rok. W większości wykresów popytu i podaży, na osi pionowej zaznaczamy cenę,

English: 
or won't pay back the
money and things like
(unintelligible) and all of that.
We'll just assume that
everyone is going to pay back
the money and they're all risk free.
They're all going to do
exactly what they said.
In this axis right over here, this is -
Let's call this the
market for borrowing money
for 1 year.
As we'll see and you might already know,
they'll have different
prices for borrowing money
for different lengths of time.
I might charge you more
to borrow money for a year
than I would charge
you for borrowing money
for a month, because
maybe I won't have access
to that money or there's a bigger risk
that something might happen in that year,
so I'll charge you more for it.
I have to fix the year.
The market for borrowing money for 1 year.
Most of these supply and demand graphs,
the vertical axis, we have price, but now,
as we just indicated, the price of money

Czech: 
nebo peníze nesplácí
a podobné věci.
Budeme předpokládat, že všichni budou peníze splácet
a že jsou všichni nerizikoví.
Všichni udělají přesně to, co řekli.
Tady na této ose, tohle je...
Nazveme tohle trh půjčování peněz
na 1 rok.
A jak uvidíme a již to možná víte,
že budou mít různé ceny za půjčování peněz
na různě dlouhou dobu.
Mohu vám účtovat více za půjčení peněz na rok,
než bych vám účtoval za půjčení peněz
na měsíc, protože bych neměl k těmto
penězům přístup nebo je vyšší riziko,
že se něco v tom roce stane.
Budu vám za to účtovat víc.
Musím stanovit rok.
Trh půjčování peněz na 1 rok.
U většiny těchto grafů nabídky a poptávky,
máme na svislé ose cenu, ale nyní,
jak jsme naznačili, cena peněz

Ukrainian: 
про те, які шанси того, що
люди повернуть позичені кошти,
і тому подібні речі.
Припустімо, що за всіма
позиками кошти повертаються
і що позики безризикові.
Усі позичальники
виконують свої зобов'язання.
Давайте назвемо цей графік
ринком позикових коштів строком на 1 рік.
Як ми побачимо, та й ви, напевно, знаєте,
що залежно від часу, на який береться позика,
встановлюються різні відсоткові ставки.
Коли ви берете позику терміном на 1 рік,
банк стягне з вас вищі відсотки,
ніж якби ви, скажімо,
брали позику на 1 місяць.
Тому що існує ймовірність того, що банк
не зможе отримати ці гроші назад,
адже за рік багато чого може статися.
Він мусить підстрахуватися.
Ринок позик терміном на 1 рік.
На більшості графіків попиту та пропозиції
на вертикальній осі відкладають ціну.
Ми вже з’ясували, що ціна грошей —

Portuguese: 
pelo dinheiro tomado
em empréstimo,
nem qualquer outro fator.
Presumiremos que
todos pagarão
e que o dinheiro está
isento de riscos.
Todos farão exatamente
aquilo a que se comprometeram.
Este eixo aqui
chamaremos de
dinheiro em oferta no mercado
por um ano.
Como viremos, e como você
talvez já saiba,
haverá valores diferentes
para empréstimos
por diferentes períodos.
Talvez lhe cobrem mais
por um empréstimo
de um ano
do que lhe cobrariam
por um mês,
pois há um risco bem maior
de que algo aconteça em um ano,
assim, cobrarão mais.
Tenho que fixar o ano.
O mercado par empréstimo
por um ano.
Na maioria dos gráficos
de demanda e oferta,
apresentam o preço no eixo vertical,
mas como indicamos, 
o custo do dinheiro é

Ukrainian: 
це звичайна відсоткова ставка.
Я назву цю вісь ціною.
Позначимо її жовтим кольором.
І вимірюється ця ціна як відсоткова ставка, у відсотках.
Нехай тут у нас буде відсоткова ставка 30%.
Це відсоткова ставка 15%, а це — 10 і 5.
А ось тут 20 і 25%.
Вийшло непогано.
Ось тут ми відкладемо кількість грошей.
І вимірюватись вона буде,
скажімо, у мільярдах доларів.
Тут можна вибирати будь-яке значення,
залежно від того, що ми розглядаємо:
окреме місто, країну чи цілий світ.
Звісно, це залежить
від валюти та інших чинників.
Але уявімо собі, що ми знаходимося
на острові, де діє лише одна валюта.
Нехай тут буде 1 мільярд.
2, 3, 4, 5 мільярди.
Спочатку подивимось на криву попиту.

Polish: 
ale tutaj, jak wykazaliśmy, ceną pieniądza jest stopa procentowa.
To jest oś ceny, niech będzie żółta, i jest to oś ceny, mierzonej jako stopa procentowa, procentowo.
Stopa procentowa jest tym, czym będziemy mierzyć cenę.
Powiedzmy, że tutaj będzie 30%, tutaj 15%, tu 10%, 5%, gdzieś tu 20%, 25%, dobrze.
Tutaj będziemy mieli ilość pieniądza. Wybiore jakieś wartości, powiedzmy, w miliarach dolarów.
Oszacujemy je tak, by mówić o mieście, świecie, czymkolwiek, byle była tam jedna waluta, załóżmy, że to wyspa z jedną walutą.
Zaznaczmy tutaj 1 miliard, 2 miliardy, 3 miliardy, 4 miliardy, 5 miliardów.

Czech: 
je skutečně jen úroková sazba.
Nazvu tohle cena, tohle je naše...
Stejná žlutá, tohle je naše cenová osa
a měří se jako procento úrokové sazby.
Budeme to měřit úrokovou sazbou.
Tohle zde je, řekněme, úrok 30%,
tohle je úrok 15% a potom tohle bude 10%, 5%,
tohle bude 20%, 25%.
Docela dobré.
Potom zde budeme mít množství peněz
a tady vyberu jen nějaké hodnoty.
Můžeme dokonce říct, že tohle je v miliardách dolarů.
Můžeme to správně stanovit na základě toho, zda hovoříme
o našem městě nebo o celém světě
nebo o čemkoli, co to je.
Záleží, jaká je to měna a podobně.
Ale předpokládáme, že jsme na nějakém ostrově
s jednou měnou.
Řekněme, že tohle je 1 miliarda, 2 miliardy, 3 miliardy.
4 miliardy a 5 miliard.
Nejprve se zamyslíme
nad křivkou poptávky.

Portuguese: 
basicamente a taxa de juros.
Chamaremos isso de preço.
Também em amarelo, temos
nosso eixo do preço
e ele é medido pela porcentagem
da taxa de juros.
A taxa de juros é como
vamos mensurá-lo.
Bem aqui, digamos que
temos uma taxa de 30%.
Seriam 15% de juros, e
estes seriam 10%, 5%.
estes seriam 20%, 25%.
Muito bem.
Então, aqui temos
a quantidade de dinheiro.
Vou escolher valores arbitrários.
Podemos até falar de bilhões de dólares.
Podemos defini-lo com 
base no contexto -
se falamos da cidade, 
da região ou do mundo,
ou o que seja.
Isto depende
da moeda e demais fatores.
Vamos apenas imaginar
que estamos em uma ilha
com uma dada moeda
e tudo mais.
Digamos, 1, 2, 3,
4, e 5 bilhões.
Pensemos primeiramente
sobre a curva de demanda.

English: 
is really just the interest rate.
I'll call this price, so this is our -
Same yellow, so this is our price axis
and it's measured as
interest rate percentage.
Interest rate is how
we're going to measure it.
This right over here, let's
say that that is 30% interest,
this is 15% interest, and
then this would be 10%, 5%,
this would be 20%, 25%.
Pretty good.
Then over here we would
have the quantity of money
and I'll just pick some values here.
We could even say that that
is in billions of dollars.
We could size it right, based
on whether we're talking
about our town, our city, or
whatever, the whole world,
or whatever it is.
It depends on what
currency and all of that,
but we're just assuming
that we're on some island
with one currency and all the rest.
Let's say that this is 1
billion, 2 billion, 3 billion,
4 billion, and 5 billion.
You can imagine, let's first think
about the demand curve.

Ukrainian: 
Її можна розглядати
як криву граничних вигод.
Перші кілька доларів, видані у позику,
принесуть величезну
граничну вигоду позичальникові.
Позичені гроші він або споживає,
купуючи за них щось, що зробить
його дуже-дуже щасливим
(принаймні він так вважає),
або інвестує їх.
Можливо, він думає:
«Якби я зміг позичити трохи грошей,
я б вклав їх в один безризиковий проект,
який зробить мене мультимільйонером».
Отож, на ці перші долари є великий попит,
вони приносять величезну граничну вигоду.
А тому, за ці перші долари
люди готові платити дуже багато.
Люди готові платити більше 30%.
У міру того, як кількість доларів зростає,
позичальник отримує все меншу
і меншу граничну вигоду від них.
Тому крива попиту буде спадною
і виглядатиме приблизно так.
Тут діє такий самий принцип,

English: 
We could think of it as
a marginal benefit curve.
Those first few dollars
that are out to be lent,
there are someone who is going to get
a huge marginal benefit of it.
They want to take that,
either they want to borrow it
and use it for some type of consumption
that they want to buy
that would make them very,
very, very happy, or at least
they think it'll make them
very happy, or they want
to use it for some type
of investment, where they're like,
"Wow, if I could just borrow some money,
"I have this no-risk
investment that's just going
"to make me a gazillionaire."
Those first few dollars
there's huge demand,
huge marginal benefit for you.
You could use as a willingness to pay
for those first few dollars is very high,
so maybe it is way up here.
People are willing to pay an excess of 30%
for those first few dollars.
Then, as there's more and more dollars,
the incremental next borrower
gets a little bit less
marginal benefit from it.
You would have a declining demand curve
that looks something like this.
This is the exact same thought process
as you would have if we were
thinking about the market
for ice cream of if we're
thinking about the market

Portuguese: 
Podemos vê-la como
uma curva de benefício marginal.
Por aqueles primeiros dólares,
que são nosso empréstimo,
haverá alguém que ganhará
um enorme benefício marginal.
Há demanda por aquele dinheiro,
seja para empréstimos ou consumo,
para a aquisição de um bem
que deixará alguém muito feliz.
Até mesmo para se investir.
Para se investir em algo.
As pessoas pensam
em tomar um
empréstimo e investir algo,
que não ofereça risco,
para se tornarem multimilionários.
Para aqueles dólares
há uma enorme demanda,
e um enorme benefício marginal para você.
Pode-se usar uma promissória
para se pagar o valor
daqueles dólares iniciarem,
que era bem alto.
Algo desta ordem.
As pessoas desejam pagar
um excedente de 30%
sobre aqueles primeiros dólares.
Assim, há mais e mais dinheiro,
o acréscimo para o próximo solicitante
é um pouco menor
se considerarmos o benefício marginal.
Teríamos um declínio na curva de demanda,
que seria assim.
Esta é a mesma dinâmica
que você teria ao analisar o mercado
de qualquer natureza,

Czech: 
Můžeme o ní přemýšlet jako o křivce mezního užitku.
Těchto prvních několik dolarů, keteré se půjčí,
existuje někdo, kdo z toho bude mít
obrovský mezní užitek.
Chtějí si je vzít, buď si je chtějí půjčit
a použít je na nějaký typ spotřeby toho,
co si chtějí koupit, co je udělá
velmi šťastnými nebo si alespoň myslí,
že je to udělá šťastnými nebo to chtějí použít na nějaký
typ investice, do něčeho, co mají rádi.
Kdybych si jen mohl půjčit nějaké peníze.
Mám tady bezrizikovou investici
díky, které se stanu miliardářem.
Těchto prvních několik dolarů... Je zde obrovská poptávka,
obrovský mezní užitek pro vás.
Můžete využít to, že ochota platit
za těchto několik prvních dolarů je velmi vysoká,
tak je to třeba tady nahoře.
Lidé jsou ochotni platit více jak 30%
za těchto prvních několik dolarů.
A potom, když je více a více dolarů,
další přírůstkový dlužník
z toho bude mít trochu menší mezní užitek.
Budete mít klesající křivku poptávky,
která vypadá nějak takhle.
Tohle je naprosto stejný myšlenkový pochod,
jaký byste měli, pokud byste uvažovali trh
se zmrzlinou nebo kdybychom uvažovali

Polish: 
Wyobraźmy sobie krzywą popytu. Pomyślmy o niej jako krzywej przychodu krańcowego.
Za pierwsze kilka dolarów tutaj który będą pożyczone, jest ktoś, kto będzie mieć z tego olbrzymi przychód krańcowy.
To Ci, którzy chcą je pożyczyć, na jakiś rodzaj konsumpcji, coś co chcą kupić, by być bardzo bardzo szczęśliwi, a przynajmniej myślą, że będą szczęśliwi.
Albo chcą użyć je do inwestycji, coś jak, jesli będe mógł pożyczyć pieniądze, mam tą pozbawioną ryzyka inwestycje, która sprawi, że będe multimiliarderem.
Na mniejsze ilości dolarów jest olbrzymi popyt, duży przychód krańcowy, więc ludzie zgadzają się płacić za te kilka dolarów bardzo dużo.
Cena jest aż gdzieś tu, ludzie chcą zapłacić 30% za pożyczenie te dolarów. Im będzie ich więcej, za każde następne jest niższy przychód krańcowy, więc mamy do czynienia z opadającą krzywą, wygląda mniej wiecej tak.

Polish: 
Myslimy tu tak samo, jak o rynku lodów albo o rynku mieszkań, albo czegoś innego. To jest nasza krzywa popytu.
Gdy myślimy o krzywej podaży, zachodzi ten sam proces, poroces myślowy, co przy podaży na każdy inny produkt.
Mniejsze kwoty, ludzie pożyczający udostępnią je za niewiele, nie mają co zrobić z tymi pieniędzmi.
Inny sposobem by o tym myśleć, jest to, że skoro mogą bardzo mało zdziałać z tymi pieniędzmi, ich koszt krańcowy jest bardzo niski.
Więc krzywa podaży zaczyna się tutaj, ludzie pożyczają pieniądze z bardzo niski oprocentowaniem, coś jak 1%.
Z każdą rosnącą ilością pieniędzy, koszt krańcowy pożyczkodawców jest wyższy, więc stopa procentowa jest wyższa.
Narysowaliśmy teraz wykres popytu i podaży rynku rocznych pożyczek.

Portuguese: 
de sorvete a imóveis.
Esta e nossa curva de demanda.
Quanto pensamos na curva de oferta,
temos a mesma dinâmica
que para a oferta de
qualquer outro produto.
Quanto àqueles primeiros dólares,
há pessoas que querem emprestar
lucrando muito pouco,
na verdade.
Eles não têm mais o que fazer
com o dinheiro.
Outra forma de se pensar
é que eles teriam poucas opções
do que fazer.
Seu custo marginal para
se emprestar
o dinheiro é baixo.
A curva de oferta pode começar aqui.
As pessoas começam a
querer emprestar
a juros baixo.
Algo em torno de 1%.
Daí, para cada dólar excedente,
o custo para o cedente
será cada vez mais alto.
Os juros para o próximo
dólar excedente
será cada vez maior.
Agora vamos para
o gráfico de oferta e demanda

Czech: 
trh s byty nebo s čímkoli jiným.
Tohle je naše křivka poptávky.
Když uvažujeme křivku nabídky,
bude to úplně stejný myšlenkový pochod, jako bychom
uvažovali nabídku jakéhokoli produktu.
Těchto několik prvních dolarů... Lidé, kteří peníze půjčují,
pravděpodobně existují lidé, kteří jsou ochotni
půjčit za velmi málo.
Nemají nic jiného, co by s penězi dělali.
Jiný způsob, jak o tom přemýlšet, je, že mají velmi málo,
co by s penězi mohli dělat.
Mezní náklady na půjčování peněz
jsou velmi nízké.
Křivka nabídky může začít zde.
Lidé začnou být ochotni půjčovat peníze
za velmi nízké úrokové sazby.
Tohle vypadá zhruba jako 1%.
Potom každý přírůstkový dolar, náklady obětované příležitosti
pro věřitele budou vyšší a vyšší.
Úrok za další přírůstkový dolar
bude vyšší a vyšší.
Nyní jsme nakreslili grafy nabídky a poptávky

English: 
for apartments or for anything else.
This is our demand curve.
When we think about the supply curve,
same exact thought process
as we would for supply
of any product.
Those first few dollars, the
people lending the money,
there are probably people
there willing to lend
for very little.
They have nothing else
to do with that money.
Another way to think of it is
they have very little to do
with that money.
Their marginal cost of lending that money
is very low.
The supply curve might start over here.
People will start to be
willing to lend the money
to very low interest rate.
This looks like about 1%.
Then, each incremental
dollar, the opportunity cost
for that lender is going
to get higher and higher.
The interest for that
next incremental dollar
is going to get higher and higher.
We've now drawn the
supply and demand graphs

Ukrainian: 
як і на ринку морозива чи оренди квартир.
Це наша крива попиту.
Розглядаючи криву пропозиції,
застосовуємо ту саму схему, що й до
пропозиції будь-якого іншого товару.
Що стосується цих перших доларів, то…
Очевидно, є люди, які готові
позичати гроші за невелику плату.
У них немає інших варіантів
застосування цих грошей.
А отже, гранична вартість
виданої позики є дуже низькою.
Крива пропозиції починається десь тут.
У цій точці люди готові видавати позику
під дуже низьку відсоткову ставку.
Приблизно 1%.
З кожним додатковим доларом
альтернативна вартість цих грошей
для кредитора зростатиме.
А отже, і відсоткова ставка на кожен
додатковий долар також зростатиме.
Ми намалювали криві пропозиції та попиту
для ринку позикових коштів терміном 1 рік.

Ukrainian: 
Це пропозиція, яка вимірюється
у мільярдах доларів на рік.
Вона показує, яка сума у певному році
буде надана у позику терміном на 1 рік.
Як бачите, гроші можна розглядати,
як і будь-який інший товар.
Ось тут буде рівноважна ціна,
а тут — рівноважна кількість.
Ось ця лінія — це рівноважна ціна,
а у випадку грошей — це відсоткова ставка.
Рівноважна ціна становить 10%,
що можна розглядати
як 10 центів на долар на рік.
Рівноважна кількість грошей, яку
беруть і надають у позику протягом року,
становить приблизно 2,7–2,8 млрд доларів.
Коли ми розглядаємо це таким чином,
на думку може спасти один
макроекономічний феномен.

English: 
for the market for
borrowing money for 1 year.
This is right here.
This is the supply and this is in billions
of dollars per year.
This is how much is going
to be lent in that year
and it's for borrowing money for a year.
As we see, we can view
money just like we can view
any other product.
There's going to be an
equilibrium price here,
an equilibrium quantity.
The way I drew it right over
here, the equilibrium price
and remember the price
of money is really just
the interest rate.
The equilibrium price
right over here is 10%,
which you could view as
$0.10 per dollar per year.
The equilibrium quantity
of money that gets lent
and borrowed looks like it's about 2.7
or 2.8 billion dollars gets
lent and borrowed in that year,
in each year.
When we look at it this way,
then we can start thinking
about some macroeconomics phenomenon.

Czech: 
trhu půjčování peněz na 1 rok.
To je zde.
Tohle je nabídka a tohle je v miliardách
dolarů ročně.
Tohle je kolik se půjčí v daném roce
a tohle je za půjčení peněz na rok.
Jak vidíme, můžeme na peníze pohlížet
jako na jakykoli jiný produkt.
Tady bude rovnovážná cena,
rovnovážné množství.
Způsob, jakým jsem to nakreslil, je rovnovážná cena...
A pamatujte si, že cena peněz je opravdu jen
úroková sazba.
Rovnovážná cena zde je 10%,
což můžeme chápat jako 0,10 dolaru za dolar ročně.
Rovnovážné množství peněz, které se půjčí
a bude půjčeno vypadá jako zhruba 2,7
nebo 2,8 miliard dolarů půjčených a vypůjčených v daném roce,
v každém roce.
Když se na to díváme tímto způsobem, můžeme začít
přemýšlet o nějakém makroekonomickém jevu.

Polish: 
Tutaj jest krzywa podaży, podaż wyrażona w miliardach dolarów rocznie.
Tutaj mamy ile rocznie zostanie pożyczone rocznie na rok.
Jak widzimy, możemy pokazać pieniądzę tak jak każdy inny towar. Tutaj mamy cene równowagi rynkowej i ilość równowagi rynkowej.
Tutaj zaznacze cenę równowagi, ale pamiętamy, cena równowagi to stopa procentowa.
Cena równowagi tutaj to 10%, co możemy zobrazować jako 10 centów za dolara rocznie.
A ilośc równowagi rynkowej, która zostanie pożyczona to coś jak 2,7 albo 2,8 miliarda pożyczane w tym roku, w każdym roku.

Portuguese: 
do mercado de empréstimos
para o período de um ano.
Este bem aqui.
Esta é a oferta, e isto está
em bilhões de dólares ao ano.
Isto é o total a ser
emprestado no ano
por um período de um ano.
Como vemos, podemos
observar o dinheiro
como qualquer outro produto.
Haverá um equilíbrio no preço aqui,
um equilíbrio de quantidades.
Da forma em que o tracei,
aqui temos o preço de equilíbrio.
Lembre-se de que o valor do dinheiro
é a taxa de juros.
O preço de equilíbrio aqui é de 10%,
o que significa $ 0,10
para cada dólar ao ano.
A quantidade de equilíbrio
do dinheiro que é emprestado
e tomado para estar na casa dos 2,7,
ou 2,8 bilhões de dólares
que são movimentados
a cada ano.
Ao vermos isso,
pensamos em
algum tipo de fenômeno macroeconômico.

English: 
What happens if all of a
sudden everybody in the world
or in our little universe
right over here gets
a little bit more money
thrown in their pocket.
The government prints a bunch of money,
drops it from helicopters,
and everyone has more money
in their pockets.
Well, then, all of a sudden,
at any given interest rate,
the supply will go up.
The supply curve will
shift in this direction,
so we might have a new
supply curve that looks
something like this.
We might have a new
supply curve that looks
something like this.
Then, also, maybe the demand will go down.
At any given interest
rate, at any given price,
there will be less demand,
because those people
who needed to borrow money, now they have
to borrow less money.
This will shift to the left.
The new demand curve might look like that.
What happened?
What would be our new equilibrium price?

Polish: 
Gdy patrzymy na to w ten sposób, możemy mówić o pewnym makroekonimicznym zjawisku. Co się stanie, co się stanie, jeśli nagle każdy na świecie, albo w naszym małym uniwersum tutaj,
dostanie odrobine więcej pieniędzy wrzuconą do kieszeni, coś jakby rząd wydrukuje pieniądze i będzie je zrzucał ze śmigłowca, tak by każdy miał więcej pieniędzy.
Wtedy nagle, przy każdej danej stopie procentowej podaż wzrośnie, przy każdej danej stopie procentowej podaż wzrośnie, więc krzywa podaży przesunie się w tym kierunki.
Będziemy mieli nową krzywą, która wygląda jakoś tak, lecz także popyt spadnie. Więc przy każej stopie procentowej, każdej cenie będzie mniejszy popyt,
ponieważ ludzie, którzy chcieli pożyczać pieniądze, będą pożyczać ich mniej, to przesunie sie, to przesunie sie w lewo.
Nowa krzywa popytu będzie wyglądała tak. Co się wydarzyło, jaka będzie nasza nowa cenarównowagi.

Ukrainian: 
Що станеться, якщо у кожного у світі
або на нашому маленькому острові
раптом стане трохи більше грошей у кишені?
Уряд надрукує гроші,
завантажить їх у вертоліт
і роздасть усім бажаючим.
Тоді, раптово, за будь-якої відсоткової ставки
пропозиція збільшиться.
Крива пропозиції зміститься вправо.
І ми отримаємо нову криву пропозиції яка виглядатиме якось так.
Крім того, крива попиту
переміститься вниз.
Тобто за кожної відсоткової
ставки стане менше попиту,
бо людям, які хотіли позичити гроші,
тепер потрібна значно менша сума.
Крива зміститься вліво.
І нова крива попиту виглядатиме ось так.
Що трапилося?
Якою буде нова рівноважна ціна?

Czech: 
Co se stane, když najednou všichni na světě
nebo v našem malém světě
dostanou trochu více peněz.
Vláda vytiskne více peněz,
vypustí je z helikoptéry a každý bude mít v kapse
více peněz.
Potom najednou při jakékoli úrokové sazbě
nabídka poroste.
Křivka nabídky se posune tímto směrem.
Můžeme mít novou křivku nabídky, která
vypadá nějak takhle.
Můžeme mít novou křivku nabídky,
která vypadá nějak takhle.
Potom třeba také poptávka poklesne.
Při jakékoli úrokové sazbě, při jakékoli ceně
bude menší poptávka, protože ti lidé,
kteří si potřebovali půjčit peníze, si nyní
chtějí půjčit méně peněz.
Tohle se posune doleva.
Nová křivka poptávky může vypadat nějak takhle.
Co se stalo?
Jaká bude naše nová rovnovážná cena?

Portuguese: 
O que aconteceria se, repentinamente,
todos em nosso pequeno mundo aqui
recebesse algum dinheiro?
O governo emite uma quantidade de dinheiro
joga pelos ares e todos acabam
tendo dinheiro para si.
Bem, repentinamente,
a qualquer taxa de juros,
a oferta aumentará.
A curva de oferta irá nesta direção.
Daí, podemos ter algo
que se pareça com isto.
Podemos ter uma nova curva de oferta
que se pareça com isto.
Então, talvez a demanda recue.
A qualquer taxa de juros
e a qualquer custo,
haverá menor demanda,
pois aqueles que necessitavam
tomar empréstimos
agora tomam menores quantias.
A mudança será para a esquerda.
A nova curva de demanda, aqui.
Então?
Onde estaria o preço de equilíbrio?

Czech: 
Záleží to na tom, jak posunu jednu nebo druhou.
Ale podle toho, jak jsem to nakreslil, se naše rovnovážné množství
moc nezmění. Ale mohlo by se změnit
v závislosti na tom, jak se posune nabídka nebo poptávka.
Co se určitě stane, když se peníze
vytisknou a distribuují všem těmto lidem,
že najednou rovnovážná úroková sazba
poklesne.
Rovnovážná úroková sazba
podle toho, jak jsem to nakreslil, nyní vypadá, že je blíže,
nevím, zhruba 6%.
...
Můžete uvažovat i jinou realitu, kde
najednou peníze z trhu zmizí
nebo realitu, kde z nějakého důvodu
díky dobrému marketingu nebo psychologické změně
budou lidé najednou chtít méně spořit
a bude menší nabídka peněz.
Nebo třeba najednou
se objeví tyhle skvělé investiční příležitosti
a bude tak větší poptávka po penězích.
A můžete přemýšlet o tom, jak by se tyhle křivky
posunuli a co by se stalo s úrokovou sazbou.
Jako byste o tom přemýlšeli o jakémkoli zboží
nebo službě v mikroekonomickém kontextu.

English: 
It depends how much I
shift one or the other,
but the way I drew it,
our equilibrium quantity
doesn't change much, but it could change,
depending on how much the
supply or demand shifts.
What does definitely
happen, when that money
got printed and distributed
to all of these people,
is now all of a sudden, the
equilibrium interest rate
has gone down.
The equilibrium interest rate now,
based on the way I drew
it, looks like it's closer
to about, I don't know, about 6%.
The whole -
You can even think of
another reality where,
all of a sudden, money
disappears from the market,
or a reality where, for whatever reason,
because of good marketing
or a psychological shift
in people, all of a sudden,
people want to save less,
so that there is less supply of money.
Or maybe, all of a sudden, there's all
these great investment opportunities,
so now there's more demand for money
and you could think about how these curves
would shift and what would
happen to the interest rate.
Just how you would think
about it for any good
or service in a microeconomic context.

Portuguese: 
Depende de quanto mudo uma ou outra,
mas da forma que a tracei,
a quantidade de equilíbrio
não muda muito,
dependendo da oferta e da demanda.
O que realmente acontece é que
aquele dinheiro que foi emitido
e distribuído àquelas pessoas,
foi de repente, o causou
a queda das
taxas de juros.
A taxa de juros agora,
baseando-se no traço,
parece estar em torno de 6%
O panorama -
podemos até pensar que
o dinheiro some do mercado
ou a realidade em que,
por alguma razão,
um mercado favorável
ou mudança nas pessoas,
todos que poupar menos e,
por isso, haja menor oferta de dinheiro.
Talvez, de repente,
haja boas oportunidade de investimento
e agora há maior demanda por dinheiro.
Você pode pensar sobre como 
as curvas mudam
e o que acontece com a taxa de juros
do mesmo modo que faria com qualquer outro
produto.
[Legendado por: José A. Santos Jr.]
[Revisado por: Karoline]

Polish: 
To zależy jak bardzo przesunę jedną i drugą, ale tu jak to narysowałem nasza ilość równowagi się nie zmieni dużo,
ale może się zmienić, zależnie od tego jak bardzo przesunie sie popyt.
Co na pewno się wydarzy, gdy pieniądze zostaną wydrukowane i rozdane ludziom, jest to, że nagle spadnie stopa procentowa równowagi.
Cena równowagi jest teraz, opierając się na tym co narysowałem, jest mniej wiecej, nie wiem, 6%.
Więc gdy w alternetywnym świecie pieniądze znikną, albo z powodu innej zmiany rzeczywistości, dobrego rynku lub zmian socjologicznych, nagle ludzie zaczną oszczędzać mniej, więc będzie niższa podaż pieniądza
albo może nagle pojawią się świetne inwestycje i będzie większy popyt na pieniądze. Pomyślcie jak przesuną się krzywe i co się stanie ze stopą procentową,
tak samo jak analizujecie wykres dla każdego innego dobra albo rynku w kontekscie makroekonomi.

Ukrainian: 
Це залежить від того,
наскільки сильно змістилися криві.
На цьому малюнку рівноважна
кількість особливо не змінилася.
Але вона може змінюватися залежно від
ступеня зміни попиту та пропозиції.
А от що точно станеться, якщо всі ці
надруковані гроші буде роздано людям,
так це те, що рівноважна ціна знизиться.
Рівноважна відсоткова ставка
тепер становить приблизно 6%.
Можна розглянути й інший сценарій, коли
гроші раптом зникнуть з ринку
або коли під впливом вдалого маркетингу
чи змін у психології людей
люди захочуть заощаджувати менше,
а тому пропозиція грошей зменшиться.
Або, раптом, з'явиться безліч
чудових можливостей для інвестування,
і попит на гроші зросте.
Можна дивитись, як за всіх цих сценаріїв
зміщуватимуться криві попиту та пропозиції
і як це вплине на відсоткову ставку.
Як і для будь-якого іншого товару
чи послуги на мікроекономічному рівні.
Переклад на українську мову: Марія Головко, 
рев'ювер: Юлія Білаш, благодійний фонд "Magneticone.org"

Turkish: 
Bu videoda para ve faiz oranları üzerinde konuşmak istiyorum.
Ve bu konuları mikro-ekonomik bir bakış açısıyla ele alacağım.
Para arzı ve para talebi arasındaki ilişkiyi anlamalıyız.
Ve paranın fiyatını anlamalıyız, ki aslında faiz oranlarının paranın fiyatı olduğunu göreceğiz.
Bunları yaptıktan sonra, para, faiz oranları , arz, talep ve paranın fiyatı üzerine makroekonomik bağlamda daha rahat şekilde konuşabileceğiz.
Parayı mikro-ekonomik bir bakış açısından ele aldığınızda, belki en akıl karıştırıcı şey, paranın fiyatının ne olduğudur.
Ve, bunu tahmin etmiş olabilirsiniz, paranın fiyatı faiz oranıdır.
Bunu biraz daha iyi anlayabilmek için, bunu düşünmenin en iyi yolu şu: Parayı aslında satın almıyorsunuz. Faiz, paranın kira bedelidir.
Paranın kirasıdır.
Eğer oturduğum bölgedeki bir apartman dairesinin fiyatı nedir diye sorsaydım, birisi bana, North Carolina'daki gerçek fiyatlardan örnek verelim, tek yatak odalı basit bir apartman dairesi, birisi bana ayda 1200 dolar diyebilirdi.
Ayda 1200 dolar ne eder, yılda 14,400 dolar.
Yani apartman dairesi başına, yılda yazabiliriz.
Bu aslında apartman dairenizin maliyeti.
Şimdi, eğer bankaya gider ve 10,000 dolar borç almak istediğimi söylersem, belki bir araba veya başka bir şey satın almak istiyor olabilirim, banka bana bir faiz oranı kote edecek.
Banka bana diyelim ki bunu yüzde beş faizle kullanabileceğimi söylüyor.
Bunun aslında parayı kiralamanın faizi olduğunu görebilmek için, bunu her yıl ve her dolar için 5 sent olarak düşünebiliriz.
Apartman dairesi kiralarken, bir yılda, bir apartman dairesi için 14,400 dolar kira ödüyordunuz.
Şimdi yüzde beş faiz oranında, bir yılda bir dolar için beş sent kira ödüyorsunuz.
Bunlar tamamen aynı şeyler.
Buradaki, borç aldığım paranın kiralama fiyatı.
Bir kez bunu anlayıp içiniz sindirdiğinizde, artık mikro-ekonomik bağlamda arz ve talep grafiğini çizebiliriz. Artık paranın fiyatı hakkında nasıl düşüneceğimizi biliyoruz.
Şimdi buraya küçük bir arz ve talep grafiği çizelim.
Diğer ekonomik modellerimizde de sıklıkla yaptığımız gibi yapacağız, aşırı-basitleştireceğiz.
Kredi riski, geri ödeme veya ödememe olasılıkları gibi konuları dikkate almayacağız.
Sadece herkesin borç aldıkları parayı geri ödeyeceklerini varsayacağız. Bunların hiç birisinin riski yok, hepsi söylemiş oldukları gibi kredilerini geri ödeyecekler.
Bu ekseni, 1 sene için para borçlanma piyasası olarak adlandıralım.
Değişik vadeler için borçlanma faizlerinin farklı olduğunu göreceğiz, belki de bunu zaten biliyorsunuzdur.
Bir yıl vade ile borçlanmak istediğinizde, size 1 ay vadeli borçlanmak istediğiniz duruma göre daha yüksek bir faiz işletebilirim.
Çünkü bu paraya daha uzun bir süre boyunca erişimim olmayacak, bu bir yıl içinde bir şeyler olması riski daha yüksek, dolayısı ile size daha fazla faiz işleteceğim.
Yani bir senenin oranını sabitlemem lazım.
1 sene için para borçlanma piyasası.
Bu arz ve talep grafiklerinin pek çoğunda, dikey eksende fiyatı görürüz. Ancak biz az önce paranın fiyatının, aslında faiz oranı olduğunu belirttik.
Bunu fiyat olarak adlandıralım. Burası fiyat eksenimiz ve bu 'yüzde faiz oranı' ile ölçülüyor.
Burası yüzde otuz faiz, burası yüzde on beş faiz, burası 10, 5,20,25.
Oldukça iyi.
Ve burada ise paranın miktarı olacak. buraya da bazı sayılar yazalım.
Para miktarının milyar dolar olarak belirtildiğini düşünelim.
Bu bir şehir, kasaba, veya bütün dünya olabilir, her ne ise.
Para cinsi de gündeme gelebilir, ancak biz geçerli tek bir para biriminin olduğu bir adada yaşadığımızı var sayalım.
Burası 1 milyar, 2 milyar, üç milyar, dört milyar ve beş milyar.
Önce talep eğrisi üzerinde düşünelim.
Bunu marjinal fayda eğrisi gibi düşünebiliriz.
Kredi olarak kullandırılacak ilk birkaç dolar için, bunu kullanacak kişilerin marjinal faydası son derece yüksek olacak.
Bu kişiler bunu kredi olarak alarak bir çeşit tüketim için kullanmak istiyor olabilirler, kendilerini çok mutlu edecek veya en azından çok mutlu edeceğini düşündükleri bir şeyi satın almak istiyor olabilirler.
Veya bunu bir çeşit yatırım için kullanmak istiyor olabilirler.
Eğer para borç alabilirsem, beni zrilyoner yapacak bu risksiz yatırımı yapacağım diye düşünüyor olabilirler.
Yani bu ilk birkaç dolar için son derece yüksek bir talep ve son derece yüksek bir marjinal fayda var.
Dolayısıyla, bu ilk birkaç dolar için ödeme isteğinin de çok yüksek olacağını düşünebiliriz.
Belki burada, belki insanlar bu ilk birkaç dolar için yüzde otuz faiz ödemeye razılar.
Daha sonra, daha fazla dolar olduğunda, borçlanan bir sonraki kişinin marjinal faydası biraz daha düşük oluyor.
Böylece bunun gibi gözüken, aşağı doğru eğimli bir talep eğrisi oluşuyor.
Bu, dondurma için olan piyasayı, veya apartman daireleri için olan piyasayı, veya herhangi bir piyasayı düşündüğünüz mantık ile tamamen aynı.
Bu bizim talep eğrimiz.
Arz eğrisini düşünürken de, diğer herhangi bir ürünün arzındaki ile aynı düşünce sistemini kullanacağız.
Yani, ilk birkaç dolar için, bu kişilerin para ile yapabilecekleri başka hiçbir şey yok, çok az bir şey karşılığında paralarını kredi olarak vermeye istekliler diye düşünebiliriz.
Bu para ile yapabilecekleri başka bir şey olmadığı için, bu parayı borç verirken marjinal maliyetleri de çok düşük.
Arz eğrisi buradan başlayabilir.
Kişiler parayı çok düşük faiz oranları ile vermeye razılar.
Burası örneğin %1 olabilir.
Ve artan her dolarla, kredi veren kişilerin fırsat maliyeti giderek yükselecek ve böylece kredi olarak kullandırılacak bir sonraki doların faizi de giderek yükselecek.
Şimdi, bir yıl vadeli para borçlanma için arz ve talep grafiğini çizmiş olduk.
Bu arz.
Buraya da yılda yazalım. Bir yılda kredi olarak kullandırılacak milyar dolar. Ve bu bir yıl vadeli borçlanma için.
Ancak gördüğümüz gibi, parayı da diğer herhangi bir ürün gibi ele alabiliriz.
Burada denge fiyatı ve denge miktarı olacak.
Çizdiğimiz grafiğe göre,
hatırlayalım, paranın fiyatı faiz oranıydı,
buradaki denge fiyatı yüzde on.
Bunu bir yılda dolar başına on sent gibi düşünebilirsiniz.
Borç verilen ve borç alınan paranın denge miktarı ise, bakalım, 2.7 veya 2.8 milyar dolar gibi gözüküyor. Bu yılda, veya her yıl 2.8 milyar dolar.
Bu şekilde baktığımıza göre, şimdi konuyu biraz da makro ekonomik perspektifle ele alabiliriz.
Eğer aniden dünyadaki herkesin, veya bizim küçük adamızdaki herkesin cebinde daha fazla para olursa neler olur?
Devlet çok fazla para bastı, bastığı paraları helikopterden saçtı, artık herkesin cebinde daha fazla para var.
Böyle bir durumda, aniden, herhangi bir faiz seviyesinde, arz yükselecektir. Yani arz eğrisi bu yönde kayacaktır.
Yeni arz eğrisi bunun gibi gözüküyor olabilir.
Ve böyle bir durumda, talebin düşeceğini de söyleyebiliriz.
Verilen herhangi bir faiz seviyesi için, artık daha az talep olacak.
Çünkü eskiden para borç alma ihtiyacı olan kişiler, artık daha az borç alacaklar.
Yani bu da sola kayacak.
Yeni talep eğrimiz bunun gibi gözüküyor olabilir.
Şimdi ne olacak?
Yeni denge fiyatımız ne olacak?
Bunu veya bunu ne kadar kaydırdığımıza bağlı, ancak çizmiş olduklarımıza bakarsak yeni denge miktarımız pek fazla değişmemiş.
Ancak kesinlikle değişmiş olan bir şey var: Bu kadar para basılıp dağıtıldığında, birdenbire denge faiz oranı düştü.
Denge faiz oranı şimdi, çizdiklerimize bakarsak yaklaşık yüzde altı gibi gözüküyor.
Şimdi bir de ters senaryoyu düşünelim: Piyasadaki para aniden kaybolmuş olsun.
Veya pazarlamanın iyi olması sebebiyle, veya psikolojik sebeplerle insanlar daha az para biriktirmeye başlamış olsunlar, böylece arz azalıyor.
Veya harika yatırım fırsatları olabilir.
Böyle bir durumda para talebi yükselir.
Böyle bir durumda bu eğrilerin ne şekilde kayacağını ve faiz oranına ne olacağını düşünebilirsiniz.
Bunu, mikroekonomik bağlamda herhangi bir mal için yaptığınız gibi düşünebilirsiniz.
