Uzay'a çıkan ilk insan Yuri Gagarin idi, ilk adımı o atmıştı uzaya çıktı ve 7 yıl sonra bir uçak kazasında öldü.
Önümüzdeki sene bu tarihi olayın üzerinden tam 60 yıl geçmiş olacak.
60 yılda epey bir yol katettik ancak  o kadar geriden geliyoruz ki önümüzde daha çok uzun bir yol var.
Henüz bir gezegene bile adım atamadık.
Astronotlar uzay görevlerine her zaman olası riskleri bilerek çıkarlar yani geri dönmeme gibi bir ihtimali göze almışlardır.
Astronot olmak güzel bir hayal ama girdiğiniz riskler çok büyük. Bir astronotun uzayda kaybolması durumda neler yapabileceği belirsizdir
Çünkü boşa kürek çekmek gibidir bu gibi durumlarda sonuç bellidir. Nasa'nın bu tip bir senaryonun yaşanması durumunda bazı tavsiyeleri var ama elbette yeterli değil.
Uzayda kaybolan astronatlara ne olur ? sorularına yanıt arayan videoların çoğu varsayımlar üzerinden hazırlanmıştır.
Uzayda savrulurken ilk farkedeceğiniz şey aslında uzayın ne kadar soğuk olduğudur
ancak çoğu insan bunun ölüm anlamına geldiğini düşünse de bu sizi öldüren şey olmayacaktır.
Su çok hızlı bir şekilde buharlaşacağı için akciğerleriniz etkilencektir gibi varsayımlar... Bunlar çoğaltılabilir.
Peki gerçekte neler oluyor ? Yani bilim buna nasıl bir cevap veriyor ?
Nasa'da görev alan bilim insanları uzay görevlerini planlarken bir astronotun görevde ölme ihtimalini değerlendirerek çözümler üretirler.
Önerilen çözümleren bir tanesi astronotların hemen lahit gibi büyük bir torbaya yerleştirilmesidir.
Ardından hızlı bir şekilde cenaze töreni yapılır ve gövdenin konulduğu torba dış uzaya bırakılır, ilerleyen anlarda düşük sıcaklık vücudu dondurup kurutur.
Bazı durumlarda donan vücut darbeler alacağı için toz haline gelebilir. Daha sonra bu toz yine bir torbaya konulur ve Dünya'ya dönüşte ailesine teslim edilir.
Yer çekiminin olmaması bizim üzerimizde sanıldığından çok daha büyük etkilere sahiptir, zihinden, dolaşım sistemine kadar her şeyi etkiler.
İnsan vücudu Dünya'ya dönene kadar sinir sisteminde ve kemiklerde değişiklik yapabilir.
Bir astronot uzaydayken beyni yukarıya doğru kayar, bu son yıllarda keşfedilen bir gelişme. Onu dünyadayken eşit şekilde sarıp koruyan sıvı, başın üst kısmında azalır.
O yüzden astronorlar uzaydayken kafasında yaşadıkları basıncı ve görme ile ilgili olan bazı şikayetlerini anlatırlar.
Uzayda zararlı ışınlara karşı koruma sağlayan ozon tabakası yoktur.
Uzay yolcusu en derinlerine kadar ulaşabilen radyasyona maruz kalır.
Bu radyasyon kısa vadede  bulantı, kusma ve ishale yol açabilir ancak uzun vadede ölümcüldür.
Kanser en yaygın tehdittir.
Kısırlık nesiller boyu aktarılabilen bir gen mutasyonu yaratabilir. Bu yüzden Uzay radyason analiz grubu onları 7/24 izler,
eğer radyasyon seviyesi sınırın üzerine çıkarsa hemen müdahale edilir.
Richard  Nixon Apollo 11'de görevli astronotların ölmesi durumunda onların geri getirilmeyeceğini Ayda kalacağını söylemişti.
Yetkililer onların Ay'da sonsuza dek kalabileceğini biliyordu, ama önce oldukça yavaş gerçekleşecek bir ölüm tatmaları biraz açlık çekmeleri gerecekti.
Apollo 11 görevi 1969'daydı yani 51 yıl önce... Peki aynı senaryo bugün yaşansa neler yapabiliriz ? 1969'dan bu yana ne değişti ?
Aslında pek bir şey değişmedi şu an hala net bir plan yok. Bir astronot veya bir grup astronot başka bir gezegende ölürse akıbetlerinin ne olacağı muamma.
Henüz o mesafelere  bile ulaşamadık, haliyle bu senaryo üzerinde pek durulmuyor.
Çünkü bir cesedin kontaminasyon riski olmadan uzay aracında güvenli bir şekilde muhafaza edilmesi çok zor, her ekstra yük görev için büyük bir risk anlamına geliyor.
Bu yüzden örneğin Mars görevinde ölen bir astronot olursa oraya gömülecek ve sonsuza dek orada kalıcak.
Eğer seni şu an üzerinde uzay giysisi olmadan uzaya fırlatsaydık, vücudun teorik olarak bir süre kendini koruyabilirdi.
Bunun için; vücudunun, uzay aracı gibi senin ısını alacak bir cisme yakın olması gerekirdi.
Bu vücudunun çok hızlı bir sürede donmasını sağlardı, ve vücudun uzayda donarsa süresiz olarak korunabilirdı.
Bu senaryoda ayrışmanın ne kadar bir sürede olacağı belirsiz, eğer çok sıcak bir nesneyle karşılaşmazsan teorik olarak süresiz korunabilirdin.
Üzerinizdeki uzay giysisi sizi koruyamaz, elbise sizi dondurabilecek, kurutabilecek veya yakabilecek tehlikeli unsurlardan korumak için tasarlandı ancak bu sadece ısı kaynağına yakın olduğunuz durumlarda geçerlidir.
Çünkü hem uzay giysisindeki hem de vücudunuzdaki bakteriler, ölümünüzden hemen sonra sizi parçalamaya başlayacaktır.
Isı yoksa vücudunuz hızla donabilir ve cesediniz kıyafetin içinde süresiz korunabilir.
Peki bedeniniz teorik olarak başka bir gezegende yaşam tohumları ekebilir mi ?
Bu teorik olarak mümkün, bilim insanları bunun olası bir senaryo olduğunu düşünüyor.
Her yıl daha fazla uzay görevi planlanıyor, bir astronot süresiz olarak kozmosta süzülebilir
ve ideal koşullar sağlanabilirse, bedendeki mikroplar uzayda hayatta kalabilir ve başka bir gezegende yaşamın yolunu açabilir.
Bir mikrobun hayatta kalabilmesi için bir uzay aracının veya bir uzay elbisesinin içindeki bir kadavrada korunması gerekir.
Mikropların donmuş bir vaziyette, ki uzayın doğası göz önüne alındığında bu gayet mümkün, eğer başka bir gezegene iner ve kıayfette bir şekilde açılırsa mikroplar sızıp yaşamı filizlendirebilir.
Ama bu elbette çok düşük bir olasılık, bu belki milyonlarca yıl sonra mümkün olabilir.
Bir ısı kaynağı her şeyi değiştirebilir, vücudun uzayda nasıl ve hangi hızda ayrışacağına doğrudan etki eder.
Eğer bir yıldıza yakınsanız çabucak yanarsınız, Ama bazı ısı kaynakları dünya atmosferinin dış tabakası gibi bir vücudu yakabilecek kadar sıcak değildir. Mesela stratosferde bu değer 0 ila -60 derece arasında.
Bu tür ısı kaynakları vücudu eritmez ancak kurutur yani tüm suyu vücuttan alır. Daha sonra bir mumya da ya da güneşte kurutulmuş et gibi olusunuz.
Bir cesedi uzay fırlatmanın en olası yolu, onu denizdeki bir gömüye benzer şekilde açık havaya fırlatmaktır.
Bu hiç gerçekleşmedi, süreç hakkında bir fikrimiz bir klavuzumuz yok. Eğer ölürseniz bu aslında sizin için iyi bir veda yöntemi olabilir ancak bunun çok talihsiz etkileri de olabilir.
Vücudunuz bir rokete bağlanmadığı sürece, önce uzay aracının yörüngesinden uzaklaşır, daha sonra da geminin arkasından sürüklenmeye başlar. Bu görüntü pek hoş olmayacaktır.
Güvenlik önlemleri ve ince hesaplamalar bu trajedinin olma ihtimalini oldukça aza indirmiş olsa da , bir astronotun kıyafeti uzay yürüyüşü sırasında delinebilir.
Çok hızlı bir şekilde kurtarılmadığı sürece, astronot muhtemelen boğulma veya dekompresyon yaşayacaktır.
Bu acı verici son, sadece 15 saniye içinde gerçekleşir, astronotun bilinci 15 saniye içinde kapanır ve muhtemelen biraz sonra deneyimleyeceği acıyı hissetmez.
Eğer astronot bu sürecin başında nefesini tutmazsa kan dolaşımından kalan oksijen onu sadece 2 dakika hayatta tutabilir.
Üzerinizde koruma olmadan uzaya bırakılırsanız, 2 dakika içinde bir uzay aracına çekilmediğiniz müddetçe yaşama şansınız olmaz.
Sadece 2 dakika,
Eğer 2 dakika içinde uzay aracına ulaşabilirseniz hayatta kalma şansınız olacaktır. Isı bazı cilt hasarlarına neden olabilir, muhtemelen ileri derece yanıklar oluşur.
Ama yine de hayatta kalma şansınız yüksektir
. İki dakikayı geçirirseniz oksijen yetersizliği nedeniyle tüm organlarınız iflas eder bu da ölüm demektir.
Dünya'ya dönen astronatların yüzde 80'i görme kaybı ve kafa içi basınç sendromu yaşadıklarını bildirmiştir.
Buna neyin sebep olduğunu hala bilmiyoruz, çünkü bu durumu test edip, Dünya'da bu konu üzerine çalışma yürütmek çok zor.
Bazı muayeneler uzay yolcularının sırtının düzleştiğini ve retinalarının öne doğru kaydığını göstermiştir.
Yer çekimi bunların en önemli nedeni ancak yine bunun nasıl ve neden olduğu hala kesin olarak bilinmiyor.
Nasa Uzaydaki etkileri daha iyi anlayabilmek için bir ikiz çalışması yürütmüştü. İkiz kardeşler Mark ve Scott bu çalışmanın odağındaki isimlerdi.
Mark mavi gezegende kalırken, Scott nerdeyse 1 yıl uluslararası uzay istasyonunda yaşadı. Scott geri döndüğünde Mark'tan alınan örnekler incelendi ve genetik olarak geçirdikleri değişimler hesaplandı.
Genel olarak Mark ve Scott'un dnlarında aynı oranlarda epigenetik değişimler yaşandı,
iki kardeş arasındaki değişim sadece %5'ti.  stemi ile ilgili genlerde yaşanmıştı.
En büyük fark 9. ayda gerçeklemişti ve Scott'un DNA'sında yaşan metilasyon değişimler çoğunlukla bağışıklık sistemi ile ilgili genlerde yaşanmıştı
