
iw: 
מתרגם: Shlomo Adam
מבקר: Ido Dekkers
יש בפיזיקה משהו
שממש הטריד אותי
מאז הייתי ילד קטן.
זה קשור לשאלה
שהמדענים שואלים
כבר מאה שנה כמעט,
ולא מוצאים תשובה.
איך הדברים הכי קטנים בטבע,
חלקיקי העולם הקוונטי,
עולים בקנה אחד
עם הדברים הכי גדולים בטבע --
כוכבי-לכת, שמשות וגלקסיות
המוחזקים יחד בידי הכבידה?
כילד, נהגתי לתהות על שאלות כאלה.
הייתי משתעשע
במיקרוסקופים ובאלקטרומגנטים,
קורא על הכוחות של הדברים הקטנים
ועל מכניקת הקוונטים
ומתפעל מהמידה בה תיאורים אלה
התאימו לתצפיות שלנו.
הייתי צופה בכוכבים,
וקורא כמה אנו מתמצאים בכבידה,
וחושב שוודאי ישנה איזו דרך נאה

Serbian: 
Prevodilac: Tijana Mihajlović
Lektor: Ivana Krivokuća
Постоји нешто везано за физику
што ме је стварно мучило
још од времена када сам био дете.
Везано је за питање
које научници постављају
већ скоро 100 година
без одговора.
Како се најмање ствари у природи,
честице квантног света,
уклапају уз највеће ствари у природи -
планете, звезде и галаксије
које на окупу држи гравитација?
Као дете сам пуно размишљао
о оваквим питањима.
Проводио сам време
са микроскопима и електромагнетима,
читао о силама малих честица
и квантној механици
и дивио се томе колико су се добро
ти описи уклапали
у наша запажања.
Затим сам гледао у звезде,
читао о томе колико добро
разумемо гравитацију
и мислио да сигурно постоји
некакав елегантан начин

English: 
There is something about physics
that has been really bothering me
since I was a little kid.
And it's related to a question
that scientists have been asking
for almost 100 years,
with no answer.
How do the smallest things in nature,
the particles of the quantum world,
match up with the largest
things in nature --
planets and stars and galaxies
held together by gravity?
As a kid, I would puzzle
over questions just like this.
I would fiddle around
with microscopes and electromagnets,
and I would read
about the forces of the small
and about quantum mechanics
and I would marvel at how well
that description matched up
to our observation.
Then I would look at the stars,
and I would read about how well
we understand gravity,
and I would think surely,
there must be some elegant way

Portuguese: 
Tradutor: Claudia Sander
Revisor: Leonardo Silva
Existe algo na física
que tem realmente me incomodado
desde que eu era criança.
E está relacionado a uma pergunta
que os cientistas vêm fazendo
há quase 100 anos,
sem achar uma resposta.
Como as menores coisas da natureza,
as partículas do mundo quântico,
estão relacionadas
às maiores coisas da natureza,
planetas, estrelas, galáxias
mantidas juntas pela gravidade?
Quando criança, eu ficava intrigado
com questões como essa.
Eu ficava dando voltas
com microscópios e eletromagnetos,
e lia sobre as forças das pequenas coisas
e sobre mecânica quântica
e me maravilhava com como aquela descrição
coincidia com nossa observação.
Então eu olhava para as estrelas
e lia sobre como entendíamos
bem a gravidade,
e eu tinha certeza que devia
haver uma forma elegante

Persian: 
Translator: hassan qodusi
Reviewer: Saeid Saadat Talab
موضوعی درمورد فیزیک هست
که از زمان بچگیم
فکرم رو درگیر کرده.
و مربوط می‌شه به سوالی که
دانشمندان ۱۰۰ ساله که مطرح‌اش می‌کنند،
بدون هیچ پاسخی،
چطور کوچک‌ترین ذرات طبیعت،
ذرات دنیای کوانتوم،
به وسیله‌ی جاذبه در کنار
بزرگترین‌های طبیعت --
سیاره‌‌ها و ستاره‌‌ها و کهکشان‌ها
قرار می‌گیرند؟
در کودکی، من با این سوال‌ها گیج می‌شدم.
با میکروسکوپ‌ها و الکترومغناطیس
وقتم رو می‌گذروندم،
و درمورد نیروهای ذرات مطالعه می‌کردم
و درمورد مکانیک کوانتومی
و متحیر می‌شدم که چطور این تعاریف
با مشاهدات ما هماهنگ هستند.
بعد به ستاره‌‌ها نگاه کردم،
و درمورد این خوندم که چقدر خوب
گرانش رو می‌شناسیم،
و با اطمینان فکر می‌کردم،
باید راه زیرکانه‌ای باشه

Spanish: 
Traductor: Frank Zegarra
Revisor: Sebastian Betti
Hay algo en la física
que me he estado preguntando
desde que era niño.
Y tiene que ver con una pregunta
que los científicos llevan haciéndose
durante casi 100 años
sin encontrar respuesta.
¿Cómo es que las cosas 
más diminutas en la naturaleza,
las partículas del mundo cuántico,
coinciden con las cosas más grandes 
que existen,
los planetas, las estrellas 
y las galaxias unidas por la gravedad?
De niño, pensaba en cuestiones como estas.
Y jugaba con microscopios e imanes,
leía acerca de las fuerzas 
de lo "pequeño"
y sobre la mecánica cuántica
y me maravillaba lo bien 
que la descripción
encajaba con lo que observaba.
Entonces observaba las estrellas,
y leía sobre las certezas
que tenemos de la gravedad,
y pensaba que debía haber
alguna manera elegante

Japanese: 
翻訳: Kaoru Suzuki
校正: Natsuhiko Mizutani
ある物理の問題が
子供の頃から随分と私の頭を悩ませてきました
それは科学者が
100年もの間 問い続けても
答えが得られない問題に
関わるものです
自然界で最小の物質であり
量子論の世界に属する素粒子と
自然界での最大の物体であり
重力で結びつけられている
惑星や恒星や銀河とを
どうやって統一するのか？
子供のころには
この問題に対して答えを出そうと
顕微鏡や電磁石をいじくったり
微小世界の力や量子力学について
本を読んだりしました
そして 本の記述が 私たちの実験結果と
よく合致していることに
驚きました
それから天体を観測しました
重力がかなり解明されていることも
学びました
そして 私はこれらの２つのシステムを
統一する美しい理論が―

iw: 
שמבטאת את ההתאמה
שבין שתי המערכות הללו.
אבל אין דרך כזאת.
ובספרים נכתב שנכון,
אנו מבינים המון
בשני העולמות האלה בנפרד,
אבל כשאנו מנסים לקשר ביניהם
באופן מתמטי,
הכל קורס.
ובמשך מאה שנה,
שום רעיון שלנו איך לפתור
את האסון הזה בפיזיקה
לא זכה לראיות.
ובעיני, הילד הקטן ההוא,
ג'יימס הקטן, הסקרן והספקני --
זאת היתה תשובה
בלתי-מספקת עד מאד.
ואני עדיין ילד קטן וספקן --
נעבור לדצמבר 2015,
כשמצאתי את עצמי
ממש באמצע עולם הפיזיקה
כשהוא התהפך על ראשו.
הכל החל ב"סרן", כשראינו
משהו מסקרן בנתונים שלנו:
רמז לקיומו של חלקיק חדש,
שמץ מושג בדבר היתכנותה
של תשובה מדהימה לשאלה זו.

Spanish: 
en la que ambos sistemas encajaran.
Pero no la hay.
Y los libros decían:
sí, entendemos mucho sobre estos
mundos por separado,
pero cuando tratamos de unirlos
con las matemáticas,
todo se viene abajo.
Y por 100 años,
ninguna de las ideas para resolver
este fracaso de la física,
ha podido ser respaldado por pruebas.
Y ante mis ojos de pequeño,
pequeño, curioso y escéptico James,
esto era una respuesta
completamente insatisfactoria.
Aún sigo siendo un niño
pequeño y escéptico.
Vayamos rápidamente a diciembre de 2015,
cuando estaba abrumado en medio
del mundo de la física
volteado de cabeza.
Todo empezó cuando vimos en el CERN
algo intrigante en nuestros datos:
la pista de una nueva partícula,
un indicio de una posible respuesta
extraordinaria a esta pregunta.
Creo que sigo siendo
un pequeño escéptico,

Serbian: 
да се ова два система уклопе.
Међутим, није га било,
а књиге су говориле:
„Да, веома добро разумемо
ова два света одвојено,
али када покушамо
да их повежемо математички,
све се распадне.“
Током 100 година,
ниједна од идеја везаних за решавање
ове катастрофе у физици, у основи,
није подупрта доказима.
За моју малену, стару верзију,
за малог, радозналог, скептичног Џејмса,
ово је био крајње
незадовољавајући одговор.
Дакле, и даље сам скептично детенце.
Хајде да брзо прескочимо период
до децембра 2015. године,
када сам се нашао усред света физике
који се окренуо наглавачке.
Све је кренуло када смо у ЦЕРН-у
видели нешто интригантно у подацима -
наговештај нове честице,
наговештај могућег невероватног
одговора на ово питање.

Persian: 
که این دو سیستم رو ربط بده.
اما چنین راهی نیست.
و در کتاب‌ها نوشته‌اند،
آره، ما خیلی زیاد در مورد این
دو دنیای متفاوت اطلاع داریم،
اما وقتی سعی می‌کنیم
از لحاظ ریاضی پیوندشون بدیم
همه چیز خراب می‌شه.
و به مدت ۱۰۰ سال،
هیچ یک از ایده‌های ما برای حل کردن
این فاجعه‌ی اساسی در فیزیک،
با شواهد همراه نبوده‌اند.
و برای طفلی که من بودم --
جیمز کوچولوی کنجکاو و شکاک --
این پاسخی به شدت غیرقابل باور بود.
خوب، من هنوزم اون طفل شکاک هستم.
به زمان حال بازگردیم
در دسامبر سال ۲۰۱۵،
وقتی خودم رو در وسط دنیای فیزیک
وارونه شده پیدا کردم.
همه‌اش از زمانی شروع شد که ما در سرن
چیز عجیبی در اطلاعاتمان دیدیم:
اشاره‌ای به یک ذره‌ی جدید،
سرنخی از یک پاسخ احتمالی خارق‌العاده
برای آن سوال.

Portuguese: 
de esses dois sistemas coincidirem.
Mas não há.
E os livros diziam: "Sim, entendemos muito
sobre esses dois domínios separadamente,
mas quando tentamos
conectá-los matematicamente,
tudo se desfaz.
E por 100 anos
nenhuma das nossas ideias
para solucionar esse desastre físico
foi apoiada por evidências.
E para a criança que eu era,
o pequeno, curioso e cético James,
essa era uma resposta
extremamente não satisfatória.
Então, ainda sou uma criança cética.
Vamos avançar para dezembro de 2015,
quando me vi revolucionando
o mundo da física.
Tudo começou quando vimos algo
intrigante em nossos dados, no CERN:
o indício de uma nova partícula,
uma insinuação de uma possível
e extraordinária resposta a essa questão.
Então ainda sou uma criança cética,

Japanese: 
あるに違いないと確信しました
しかし そのようなものはありません
本によると
この２つの領域について
別々には研究が進んでいますが
数学的に結び付けようとすると
全くうまくいきません
100年もの間
この根本的な物理学上の破綻を
解く試みはどれも
実験による裏付けができませんでした
少し大きくなった私―
好奇心旺盛で 疑り深い子供の私には
この状況は到底
納得のいくものではありませんでした
そうです 私は今でも疑り深い子供なのです
ここで2015年の12月に話が飛びますが
この時 私がその中心にいた物理の世界は
天地のひっくり返る騒ぎのまっただ中でした
CERN（欧州原子核研究機構）で
興味深いデータが見つかったことに端を発します
それは新粒子の兆しであり
長年の問題に 驚くべき解答が
得られる可能性を匂わせていました

English: 
that these two systems match up.
But there's not.
And the books would say,
yeah, we understand a lot
about these two realms separately,
but when we try to link
them mathematically,
everything breaks.
And for 100 years,
none of our ideas as to how to solve
this basically physics disaster,
has ever been supported by evidence.
And to little old me --
little, curious, skeptical James --
this was a supremely unsatisfying answer.
So, I'm still a skeptical little kid.
Flash-forward now
to December of 2015,
when I found myself smack in the middle
of the physics world
being flipped on its head.
It all started when we at CERN
saw something intriguing in our data:
a hint of a new particle,
an inkling of a possibly extraordinary
answer to this question.

Japanese: 
私は まだ疑り深い子供だと思うのですが
今や 素粒子ハンターでもあるのです
私は 物理学者で 
稼働中の実験施設では最大の
CERNの大型ハドロン衝突型加速器で
研究しています
これは フランスとスイスの国境にまたがる
27キロのトンネルで
地下100メートルに埋められています
このトンネルの中で
宇宙空間よりも冷たい超伝導磁石を使って
陽子を光速近くまで加速して
１秒間に数百万回 衝突させ
その衝突による生成粒子を捉えて
新たな 未発見の基本粒子を探しています
この施設の設計と建設は
世界中から集まった物理学者の
数十年間に渡る努力の賜物です
2015年の夏には
人類史上最大のエネルギーでの
衝突型加速器実験をするために
この大型ハドロン衝突型加速器（LHC）の
稼働に向けて精力的に働いていました
高いエネルギーは重要です
なぜなら 素粒子の世界では
エネルギーと質量は等しいからです

Serbian: 
Тако, и даље сам скептично дете, мислим,
али сада сам ловац на честице.
Физичар сам у ЦЕРН-овом
Великом хадронском сударачу,
највећем научном експерименту
који је икада покренут.
То је тунел од 27 километара
на граници Француске и Швајцарске,
закопан 100 метара испод земље.
У овом тунелу
користимо суперпроводне магнете
хладније од свемира
да бисмо убрзали протоне
до скоро брзине светлости
и сударамо их милион пута у секунди,
а затим прикупљамо остатке ових судара
да бисмо трагали за новим,
неоткривеним елементарним честицама.
Биле су потребне деценије рада
на његовом дизајну и конструкцији
од стране хиљаде физичара
са свих страна света,
а лета 2015. године
морали смо непрестано да радимо
да бисмо покренули сударача
уз највећу енергију коју су људи
икада користили у експерименту сударања.
Велика енергија је важна
јер за честице постоји еквиваленција
између масе и енергије честице,

Persian: 
خوب من هنوز هم همان طفل کنجکاوم
فکر کنم،
ولی حالا یک شکارچی ذرات هم هستم.
من یک فیزیکدان عضو برخورد دهنده‌ی
بزرگ هادرونی (ال‌اچ‌سی) در سرن هستم،
بزرگترین سازه‌ی علمی
که تاکنون ساخته شده.
این شتاب دهنده یک تونل ۲۷ کیلومتری است
در مرز فرانسه و سوئیس
در عمق ۱۰۰ متری زمین.
و در این تونل،
ما از مغناطیس‌های ابررسانایی
که سردتر از عمق فضا است
برای شتاب دادن به پروتون‌ها
تا حد سرعت نور استفاده می‌کنیم
و میلیون‌ها بار در ثانیه
به هم می‌کوبیم‌شان،
بعد بقایای این برخورد‌ها را جمع می‌کنیم
برای جستجوی ذرات بنیادی کشف نشده و جدید.
طراحی و ساخت اون
ده‌ها سال وقت برده
با تلاش هزاران فیزیکدان
از سراسر جهان،
و در تابستان سال ۲۰۱۵،
داشتیم سخت کار می‌کردیم
که ال‌اچ‌سی رو برسونیم
به بالاترین انرژی که انسان تا به‌حال
در یک برخورد دهنده به کار برده.
حالا، انرژی بیشتر مهم است
چون برای ذرات
یک هم‌ارزی هست
بین انرژی و جرم ذره،

iw: 
אני עדיין ילד
קטן וספקן, נראה לי,
אבל היום אני גם
צייד חלקיקים.
אני עובד כפיזיקאי ב"סרן",
מאיץ ההדרונים הגדול,
הניסוי המדעי הגדול ביותר
שנבנה אי-פעם.
מדובר במנהרה באורך 27 ק"מ
בגבול צרפת-שווייץ
בעומק מאה מטרים באדמה.
ובמנהרה הזאת
אנו משתמשים במגנטים מוליכי-על
בקור רב משל החלל החיצון
כדי להאיץ פרוטונים
כמעט במהירות האור
כדי לגרום להם להתנגש
זה בזה מיליוני פעמים בשניה
ולאסוף את שרידי ההתנגשויות
כדי לחפש חלקיקי יסוד
חדשים שטרם נתגלו.
התכנון והבנייה ארכו עשרות שנים
בהשתתפות אלפי מדענים
מכל העולם,
ובקיץ 2015,
עבדנו ללא לאות
כדי להפעיל את המאיץ
באנרגיה הגבוהה ביותר שבה
השתמשו אי-פעם בניסוי האצת חלקיקים.
יש חשיבות להגברת האנרגיה
כי בחלקיקים, יש שוויון-ערך
בין האנרגיה למסת החלקיק,

Spanish: 
pero también soy
un cazador de partículas.
Soy físico en el Gran Colisionador 
de Hadrones del CERN,
el experimento científico 
más grande de la historia.
Es un túnel de 27 km en el límite
de la frontera entre Francia y Suiza
enterrados 100 metros bajo tierra.
Y en este túnel,
usamos imanes superconductores
más fríos que el espacio exterior
para acelerar protones
a casi la velocidad de la luz
y chocarlos entre ellos
millones de veces por segundo,
recolectando los restos
de estas colisiones
para encontrar partículas fundamentales 
nuevas y desconocidas.
Su diseño y construcción
tomó décadas de trabajo
por miles de físicos
alrededor del mundo,
y en el verano del 2015,
hemos estado trabajando sin descanso
para encender el colisionador
a muchísima energía que hayamos usado
en un experimento del colisionador.
Ahora, muchísima energía es importante
porque para las partículas,
existe una equivalencia
entre la energía y 
la masa de las partículas,

English: 
So I'm still a skeptical
little kid, I think,
but I'm also now a particle hunter.
I am a physicist at CERN's
Large Hadron Collider,
the largest science
experiment ever mounted.
It's a 27-kilometer tunnel
on the border of France and Switzerland
buried 100 meters underground.
And in this tunnel,
we use superconducting magnets
colder than outer space
to accelerate protons
to almost the speed of light
and slam them into each other
millions of times per second,
collecting the debris of these collisions
to search for new, undiscovered
fundamental particles.
Its design and construction
took decades of work
by thousands of physicists
from around the globe,
and in the summer of 2015,
we had been working tirelessly
to switch on the LHC
at the highest energy that humans
have ever used in a collider experiment.
Now, higher energy is important
because for particles,
there is an equivalence
between energy and particle mass,

Portuguese: 
mas agora também sou
um caçador de partículas.
Sou físico no Grande Colisor
de Hádrons do CERN, o LHC,
o maior experimento
científico já construído.
Um túnel de 27 km, na fronteira
entre a França e a Suíça,
100 metros abaixo do solo.
E nesse túnel
usamos ímãs supercondutores
mais frios que o espaço sideral
para acelerar prótons
até quase a velocidade da luz
e fazê-los colidir uns nos outros
milhões de vezes por segundo,
coletando os vestígios dessas colisões
em busca partículas fundamentais
ainda não descobertas.
Seu projeto e construção
consumiu décadas de trabalho
de milhares de físicos de todo o mundo,
e em meados de 2015,
trabalhamos incansavelmente
para conectar o LHC
à maior energia que humanos já usaram
em um experimento de colisão.
Energia máxima é importante
porque, para as partículas,
há uma equivalência
entre a energia e a massa das partículas,

Persian: 
و جرم تنها یک عدد است
که توسط طبیعت بیان می‌شه.
برای کشف ذرات جدید،
باید به این اعداد بزرگ‌تر دست پیدا کنیم.
و برای این کار، باید برخورد دهنده‌ی
بزرگ‌تر و با انرژی بالاتری بسازیم،
و بزرگ‌ترین و پر انرژی‌ترین
برخورد دهنده در دنیا
برخورد دهنده بزرگ هادرونی است.
و بعدش، پروتون‌ها رو
میلیون‌ها میلیارد بار برخورد می‌دهیم،
و این اطلاعات رو به آرامی طی
چندین و چند ماه جمع‌آوری می‌کنیم.
و بعد ذرات جدید شاید به صورت
موج‌هایی در اطلاعات ما ظاهر شوند --
تغییری کوچک‌تر از آنچه فکرش را کنید،
چند نقطه‌ی اطلاعاتی کوچک
که یک خط صاف را ناصاف می‌کنند.
مثلاً این موج،
بعد از ماه‌ها اطلاعات‌گیری
در سال ۲۰۱۲،
به کشف ذرات هیگز --
بوزون هیگز --
و به یک جایزه نوبل
به خاطر تأیید وجودش انجامید.
و این پرش انرژی
در سال ۲۰۱۵
بیانگر بهترین شانسی بود که
تا به حال نوع بشر داشته
در کشف ذرات --

Serbian: 
а маса је само број
који је тамо поставила природа.
Да бисмо открили нове честице,
морамо да стигнемо до ових већих бројева,
а да бисмо то учинили,
морамо да изградимо
већи сударач са већом енергијом,
а највећи сударач са највећом енергијом
је Велики хадронски сударач.
Затим сударамо протоне
неколико трилиона пута
и веома полако прикупљамо податке
месецима и месецима.
Затим се нове честице могу појавити
међу нашим подацима као испупчења,
мале девијације од онога што се очекује,
мали скупови података који чине
да глатка линија више није тако глатка.
На пример, ово испупчење,
након вишемесечног прикупљања
података 2012. године,
водило је ка открићу Хигсове честице,
Хигсовог бозона,
и ка Нобеловој награди
за потврду о његовом постојању.
Овај скок у енергији 2015. године
био је најбољa шансa
коју смо као врста икада имали
за откривање нових честица;

Japanese: 
質量は 自然が与えた ただの数値です
新粒子を発見するには
より大きな数値に達する必要があります
そこで より高エネルギーを生む
より大きな衝突型加速器が必要です
そして 世界で最高エネルギーを生む
最大の加速器が
CERNのLHCなのです
そこでは 陽子を数千兆回衝突させ
何か月にもわたる時間をかけて
そのデータを集めます
すると 新粒子がデータの グラフ上の
コブとして表れてくるかもしれません
予測値からのわずかな偏りであり
滑らかな線に凹凸を与える
一群のデータ点です
例えば このグラフ上のコブは
2012年に数ヶ月間
データを蓄積した結果ですが
ボソン粒子のひとつである
ヒッグス粒子の発見に至り
ボソン粒子のひとつである
ヒッグス粒子の発見に至り
粒子の存在を裏付けることで
ノーベル賞受賞にもつながりました
2015年に エネルギーが
大幅に増強されたことによって
新粒子 つまり長く未解決だった問題への
新たな答を発見する
史上最大のチャンスが訪れました

Spanish: 
y la masa es solo un número
puesto allí por la naturaleza.
Para descubrir nuevas partículas,
necesitamos alcanzar grandes números.
Por eso, tenemos que construir
un gran colisionador de alta energía,
y el más grande colisionador
de altísima energía en el mundo
es el Gran Colisionador de Hadrones.
Entonces, colisionamos protones
miles de billones de veces,
y recolectamos estos datos muy lentamente,
durante varios meses.
Nuevas partículas podrían aparecer
en nuestros datos como baches,
leves desviaciones de lo que esperan,
pequeños grupos de puntos de datos
que generan una suave línea no tan lisa.
Por ejemplo, este bulto,
después de meses
de tomar datos en 2012,
nos llevó a descubrir
la partícula de Higgs,
el bosón de Higgs,
y un premio Nobel por la 
confirmación de su existencia.
Este salto en energía en 2015
representó la mejor oportunidad
que tuvimos como especie
de descubrir nuevas partículas,

Portuguese: 
e a massa é só um número
colocado lá pela natureza.
Para descobrir novas partículas,
precisamos atingir números maiores.
Para isso precisamos construir um colisor
de energia maior e mais potente,
e o maior e mais potente colisor do mundo
é o Grande Colisor de Hádrons.
Então colidimos prótons
quadrilhões de vezes
e coletamos esses dados,
lentamente, por vários meses.
Então novas partículas podem aparecer
em nossos dados como saliências,
pequenos desvios do que se espera,
pequenos agrupamentos de pontos de dados
que tornam uma linha tênue não tão tênue.
Por exemplo, esta saliência,
que depois de meses
de coleta de dados em 2012,
levou à descoberta da partícula de Higgs,
o bóson de Higgs,
e a um Prêmio Nobel
pela confirmação da sua existência.
Esta subida brusca de energia em 2015
representou a melhor chance
que já tivemos, como espécie,
de descobrir novas partículas,

English: 
and mass is just a number
put there by nature.
To discover new particles,
we need to reach these bigger numbers.
And to do that, we have to build
a bigger, higher energy collider,
and the biggest, highest
energy collider in the world
is the Large Hadron Collider.
And then, we collide protons
quadrillions of times,
and we collect this data very slowly,
over months and months.
And then new particles might show up
in our data as bumps --
slight deviations from what you expect,
little clusters of data points
that make a smooth line not so smooth.
For example, this bump,
after months of data-taking in 2012,
led to the discovery
of the Higgs particle --
the Higgs boson --
and to a Nobel Prize
for the confirmation of its existence.
This jump up in energy in 2015
represented the best chance
that we as a species had ever had
of discovering new particles --

iw: 
כשהמסה היא סתם מספר
שקבע הטבע.
כדי לגלות חלקיקים חדשים,
עלינו לחקור את המספרים
הגדולים יותר.
ולכן עלינו לבנות מאיץ חלקיקים
גדול ועתיר-אנרגיה יותר,
ומאיץ החלקיקים הגדול
ובעל האנרגיה הגבוהה בעולם
הוא מאיץ ההדרונים הגדול.
אנו יוצרים בו קוודריליון
של התנגשויות פרוטונים
ואוספים את הנתונים
לאט מאד, במשך חודשים רבים.
והחלקיקים החדשים עשויים להופיע
בנתונים שלנו בצורת בליטות --
חריגות קלות ממה שמצפים למצוא,
צבירים קטנים של נקודות נתונים,
כשהקו החלק לא נראה כה חלק.
למשל, הבליטה הזאת,
אחרי חודשים של איסוף נתונים ב-2012,
הובילה לגילוי חלקיק היגס,
ההיגס בוזון,
ולפרס נובל על הוכחת קיומו.
וקפיצת האנרגיה הזאת ב-2015
מייצגת את הסיכוי הכי טוב
מאז ומתמיד שלנו, כמין,
לגלות חלקיקים חדשים --

Japanese: 
史上最大のチャンスが訪れました
なぜなら ヒッグス粒子を発見した時の
約２倍のエネルギーだからです
私の同僚の多くは この一瞬に
研究生活の全てを賭けていました
率直に言って 
好奇心旺盛な子供の私にとっては
それまでの人生は
この一瞬を待つためだったのです
2015年は まさにその時でした
2015年の６月に
LHCは再稼働しました
私は同僚たちと一緒に 
息もできないほどドキドキしていました
そして ついに この最高エネルギーでの
陽子衝突の１回目を観測しました
拍手と乾杯と祝福が起こりました
科学界の節目でした
この新たに観測されたデータから
何が発見できるかは未知数でした
数週間後にはグラフ上に
コブを見つけました
あまり大きくはありませんでしたが
眉を上げるには十分な大きさのコブでした
眉を上げる段階を10段階に分けて

Spanish: 
nuevas respuestas a 
estas preguntas de siempre,
porque era casi el doble 
de la energía que usamos
cuando descubrimos el bosón de Higgs.
Muchos de mis colegas han trabajado
toda su vida para este momento,
y francamente, 
para el pequeño curioso James,
este fue el momento
que estuve esperando toda mi vida.
El 2015 fue el inicio.
En junio del 2015,
el colisionador se puso en servicio.
Mis colegas y yo contuvimos el aliento
y nos mordimos las uñas,
y por fin, vimos
la primera colisión de protones
a la más alta energía jamás vista.
Aplausos, champaña, celebración.
Era un hito para la ciencia,
y no teníamos idea de que encontraríamos
esta nueva información.
Y pocas semanas después,
encontramos un bulto.
No era muy grande,
pero era lo suficiente para 
hacerles levantar las cejas.
Pero en la escala del 1 al 10
de levantar las cejas,

English: 
new answers to these
long-standing questions,
because it was almost
twice as much energy as we used
when we discovered the Higgs boson.
Many of my colleagues had been working
their entire careers for this moment,
and frankly, to little curious me,
this was the moment
I'd been waiting for my entire life.
So 2015 was go time.
So June 2015,
the LHC is switched back on.
My colleagues and I held our breath
and bit our fingernails,
and then finally we saw
the first proton collisions
at this highest energy ever.
Applause, champagne, celebration.
This was a milestone for science,
and we had no idea what we would find
in this brand-new data.
And then a few weeks later,
we found a bump.
It wasn't a very big bump,
but it was big enough to make
you raise your eyebrow.
But on a scale of one to 10
for eyebrow raises,

Serbian: 
нових одговора на стара, отворена питања,
јер смо користили
скоро два пута већу енергију
него када смо открили Хигсов бозон.
Многе моје колеге су радиле
током читаве каријере за овај тренутак
и, искрено, за моју малу,
радозналу верзију,
ово је био тренутак
који сам чекао читав свој живот.
Значи, 2015. година је била година акције.
Тако је јуна 2015. године
сударач поново укључен.
Моје колеге и ја смо престали
да дишемо и грицкали смо нокте,
а онда смо коначно видели
прве сударе протона
уз највећу енергију икада искоришћену.
Аплауз, шампањац, славље.
Ово је била прекретница за науку,
а нисмо имали појма шта ћемо наћи
у овим потпуно новим подацима.
Неколико недеља касније
нашли смо ново испупчење.
Није то било велико испупчење,
али је било довољно велико
да се заинтригирате.
Међутим, на скали заинтригираности
од један до десет,

iw: 
תשובות חדשות לאותן שאלות עתיקות,
כי הפעם השתמשנו
בכמעט פי 2 אנרגיה
מאשר כשגילינו את ההיגס בוזון.
רבים מעמיתי מקדישים
את כל הקריירה שלהם
כדי להגיע לרגע הזה,
ובכנות, מבחינתי, הילד הסקרן,
זה היה הרגע
לו ציפיתי כל חיי.
אז 2015 היתה השנה הגדולה.
ביוני 2015,
מאיץ ההדרונים הגדול הופעל שוב.
עמיתי ואני עצרנו את נשימתנו
וכססנו את ציפורנינו,
עד שראינו לבסוף
את התנגשויות הפרוטונים הראשונות
באנרגיה הכי גבוהה אי-פעם.
מחיאות כפיים, שמפניה, חגיגות.
היה זה ציון-דרך מדעי,
ולא היה לנו מושג מה נמצא
בנתונים החדשים האלה.
וכעבור מספר שבועות גילינו בליטה.
זו לא היתה בליטה
גדולה במיוחד,
אבל גדולה מספיק
כדי לגרום להרמת גבות.
אבל בסולם של 1 עד 10
בהרמת גבות,
כש-10 משמעו גילוי חלקיק חדש,

Persian: 
پاسخ‌های تازه به این
سوال‌های طولانی مدت،
چون تقریباً دو برابر انرژی بیشتری
صرف آن کردیم
زمانی‌که ذرات بوزون هیگز را کشف کردیم.
خیلی از همکاران من تمام ساعات کارشان را
به خاطر این لحظه کار کرده بودند،
و راستش، برای طفل کنجکاوم،
این لحظه‌ای بود که تمام عمرم منتظرش بودم.
پس سال ۲۰۱۵ بزنگاهش بود.
حالا ژوئن سال ۲۰۱۵
دوباره ال‌اچ‌سی روشن شد.
من و همکارانم نفس‌مون رو حبس کرده
و ناخن‌هامون رو می‌ساییدیم.
و بالاخره شاهد اولین
برخورد پروتون‌ها بودیم
در این بالاترین انرژی تاریخ.
تشویق، شامپاین، جشن.
مرحله‌ی مهمی از علم بود،
و نمی‌دانستیم چه چیزی در این
اطلاعات جدید پیدا خواهیم کرد.
و چند هفته بعدش،
یک موج پیدا کردیم.
برجستگی بزرگی نبود،
اما اونقدری بزرگ بود که
خم به ابروهاتون بیارید.
ولی در نسبتی یک به ۱۰
در بالابردن ابروها،

Portuguese: 
novas respostas a questões tão antigas,
porque era quase duas vezes
a quantidade de energia que usamos
quando descobrimos o bóson de Higgs.
Muitos dos meus colegas trabalharam
toda sua carreira por este momento,
e, sinceramente,
para o pequeno e curioso James,
este foi o momento que esperei
por toda minha vida.
Então esse foi o momento!
Em junho de 2015,
o LHC foi acionado novamente.
Meus colegas e eu prendemos
a respiração e roemos as unhas,
e finalmente vimos
a primeira colisão de prótons
à mais alta energia já utilizada.
Aplausos, espumante, comemoração.
Esse foi um marco para a ciência,
e não tínhamos ideia
do que encontraríamos nesses novos dados.
E algumas semanas depois,
encontramos uma saliência.
Não era uma saliência enorme,
mas era grande o suficiente
para franzir a sombrancelha.
Numa escala de um a dez
para sombrancelhas franzidas,

Japanese: 
10を新粒子発見とすると
今回は４ぐらいでした
（笑）
何時間も 何日間も 何週間もかけて
このわずかなコブについて
同僚たちと秘密裏に話し合い
データを徹底的に調べ上げ
精査に耐えるかどうかを検討しました
何か月もの間 憑りつかれた様に
研究をしました
家には帰らず 研究所に寝泊まりし
キャンディバーを夕食にして
バケツ一杯のコーヒーを飲み―
物理学者は コーヒーを図表に変える
機械のようなものですが―
（笑）
しかし このわずかなコブは消えませんでした
そして 数か月後
我々はこのわずかなコブを 
明快なメッセージとともに世界に発表しました
それは このわずかなコブは興味深いが
決定的ではないので
さらなるデータを取って
注意深く観測するつもりだということです
私たちはこのコブに関して 
冷静でいようとしました
いずれにしろ 
この発表は世界中に広まりました
マスコミはこぞって取り上げました

Spanish: 
si 10 era el descubrimiento
de una nueva partícula,
esto era un nivel de 4.
(Risas)
Pasé horas, días, semanas
en reuniones secretas,
discutiendo con mis colegas
sobre este pequeño bulto,
examinándolo arduamente
desde todos los ángulos,
para ver si soportaría el escrutinio.
Pero después de meses
de trabajar vehementemente,
durmiendo en nuestras oficinas
sin ir a casa,
barras de dulce para la cena,
café por montones,
los físicos somos máquinas
de convertir café en diagramas.
(Risas)
Este pequeño bulto no desaparecería.
Tras algunos meses,
presentamos nuestro bultito al mundo
con un mensaje muy claro:
este bultito es interesante
pero no es definitivo,
así que lo monitorearemos de cerca
para tomar más datos.
Tratábamos de estar relajados al respecto.
Y el mundo se lo tomó a pecho.
A las noticias le encantó.

English: 
if 10 indicates that you've
discovered a new particle,
this eyebrow raise is about a four.
(Laughter)
I spent hours, days, weeks
in secret meetings,
arguing with my colleagues
over this little bump,
poking and prodding it with our most
ruthless experimental sticks
to see if it would withstand scrutiny.
But even after months
of working feverishly --
sleeping in our offices
and not going home,
candy bars for dinner,
coffee by the bucketful --
physicists are machines
for turning coffee into diagrams --
(Laughter)
This little bump would not go away.
So after a few months,
we presented our little bump to the world
with a very clear message:
this little bump is interesting
but it's not definitive,
so let's keep an eye on it
as we take more data.
So we were trying to be
extremely cool about it.
And the world ran with it anyway.
The news loved it.

iw: 
זו היתה הרמת-גבות
ברמה 4.
(צחוק)
ביליתי שעות, ימים ושבועות
בישיבות סודיות
בויכוחים עם עמיתי
לגבי הבליטה הקטנה הזאת,
כשאנו דוקרים ומנקרים בה
במיטב מקלות הניסוי האכזריים שלנו
כדי לראות אם היא תעמוד בחקירותינו.
אבל אפילו אחרי חודשים
של עבודה קדחתנית --
ישנו במשרדים בלי ללכת הביתה,
אכלנו ממתקים במקום מזון,
שתינו דליים של קפה --
פיזיקאים הם מכונות שהופכות
קפה לדיאגרמות --
(צחוק)
הבליטה הקטנה הזאת לא נעלמה.
אז אחרי מספר חודשים,
הצגנו את הבליטה לעולם
בלוויית מסר ברור מאד:
הבליטה הקטנה הזאת מעניינת
אבל לא חד-משמעית;
הבה נמשיך להשגיח עליה
ונאסוף נתונים נוספים.
השתדלנו להיות מאד רגועים בעניין.
ולמרות זאת,
העולם נסחף עם זה.
התקשורת שמחה על זה.

Portuguese: 
se dez indica a descoberta
de uma nova partícula,
era um franzido de nível quatro.
(Risos)
Passei horas, dias, semanas
em reuniões secretas,
argumentando com meus colegas
sobre essa pequena saliência,
cutucando-a e espetando-a
com nossas varetas experimentais
para ver se resistiria a um escrutínio.
Mas mesmo depois
de meses de trabalho febril,
dormindo no trabalho, sem ir para casa,
jantando barras de chocolate
e tomando baldes de café --
físicos são máquinas
de transformar café em diagramas --
(Risos)
essa pequena saliência não sumiu.
Então depois de alguns meses
apresentamos nossa pequena saliência
ao mundo, com uma mensagem bem clara:
essa pequena saliência
é interessante, mas não é definitiva,
então vamos ficar de olho nela,
enquanto coletamos mais dados.
Estávamos tentando pegar leve com ela.
E ainda assim o mundo se apropriou dela.
Os noticiários amaram.

Serbian: 
ако 10 указује на то
да сте пронашли нову честицу,
ова заинтригираност је била четворка.
(Смех)
Провео сам сате, дане, недеље
на тајним састанцима,
расправљајући се са колегама
о овом малом испупчењу,
док смо га чачкали и боцкали
најокрутнијим експерименталним штапићима
да бисмо видели да ли може
да издржи испитивање.
Међутим, чак и након грозничавог рада
од неколико месеци,
а спавали смо у канцеларијама
и нисмо одлазили кући,
вечерали смо чоколадице,
испијали огромне количине кафе -
физичари су машине
које претварају кафу у дијаграме -
(Смех)
Ова малена избочина није хтела да нестане.
Тако, након неколико месеци,
представили смо нашу малу избочину свету
уз веома јасну поруку -
ова мала избочина је интересантна,
али није дефинитивна,
па хајде да је пратимо
док прикупљамо још података.
Дакле, покушавали смо да будемо
изузетно опуштени у вези са овим,
а свет је ово прихватио.
Новинарима се ово свидело.

Persian: 
اگر ۱۰ نشانگر کشف ذره‌ی جدیدی باشه،
این ابرو از درجه‌ی ۴ بلند شد.
(خنده تماشاگران)
من ساعت‌ها، روزها، هفته‌ها
در جلسه‌های محرمانه گذراندم،
در بحث با همکارانم
سر این موج کوچک،
عقب جلو کردنش با بی‌رحم‌ترین
چوب‌های آزمایش‌گرمون
که ببینیم آیا بررسی بیشتر رو طاقت میاره.
اما بعد از ماه‌ها کار بی‌قرارانه --
خوابیدن در دفتر کارمون
و نرفتن به خونه،
خوردن شکلات به جای شام،
پارچ پارچ قهوه خوردن --
فیزیکدان‌ها ماشین‌های تبدیل قهوه
به نمودار هستند --
(خنده تماشاگران)
این موج کوچک از جاش تکان نخورد.
پس بعد از چند ماه،
موج کوچک‌مان را با یک
پیام روشن به دنیا ارائه دادیم:
این موج کوچک جالب هست
اما قطعی نیست،
پس بیایید حواس‌مان به آن باشد
تا اطلاعات جدید برسد.
بنابراین سعی داشتیم شدیداً
در قبال آن خونسرد باشیم.
اما دنیا راه خودش رو رفت.
خبرگزاری‌‌ها عاشق‌اش شدند.

Serbian: 
Људи су говорили да их подсећа
на малу избочину
која се указала на путу
ка откривању Хигсовог бозона.
Боље од тога, моје колеге теоретичари -
волим моје колеге теоретичаре -
моје колеге теоретичари су написали
500 радова о овој малој избочини.
(Смех)
Свет физике честица окренуо се наглавачке.
Ипак, шта је то везано
за ову посебну избочину
што је проузроковало
да хиљаде физичара постане узнемирено?
Ова мала избочина је била јединствена.
Указивала је на то
да видимо неочекивано велики број судара
чији су се остаци састојали
од само два фотона,
две честице светлости,
а то је ретко.
Судари честица нису као судари аутомобила.
Подлежу другачијим правилима.
Када се две честице сударе
приближно брзином светлости,
сцену преузима квантни свет,
а у квантном свету
ове две честице
накратко могу да створе нову честицу

Japanese: 
このコブはヒッグス粒子発見の 
過程で現れたコブを
彷彿とさせると言われました
さらに 同業者である理論物理学者たちは
私の大好きな人たちですが
理論家たちはこのコブについて
500本もの論文を書きました
（笑）
素粒子物理学界は
天地がひっくり返るほどの大騒ぎでした
何故 この問題のコブは 
何千人もの物理学者たちが―
誰も彼も冷静さを失うほどの
代物なのでしょうか
このわずかなコブは独特でした
このコブが示唆するのは
ある種の衝突が 予想外に多く
観測されているということです
その衝突の生成物は
２つの光子だけ つまり
２個の光の粒子だけなのです
これは稀なことです
粒子の衝突は自動車の衝突とは違います
別の法則に従います
２つの粒子が
光速に近い速さで衝突する時は
量子論が適用されます
量子論の世界では
２つの粒子から 
新しい粒子が１つできますが

Portuguese: 
As pessoas disseram que ela
lembrava a pequena saliência
apresentada durante o processo
de descoberta do bóson de Higgs.
Melhor do que isso, meus colegas teóricos,
amo meus colegas teóricos,
meus colegas teóricos escreveram
500 artigos sobre essa pequena saliência.
(Risos)
Isso revolucionou o mundo
da física das partículas.
Mas o que havia
com essa saliência em especial
que fez com que milhares de físicos
coletivamente saíssem do sério?
Essa pequena saliência era única.
Ela indicava que estávamos vendo
um enorme e inesperado número de colisões,
cujos vestígios consistiam
em apenas dois fótons,
duas partículas de luz.
E isso é raro.
Colisões de partículas não são
como colisões de automóveis.
Elas têm regras diferentes:
quando duas partículas colidem,
quase na velocidade da luz,
o controle passa ao mundo quântico.
E no mundo quântico essas duas partículas
podem criar brevemente uma nova partícula,

Spanish: 
La gente dijo que eso
le recordaba al bultito
que fue mostrado cuando se descubrió
el bosón de Higgs.
Mejor que eso, 
mis colegas teóricos,
me encantan mi colegas teóricos,
mis colegas teóricos escribieron
500 investigaciones sobre ese bultito.
(Risas)
El mundo de la física de partículas
estuvo volteado de cabeza.
Pero ¿qué tenía este bultito
en particular
que hizo que miles de físicos 
perdieran colectivamente la calma?
Este bultito fue único.
Este bultito indicaba
que estábamos viendo un gran 
número inesperado de colisiones
cuyos residuos consistían
en solo dos fotones,
dos partículas de luz.
Eso es raro.
Las colisiones de partículas 
no son como choques de autos.
Tienen diferentes reglas.
Cuando dos partículas colisionan
a la velocidad de la luz,
el mundo cuántico toma el control.
Y en el mundo cuántico,
estas dos partículas pueden crear 
brevemente una nueva partícula

Persian: 
مردم می‌گفتن این اون‌ها رو
متوجه موج کوچکی کرده
که راه کشف بوزن هیگز رو
نشون‌شون می‌ده.
بهتر از اون،
همکاران نظریه‌پرداز من --
عاشق همکاران نظریه‌پردازم هستم --
همکاران نظریه‌پرداز من ۵۰۰ مقاله
در مورد این موجک نوشتند.
(خنده تماشاگران)
دنیای فیزیک ذرات
از این رو به اون رو شد.
اما چه چیزی در این موج خاص بود
که باعث شد هزاران فیزیکدان
با هم سر از پای خود نشناسند؟
این موج کوچک خاص بود.
این موج کوچک می‌گفت که
ما به طور غیر منتظره‌ای شاهد
تعداد زیادی برخورد بودیم
که بقایای آن‌‌ها فقط
از دو فوتون تشکیل شده،
دو ذره‌ی نور.
و این کمیابه.
برخورد ذره‌‌ها مثل برخورد خودرو‌ها نیست.
قانون‌هاشون فرق داره.
وقتی دو ذره تقریبا با سرعت نور
به هم برخورد می‌کنن،
وارد دنیای کوانتوم می‌شیم.
و در دنیای کوانتوم،
این دو ذره به ندرت
می‌توانند ذره‌ای جدید بسازند

iw: 
אנשים אמרו שזה מזכיר להם
את הבליטה הקטנה
שהוצגה במהלך גילוי ההיגס בוזון.
ואפילו טוב יותר,
עמיתי התיאורטיקנים --
אני מת על עמיתי התיאורטיקנים --
עמיתי התיאורטיקנים כתבו 500 מאמרים
על הבליטה הקטנה הזאת.
(צחוק)
עולם פיזיקת החלקיקים
התהפך על ראשו.
אבל מהו הדבר,
בבליטה המסוימת הזאת,
שגרם לאלפי פיזיקאים
לאבד את שלוותם?
הבליטה הקטנה הזאת היתה ייחודית.
הבליטה הקטנה הזאת ציינה
שאנו עדים למספר התנגשויות
גדול באופן לא-צפוי
ששרידיהם מכילים שני פוטונים בלבד,
שני חלקיקי אור.
וזה נדיר.
התנגשויות של חלקיקים
אינן דומות להתנגשויות כלי-רכב;
החוקים הם שונים.
כששני חלקיקים מתנגשים
כמעט במהירות האור,
נכנס לפעולה העולם הקוונטי.
ובעולם הקוונטי,
שני חלקיקים אלה יכולים
ליצור לרגע חלקיק חדש

English: 
People said it reminded
them of the little bump
that was shown on the way
toward the Higgs boson discovery.
Better than that,
my theorist colleagues --
I love my theorist colleagues --
my theorist colleagues wrote
500 papers about this little bump.
(Laughter)
The world of particle physics
had been flipped on its head.
But what was it about this particular bump
that caused thousands of physicists
to collectively lose their cool?
This little bump was unique.
This little bump indicated
that we were seeing an unexpectedly
large number of collisions
whose debris consisted
of only two photons,
two particles of light.
And that's rare.
Particle collisions are not
like automobile collisions.
They have different rules.
When two particles collide
at almost the speed of light,
the quantum world takes over.
And in the quantum world,
these two particles
can briefly create a new particle

Portuguese: 
que dura uma pequena fração de segundo
antes de se dividir em outras partículas
que atingem nosso detetor.
Imaginem uma colisão de automóvel
na qual os carros somem com o impacto,
uma bicicleta aparece em seu lugar...
(Risos)
e então essa bicicleta explode
em dois skates, que atingem nosso detetor.
(Risos)
Espero que não literalmente.
Eles são muito caros.
Eventos em que apenas dois fótons
atingem nosso detetor são muito raros.
E devido a essa propriedade
quântica especial dos fótons,
há um número muito pequeno
de novas partículas possíveis,
essas bicicletas míticas,
que podem originar apenas dois fótons.
Mas uma dessas opções é enorme,
e tem a ver com aquela antiga questão
que me incomodava quando eu era
uma pequena criança,
sobre a gravidade.
A gravidade pode parecer
superforte para vocês,
mas na verdade ela é incrivelmente fraca,
comparada com outras forças da natureza.
Posso ganhar da gravidade
brevemente, quando pulo,

Serbian: 
која живи мајушни део секунде
пре него што се разложи на честице
које погађају наш детектор.
Замислите судар аутомобила
при ком двоја кола нестану након судара,
бицикл се појављује на њиховом месту -
(Смех)
а затим бицикл у експлозији
створи два скејтборда
који погоде наш детектор.
(Смех)
Надамо се, не и буквално.
Веома су скупи.
Појава да само два фотона
погоде наш детектор је веома ретка.
А због посебних квантних својстава фотона,
постоји веома мали број
могућих нових честица,
ових митских бицикала,
које могу створити само два фотона.
Али једна од ове две опције је огромна,
а у вези је са старим отвореним питањем
које ме је мучило
док сам био мајушно дете,
о гравитацији.
Можда вам гравитација
делује невероватно снажно,
али је заправо блесаво слаба
ако се упореди са другим природним силама.
Накратко могу да победим
гравитацију док скачем,

Persian: 
که برای کسری از ثانیه ماندگار شود
قبل از اینکه به ذرات دیگری تجزیه شده
و جذب آشکارساز ما بشود.
تصادف خودرو‌ها را در نظر بگیرید که
بر اثر برخورد ناپدید شوند،
و یک دوچرخه به جایشان ظاهر شود --
(خنده تماشاگران)
بعدش دوچرخه منفجر شده
و به دو تخته اسکیت تبدیل شود،
که به آشکارساز ما برسد.
(خنده تماشاگران)
با امید، نه با یقین.
خیلی گران‌قیمت‌اند.
رویدادهایی که در آن تنها دو فوتون
به آشکارساز ما برسند کمیاب هستند.
و به خاطر ویژگی مخصوص فوتون‌ها،
تعداد احتمالی خیلی کمی
از ذرات جدید هستند --
این دوچرخه‌های اسرارآمیز --
که می‌توانند تنها دو فوتون تولید کنند.
اما یکی از این گزینه‌ها خیلی مهم است،
و مربوط می‌‌شود به آن سوال طولانی مدت
که از زمان بچگی‌ام آزارم می‌داد،
در مورد گرانش.
گرانش شاید برای شما خیلی عجیب باشد،
اما در واقع نسبت به دیگر نیروهای طبیعت
نیرویی است به شدت ضعیف.
می‌توانم با پریدن شکستش دهم،

English: 
that lives for a tiny fraction of a second
before splitting into other particles
that hit our detector.
Imagine a car collision
where the two cars vanish upon impact,
a bicycle appears in their place --
(Laughter)
And then that bicycle explodes
into two skateboards,
which hit our detector.
(Laughter)
Hopefully, not literally.
They're very expensive.
Events where only two photons
hit out detector are very rare.
And because of the special
quantum properties of photons,
there's a very small number
of possible new particles --
these mythical bicycles --
that can give birth to only two photons.
But one of these options is huge,
and it has to do with
that long-standing question
that bothered me as a tiny little kid,
about gravity.
Gravity may seem super strong to you,
but it's actually crazily weak
compared to the other forces of nature.
I can briefly beat gravity when I jump,

Spanish: 
que vive por una fracción de segundo
antes de dividirse en otras partículas
que golpean nuestro detector.
Imaginen un choque de autos donde 
éstos se desvanecen tras impactar,
y una bicicleta aparece en su lugar.
(Risas)
Y luego la bicicleta explota
en dos monopatines,
que golpean nuestro detector.
(Risas)
Con suerte, no literalmente.
Son muy caros.
Los eventos donde solo 2 fotones
golpean el detector son muy raros.
Debido a las propiedades cuánticas
especiales de los fotones,
hay un número muy reducido
de posibles nuevas partículas,
estas míticas bicicletas,
que puedan dar a luz a solo 2 fotones.
Pero una de esas opciones es grande,
y tiene que ver con la pregunta de siempre
que me ocupaba de niño,
sobre la gravedad.
La gravedad les puede parecer
muy fuerte,
pero en realidad es muy débil comparada
con otras fuerzas de la naturaleza.
Puedo por poco tiempo vencer 
a la gravedad cuando salto

iw: 
שמתקיים למשך שבריר שניה זעיר
בטרם יתפצל לחלקיקים אחרים
שפוגעים בגלאי שלנו.
דמיינו התנגשות מכוניות שבה
שתי המכונית נעלמות בעת ההתנגשות,
במקומן מופיע זוג אופניים --
(צחוק)
ואז האופניים מתפוצצים
והופכים לשתי גלגשות,
שפוגעות בגלאי שלנו.
(צחוק)
בתקווה שזה לא יקרה באמת;
זהו ציוד יקר מאד.
נדירים מאד האירועים שבהם
רק שני פוטונים פוגעים בגלאי שלנו.
ובגלל התכונות הקוונטיות
המיוחדות של הפוטונים,
ייתכן מספר קטן מאד
של חלקיקים חדשים --
אותם אופניים דמיוניים --
שיכולים להוליד שני פוטונים בלבד.
אבל אחת האפשרויות היא אדירה,
והיא קשורה בשאלה עתיקת היומין
שהטרידה אותי כילד קטן,
בנוגע לכבידה.
אולי בעיניכם, הכבידה חזקה מאד,
אבל היא חלשה עד טירוף
בהשוואה לכוחות טבע אחרים.
אני יכול הרי לנצח לרגע
את הכבידה כשאני קופץ,

Japanese: 
その粒子の寿命はごくわずかな時間で
別の粒子に分裂して検出されます
車の衝突で考えると 衝突の瞬間に
２台の車が消えて
その場所に自転車が１台現れるということです
（笑）
その自転車は分裂して
２台のスケートボードになり
これが観測器で検出されます
（笑）
うまくいけばですが
正確には少し違います
この実験は非常に高くつきます
２個の光子だけしか検出されない例は
極めて稀です
光子は素粒子の中でも特別な性質を持つため
２つの光子しか生み出さないような
新粒子の可能性は―
先程の謎の自転車に相当しますが―
非常に限られます
しかし その選択肢の一つは
かなりの高エネルギーで
私を子供の頃から悩ませていた
あの積年の問題
つまり重力に関係します
重力はとても強い力に見えるかもしれません
しかし 実際には 自然界の他の力に比べると
信じられないほど弱い力です
私が跳ねるだけで
簡単に重力を打ち負かすことができますが

Portuguese: 
mas não posso tirar
um próton da minha mão.
A força da gravidade comparada
a outras forças da natureza?
É 10 elevado a menos 39.
É um decimal com 39 zeros
depois da vírgula.
Pior do que isso, todas as outras
forças conhecidas da natureza
são perfeitamente descritas
pelo chamado Modelo Padrão,
que é a melhor descrição que temos
da natureza em pequena escala,
e, francamente, uma das conquistas
de maior sucesso da humanidade;
a não ser pela gravidade,
que não consta no Modelo Padrão.
É uma loucura.
É como se a maior parte
da gravidade estivesse faltando.
Nós sentimos um pouco dela,
mas onde está o resto?
Ninguém sabe.
Mas uma explicação teórica
propõe uma solução selvagem.
Todos nós,
mesmo vocês no fundo,
vivemos em um espaço tridimensional.
Espero que essa colocação
não seja controversa.
(Risos)

English: 
but I can't pick a proton out of my hand.
The strength of gravity compared
to the other forces of nature?
It's 10 to the minus 39.
That's a decimal with 39 zeros after it.
Worse than that,
all of the other known forces of nature
are perfectly described
by this thing we call the Standard Model,
which is our current best description
of nature at its smallest scales,
and quite frankly,
one of the most successful
achievements of humankind --
except for gravity, which is absent
from the Standard Model.
It's crazy.
It's almost as though most
of gravity has gone missing.
We feel a little bit of it,
but where's the rest of it?
No one knows.
But one theoretical explanation
proposes a wild solution.
You and I --
even you in the back --
we live in three dimensions of space.
I hope that's a
non-controversial statement.
(Laughter)

Serbian: 
али не могу да покупим протон са длана.
Снага гравитације у поређењу
са другим природним силама?
Десет на минус тридесет девет.
То је децимала коју прати 39 нула.
Још горе од тога,
све друге познате природне силе
су савршено описане
кроз нешто што називамо
„стандардним моделом“,
што је тренутно наш најбољи опис
природе у најмањим размерама,
а искрено,
то је и једно од најуспешнијих
људских достигнућа,
осим гравитације, која није присутна
у стандардном моделу.
Лудо је.
Као да је већи део гравитације нестао.
Осећамо њене делиће,
али где је њен остатак?
Нико не зна.
Ипак, једно теоретско објашњење
предлаже лудо решење.
Ви и ја,
чак и ви у задњим редовима,
живимо у три просторне димензије.
Надам се да то није спорна изјава.
(Смех)

Persian: 
اما نمی‌توانم یک پروتون را
از دستم جدا کنم.
قدرت گرانش در مقایسه با
دیگر نیروهای طبیعت؟
۱۰ به توان منفی ۳۹ است.
یعنی یک اعشار
و ۳۹ تا صفر پشتش.
بدتر،
بقیه‌ی نیروهای شناخته شده‌ی طبیعت
به خوبی توسط چیزی که
مدل استاندارد می‌‌نامیم توصیف شده‌اند،
که بهترین توصیف طبیعت در
کوچکترین مقیاس‌‌ها است،
و به واقع،
یکی از موفق‌ترین دستاوردهای بشریت --
به جز گرانش، که در
مدل استاندارد حضور نداره.
این دیوانگیه.
انگار که بیشترِ گرانش گم شده باشه.
ما بخش کوچکی از اون رو احساس می‌کنیم،
اما بقیه‌ش کجاست؟
کسی نمی‌دونه.
اما یک توضیح نظری
راه حل عجیبی ارائه می‌ده.
من و شما --
حتی شما اون پشت --
همگی در فضایی سه بعدی زندگی می‌کنیم.
امیدوارم این جمله بحث‌انگیز نباشه.
(خنده تماشاگران)

Spanish: 
pero no puedo tomar 
un protón de mi mano.
¿La fuerza de la gravedad comparada
a otras fuerzas de la naturaleza?
Es 10 elevado a la menos 39.
Es un decimal con 39 ceros
después de él.
Peor que eso,
todas las otras fuerzas de la naturaleza
son perfectamente descritas
por aquello que llamamos
el modelo estándar,
nuestra mejor descripción actual de
la naturaleza en muy pequeñas escalas,
y francamente,
uno de los más exitosos logros
de la humanidad,
excepto por la gravedad, que 
está ausente del modelo estándar.
Es loco.
Es casi como la mayor parte de 
la gravedad hubiera desaparecido.
Sentimos un poco de ello,
pero ¿dónde está el resto?
Nadie lo sabe.
Pero una explicación teórica
propone una solución salvaje,
Uds. y yo,
incluso Uds. allá atrás,
vivimos en tres dimensiones espaciales,
espero que sea una declaración 
no controversial.
(Risas)

Japanese: 
手から陽子を取り出すことはできません
重力は自然界の他の力と比べると
どの程度の強さなのか？
10の39乗分の1です
小数点以下に39個の０が並びます
さらに悪いことに
自然界の他の力は
私たちが標準モデルと呼ぶ理論で
完全に説明できます
標準モデルは 自然界を最も小さな尺度で
説明する現時点での最良の理論です
率直に言って
人類の最も優れた成果の１つです
重力は例外です
重力は標準理論に含まれていません
有り得ません
重力の大半は
消えてしまったというのでしょうか
私たちは重力を少しは感じますが
残りはどこにあるのでしょう
誰も知りません
さて 大胆な説明を提案している
ある仮説があります
私たちは
後ろの方のあなたも
３次元の空間にいます
このことは
受け入れていただけるといいのですが
（笑）

iw: 
אבל אני לא יכול להוציא פרוטון
מתוך כף ידי.
עוצמת הכבידה בהשוואה
לשאר כוחות הטבע?
10 בחזקת מינוס 39.
זאת נקודה עשרונית
ואחריה 39 אפסים.
גרוע מכך,
כל שאר כוחות הטבע
מתוארים בצורה מושלמת
במה שאנו מכנים "המודל התקני",
התיאור הכי טוב שיש לנו
של הטבע בקני המידה הקטנים שלו,
ולמען האמת,
אחד ההישגים המוצלחים ביותר
של המין האנושי --
אבל הכבידה אינה כלולה
במודל התקני.
זה מטורף.
זה כמעט כאילו
עיקר הכבידה חסר.
אנו מרגישים מעט ממנה,
אבל איפה השאר?
איש אינו יודע.
אבל יש הסבר תיאורטי
שמציע פתרון פרוע.
אתם ואני --
אפילו אלה שיושבים מאחור --
אנו חיים בשלושה מימדים של מרחב.
אני מקווה שזאת אינה
אמירה שנויה במחלוקת.
(צחוק)

Persian: 
تمام ذرات شناخته شده هم
در فضایی سه بعدی هستند.
در واقع، ذره نام دیگری است
برای یک برانگیختگی در میدان سه بعدی،
یک محدوده‌ی مرتعش در فضا.
مهم‌تر آنکه، همه‌ی ریاضیاتی که
برای این موضوع به کار می‌بریم
با این فرض است که فضا فقط سه بعدی است.
اما ریاضی ریاضی است، و می‌توانیم
هرطور بخواهیم با آن بازی کنیم.
و بعضی‌‌ها هم با استفاده از
ابعاد بیشتر فضا در دوره‌ای طولانی
مشغول آن شدند،
اما این همیشه یک مفهوم
انتزاعی ریاضی بوده است.
حالا فقط به اطرافتون نگاه کنید --
تو اون عقب، نگاه کن --
واضحه که تنها سه بعد در فضا هست.
اما اگر اینطور نباشه چی؟
اگر گرانش نیست شده به یک بعد
چهارمی نشت کرده باشه
که برای من و شما قابل درک نیست چی؟
اگر گرانش درست به اندازه‌ی
دیگر نیروها قوی باشه چی
اگر شما این بُعد فراتر از سوم رو می‌دیدید،
و چیزی که من و شما حس می‌کنیم
تنها بخشی کوچکی از گرانش باشه
باز هم ضعیف به نظر می‌رسید؟
اگر این‌طور بود،

Spanish: 
Todas las partículas conocidas también
viven en las tres dimensiones espaciales.
De hecho, una partícula 
es solo otro nombre
para una excitación en
un campo tridimensional;
un temblor localizado en el espacio.
Mucho más importante, las matemáticas
que usamos para describir estas cosas
suponen que hay solo
tres dimensiones espaciales.
Pero las matemáticas son matemáticas, 
podemos jugar con ellas como queramos.
Y la gente ha estado jugando
con dimensiones espaciales extra
por mucho tiempo,
pero siempre ha sido
un concepto matemático abstracto.
Miren a su alrededor,
claramente hay solo
tres dimensiones espaciales.
Pero, ¿qué pasa si no es verdad?
¿Qué pasa si la gravedad pérdida 
se filtra en una dimensión extraespacial
invisible para Uds. y para mí?
¿Qué pasa si es tan fuerte
como las otras fuerzas
si se le viera en 
su dimensión extraespacial,
y lo que experimentamos
es una porción de la gravedad
que la hace ver muy débil?
Si esto fuese cierto,

Serbian: 
Све познате честице, такође,
живе у три просторне димензије.
Заправо, „честица“ је само други назив
за ексцитацију у тродимензионалном пољу;
локализовано померање у простору.
Још важније је да сва математика
коју користимо да опишемо све ове ствари
претпоставља да постоји само
три просторне димензије,
али математика је математика
и можемо се њоме играти како хоћемо.
Људи су се дуго и поигравали
додатним просторним димензијама,
али је то увек био
апстрактни математички концепт.
Мислим, само погледајте око себе -
ви у задњим редовима, погледајте около -
јасно је да постоје
само три просторне димензије.
Међутим, шта ако то није истина?
Шта ако гравитација која недостаје истиче
у неку додатну просторну димензију
коју ви и ја не можемо видети?
Шта ако је гравитација
подједнако снажна као и друге силе
ако бисте је посматрали
у овој додатној просторној димензији,
а заправо осећамо
само мајушни део гравитације,
због чега делује као да је веома слаба?
Ако би ово било тачно,

Portuguese: 
Todas as partículas conhecidas também
existem em um espaço tridimensional.
De fato, partícula é só um outro nome
para uma agitação
em um campo tridimensional;
uma oscilação localizada no espaço.
E, mais importante, toda a matemática
usada para descrever essas coisas
assume que só existem três dimensões.
Mas matemática é matemática, podemos
flertar com ela o quanto quisermos.
E as pessoas vêm brincando
com dimensões extras no espaço
há muito tempo, mas esse sempre tem sido
um conceito matemático abstrato.
Quero dizer, olhem ao redor...
você aí no fundo, olhe ao redor...
claramente existem apenas
três dimensões de espaço.
Mas e se isso não for verdade?
E se a gravidade faltante estiver vazando
para uma dimensão extraespacial
invisível para nós?
E se a gravidade for tão forte
quanto as outras forças,
se for vista nessa dimensão extraespacial,
e o que nós experienciamos
é uma pequena parcela da gravidade
que faz ela parecer muito fraca?
Se isso fosse verdade,

Japanese: 
既知の粒子も全て３次元空間に存在します
実は 粒子があるということは
３次元空間において
その場所のエネルギーが
基底より高い状態にあるということです
空間が局所的に揺らいるのです
もっと重要なことは こういった物理を
記述するために用いる数学では
次元の数は３つだと仮定としていることです
しかし数学は数学です
いろんな数学的な扱いを試すことができます
とても長い間
空間の余剰次元について
いろいろと考えられてきました
ただこれは 抽象的な数学の概念に
すぎませんでした
つまり 周りを見回しても―
後ろの方も見回してください
明らかに空間には３次元しかありません
それが現実ではなかったらどうしますか？
重力の失われた部分は
私たちには見えない空間の余剰次元に
漏れているとすると
どうでしょう？
この空間の余剰次元も見えれば
重力は他の力と同じぐらい強いのに
私たちが感じられるのは
重力のほんの小さな断面だけなので
重力がとても弱い力だと考えられているのなら
どうでしょう？
もしこの仮説が本当ならば

English: 
All of the known particles also live
in three dimensions of space.
In fact, a particle is just another name
for an excitation
in a three-dimensional field;
a localized wobbling in space.
More importantly, all the math
that we use to describe all this stuff
assumes that there are only
three dimensions of space.
But math is math, and we can play
around with our math however we want.
And people have been playing around
with extra dimensions of space
for a very long time,
but it's always been an abstract
mathematical concept.
I mean, just look around you --
you at the back, look around --
there's clearly only
three dimensions of space.
But what if that's not true?
What if the missing gravity is leaking
into an extra-spatial dimension
that's invisible to you and I?
What if gravity is just as strong
as the other forces
if you were to view it in this
extra-spatial dimension,
and what you and I experience
is a tiny slice of gravity
make it seem very weak?
If this were true,

iw: 
כל החלקיקים המוכרים
קיימים גם הם בשלושה מימדי מרחב.
למעשה, "חלקיק" הוא רק שם אחר
לעירור בשדה תלת-מימדי;
ריטוט מקומי במרחב.
חשוב מכך, כל המתמטיקה
שמשמשת אותנו לתיאור כל זה,
יוצאת מהנחה שישנם
רק שלושה מימדים של מרחב.
אבל מתמטיקה היא מתמטיקה,
ואנו יכולים להשתעשע איתה ככל שנרצה.
ואנשים משתעשעים כבר המון זמן
עם מימדי מרחב נוספים
אבל תמיד היה מדובר
במושג מתמטי מופשט.
כי תביטו סביב --
אתם, שם מאחור, תביטו סביב --
ברור שישנם
רק שלושה מימדי מרחב.
אבל מה אם זה לא נכון?
מה אם כל הכבידה החסרה
דולפת למימד חוץ-מרחבי
שאיננו נראה מבחינתכם ומבחינתי?
מה אם הכבידה חזקה
בדיוק כמו כל שאר הכוחות
אילו רק יכולנו לראותה
במימד החוץ-מרחבי הזה,
ומה שאתם ואני חווים
הוא פיסה זעירה של הכבידה
ולכן היא נראית חלשה ביותר?
אם זה נכון,

Persian: 
مجبور بودیم مدل استاندارد
ذرات رو گسترش بدیم
تا شامل ذره‌ی دیگری باشه،
یک ذره‌ی چندین بعدی مربوط به گرانش،
یک گراویتون که در ابعاد
بیشتر از سوم قرار داره.
چهره‌های متعجب‌تون رو می‌بینم.
حتما می‌‌خواید ازم سوال کنید،
«چطور قراره در واقعیت این ایده‌ی
علمی تخیلی دیوانه‌وار رو آزمایش کنیم،
در حالیکه توی سه بعد محدود شدیم؟»
کاری که همیشه می‌کنیم،
با کوبیدن دو پروتون به یکدیگر --
(خنده تماشاگران)
اونقدر شدید که برخوردشون بازتاب کنه
در یک بعد فراتر از سومی
که ممکنه وجود داشته باشه،
که در لحظه این گراویتون رو خلق کنه
که بعدش کشیده بشه به این
دنیای سه بعدی ال‌اچ‌سی
و دو تا فوتون آزاد کنه،
دو ذره از نور.
و این گراویتون بعد اضافه‌ی فرضی
یکی از تنها ذرات فرضی ممکن است
که مشخصات کوانتومی خاصی داره
که یک موج دو فوتونی کوچک ایجاد کنه.

iw: 
יהיה עלינו להרחיב את
מודל החלקיקים התקני שלנו
כך שיכלול חלקיק נוסף,
חלקיק כבידה על-מימדי,
"כבידון" מיוחד שמתקיים
במימדים חוץ-מרחביים.
ואני כבר רואה
את המבטים שלכם.
אתם אמורים לשאול אותי,
"איך לעזאזל נבחן
את הרעיון הבדיוני והמשוגע הזה,
"כשאנו תקועים בשלושה מימדים?"
כמו שאנו עושים תמיד.
בכך שנגרום להתנגשות
של שני פרוטונים --
(צחוק)
בעוצמה מספקת כדי שההתנגשות תהדהד
בכל מימד חוץ-מרחבי
שאולי קיים,
תוך יצירה רגעית
של הכבידון העל-מימדי
שיוחזר לתוך שלושת המימדים
של מאיץ ההדרונים הגדול
ויפלוט שני פוטונים,
שני חלקיקי אור,
והכבידון ההיפותטי,
החוץ-מימדי הזה,
הוא אחד ממעט החלקיקים ההיפותטיים
שקיומם אפשרי
ושניחנו בתכונות הקוונטיות המיוחדות
שמאפשרות להוליד את בליטת
שני הפוטונים הקטנה שלנו.

Spanish: 
tendríamos que expandir
nuestro modelo estándar de partículas
para incluir una partícula extra,
la partícula hiperdimensional de gravedad,
un gravitón especial que vive
en dimensiones extra espaciales.
Veo las miradas en sus caras.
Me estarán haciendo esta pregunta,
"¿Cómo podremos probar en el mundo
esta loca idea de ciencia ficción
atrapados como estamos
en tres dimensiones?"
La manera que siempre lo hacemos,
haciendo chocar dos protones.
(Risas)
Tan fuerte que la colisión resuene
en otra dimensión extraespacial
que podría estar allí,
momentáneamente creando
este gravitón hiperdimensional
que luego se regrese de golpe en 
las 3 dimensiones del colisionador
y devuelva 2 fotones,
2 partículas de luz.
Este gravitón extradimensional
hipotético
es una de las únicas posibles 
nuevas partículas hipotéticas
que tiene propiedades cuánticas especiales
que pueden dar a luz a
nuestro bultito de 2 fotones.

Portuguese: 
teríamos que expandir
nosso Modelo Padrão das partículas
para incluir uma partícula extra,
uma partícula
hiperdimensional de gravidade,
um gráviton especial que existe
em dimensões extraespaciais.
Vejo a expressão em seus rostos.
Vocês deveriam estar me perguntando:
"Como diabos vamos testar
essa ideia maluca de ficção científica,
presos como estamos em três dimensões?"
Da forma que sempre fazemos,
colidindo dois prótons...
(Risos)
Forte o suficiente
para a colisão reverberar
em alguma dimensão extraespacial
que possa estar ali,
criando momentaneamente
esse gráviton hiperdimensional
que depois retorna rapidamente 
para as três dimensões do LHC
e libera dois fótons,
duas partículas de luz.
E esse gráviton
extradimensional hipotético
é uma das poucas novas
partículas hipotéticas possíveis
com as propriedades quânticas especiais
que podem originar a nossa pequena
saliência de dois fótons.

Japanese: 
素粒子の標準モデルを
拡張しなければなりません
そうすると 余剰次元の素粒子 
つまり重力の高次元素粒子―
空間の余剰次元に存在する
特別な重力子を含めることができます
皆さんの様子からすると
このようにお思いでしょう
「一体どうやってこんな途方もない
SF小説のようなアイディアを試すのだろう？
私たちは３次元空間に捕らわれているのに」
こういうときはいつも
２つの陽子を衝突させるのです
（笑）
十分に激しい衝突ならば
そこにあるべき空間の余剰次元を
揺るがせて
直ちに高次元の重力子が生まれ
すぐにLHCがある３次元空間にポンと戻り
２つの光子に
つまり２個の光の粒子に分裂します
２つの光子に
つまり２個の光の粒子に分裂します
ここで仮定した余剰次元の重力子は
２個の光子によるわずかなコブを
生み出せるという
特別な量子的特徴を持ちうる
仮想的な新粒子のひとつです

English: 
we would have to expand
our Standard Model of particles
to include an extra particle,
a hyperdimensional particle of gravity,
a special graviton that lives
in extra-spatial dimensions.
I see the looks on your faces.
You should be asking me the question,
"How in the world are we going to test
this crazy, science fiction idea,
stuck as we are in three dimensions?"
The way we always do,
by slamming together two protons --
(Laughter)
Hard enough that
the collision reverberates
into any extra-spatial dimensions
that might be there,
momentarily creating
this hyperdimensional graviton
that then snaps back
into the three dimensions of the LHC
and spits off two photons,
two particles of light.
And this hypothetical,
extra-dimensional graviton
is one of the only possible,
hypothetical new particles
that has the special quantum properties
that could give birth to our little,
two-photon bump.

Serbian: 
морали бисмо да проширимо
наш стандардни модел честица
да бисмо укључили додатну честицу,
хипердимензионалну честицу гравитације,
специјални гравитон који живи
у додатним просторним димензијама.
Видим вам изразе лица.
Требало би да ме питате:
„Како ћемо, забога, тестирати
ову луду научно-фантастичну идеју,
када смо заглављени,
као што јесмо, у три димензије?“
На начин на који то увек радимо,
сударањем два протона -
(Смех)
довољно јако да судар одјекне
у било којој додатној
просторној димензији која постоји,
моментално стварајући
овај хипердимензионални гравитон
који се онда брзо врати
у три димензије сударача
и избаци два фотона,
две честице светлости.
Овај хипотетички гравитон
из додатне димензије
једина је могућа хипотетичка нова честица
која има специјална квантна својства
која би могла изродити
избочину од два фотона.

iw: 
אז האפשרות להסביר
את תעלומות הכבידה
ולגלות מימדי מרחב נוספים --
אולי כעת אתם מתחילים להבין
מדוע אלפי פיזיקאים חנונים
איבדו בבת-אחת את שלוותם
בגלל הבליטה הקטנה
כפולת הפוטונים שלנו.
תגלית כזאת יכולה לשכתב
את ספרי הלימוד.
אך זיכרו:
המסר שלנו, עורכי הניסויים,
שעסקו בכך באותה עת,
היה ברור מאד:
אנו זקוקים לנתונים נוספים.
בעזרת נתונים נוספים
הבליטה הקטנה תהפוך
לפרס נובל טרי ופריך --
(צחוק)
או שהנתונים החדשים ימלאו
את המרחב סביב הבליטה
והכל ייעשה לקו חלק ונאה.
אז אספנו נתונים נוספים
ובעזרת פי חמש כמות הנתונים,
כעבור מספר חודשים,
הבליטה הקטנה שלנו
הפכה לקו חלק.
בחדשות דווח על "אכזבה עצומה"
ו"תקוות שנגוזו",
ושמדעני פיזיקת החלקיקים "עצובים".
ולנוכח טון הסיקור הזה,

Persian: 
پس، احتمال برملا کردن اسرار گرانش
و کشف ابعاد جدید فضا --
شاید الان حسی داشته باشید
که چرا هزاران خوره‌ی فیزیک
همگی با هم عنان از کف دادند
به خاطر یه موج کوچیک دو فوتونی.
کشفی از این دسته
کتاب‌های درسی رو بازنویسی می‌کنه.
اما یادتون نره،
پیام ما متخصصین آزمایشگاه
که مدت‌هاست این کارو می‌کنیم
خیلی واضح بود:
به اطلاعات بیشتری نیاز داریم.
با اطلاعات بیشتر،
این موج کوچک یا به یک
جایزه نوبل زیبا و ظریف تبدیل می‌شه --
(خنده تماشاگران)
یا فضای اطراف اون موج رو پر کرده
و به یک خط صاف و معمولی تبدیلش می‌کنه.
پس اطلاعات بیشتری گرفتیم،
و با اطلاعاتی پنج برابری،
و چندین ماه وقت بیشتر
این موج کوچک
به یک خط صاف تبدیل شد.
خبرگزاری‌ها «یک نا امیدی بزرگ»
و «امید از دست رفته» رو گزارش کردن
و اینکه فیزیکدانان ذرات «ناراحت هستند».
طوری به گزارش شون آب و تاب دادن،

Spanish: 
La posibilidad de explicar
los misterios de la gravedad
y de descubrir las dimensiones 
extraespaciales...
tal vez ahora entiendan
por qué miles de frikis de la física 
perdieron colectivamente la calma
ante el bultito de 2 fotones.
Un descubrimiento de este tipo
reescribiría los libros.
Pero recuerden,
el mensaje como experimentadores
que hacían este trabajo en el momento,
fue muy claro:
necesitamos más datos.
Con más datos,
este bultito se podrá convertir
en un lindo premio Nobel,
(Risas)
o en datos extras que llenarán
el espacio alrededor del bulto
y lo convertirán en un suave línea.
Así que tomamos más datos,
y con cinco veces más datos,
muchos meses después,
nuestro bultito
se convirtió en una suave línea.
Las noticias informaron "gran decepción" 
de "esperanzas marchitas",
y de "la tristeza de los 
físicos de partículas".
Así como suenan las noticias,

Serbian: 
Дакле, могућност да се објасне
мистерије гравитације
и откривање додатне просторне димензије -
можда сада почињете да схватате
зашто је хиљаде штреберских физичара
колективно изгубило главу
због наше мале избочине од два фотона.
Овакво откриће би исписало нове уџбенике.
Ипак, сетите се,
порука нас експериментатора
који смо заправо радили
на овоме у то време била је јасна:
треба нам још података.
Са више података,
мала избочина ће се или претворити
у фину, свежу Нобелову награду -
(Смех)
или ће додатни подаци
попунити простор око избочине
и претворити је у фину, глатку линију.
Тако, узели смо још података
и уз пет пута више података
неколико месеци касније,
наша мала избочина
претворила се у глатку линију.
Новине су извештавале
о „огромном разочарењу“, „пропалим надама“
и о томе да су физичари
који се баве честицама тужни.
Судећи по тону насловница,

Japanese: 
重力の謎を解き明かし
空間の余剰次元を発見する可能性―
もう皆さんはお判りでしょう
どうして何千人もの物理オタクが データ上の
２個の光子からできるわずかなコブに
誰も彼も冷静さを失ったのか
教科書を書き換えるほどの発見です
ここで思い出してください
その時この研究をしていた
実験物理学者たちが出したメッセージは
とても明確でした
実験物理学者たちが出したメッセージは
とても明確でした
「もっとデータが必要です」
データが蓄積されれば
このわずかなコブが
パリッと素敵なノーベル賞になるか
（笑）
新たなデータがコブの周囲を埋めて
滑らかな線となるか判ります
私たちはデータを取り続けました
数ヶ月かかって５倍の量のデータを集めた結果
このわずかなコブは
滑らかな線になりました
マスコミは「大きな失望」とか
「消えた希望」とか
素粒子物理学者たちの「残念」などと
報道しました
このように報道されたので

English: 
So, the possibility of explaining
the mysteries of gravity
and of discovering extra
dimensions of space --
perhaps now you get a sense
as to why thousands of physics geeks
collectively lost their cool
over our little, two-photon bump.
A discovery of this type
would rewrite the textbooks.
But remember,
the message from us experimentalists
that actually were doing
this work at the time,
was very clear:
we need more data.
With more data,
the little bump will either turn into
a nice, crisp Nobel Prize --
(Laughter)
Or the extra data will fill in
the space around the bump
and turn it into a nice, smooth line.
So we took more data,
and with five times the data,
several months later,
our little bump
turned into a smooth line.
The news reported on a "huge
disappointment," on "faded hopes,"
and on particle physicists "being sad."
Given the tone of the coverage,

Portuguese: 
Então, a possibilidade de explicar
os mistérios da gravidade
e de descobrir
dimensões extras do espaço...
talvez agora vocês entendam
por que milhares de físicos tenham
ficado coletivamente empolgados
com nossa pequena saliência
de dois fótons.
Uma descoberta desse tipo faria
com que os compêndios fossem reescritos.
Mas lembrem-se, a mensagem
dos experimentalistas que realmente
estavam trabalhando
naquele momento, foi bem clara:
precisamos de mais dados.
Com mais dados,
ou a pequena saliência vai se tornar
um lindo e delicioso Prêmio Nobel...
(Risos)
ou os dados extra irão preencher
o espaço ao redor da saliência
e transformá-la
em uma linha linda e suave.
Então coletamos mais dados
e muitos meses depois,
com cinco vezes a quantidade de dados,
nossa pequena saliência
se transformou em uma linha suave.
As notícias relataram
um "enorme desapontamento",
"esperanças desvanecidas"
e físicos de partículas "tristes".
Com o tom da cobertura,

Japanese: 
世間は 私たちがLHCを閉鎖し
帰国したと考えたことでしょう
（笑）
しかし そんなことはしません
何故でしょうか？
仮に新粒子を発見できなくても
まあ実際だめでしたが―
何故ここで話をしているのか？
何故 恥ずかしさに肩を落とし
帰国しないのでしょうか？
素粒子物理学者は探査をしています
私たちは
専ら地図を作っているようなものです
LHCから離れて
分かりやすく説明します
あなたが宇宙飛行士で
宇宙の彼方の惑星に到着し
異星人を探しているとします
最初に何をすべきでしょう？
すぐに惑星を周回し 着陸し
生命の大きく顕著な兆候がないか
ざっと調べて地球の基地に報告するでしょう
ざっと調べて地球の基地に報告するでしょう
この段階に私たちはいます
LHCで はっきりとした
大きな新粒子を探すための最初の調査をし
何もなかったと報告をしたところです

Portuguese: 
vocês pensariam que tínhamos decidido
desligar o LHC e ir pra casa.
(Risos)
Mas não fizemos isso.
Mas por que não?
Quer dizer, se não descobri
uma partícula, e não descobri,
por que estou aqui falando com vocês?
Por que simplesmente não baixo
minha cabeça de vergonha
e vou pra casa?
Físicos de partículas são exploradores.
E muito do que fazemos é cartografia.
Vamos colocar assim:
esqueçam o LHC por um segundo.
Imaginem que são exploradores do espaço
chegando a um planeta distante,
em busca de alienígenas.
Qual é a primeira tarefa de vocês?
Orbitar imediatamente
o planeta, aterrissar,
dar uma rápida olhada ao redor em busca
de algum grande e óbvio sinal de vida
e relatar para a base.
É nesse estágio que estamos, agora.
Demos uma primeira olhada no LHC
em busca de alguma partícula nova,
grande e facilmente visível,
e podemos relatar que não há nenhuma.

Persian: 
انگار تصمیم گرفتیم کرکره‌ی ال‌اچ‌سی رو
بکشیم پایین و بریم خونه.
(خنده تماشاگران)
اما این کارو نکردیم.
ولی چرا؟
حالا اگر ذره‌ای کشف نکردم
-- که نکردم --
اگر ذره‌ای کشف نکردم
چرا اومدم براتون سخنرانی می‌کنم؟
چرا از خجالت سرم رو نینداختم پایین
و برم خونه؟
متخصصان فیزیک ذره‌ای کاوشگرانند.
و عمده‌ی کاری که ما می‌کنیم
نقشه‌نگاری است.
بگذارید اینطور بگم: یک ثانیه
ال‌اچ‌سی را فراموش کنید.
تصور کنید فضانوردی هستید که
وارد یک سیاره‌ی دوردست می‌‌شوید،
به دنبال موجودات بیگانه.
اولین وظیفه‌تون چیه؟
اینکه فوراً در مدار قرار بگیرید،
فرود بیایید، مختصر نگاهی کنید
به دنبال نشانه‌های بزرگ و آشکار حیات،
و به پایگاه اصلی گزارش بدید.
ما الان در همین مرحله هستیم.
یک نظر به ال‌اچ‌سی می‌کنیم
به دنبال هر ذره‌ی تازه‌ی بزرگی
که چشم‌گیر باشه،
و می‌توانیم گزارش کنیم که هیچی ندیدیم.

Spanish: 
Uds. pensarán que decidimos apagar 
el colisionador e irnos a casa.
(Risas)
Pero no fue lo que hicimos.
¿Pero por qué no?
Es decir, si no he descubierto 
una partícula, y no lo hice,
si no he descubierto una partícula, 
¿por qué estoy aquí hablando con Uds.?
¿Por qué no se me cae la cara de vergüenza
y vuelvo a casa?
Los físicos de partículas 
somos exploradores.
Y mucho de lo que hacemos es cartografiar.
Les explico: olvídense del colisionador
por un segundo.
Imaginen que son exploradores espaciales 
que llegan a un planeta distante
en busca de extraterrestres,
¿cuál es su primera tarea?
Inmediatamente orbitarían el planeta,
descenderían y mirarían alrededor
en busca de signos evidentes de vida,
e informarían a la base.
Esta es la etapa en donde estamos.
Le dimos un primer vistazo al colisionador
para ver cualquier partícula nueva,
grande y evidente,
y hemos informado que no hay nada.

English: 
you'd think that we had decided
to shut down the LHC and go home.
(Laughter)
But that's not what we did.
But why not?
I mean, if I didn't discover
a particle -- and I didn't --
if I didn't discover a particle,
why am I here talking to you?
Why didn't I just hang my head in shame
and go home?
Particle physicists are explorers.
And very much of what we do
is cartography.
Let me put it this way: forget
about the LHC for a second.
Imagine you are a space explorer
arriving at a distant planet,
searching for aliens.
What is your first task?
To immediately orbit the planet,
land, take a quick look around
for any big, obvious signs of life,
and report back to home base.
That's the stage we're at now.
We took a first look at the LHC
for any new, big,
obvious-to-spot particles,
and we can report that there are none.

Serbian: 
помислили бисте да смо одлучили
да искључимо сударач и одемо кући.
(Смех)
Међутим, то није оно што смо учинили.
Ипак, зашто нисмо?
Мислим, ако нисам открио честицу, а нисам,
ако нисам открио честицу,
зашто сам овде и причам са вама?
Зашто нисам само постиђено погнуо главу
и отишао кући?
Физичари који се баве
честицама су истраживачи,
а велики део нашег рада је картографија.
Да то овако формулишем -
заборавите сударач на тренутак.
Замислите да сте истраживач свемира
који стиже на удаљену планету,
у потрази за ванземаљцима.
Шта је ваш први задатак?
Да одмах направите круг
око планете, приземите се,
баците поглед да видите упечатљиве,
очигледне знаке живота
и да известите натраг у базу.
То је фаза у којој смо сада.
Бацили смо први поглед на сударач
да бисмо уочили нове, упечатљиве,
лако приметне честице
и можемо да кажемо да их нема.

iw: 
הייתם חושבים שהחלטנו לסגור
את מאיץ החלקיקים וללכת הביתה.
(צחוק)
אבל לא.
ומדוע לא?
הרי אם לא גיליתי חלקיק --
ואמנם לא גיליתי חלקיק --
אם לא גיליתי חלקיק,
מדוע אני מרצה לפניכם?
מדוע לא השפלתי את ראשי
מרוב בושה
והלכתי הביתה?
מדעני החלקיקים הם מגלי ארצות
והרבה מאד מעבודתנו
הוא מלאכת מיפוי.
אומר כך:
עיזבו לרגע את מאיץ החלקיקים.
תארו לעצמכם שאתם סיירי חלל
שמגיעים לכוכב-לכת נידח
ומחפשים חייזרים.
מהי משימתכם הראשונה?
להקיף את כוכב הלכת,
לנחות ולערוך סיור מהיר
כדי לאתר סימני חיים גדולים וברורים,
ולדווח לבסיס האם.
זהו השלב שבו אנו נמצאים.
העפנו מבט ראשון במאיץ החלקיקים
כדי לזהות חלקיקים חדשים,
גדולים ובולטים כלשהם,
ואנו יכולים לדווח שאין כאלה.

Portuguese: 
Vimos uma estranha saliência
em uma montanha distante,
mas quando chegamos perto
vimos que era uma pedra.
O que fazemos, então? Simplesmente
desistimos e vamos embora?
Claro que não;
seríamos péssimos cientistas
se fizéssemos isso.
Não, passaremos
as próximas décadas explorando,
mapeando o território,
peneirando a areia
com um instrumento de precisão,
olhando embaixo de cada pedra,
perfurando abaixo da superfície.
Novas partículas
podem surgir imediatamente,
como saliências grandes e visíveis,
ou podem se revelar apenas
depois de anos de coleta de dados.
A humanidade começou agora a explorar
com o LHC a esse nível de energia,
e temos muita pesquisa a fazer.
Mas e se depois de 10 ou 20 anos ainda não
tivermos encontrado nenhuma partícula?
Construímos uma máquina maior.
(Risos)
Pesquisamos em níveis
mais altos de energia.
Pesquisamos em níveis
ainda mais altos de energia.
Já está sendo planejado um túnel
de 100 km que vai colidir partículas
a um nível de energia
dez vezes maior que o LHC.

Japanese: 
私たちは遠くの山に
異星人らしき変なコブを見ましたが
近寄って見ると それは岩でした
そこで私たちはどうするでしょう？
諦めて飛び去りますか？
絶対に違います
そんなことをするのは最悪の科学者です
そうではなくて
次の二十年間かけて探検をして
その星の詳細な地図を作り
高性能の機器で砂を厳密に調べて
全ての石の下を探り
地面に穴をあけます
新粒子はすぐに大きな
はっきりとしたコブとして
現れるかもしれませんし
何年もの間データを取り続けてから
やっと現れるかもしれません
人類は非常に高いエネルギーでの探索を
LHCで始めたばかりです
もっと探索しなくてはなりません
もし10年あるいは20年経っても
新粒子を発見できなかったらどうしましょう？
より大きな実験設備を建設します
（笑）
もっと高いエネルギーで実験をします
もっと高いエネルギーで実験をします
100キロのトンネルを造る計画は
すでに進行しています
LHCの10倍のエネルギーで
粒子を衝突させられるでしょう

iw: 
ראינו בליטה זרה ומוזרה
על הר מרוחק,
אבל כשהתקרבנו,
ראינו שזהו סלע.
(צחוק)
ומה עכשיו?
נוותר ונטוס משם?
ממש לא;
אילו נהגנו כך
היינו מדענים מחורבנים.
לא. אנו נקדיש את
שני העשורים הקרובים למחקר,
נמפה את השטח,
נסנן את החול במכשיר עדין,
נציץ מתחת לכל אבן,
נקדח לעומק הקרקע.
אולי החלקיקים החדשים
יופיעו מיד
כבליטות גדולות וקלות לזיהוי,
ואולי הם יחשפו עצמם
רק אחרי שנים של איסוף נתונים.
האנושות יצאה זה עתה למסע
תגליותיה במאיץ החלקיקים באנרגיה הגבוהה,
ולפנינו מלאכת חיפוש רבה.
אבל מה אם אפילו
אחרי 10 או 20 שנה
עדיין לא נגלה שום חלקיק חדש?
נבנה מכונה עוד יותר גדולה.
(צחוק)
נחפש באנרגיות עוד יותר גבוהות.
נחפש באנרגיות עוד יותר גבוהות.
כבר החל תכנון של מנהרה
באורך 100 ק"מ
שתגרום להתנגשויות חלקיקים
בפי 10 האנרגיה של מאיץ ההדרונים.

English: 
We saw a weird-looking alien bump
on a distant mountain,
but once we got closer,
we saw it was a rock.
But then what do we do?
Do we just give up and fly away?
Absolutely not;
we would be terrible scientists if we did.
No, we spend the next couple
of decades exploring,
mapping out the territory,
sifting through the sand
with a fine instrument,
peeking under every stone,
drilling under the surface.
New particles can either
show up immediately
as big, obvious-to-spot bumps,
or they can only reveal themselves
after years of data taking.
Humanity has just begun its exploration
at the LHC at this big high energy,
and we have much searching to do.
But what if, even after 10 or 20 years,
we still find no new particles?
We build a bigger machine.
(Laughter)
We search at higher energies.
We search at higher energies.
Planning is already underway
for a 100-kilometer tunnel
that will collide particles
at 10 times the energy of the LHC.

Spanish: 
Vimos una sombra que parecía
un extraterrestre en una montaña lejana,
pero al acercarnos,
vimos que era una roca.
Pero luego, ¿qué hacemos?
¿Nos rendimos y nos vamos?
Absolutamente no,
seríamos terribles científicos
si hiciéramos eso.
No, pasaremos el siguiente 
par de décadas explorando,
cartografiando el territorio,
tamizando la arena
con un instrumento fino,
buscando debajo de cada roca,
perforando bajo la superficie.
Nuevas partículas pueden o no
mostrarse inmediatamente
como grandes bultos muy evidentes,
o pueden únicamente revelarse
tras años de tomar datos.
La humanidad ha empezado su exploración
en el colisionador a una altísima energía,
y tenemos mucha búsqueda por hacer.
Pero, ¿qué pasa si, tras 10 o 20 años,
no encontrásemos nuevas partículas?
Construiremos una máquina más grande.
(Risas)
Buscaremos a mucho más energía.
Buscaremos a mucho más energía.
Ya se está planificando
un túnel de 100 km
que colisionará partículas
con 10 veces la energía del colisionador.

Persian: 
ما یک موج بیگانه‌ی عجیب رو
در کوهی دوردست دیدیدم،
ولی همین که نزدیک شدیم،
فهمیدیم صخره است.
ولی بعدش چه کار کنیم؟
ولش کنیم و برگردیم؟
معلومه که نه؛
در اون صورت دانشمندان ضعیفی بودیم.
نه، ما ده‌ها سال بعدش رو هم
به جستجو پرداختیم،
منطقه رو نقشه‌برداری کردیم،
شن‌‌ها رو با بهترین ابزار
غربال کردیم.
زیر هر سنگی رو گشتیم،
به زیر سطح سوراخ زدیم.
هر ذره‌ی جدیدی باید فوراً پیدا می‌شد
به شکل موج‌های بزرگ و چشمگیر
یا تنها در صورتی دیده می‌شن که
سال‌ها اطلاعات جمع آوری کنیم.
بشریت تازه کاوشگری‌اش رو در
ال‌اچ‌سی با این انرژی بالا شروع کرده،
و جستجوهای زیادی باید انجام بدیم.
اما اگر ۱۰ یا ۲۰ سال دیگه،
هنوز ذره‌ی جدیدی پیدا نکنیم چی؟
دستگاه بزرگتری می‌سازیم.
(خنده تماشاگران)
در انرژی‌های بالاتر جستجو می‌کنیم.
در انرژی‌های بالاتر جستجو می‌کنیم.
طرحی در جریانه برای یک
تونل ۱۰۰ کیلومتری
که ذرات رو با ده برابر
انرژی ال‌اچ‌سی برخورد می‌ده

Serbian: 
Видели смо чудну, страну избочину
на удаљеној планини,
али када смо се приближили,
видели смо да је камен.
Онда, шта ћемо следеће урадити?
Само одустати и отићи?
Сигурно је да нећемо;
били бисмо грозни научници да то учинимо.
Не, провешћемо неколико
деценија у истраживању,
у мапирању територије,
просејавајући песак
помоћу финог инструмента,
загледајући испод сваког камена,
бушећи испод површине.
Нове честице се могу појавити одмах
као велике, очигледне избочине
или их можемо открити
након година прикупљања података.
Човечанство је тек сад почело истраживање
у сударачу помоћу велике енергије
и чека нас много истраживања.
Међутим, шта ако чак и после 10
или 20 година не нађемо нове честице?
Изградићемо веће машине.
(Смех)
Тражићемо уз већу енергију.
Тражићемо уз већу енергију.
Планирање тунела
од 100 километара се већ дешава,
а у њему ће се сударати честице
уз 10 пута већу енергију у сударачу.

Portuguese: 
Não decidimos onde a natureza
coloca novas partículas.
Só decidimos continuar explorando.
Mas e se mesmo com um túnel de 100 km
ou de 500 km
ou um colisor de 10 mil km
flutuando no espaço
entre a Terra e a Lua,
ainda não tivermos encontrado
novas partículas?
Então talvez estejamos fazendo
a física das partículas de forma errada.
(Risos)
Talvez seja preciso
repensar algumas coisas.
Talvez sejam necessários
mais recursos, tecnologia e expertise
do que temos atualmente.
Já usamos inteligência artificial
e aprendizado de máquina em partes do LHC,
mas imaginem projetar
um experimento de física das partículas
com algoritmos tão sofisticados
que ensinassem a si próprios
como descobrir
um gráviton hiperdimensional.
E se?
A última pergunta:
e se nem a inteligência artificial ajudar
a responder nossas perguntas?
E se essas perguntas,
há séculos sem resposta,
estiverem destinadas
a continuarem assim no futuro?
E se as coisas que me incomodam
desde que eu era pequeno
estiverem destinadas a continuarem
sem resposta por toda minha vida?

iw: 
לא אנו מחליטים
היכן הטבע ממקם חלקיקים.
אנו מחליטים רק להמשיך ולחקור.
אבל מה אם תהיה לנו
מנהרה בת 100 ק"מ
ואחריה מנהרה בת 500 ק"מ
או מאיץ חלקיקים באורך 10,000 ק"מ
שיצוף בחלל
בין כדור הארץ לירח,
ועדיין לא נמצא חלקיקים חדשים?
המסקנה תהיה שאולי
פיזיקת החלקיקים שלנו שגויה.
(צחוק)
אולי יהיה עלינו
לחשוב מחדש על הכל.
אולי אנו זקוקים למשאבים נוספים,
טכנולוגיה, ידע,
יותר ממה שעומדים לרשותנו היום.
אנו כבר משתמשים בתבונה מלאכותית
ובלמידת מכונה
בחלקים של מאיץ ההדרונים הגדול,
אבל תארו לעצמכם
ניסוי בפיזיקת חלקיקים
בעזרת אלגוריתמים מתוחכמים כל-כך,
שהם יוכלו ללמד את עצמם
לגלות כבידון על-מימדי.
מה אם השאלה האולטימטיבית --
מה אם אפילו התבונה המלאכותית
לא תעזור לנו להשיב על שאלותינו?
מה אם השאלות הפתוחות האלה,
בנות מאות השנים,
נועדו להישאר ללא מענה
בעתיד הנראה לעין?
מה אם הדברים שהטרידו אותי
מאז הייתי ילד
נועדו להישאר ללא מענה
כל עוד אני חי?

Serbian: 
Не одлучујемо где ће природа
сместити нове честице.
Ми једино одлучујемо
да наставимо да истражујемо.
Шта ако и након изградње
сударача од 100 километара,
500 километара
или сударача од 10 000 километара
који лебди у свемиру
између Земље и Месеца
и даље не нађемо нове честице?
Онда можда погрешно приступамо
физици честица.
(Смех)
Можда треба поново да размотримо ствари.
Можда нам је потребно више ресурса,
технологије, стручног кадра
од онога што тренутно имамо.
Већ користимо вештачку интелигенцију
и технике учења помоћу машина
у деловима сударача,
али замислите стварање
експеримента у физици честица
који користи толико
софистициране алгоритме
да може да научи сам себе да открије
хипердимензионални гравитон.
Шта би било кад би било?
То је најзначајније питање.
Шта ако чак ни вештачка интелигенција
не може помоћи да одговоримо на питања?
Шта ако је суђено
да ова вековима отворена питања
остану без одговора
у догледној будућности?
Шта ако је стварима које ме муче
откако сам био дете
суђено да остану без одговора
у току мог животног века?

Persian: 
تصمیم جاگیری ذرات
در طبیعت با ما نیست.
فقط تصمیم ادامه‌ی کاوشگری با ماست.
اما اگر با آن تونل ۱۰۰ کیلومتری
یا با تونلی ۵۰۰ کیلومتری
یا با تونلی ۱۰٫۰۰۰ کیلومتری
به عنوان برخورد دهنده در فضا
بین زمین و ماه،
باز هم ذره‌ای پیدا نکنیم چی؟
در آن صورت شاید
فیزیک ذرات را اشتباه برداشت کرده‌ایم.
(خنده تماشاگران)
شاید باید مسائل را از نو مرور کنیم.
شاید به منابع، فناوری
تخصص‌های بیشتری نیاز داریم
نسبت به آنچه که الان داریم.
ما الان از هوش مصنوعی و
فنون یادگیری ماشین استفاده می‌کنیم
در بخش‌هایی از ال‌اچ‌سی،
اما طراحی یک آزمایش فیزیک ذرات را
مجسم کنید
به وسیله از این الگوریتم‌های پیچیده
که می‌تواند به خودش کشف کردن
گراویتون‌های چندبعدی را آموزش دهد.
اما چی می‌شه؟
چی می‌شه‌ی نهایی:
چی می‌شه اگر هوش مصنوعی نتواند
به ما در یافتن پاسخمان کمک کند؟
چی می‌شه اگر این سوال‌های
بی‌پاسخ دوران‌ها،
مقدر باشد که تا آینده‌ای قابل پیش‌بینی
بی‌پاسخ بمانند؟
چی می‌شه اگر این موضوعاتی که
از زمان کودکی مرا آزار می‌داده
مقدر باشد که در تمام عمرم بی‌پاسخ بماند؟

Japanese: 
自然が新粒子をどこに隠したか
決めることはできません
探索し続けることを決めただけです
もし100キロのトンネルでも
500キロのトンネルでも
あるいは 地球と月の間の宇宙空間に浮かぶ
１万キロに及ぶ衝突型加速器でも
新粒子を発見できないとしたらどうでしょう？
多分 素粒子物理学のやり方が
間違っているということです
（笑）
私たちは考え直さなくてはならないのでしょう
私たちが今持っているよりも
多くの資金と技術とノウハウが
必要となるでしょう
LHCの一部では既に
人工知能や機械学習の技術を
取り入れています
極めて複雑なアルゴリズムを使って
自分で学習をして高次元の重力子を
発見できるような素粒子物理実験を
設計すると考えてみましょう
しかし あの究極の問いはどうなるでしょう？
しかし あの究極の問題はどうなるでしょう？
人工知能でさえ私たちの問題に答えを出す
助けとならないとしたら？
何世紀にも渡って未解決であった
これらの問題は
近い将来には解けない定めだとしたら？
私が子供の頃から頭を悩ませている問題が
私が生きている内には
解決されない運命だとしたら？

English: 
We don't decide where
nature places new particles.
We only decide to keep exploring.
But what if, even after
a 100-kilometer tunnel
or a 500-kilometer tunnel
or a 10,000-kilometer
collider floating in space
between the Earth and the Moon,
we still find no new particles?
Then perhaps we're doing
particle physics wrong.
(Laughter)
Perhaps we need to rethink things.
Maybe we need more resources,
technology, expertise
than what we currently have.
We already use artificial intelligence
and machine learning techniques
in parts of the LHC,
but imagine designing
a particle physics experiment
using such sophisticated algorithms
that it could teach itself to discover
a hyperdimensional graviton.
But what if?
What if the ultimate question:
What if even artificial intelligence
can't help us answer our questions?
What if these open questions,
for centuries,
are destined to be unanswered
for the foreseeable future?
What if the stuff that's bothered me
since I was a little kid
is destined to be unanswered
in my lifetime?

Spanish: 
No decidimos dónde la naturaleza
pone las nuevas partículas.
Solo decidimos seguir explorando.
Pero, ¿qué pasa si después
del túnel de 100 km
o uno de 500 km
o un colisionador de 10 000 km
flotando en el espacio
entre la Tierra y la luna,
aún no encontramos nuevas partículas?
Entonces, quizás estamos explorando 
mal la física de partículas.
(Risas)
Quizás necesitemos repensar las cosas.
Quizás necesitemos más recursos,
tecnología, experiencia
que la que tenemos ahora.
Ya usamos técnicas de aprendizaje 
automático y de inteligencia artificial
en partes del colisionador,
pero imaginen diseñar experimentos 
en física de partículas
que usa algoritmos sofisticados
que podrían autoaprender a descubrir
un gravitón hiperdimensional.
¿Pero y si...?
Allí va la pregunta final:
¿Qué pasa si la inteligencia artificial
no puede responder nuestras preguntas?
¿Y si estas preguntas 
durante siglos no resueltas,
no tuvieran respuestas 
en un futuro inmediato?
¿Y si las cosas que 
me molestaban desde niño
están destinadas a no tener respuestas 
en el transcurso de mi vida?

Spanish: 
Entonces...
será incluso más fascinante.
Nos veremos obligados a pensar 
en formas completamente nuevas.
Tenemos que volver
a nuestras suposiciones
y determinar si había una falla
en algún lugar.
Necesitamos animar a más gente
a unirse a nosotros a estudiar ciencia
ya que necesitamos una mirada nueva 
sobre estos problemas centenarios.
No tengo las respuestas,
aún las sigo buscando.
Pero alguien, quizás ella 
esté en la escuela ahora,
quizás ella aún no ha nacido,
pueda guiarnos a ver la física
de otra manera diferente,
y señalarnos que quizás estábamos
haciendo las preguntas equivocadas
Lo cual no sería el fin de la física,
sino un nuevo comienzo.
Gracias.
(Aplausos)

iw: 
במקרה זה...
זה יהיה עוד יותר מרתק.
ניאלץ לחשוב בדרכים חדשות לחלוטין.
ניאלץ לחזור אל הנחות היסוד שלנו,
ולהחליט אם במקום כלשהו
היה פגם.
ויהיה עלינו לעודד אנשים נוספים
להצטרף אלינו בחקר המדע
משום שאנו זקוקים למבט רענן
בבעיות אלה, בנות מאה השנים.
אין לי התשובות
ואני עדיין מחפש אותן.
אבל מישהו --
אולי היום היא תלמידת בית-ספר,
אולי אפילו טרם נולדה --
תצליח סוף-סוף להדריך את כולנו
לראות את הפיזיקה בצורה חדשה לגמרי,
ולהראות לנו שאולי אנו פשוט
שואלים את השאלות הלא-נכונות.
וזה לא יהיה סופה של הפיזיקה,
אלא התחלה חדשה.
תודה לכם.
(מחיאות כפיים)

Japanese: 
そうなったら―
もっと面白くなるでしょう
全く新しい方法で
考えなくてはならなくなるでしょう
仮定に立ち戻って
間違いがないか
確かめなくてはならなくなるでしょう
そして 一緒に科学を研究するように
より多くの人を誘わなくてはなりません
それは100年続く問題に対する
新たな視点が必要だからです
私はその答を見つけていませんし
その答をまだ探しています
しかし 誰かが―
今は学生かもしれませんし
まだ生まれてもいないかもしれませんが
その誰かが 全く新しい方法で
物理学を捉えるように導き
今の問いが間違っていただけだと
指摘してくれるでしょう
それは物理学の終わりではなく
新しい始まりです
ありがとうございました
（拍手）

English: 
Then that ...
will be even more fascinating.
We will be forced to think
in completely new ways.
We'll have to go back to our assumptions,
and determine if there was
a flaw somewhere.
And we'll need to encourage more people
to join us in studying science
since we need fresh eyes
on these century-old problems.
I don't have the answers,
and I'm still searching for them.
But someone -- maybe
she's in school right now,
maybe she's not even born yet --
could eventually guide us to see physics
in a completely new way,
and to point out that perhaps
we're just asking the wrong questions.
Which would not be the end of physics,
but a novel beginning.
Thank you.
(Applause)

Portuguese: 
Então...
isso será ainda mais fascinante.
Seremos forçados a pensar
de formas completamente novas.
Teremos que retornar a nossas hipóteses,
e determinar se houve
alguma falha em algum ponto.
Precisaremos encorajar mais pessoas
a unirem-se a nós no estudo da ciência,
pois precisaremos de novos olhares
sobre esses problemas seculares.
Eu não tenho as respostas
e ainda estou buscando por elas.
Mas alguém que talvez esteja
no ensino médio, agora,
que talvez ainda nem tenha nascido,
pode por fim nos levar a ver a física
de uma forma completamente nova,
e mostrar que talvez só estejamos
fazendo as perguntas erradas.
O que não seria o fim da física,
mas um novo começo.
Obrigado.
(Aplausos)

Serbian: 
Онда ће то...
бити још фасцинантније.
Бићемо приморани да размишљамо
на потпуно нове начине.
Мораћемо да се вратимо
на наше претпоставке
и одлучимо да ли негде постоји пропуст.
Мораћемо и да охрабримо више људи
да се прикључе научном раду
јер нам треба нова перспектива
за ове проблеме старе један век.
Немам одговоре и још увек трагам за њима.
Ипак, неко - можда је тренутно у школи,
можда још увек није рођена -
на крају би могла да нас наведе
да видимо физику на потпуно нови начин
и да укаже на то да можда
само постављамо погрешна питања,
што не би био крај физике,
већ нови почетак.
Хвала вам.
(Аплауз)

Persian: 
در آن صورت ...
بیش از پیش شگفت زده می‌شویم.
مجبور خواهیم بود به
روش‌های کاملاً جدیدی فکر کنیم.
مجبور می‌شویم به پیش فرض‌هایمان رجوع کنیم،
و ببینیم که کجا را اشتباه کرده‌ایم.
و باید افراد بیشتری را تشویق کنیم
که در مطالعه‌ی علم به ما بپیوندند
چرا که به دیدگاه‌های نوین
در حل این مسائل قدیمی نیاز داریم.
من پاسخی نیافتم،
و هنوز هم در جستجوی آنم.
اما یک نفر -- که شاید
الان در مدرسه باشد،
شاید هنوز متولد هم نشده باشد --
بالاخره راهنمایی‌مان کند
فیزیک را به شیوه‌ای کاملاً تازه ببینیم.
و شاید به ما بفهماند
که سؤالمان غلط است.
که این به آخر رسیدن فیزیک نیست،
بلکه شروع ماجراست.
سپاسگزارم.
(تشویق)
