Γ 27232 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 123.10.2001 ΟΔΗΓΙΑ 2001/84/ΙΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 27ης Σεπτεμβρίου 2001 σχετικά µε το δικαἰωµα παρακολούθησης υπἑρ του δημιουργού ενὸς πρωτότυπου ἐργου τέχνης ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη το συνθήκη για την ἵδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως ἀρθρο 95, την πρὀταση της Επιτροπής ()), τη γνώμη της Οικονοµικῆς καὶ Κοινωνικήῆς Επιτροπής (), Αποασίζοντας µε τη  διαδικασία του . ἀρθρου . ᾿251΄ της συνθήκης (2), υπὀ το πρίσμα του κοινοὐ σχεδίου που εγκρίθηκε απὀ την επιτροπὴ συνδιαλλαγἠς στις 6 Ιουνίου 2001, Εκτιμώντας τα ακὀλουθα: (1) ( ρ ρ Στον τοµἑα της πνευματικῆς ιδιοκτησίας, το δικαίωµα παρα- κολούθησης. εἶναι το. ανεκχώρητο καὶ αναπαλλοτρίωτο δικαίωµα του. δημιουργού ενὸς πρωτότυπου. ἐργου. εικα- στικών τεχνών να αποκομίσει οικονοµικό ὀφελος απὀ κάθε διαδοχική µεταπώληση του. ἐργου. Το δικαίωµα παρακολούθησης αποτελεἰ δικαίωµα παραγωγι- κοὺ χαρακτήρα, το οποῖο επιτρἐπει στο δηµιουργό-καλλι- τέχνη να εισπρἀττει αμοιβή απὀ τις διαδοχικὲς μεταβιβάσεις του ἐργου. Αντικείµενο του. δικαιώματος παρακολούθησης εἶναι το υλικὀ αντικείμενο, δηλαδή το υπόστρωµα στο οποἰο ενσωματώνεται το προστατευόµενο ἐργο. Στόχος του δικαιώματος παρακολούθησης εἶναι να εξασφα- λίσει στους δημιουργούς ἐέργων εικαστικών τεχνὼν µερίδιο στην οικονοµική επιτυχία των πρωτοτύπων ἐργων τους. Το δικαίωµα αυτό αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ισορρο- πίας μεταξύ αφενὸς της οικονομικῆς κατάστασης . των δημιουργών των. έργων εικαστικών τεχνών . καὶ. αφετἐέρου εκείνης των ἄλλων δηµιουργῶν που επωφελούνται απὀ τις διαδοχικὲς εκμεταλλεύσεις των ἐργων τους. Το δικαίωµα παρακολούθησης αποτελεἰ αναπόσπαστο τμήμα του. δικαιώματος . πνευματικής ιδιοκτησίας  και. συνιστά ουσιαστικὀ προνόµιο για τους δημιουργούς. Ἡ επιβολἡή ενὸς τέτοιου δικαιώµατος στο σύνολο των κρατών μελὼν ανταπο- κρίνεται στην αναγκαιότητα να διασφαλισθεἰ ἑνα επαρκὲς και ομοιόµορφο επίπεδο προστασίας για τους καλλιτέχνες. Σύμφωνα µε τις διατάξεις του ἀρθρου 151 παράγραφος 4 της συνθήκης, η Κοινότητα οφείλει να λαμβάνει υπόψη της τις πολιτιστικὲς πτυχὲές ὀόταν αναλαμβάνει δράση δυνάµει ἀλλων διατάξεων της συνδήκης. Η σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών καὶ καλλιτεχνικών ἐργων προβλέπει ὁτι το δικαίωμα παρακο- λούθησης μπορεἰί να προβληθεί µόνον εφόσον τοῦτο προ- βλέπεται απὀ την εὐνική νομοθεσία του δημιουργού. Κατά συνέπεια, το δικαίωµα παρακολούθησης εἶναι προαιρετικὀ και υπόκειται στον κανὀνα της αµοιβαιότητας. Εκ της νοµο- ΕΕ ς 175 της 21.6.1996, σ. 16 και ΕΕ Ο 125 της 23.4.1998, σ. ὃ. ΕΕ Ο 75 της 10.3.1997, σ. 17. Γνώμη του. Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της θης Απριλίου 1997 (ΕΕ 132 της 28.4.1997, σ. 88), επιβεβαιωθεῖσα στις 27 Οκτωβρίου 1999, κοινὴ Ὀέση του. Συµβουλίου της Ί9ης Ιουνίου 2000 (ΕΕ Ο 300 της 20.10.2000, σ. 1) καὶ απόφαση του. Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  της Ί13ης Δεκεμβρίου 2000 (ΕΕ ς 232 της 17.8.2001, σ. 173). Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της Ίης Ιουλίου 2001 καὶ απόφαση του Συμβουλίου της Ίθης Ιουλίου 2001. 0) λογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχε- τικὰ µε την εφαρμογή της αρχῆς της απαγόρευσης των διακρίσεων που προβλέπεται στο ἀρθρο 12 της συνθήκης, ὁπως αυτή διευκρινίστηκε µε την απόφαση της 20ήἠς Οκτω- βρίου 1993 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις -92/972 καιὶ -326]92, Ρ οἴπίπς καὶ λοιποἰ (1), προκύπτει ὁτι δεν μπορεί να γίνεται. επίκληση των. εὐνικών διατάξεων που περιλαμβάνουν ρήτρες αµοιβαιότητας προκειµένου να΄µην αναγνωρίζονται σε υπηκόους ἀλλων . κρατών  μελών  τα δικαιώµατα. που προβλέπονται υπἑρ  των . ημεδαπών δηµιουργῶν. Η  εφαρμογή τἐέτοιων ρητρών στο. κοινοτικὀ πλαἰσιο αντίκειται στην αρχή της ἴσης µεταχείρισης που απορρέει απὀ την απαγόρευση κάθε διάκρισης λόγω ιθαγε- νεῖας. Η διαδικασία διεθνοποίησης της κοινοτικής αγορὰς ἐργων νεώτερης καιὶ σύγχρονης τέχνης͵ η οποία επιταχύνεται λόγω των επιδράσεων της νέας οικονοµίας, μέσα σε ἑνα ρυῦμι- στικὀ πλαἰσιο στο οποἰο λίγα κράτη έξω απὀ την Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζουν το δικαίωµα παρακολούθησης, καῦι- στὰ απαραίτητο το να αρχίσει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, στο πλαἰσιο της εξωτερικής της πολιτικής, διαπραγματεύσεις, προκειµένου να καταστεἰ υποχρεωτικὀ το ἀρθρο 14β της σύμβασης της Βέρνης. Ἡ ὑπαρξη αυτής της διεθνούς αγορᾶς, σε συνδυασμόὀ µε την ανυπαρξία του. δικαιώµατος παρακολούθησης σε διάφορα κράτη μέλη καὶ την ανοµοιογένεια των εθνικῶν καθεστώτων τα οποία αναγνωρίζουν το δικαίωμα αυτό, καθιστά απα- ραΐτητη τη Ὀέσπιση διατάξεων μεταβατικού χαρακτήρα, τόσο σε σχέση µε την ἑναρξη ισχύος ὁσο καὶ αναφορικἀ µε την επἰ της ουσίας ρύθμιση του. δικαιώματος, οι οποῖες θα διαφυλἀσσουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκῆς αγο- ρᾶς. Το δικαίωμα παρακολούθησης προβλέπεται σήμερα απὀ την εὐνική νοµοθεσία των. περισσότερων κρατών μελών. Ἡ νοµοθεσία αυτή, εφὀσον υφίσταται, παρουσιάζει ορισμένες διαφορές ιδίως ως προς τα ἐργα τα οποία καλύπτει, τους δικαιούχους ποσοστών, τον εφαρμοζόμενο συντελεστή, τις πρἀξεις που αφορά το δικαίωµα καθώς και τη βάση υπολο- γισμού. Η εφαρµογή ἡ η µη εφαρμογή του εν λόγω δικαιώ- µατος ἐχει σημαντικὲς επιπτώσεις στους ὀρους ανταγωνι- σμού στο πλαίσιο της εσωτερικῆς αγορὰς, στο βαθμὸό που η ὑπαρξη ἡ µη υποχρέωσης πληρωμἠς απορρέουσας απὀ το δικαίωµα παρακολούθησης αποτελεἰ στοιχεἰο το οποἰο πρὲ- πει να ληφθεἰ υπόψη απὀ οποιονδήποτε επιθυμεἰ να πωλήσει ἐργο τέχνης. Το εν λόγω δικαίωµα αποτελεἰ ἐτσι παράγοντα στρεβλώσεων του ανταγωνισμού καῦώς καὶ µετατόπισης των πωλήσεων μέσα στην Κοινότητα. Οι εν λόγω διαφορὲς ως προς την ὑπαρξη καὶ την εφαρμογή του. δικαιώματος. παρακολούθησης απὀ τα κράτη . μέλη έχουν ἀμεσες αρνητικὲς επιπτώσεις στην εὐρυῦμη λειτουργία της εσωτερικῆς αγοράς ἐργων τέχνης ὀπως προβλέπεται στο ἀρθρο 14 της συνθήκης. Σε µια τέτοια κατάσταση, το ἀρθρο 95 της συνθήκης αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση. () Συλλογή 1993, σ. -5145.