อาณาจักรล้านนา มีทั้งหมดกี่จังหวัด?
Vương quốc Lanna Có bao nhiêu tỉnh?
อาณาจักรล้านนา () คือ ราชอาณาจักรของชาวไทยวนในอดีตที่ตั้งอยู่บริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ตลอดจนสิบสองปันนา เช่น เมืองเชียงรุ่ง (จิ่งหง) มณฑลยูนนาน ภาคตะวันออกของพม่า ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำสาละวิน ซึ่งมีเมืองเชียงตุงเป็นเมืองเอก ฝั่งตะวันตกแม่นำสาละวิน มีเมืองนายเป็นเมืองเอก และ 8 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน และแม่ฮ่องสอน โดยมีเมืองเชียงใหม่ เป็นราชธานี มีภาษา ตัวหนังสือ วัฒนธรรม และประเพณีเป็นของตนเอง ต่อมาถูกปกครองในฐานะรัฐบรรณาการของอาณาจักรตองอู อาณาจักรอยุธยา และอาณาจักรอังวะ จนสิ้นฐานะอาณาจักร กลายเป็นเมืองส่วนหนึ่งของอาณาจักรอังวะในราชวงศ์นยองยาน ไปในที่สุด
Vương quốc Lanna () là vương quốc của người Thái Nguyên ngày xưa, nằm ở vùng thượng bắc Thái Lan. cũng như Sipsongbanna, như thành phố Chiang Rung (Jinghong), tỉnh Vân Nam, phần phía đông của Miến Điện. Bờ đông sông Salween trong đó Chiang Tung là thủ đô. Phía tây sông Salween Có Muang Nai là thành phố chính và 8 tỉnh bao gồm Chiang Mai, Lamphun, Lampang, Chiang Rai, Phayao, Phrae, Nan và Mae Hong Son. Với Chiang Mai là thủ đô, nó có ngôn ngữ, chữ viết, văn hóa và truyền thống riêng. Sau đó nó được cai trị như một quốc gia cống nạp của Vương quốc Toungoo. Vương quốc Ayutthaya và Vương quốc Inwa Cho đến khi đế chế kết thúc Cuối cùng nó đã trở thành một phần thành phố của Vương quốc Inwa trong triều đại Nyonyan.
จังหวัดในภาคเหนือที่แบ่งตามราชบัณฑิตยสถานมี 9 จังหวัด ได้แก่
พื้นที่ของจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน และบางส่วนของจังหวัดอุตรดิตถ์ เคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนา ทำให้เกิดลักษณะของตัวอักษรและสำเนียงเฉพาะถิ่น เรียกว่าอักษรธรรมล้านนา (ตั๋วเมือง) และภาษาถิ่นพายัพ (กำเมือง) ล้านนา เดิมเป็นอาณาจักรที่รุ่งเรืองมาตั้งแต่พุทธศตวรรศที่ 19 มีอาณาเขตกว้างขวาง ในยุคทองของอาณาจักรล้านนานั้น มีอาณาเขตกว้างใหญ่ไปจนถึง รัฐไทใหญ่, สิบสองปันนา, ล้านช้าง, พม่า และ สุโขทัย การขยายอำนาจของอาณาจักรล้านนาทำให้เกิดความขัดแย้งกับอาณาจักรอยุธยา จนเกิดสงครามกันหลายครั้ง ถึงแม้ยามล้านนาอ่อนแอ ก็ไม่เคยตกเป็นประเทศราชของอยุธยาอย่างแท้จริง อาณาจักรล้านช้าง () เป็นอาณาจักรของชนชาติลาวซึ่งตั้งอยู่ในแถบลุ่มแม่น้ำโขง มีอาณาเขตอยู่ในบริเวณประเทศลาวทั้งหมด ตลอดจนพื้นที่บางส่วนทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย โดยมีความเจริญรุ่งเรืองทั้งการเมืองการปกครอง ด้านศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนพระพุทธศาสนา ที่มีพัฒนาการเคียงคู่มาพร้อมกันอาณาจักรอื่น ๆ ใกล้เคียง ทั้งล้านนา สยาม พม่า และเขมร หลังจากพญามังรายรวบรวมอาณาจักรหริภุญชัยเข้ากับโยนกเชียงแสนเสร็จสิ้นแล้ว ได้ขนามนามราชอาณาจักรแห่งใหม่นี้ว่า "อาณาจักรล้านนา" พระองค์มีดำริจะสร้างราชธานีแห่งใหม่นี้ให้ใหญ่โตเพื่อให้สมกับเป็นศูนย์กลางการปกครองแห่งอาณาจักรล้านนาทั้งหมด พร้อมกันนั้นก็ ได้อัญเชิญพระสหายสนิทร่วมน้ำสาบานสองพระองค์ได้แก่ พญางำเมืองแห่งเมืองพะเยา และ พ่อขุนรามคำแหงแห่งสุโขทัย มาร่วมกันสถาปนาราชธานีแห่งใหม่ในสมรภูมิบริเวณที่ลุ่มริมฝั่งมหานทีแม่ระมิงค์ (แม่น้ำปิง) โดยตั้งชื่อราชธานีแห่งใหม่นี้ว่า "นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่" แต่ก่อนที่จะตั้งเมือง พระองค์ทรงได้สร้างราชธานีชั่วคราวขึ้นก่อนแล้ว ซึ่งก็เรียกว่า เวียงกุมกามแต่เนื่องจากเวียงกุมกามประสบภัยธรรมชาติใหญ่หลวงเกิดน้ำท่วมเมืองจนกลายเป็นเมืองบาดาล ดังนั้นพระองค์จึงได้ย้ายราชธานีมาอยู่ ณ นครเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 1839 และได้เป็นศูนย์กลางการปกครองราชอาณาจักรล้านนานับแต่นั้น นครเชียงใหม่มีอาณาเขตบริเวณอยู่ระหว่างเชิงดอยอ้อยช้าง (ดอยสุเทพ) และ บริเวณที่ราบฝั่งขวาของแม่น้ำปิง (พิงคนที) นับเป็นสมรภูมิที่ดีและเหมาะแก่การเพาะปลูกเนื่องจากเป็นบริเวณที่ราบลุ่มมีแม่น้ำไหลผ่าน หลักฐานทางประวัติศาสตร์กล่าวไว้ว่า ดินแดนล้านนานั้นหมายถึงดินแดนบางส่วนของอาณาเขตบริเวณ ลุ่มน้ำแม่โขง ลุ่มน้ำสาละวิน แม่น้าเจ้าพระยา ตลอดจนเมืองที่ตั้งตามลุ่มน้ำสาขาเช่นแม่นำกก แม่น้ำปิง แม่น้ำวัง แม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แม่น้ำปาย แม่น้ำแตง แม่น้ำงัด ฯลฯโดยมีอาณาเขตทางทิศใต้จดเมืองตาก (อำเภอบ้านตากในปัจจุบัน) และจดเขตดินแดนด้านเหนือของอาณาจักรสุโขทัย ทิศตะวันตกเลยลึกเข้าไปในฝั่งตะวันตกของแม่น้ำสาละวิน ทิศตะวันออกจดฝั่งตะวันตกของแม่น้ำโขง ทิศเหนือจดเมืองเชียงรุ่ง (หรือคนจีนเรียกในปัจจุบันว่า เมืองจิ่งหง) ซึ่งบริเวณชายขอบของล้านนา อาทิ เมืองเชียงตุง เชียงรุ่ง เมืองยอง เมืองปุ เมืองสาด เมืองนาย เป็นบริเวณที่รัฐล้านนาแผ่อิทธิพล ไปถึงในเมืองนั้นๆ การเกิดขึ้นของอาณาจักรล้านนานั้น ถือว่าเป็นรัฐที่เติบโตอยู่ท่ามกลางมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ และการทางหาร ทางเหนือได้แก่ พม่า และทางใต้ คือ สุโขทัย กรุงศรีอยุธยา เมื่อสุโขทัยถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของกรุงศรีอยุธยา ทำให้ล้านนาถูกคุกคามจากทางใต้มากขึ้น นั่นหมายถึงว่า ในขณะนั้นตำแหน่งของหัวเมืองทางใต้มีความหมายและความสำคัญอย่างยิ่ง "เวียงลคอร" จึงมีฐานะเป็นเมืองยุทธศาสตร์ที่จะต้านทานกองทัพที่มารุกรานเสมอ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งทำให้ "เวียงลคอร" มีอำนาจต่อรองพอที่จะได้รับอานิสงส์ความมั่งคั่งด้วย จังหวัดทั้ง 9 ของภาคเหนือในการแบ่งเช่นนี้อาจเรียกว่า "ภาคเหนือตอนบน" ซึ่งส่วนใหญ่เคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนามาก่อน (สำหรับจังหวัดอุตรดิตถ์และจังหวัดตากเคยเป็นบางส่วน) และมีภาษาถิ่นเป็นคำเมือง ส่วน 8 จังหวัดที่เหลืออาจเรียกว่า "ภาคเหนือตอนล่าง" ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดนครสวรรค์ อันเป็นศูนย์กลางการคมนาคมที่สำคัญ ปัจจุบันการแบ่งแบบนี้ไม่นิยมใช้อ้างอิงในเอกสารของทางราชการและบทความทางวิชาการอื่น ๆ เนื่องจากราชบัณฑิตยสถานได้กำหนดให้จังหวัดเหล่านี้ เป็นจังหวัดในเขตภาคกลาง ยกเว้นจังหวัดตากอยู่ในภาคตะวันตก ตลอดระยะเวลาเกือบ 100 ปีที่เมืองน่านอยู่ในครอบครองของอาณาจักรล้านนา ได้ค่อยๆ ซึมซับเอาศิลปวัฒนธรรมของล้านนามาไว้ในวิถีชีวิต โดยเฉพาะการรับเอาศิลปกรรมทางด้านศาสนา ปรากฏศิลปกรรมแบบล้านนาเข้ามาแทนที่ศิลปกรรมแบบสุโขทัยอย่างชัดเจน เช่น เจดีย์วัดพระธาตุแช่แห้ง เจดีย์วัดสวนตาล (มวลสารจากวัดสวนตาลใช้ทำพระสมเด็จจิตรลดา) เจดีย์วัดพระธาตุช้างค้ำ แม้จะเหลือส่วนฐานที่มีช้างล้อมรอบซึ่งเป็นลักษณะศิลปะแบบสุโขทัยอยู่ แต่ส่วนองค์เจดีย์ขึ้นไปถึงส่วนยอดเปลี่ยนเป็นศิลปกรรมแบบล้านนาไปจนหมดสิ้น ในระหว่างปี พ.ศ. 2103-2328 เมืองน่านได้ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่าอยู่หลายครั้งและต้องเป็นเมืองร้างไร้ผู้คนถึง 2 ครา คือ ครั้งแรก ปี พ.ศ. 2247-2249 ครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2321-2344 ภายหลังการกอบกู้เอกราชของล้านนาโดยการนำของพระเจ้ากาวิละ ได้ทรงสู้ขับไล่ข้าศึกพม่าให้พ้นแผ่นดินล้านนา ขยายขอบขัณฑสีมาอาณาจักรออกไปอย่างกว้างใหญ่ ได้กวาดต้อนผู้คนและสิ่งของจากหัวเมืองน้อยใหญ่ที่หนีภัยสงครามในช่วงที่พม่ายึดครอง และทรงสร้างบ้านแปงเมืองอาณาจักรล้านนาใหม่ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เฉลิมพระนามพระยากาวิละขึ้นเป็น พระบรมราชาธิบดี เป็นพระเจ้าประเทศราชปกครองเมืองเชียงใหม่และ 57 หัวเมืองล้านนา ถึงแม้ล้านนาในยุคนั้นจะแยกออกเป็น 5 นครประเทศราช อันประกอบด้วย นครเชียงใหม่ นครลำปาง นครลำพูน นครน่าน และนครแพร่ แต่ก็ถือว่านครเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางปกครองทั้ง 57 หัวเมือง
Có 9 tỉnh ở khu vực phía Bắc được Viện Hoàng gia phân chia, bao gồm các khu vực Chiang Mai, Chiang Rai, Mae Hong Son, Phayao, Lamphun, Lampang, Phrae, Nan và một phần tỉnh Uttaradit. Từng là một phần của Vương quốc Lanna gây ra sự xuất hiện của các chữ cái và dấu đặc trưng cho khu vực địa phương Nó được gọi là chữ Tham Lanna (Thai Mueang) và phương ngữ Payap (Kam Mueang). Lanna ban đầu là một vương quốc thịnh vượng từ thế kỷ 19 với lãnh thổ rộng lớn. Vào thời hoàng kim của Vương quốc Lanna Nó có lãnh thổ rộng lớn kéo dài đến các bang Shan, Sipsongpanna, Lan Chang, Miến Điện và Sukhothai. Việc mở rộng quyền lực của Vương quốc Lanna đã gây ra xung đột với Vương quốc Ayutthaya. Cho đến khi nhiều cuộc chiến tranh nổ ra Ngay cả khi Lanna yếu đuối Nó chưa bao giờ thực sự trở thành một quốc gia hoàng gia Ayutthaya. Vương quốc Lan Xang () là một vương quốc của người Lào nằm ở lưu vực sông Mê Kông. Lãnh thổ của nó nằm trên toàn bộ lãnh thổ Lào. cũng như một số vùng ở vùng đông bắc Thái Lan với sự thịnh vượng trong cả chính trị và chính phủ Nghệ thuật và văn hóa cũng như Phật giáo phát triển cùng với các vương quốc lân cận khác, bao gồm Lanna, Siam, Miến Điện và Khmer. Sau khi Phaya Mangrai hoàn tất việc thống nhất vương quốc Hariphunchai với Yonok Chiang Saen. Tên của vương quốc mới này đã được đặt. "Vương quốc Lanna" Bệ hạ dự định xây dựng thủ đô mới này rộng lớn như trung tâm hành chính của toàn Vương quốc Lanna. Đồng thời mời hai người bạn thân đến tuyên thệ: Phaya Ngam Muang của Phayao và Vua Ramkhamhaeng của Sukhothai Chúng ta hãy cùng nhau thành lập thủ đô mới tại chiến trường vùng đất thấp bên bờ sông lớn Mae Raming (sông Ping) bằng cách đặt tên cho thủ đô mới này. "Noppaburi Sri Nakhon Ping Chiang Mai" nhưng trước khi thành phố được thành lập Ông đã xây dựng một thủ đô tạm thời. được gọi là Wiang Kum Kam, nhưng vì Wiang Kum Kam trải qua một trận thiên tai lớn nên thành phố bị ngập lụt cho đến khi trở thành thành phố dưới lòng đất. Vì vậy, ông dời đô về Chiang Mai vào năm 1839 và nơi đây trở thành trung tâm hành chính của Vương quốc Lanna kể từ đó. Chiang Mai có lãnh thổ nằm giữa chân đồi Doi Aoi Chang (Doi Suthep) và vùng đồng bằng bên hữu ngạn sông Ping (Ping Khonthi). Đây được coi là chiến trường tốt và thích hợp cho việc trồng trọt vì là vùng đất thấp có dòng sông chảy qua nó. Bằng chứng lịch sử cho thấy rằng Lãnh thổ Lanna đề cập đến một số phần của lãnh thổ. Lưu vực sông Mê Kông Lưu vực sông Salween Sông Chao Phraya Cũng như các thành phố nằm dọc các lưu vực sông nhánh như sông Nam Kok, sông Ping, sông Wang, sông Yom, sông Nan, sông Pai, sông Taeng, sông Ngad, v.v. với ranh giới về phía Nam kéo dài đến thành phố. của Tak. (Quận Ban Tak ngày nay) và đăng ký lãnh thổ phía bắc của Vương quốc Sukhothai. Phía tây tiến sâu vào bờ tây sông Salween. Phía Đông giáp bờ Tây sông Mê Kông. Phía Bắc tới thành phố Chiang Rung (Hay người Trung Quốc ngày nay gọi là Muang Jinghong) nằm ở rìa Lanna, như Mueang Chiang Tung, Mueang Rung, Mueang Yong, Mueang Pu, Mueang Saat, Mueang Nai, là những khu vực mà nhà nước Lanna mở rộng ảnh hưởng. đến thành phố đó Sự xuất hiện của Vương quốc Lanna Nó được coi là một quốc gia đã phát triển giữa các cường quốc kinh tế và chính trị. Phía bắc là Miến Điện và phía nam là Sukhothai và Ayutthaya. Khi Sukhothai được sáp nhập vào Ayutthaya Điều này khiến Lanna bị phía nam đe dọa nhiều hơn. Đó có nghĩa là Vào thời điểm đó, vị trí của các tỉnh phía Nam có ý nghĩa và tầm quan trọng rất lớn nên “Wiang Lakor” có vị thế là một thành phố chiến lược luôn chống chọi với quân xâm lược. Đó là một phần giúp cho "Wiang Lakor" có đủ khả năng thương lượng để nhận được lợi ích từ sự giàu có. 9 tỉnh phía Bắc được chia theo cách này có thể gọi là "Thượng Bắc Vực", phần lớn trước đây là địa bàn của Vương quốc Lanna (Tỉnh Uttaradit và Tỉnh Tak nằm trong số đó) và có phương ngữ địa phương là Kham Muang. 8 tỉnh còn lại có thể được gọi là tỉnh này. "Khu vực Hạ Bắc" tập trung ở các tỉnh Phitsanulok và Nakhon Sawan. đó là một trung tâm giao thông quan trọng Hiện tại, cách phân chia này không được sử dụng phổ biến làm tài liệu tham khảo trong các tài liệu của chính phủ và các bài báo học thuật khác vì Viện Hoàng gia đã chỉ định các tỉnh này là Là một tỉnh ở miền Trung. Ngoại trừ tỉnh Tak nằm ở khu vực phía Tây. Trong suốt gần 100 năm thành phố Nan thuộc quyền sở hữu của Vương quốc Lanna, nó đã dần dần hấp thụ nghệ thuật và văn hóa Lanna vào lối sống của mình. đặc biệt là việc áp dụng nghệ thuật tôn giáo Có vẻ như nghệ thuật Lanna rõ ràng đã thay thế nghệ thuật Sukhothai, chẳng hạn như bảo tháp ở Wat Phra That Chae Haeng. Bảo tháp Wat Suan Tan (Vật liệu từ Wat Suan Tan dùng để làm Phra Somdej Chitlada) Bảo tháp của Wat Phra That Chang Kham. Mặc dù phần đế được bao quanh bởi những con voi vẫn còn nhưng đó là nét đặc trưng của nghệ thuật Sukhothai. Nhưng ngôi chùa lên đến đỉnh đã được thay đổi hoàn toàn theo phong cách nghệ thuật Lanna. Trong những năm 1560-1785, thành phố Nan bị người Miến Điện xâm chiếm nhiều lần và đã 2 lần phải trở thành thành phố bỏ hoang không có người ở. lần đầu tiên vào năm 1704-1706, lần thứ hai vào năm 1778-1801. Sau khi khôi phục lại nền độc lập của Lanna dưới sự lãnh đạo của Vua Kawila Ông đã chiến đấu để đánh đuổi kẻ thù Miến Điện ra khỏi vùng đất Lanna. Đã mở rộng ranh giới của vương quốc Khánhasima đến một mức độ lớn. Họ buộc phải di dời người và đồ vật khỏi các thành phố và thị trấn đã chạy trốn chiến tranh trong thời kỳ Miến Điện chiếm đóng. và xây dựng Ban Paeng, một thành phố ở Vương quốc Lanna mới Đức Vua Phật Yodfa Chulalok Đại đế vì vậy đã ân cần ra lệnh Tôn vinh tên của Phraya Kawila là Thưa Đức Vua Ông là vị vua cai trị Chiang Mai và 57 thành phố Lanna. Mặc dù Lanna thời đó được chia thành 5 thành phố gồm Chiang Mai, Lampang, Lamphun, Nan và Phrae nhưng Chiang Mai được coi là trung tâm hành chính của cả 57 thành phố.