แผ่นดินไหวเกิดจากอะไร?
Điều gì gây ra động đất?
แผ่นดินไหว เป็นปรากฏการณ์สั่นสะเทือนหรือเขย่าของพื้นผิวโลก เพื่อปรับตัวให้อยู่ในสภาวะสมดุล ซึ่งแผ่นดินไหวสามารถก่อให้เกิดความเสียหายและภัยพิบัติต่อบ้านเมือง ที่อยู่อาศัย สิ่งมีชีวิต ส่วนสาเหตุของการเกิดแผ่นดินไหวนั้นส่วนใหญ่เกิดจากธรรมชาติ โดยแผ่นดินไหวบางลักษณะสามารถเกิดจากการกระทำของมนุษย์ได้ แต่มีความรุนแรงน้อยกว่าที่เกิดขึ้นเองจากธรรมชาติ นักธรณีวิทยาประมาณกันว่าในวันหนึ่ง ๆ จะเกิดแผ่นดินไหวประมาณ 1,000 ครั้ง ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นแผ่นดินไหวที่มีการสั่นสะเทือนเพียงเบา ๆ เท่านั้น คนทั่วไปจะไม่รู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือน ชนิดหนึ่ง ส่วนมากเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดจากการสั่นสะเทือนของพื้นดิน อันเนื่องมาจากการปลดปล่อยพลังงานเพื่อระบายความร้อน ที่สะสมไว้ภายในโลกออกมาอย่างฉับพลันเพื่อปรับสมดุลของเปลือกโลกให้คงที่ โดยปกติเกิดจากการเคลื่อนไหวของรอยเลื่อน ภายในชั้นเปลือกโลกที่อยู่ด้านนอกสุดของโครงสร้างของโลก มีการเคลื่อนที่หรือเปลี่ยนแปลงอย่างช้า ๆ อยู่เสมอ (ดู การเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก) แผ่นดินไหวจะเกิดขึ้นเมื่อความเค้นอันเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงมีมากเกินไป ภาวะนี้เกิดขึ้นบ่อยในบริเวณขอบเขตของแผ่นเปลือกโลก ที่ที่แบ่งชั้นเปลือกโลกออกเป็นธรณีภาค (lithosphere) เรียกแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นบริเวณขอบเขตของแผ่นเปลือกโลกนี้ว่า แผ่นดินไหวระหว่างแผ่น (interplate earthquake) ซึ่งเกิดได้บ่อยและรุนแรงกว่า แผ่นดินไหวภายในแผ่น (intraplate earthquake)
Động đất là hiện tượng rung chuyển hoặc rung lắc của bề mặt trái đất. Điều chỉnh để ở trạng thái cân bằng. Động đất có thể gây ra thiệt hại và thảm họa cho các thành phố, nhà cửa và sinh vật. Nguyên nhân gây ra động đất hầu hết là do tự nhiên. Một số loại động đất có thể do hành động của con người gây ra. Nhưng nó ít nghiêm trọng hơn những gì xảy ra một cách tự nhiên. Các nhà địa chất ước tính có khoảng 1.000 trận động đất xảy ra mỗi ngày, phần lớn các trận động đất này nhẹ đến mức người bình thường sẽ không cảm nhận được chúng. Một trong những hiện tượng phổ biến nhất là hiện tượng tự nhiên do sự rung động của mặt đất gây ra. Do sự giải phóng năng lượng để làm mát. Tích tụ trong lòng đất thoát ra ngoài đột ngột nhằm ổn định sự cân bằng của vỏ trái đất. Điều này thường được gây ra bởi sự chuyển động của đứt gãy. Bên trong lớp vỏ, lớp ngoài cùng của cấu trúc Trái đất. Nó luôn chuyển động hoặc thay đổi chậm (xem phần kiến ​​tạo mảng). Một trận động đất xảy ra khi ứng suất do sự thay đổi quá lớn. Tình trạng này xảy ra thường xuyên ở các vùng ranh giới của các mảng kiến ​​tạo. Nơi vỏ trái đất được chia thành thạch quyển. (thạch quyển) Các trận động đất xảy ra ở ranh giới của mảng kiến ​​tạo này được gọi là thạch quyển. Động đất giữa các mảng (động đất xen kẽ), xảy ra thường xuyên hơn và có mức độ nghiêm trọng hơn. Trận động đất nội mảng
แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นจากรอยเลื่อนย้อนระดับความลึกปานกลางในแถบเทือกเขาฮินดูกูชที่ติดต่อและสัมพันธ์กับเทือกเขาหิมาลัย ซึ่งในทางธรณีวิทยา เทือกเขาเหล่านี้เกิดขึ้นจากการชนกันของแผ่นธรณีภาคสองแผ่น ได้แก่ แผ่นยูเรเชียและแผ่นอินเดีย โดยที่แผ่นอินเดียเคลื่อนที่ขึ้นไปทางทิศเหนือด้วยความเร็วประมาณ 37 มิลลิเมตรต่อปี ผลจากการชนทำให้แผ่นดินยกตัวขึ้นเป็นเทือกเขาหิมาลัย ซึ่งการกระทำนี้ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดแผ่นดินไหวอยู่เสมอ ทั้งยังเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยแผ่นดินไหวขนาดใหญ่อีกด้วย ตามที่ได้นิยามไปข้างต้น จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวเป็นจุดบนผิวโลกที่อยู่ในแนวดิ่งเหนือจุดที่รอยเลื่อนเกิดจากแตกหัก โดยทั่วไปจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวนี้จะเป็นจุดที่เกิดความเสียหายสูงสุดเนื่องจากแผ่นดินไหว อย่างไรก็ดีสำหรับในแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ๆ ความยาวของการแตกหักของรอยเลื่อนสามารถกินระยะทางที่ยาวกว่าและก่อให้เกิดความเสียหายตลอดรอยเลื่อน ตัวอย่างเช่นแผ่นดินไหวขนาด 7.9 ในปี 2545 ที่เดนาลี อะแลสกา ซึ่งมีจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวในบริเวณตะวันตกของรอยแตก แต่ความเสียหายสูงสุดกลับพบที่ระยะห่างออกไป 330 กิโลเมตรที่จุดสิ้นสุดของบริเวณรอยแตก ศูนย์เกิดแผ่นดินไหวมักเกิดตามรอยเลื่อน อยู่ในระดับความลึกต่าง ๆ ของผิวโลก เท่าที่เคยวัดได้ลึกสุดอยู่ในชั้นแมนเทิล ส่วนจุดที่อยู่ในระดับสูงกว่า ณ ตำแหน่งผิวโลก เรียกว่า จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหว โดยการศึกษาเรื่องแผ่นดินไหวและคลื่นสั่นสะเทือนที่ถูกส่งออกมา เรียกว่า วิทยาแผ่นดินไหว เมื่อจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวของแผ่นดินไหวขนาดใหญ่อยู่นอกชายฝั่ง อาจเกิดคลื่นสึนามิตามมาได้ นอกจากนี้ แผ่นดินไหวยังอาจก่อให้เกิดดินถล่ม และบางครั้งกิจกรรมภูเขาไฟตามมาได้ กรณีของแผ่นดินไหวนำที่ได้รับการตรวจประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์มาจากการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ และประมาณ 30 เปอร์เซ็นต์สำหรับความรุนแรงที่มากกว่า 7 แมกนิจูด โดยอาจเกิดขึ้นก่อนเพียงไม่กี่นาทีหรืออาจเป็นวันก่อนที่จะเกิดแผ่นดินไหวหลัก ตัวอย่างเช่น แผ่นดินไหวในเกาะสุมาตรา พ.ศ. 2545 ที่ได้รับการจัดให้เป็นแผ่นดินไหวนำของแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547 ที่เกิดขึ้นในภายหลัง นานกว่าสองปี แผ่นดินไหวประมาณร้อยละ 90 ของแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นทั่วโลกและกว่าร้อยละ 80 ของแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ เกิดขึ้นในบริเวณวงแหวนไฟ นอกจากวงแหวนไฟ ยังมีแนวแผ่นดินไหวอีก 2 แห่ง ได้แก่ แนวเทือกเขาอัลไพน์ ซึ่งมีแนวต่อมาจากเกาะชวาสู่เกาะสุมาตรา ผ่านเทือกเขาหิมาลัย และทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แนวแผ่นดินไหวแห่งนี้มีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นร้อยละ 17 ของทั้งโลก และอีกแห่งคือ แนวกลางมหาสมุทรแอตแลนติก ซึ่งมีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นร้อยละ 5-6 ของทั้งโลก
วงแหวนไฟเป็นผลมาจากการเคลื่อนที่และการชนกันของแผ่นเปลือกโลก แบ่งเป็นส่วนวงแหวนทางตะวันออก มีผลมาจากแผ่นนัซกาและแผ่นโกโกส ที่มุดตัวลงใต้แผ่นอเมริกาใต้ ส่วนของแผ่นแปซิฟิกที่ติดกับแผ่นฮวนเดฟูกา ซึ่งมุดตัวลงแผ่นอเมริกาเหนือ ส่วนทางตอนเหนือที่ติดกับทางตะวันตกเฉียงเหนือของแผ่นแปซิฟิก มุดตัวลงใต้บริเวณหมู่เกาะอะลูเชียนจนถึงทางใต้ของประเทศญี่ปุ่น และส่วนใต้ของวงแหวนไฟเป็นส่วนที่มีความซับซ้อนของแผ่นเปลือกโลก มีแผ่นเปลือกโลกขนาดเล็กมากมายที่ติดกับแผ่นแปซิฟิก ซึ่งเริ่มตั้งแต่หมู่เกาะมาเรียนา ประเทศฟิลิปปินส์ เกาะบูเกนวิลล์ ประเทศตองกา และประเทศนิวซีแลนด์ แนววงแหวนไฟยังมีแนวต่อไปเป็นแนวแอลไพน์ ซึ่งเริ่มต้นจากเกาะชวา เกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย รอยเลื่อนที่มีชื่อเสียงที่ตั้งบนวงแหวนไฟนี้ ได้แก่ รอยเลื่อนแซนแอนเดรอัสในรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา ซึ่งมีการเกิดแผ่นดินไหวขนาดเล็กอยู่เป็นประจำ รอยเลื่อนควีนชาร์ลอตต์ ทางชายฝั่งตะวันตกของหมู่เกาะควีนชาร์ลอตต์ รัฐบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา ซึ่งทำให้เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ 3 ครั้ง ได้แก่ แผ่นดินไหวแมกนิจูด 7.0 เมื่อ ค.ศ. 1929 แผ่นดินไหวแมกนิจูด 8.1 ในปี ค.ศ. 1949 (แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่สุดในประเทศแคนาดา) และแผ่นดินไหวแมกนิจูด 7.4 ในปี 1970 เป็นไปได้ว่าเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนี้จะเกิดจากการเคลื่อนตัวในแนวเหนือ-ใต้ของรอยเลื่อนที่พาดผ่านเทือกเขาแอเพนไนน์ แม้ว่าจะมีแนวรอยเลื่อนในแนวตะวันออก-ตะวันออกอีกแห่งที่มีขนาดเล็กกว่าและตามปกติจะเป็นปัจจัยหนึ่งในการเกิดแผ่นดินไหวขนาดเล็กหลายครั้งก็ตาม แนวรอยเลื่อนเหล่านี้มีความเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกยุโรปและแผ่นเปลือกโลกแอฟริกาในระบบที่มีความซับซ้อนทางธรณีวิทยาและธรณีแปรสัณฐานที่ยังครอบคลุมถึงแผ่นเปลือกโลกขนาดเล็กอื่น ๆ ในบริเวณเดียวกัน เช่น แผ่นเอเดรียติก แผ่นดินไหวเกิดขึ้นเมื่อเวลา 01:32 ตามเวลามาตรฐานกรีนิช (หรือ 03:32 ตามเวลาในท้องถิ่น) ที่ระดับความลึกจากพื้นดินประมาณ 10 กิโลเมตร (6.2 ไมล์) โดยมีจุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ที่พิกัด 42.423° เหนือ 13.395° ตะวันออก หรือจุดที่ห่างจากกรุงโรมไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 90 กิโลเมตร (60 ไมล์) ที่เมืองปากานีกาใกล้กับเมืองลากวีลา วัดขนาดได้ 6.3 ตามมาตราขนาดโมเมนต์ แผ่นดินไหวมีขนาด 8.3 ตามมาตราขนาดโมเมนต์ เกิดขึ้นเนื่องจากการเคลื่อนของรอยเลื่อนย้อนมุมต่ำ (thrust) บนรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลกนัซกากับแผ่นอเมริกาใต้ ตอนกลางของประเทศชิลี แผ่นนัซกาในบริเวณนี้เคลื่อนที่ไปทางทิศตะวันออก–ตะวันออกเฉียงเหนือ (ENE) ด้วยความเร็ว 74 มิลลิเมตรต่อปีเมื่อเทียบกับแผ่นอเมริกาใต้ และเริ่มมุดตัวลงใต้พื้นทวีปอเมริกาใต้บริเวณร่องลึกอาตากามา ซึ่งทอดตัวยาวขนานไปกับทวีปอเมริกาใต้ทั้งทวีป จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวครั้งนี้อยู่ห่างจากร่องลึกไปทางทิศตะวันตกราว 85 กิโลเมตร แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในภูมิภาคนี้มีความสอดคล้องกันทั้งในด้านขนาด ที่ตั้ง และกลไกการเกิด แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นจากการปลดปล่อยพลังงานของรอยเลื่อนพะเยา จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ลึกลงไปใต้ดิน 6 กิโลเมตร ซึ่งถือว่าตื้น ทำให้มีความรุนแรงและความเสียหายเป็นอย่างมาก โดยแรงสั่นสะเทือนทำให้เกิดความเสียหายแก่สิ่งปลูกสร้างในระยะ 30 กิโลเมตรจากจุดศูนย์กลาง และมีแผ่นดินไหวตามกว่า 730 ครั้ง ทั้งนี้ยังมีการให้เฝ้าระวังแผ่นดินไหวตามที่อาจเกิดขึ้นจากรอยเลื่อนพะเยาในจังหวัดเชียงราย จังหวัดพะเยาและจังหวัดลำปาง
Trận động đất xảy ra trên một đứt gãy ngược có độ sâu trung bình ở dãy núi Hindu Kush tiếp xúc và gắn liền với dãy Himalaya. trong địa chất Những dãy núi này được hình thành do sự va chạm của hai mảng kiến ​​tạo là mảng Á-Âu và mảng Ấn Độ. Mảng Ấn Độ di chuyển về phía bắc với tốc độ khoảng 37 mm mỗi năm. Hậu quả của vụ va chạm là vùng đất dâng cao hình thành nên dãy Himalaya. Hành động này tiếp tục liên tục. Nó luôn gây ra động đất. Đây cũng là khu vực thường xuyên xảy ra động đất lớn. Như đã định nghĩa ở trên Tâm chấn là một điểm trên bề mặt Trái đất nằm thẳng đứng phía trên nơi đứt gãy. Điểm phía trên tâm chấn này thường là nơi xảy ra thiệt hại tối đa do động đất. Tuy nhiên, trong những trận động đất lớn Chiều dài vết nứt có thể kéo dài khoảng cách xa hơn và gây ra thiệt hại dọc theo vết nứt. Ví dụ, trận động đất mạnh 7,9 độ richter năm 2002 ở Denali, Alaska, có tâm chấn ở khu vực phía tây của vết đứt gãy. Nhưng thiệt hại lớn nhất được tìm thấy cách đó 330 km, ở cuối vùng đứt gãy. Tâm động đất thường xảy ra dọc theo các đường đứt gãy. Nằm ở nhiều độ sâu khác nhau trên bề mặt trái đất, độ sâu nhất từng được đo là ở lớp manti. Điểm ở mức cao hơn bề mặt Trái đất được gọi là tâm chấn. Nghiên cứu về động đất và sóng xung kích được phát ra được gọi là địa chấn học. Khi tâm chấn phía bắc của một trận động đất lớn ở ngoài khơi. Sóng thần có thể theo sau. Ngoài ra, động đất có thể gây ra lở đất. Và đôi khi hoạt động núi lửa có thể xảy ra sau đó. Khoảng 40% các trận động đất được kiểm tra là các trận động đất lớn và khoảng 30% có cường độ từ 7 độ trở lên. Chúng có thể xảy ra vài phút hoặc thậm chí vài ngày trước khi xảy ra trận động đất chính, ví dụ như trận động đất Sumatra năm 2002 được coi là tiền thân của trận động đất. trận động đất và sóng thần ở Ấn Độ Dương năm 2004, xảy ra hơn hai năm sau đó. Động đất chiếm khoảng 90% tổng số trận động đất trên toàn thế giới và hơn 80% các trận động đất lớn. Xảy ra trong vòng lửa bên cạnh vòng lửa Ngoài ra còn có hai vùng động đất khác: dãy núi Alpine. có một tuyến kéo dài từ Java đến Sumatra. qua dãy Himalaya và biển Địa Trung Hải Vùng động đất này chiếm 17% số trận động đất trên thế giới. Một vùng khác là. Tuyến giữa Đại Tây Dương Nơi xảy ra 5-6% số trận động đất trên thế giới, Vành đai lửa là kết quả của sự chuyển động và va chạm của các mảng kiến ​​tạo. Chia thành một phần vòng ở phía đông Nó chịu ảnh hưởng của mảng Nazca và mảng Kokos. đã chìm xuống bên dưới mảng Nam Mỹ Phần của mảng Thái Bình Dương giáp với mảng Juan de Fuca. đã chìm vào mảng Bắc Mỹ Phần phía bắc giáp mảng tây bắc Thái Bình Dương. Bị hút chìm về phía nam xung quanh quần đảo Aleutian ở phía nam Nhật Bản. Và phần phía nam của Vành đai lửa là một quần thể các mảng kiến ​​tạo. Có nhiều mảng kiến ​​tạo nhỏ gắn liền với mảng Thái Bình Dương. bắt đầu từ Quần đảo Mariana Philippin Đảo Bougainville, Tonga và New Zealand Vành đai lửa tiếp tục đi vào vùng Alpine. bắt đầu từ đảo Java Đảo Sumatra của Indonesia Một đứt gãy nổi tiếng nằm trên Vành đai lửa là đứt gãy San Andreas ở California, Mỹ, nơi thường xuyên xảy ra các trận động đất nhỏ. Đứt gãy Nữ hoàng Charlotte Trên bờ biển phía tây của Quần đảo Nữ hoàng Charlotte British Columbia, Canada, nơi gây ra ba trận động đất lớn: trận động đất mạnh 7,0 độ richter năm 1929, trận động đất mạnh 8,1 độ richter năm 1949 (trận động đất lớn nhất ở Canada) và trận động đất mạnh 7,4 độ richter năm 1970 Có khả năng trận động đất là do sự chuyển động theo hướng bắc-nam của đường đứt gãy chạy qua dãy Apennines. Điều này bất chấp thực tế là có một đứt gãy Đông-Đông khác nhỏ hơn và thường là nguyên nhân gây ra nhiều trận động đất nhỏ. Những đứt gãy này có liên quan đến sự chuyển động của các mảng kiến ​​tạo châu Âu và châu Phi trong một hệ thống địa chất và kiến ​​tạo phức tạp, bao gồm cả các mảng nhỏ hơn trong cùng khu vực, chẳng hạn như mảng Adriatic. Trận động đất xảy ra lúc 01:32 Giờ chuẩn Greenwich (hoặc 03:32 giờ địa phương) ở độ sâu khoảng 10 km (6,2 mi), với tâm chấn ở 42,423° Bắc, hoặc một điểm cách khoảng 90 km (60). mi) phía đông bắc Rome, tại Paganica, gần Laquila, nó đo được 6,3 trên thang thứ hai. Trận động đất có cường độ 8,3 độ richter trên thang độ lớn mômen. Nó xảy ra do sự chuyển động của đứt gãy ngược góc thấp (lực đẩy) tại ranh giới giữa mảng kiến ​​tạo Nazca và Nam Mỹ. Phần trung tâm của Chile Mảng Nazca ở khu vực này di chuyển theo hướng đông-đông bắc (ENE) với tốc độ 74 mm mỗi năm so với mảng Nam Mỹ. và bắt đầu nhấn chìm bên dưới bề mặt Nam Mỹ ở rãnh Atacama. trải dài song song với toàn bộ lục địa Nam Mỹ. Tâm chấn cách rãnh khoảng 85 km về phía Tây. Các trận động đất trong khu vực đều nhất quán về quy mô, vị trí và cơ chế. Trận động đất này xảy ra do sự giải phóng năng lượng từ đứt gãy Phayao. Tâm chấn nằm ở độ sâu 6 km dưới lòng đất, được coi là nông. Gây ra nhiều bạo lực và thiệt hại. Sự rung chuyển đã gây hư hại cho các tòa nhà trong phạm vi 30 km tính từ tâm chấn. và đã có hơn 730 trận động đất. Ngoài ra còn có đề phòng động đất có thể xảy ra từ đứt gãy Phayao ở tỉnh Chiang Rai. Tỉnh Phayao và tỉnh Lampang