เมืองสิบสองปันนาตั้งอยู่ที่ใด?
Thành phố Sipsongbanna tọa lạc ở đâu?
เขตปกครองตนเองชนชาติไท สิบสองปันนา (อักษรธรรม : ᩈᩥ᩠ᨷᩈ᩠ᩋᨦᨻᩢ᩠ᨶᨶᩣ ไทลื้อใหม่ : ᦈᦹᧈᦈᦹᧈᦋᦵᦲᧁᦘᦱᦉᦱᦑᦺ᧑᧒ᦗᧃᦓᦱ ; ) หรือชื่อย่อว่า ซีไต่ () เป็นเขตปกครองตนเองระดับจังหวัดของชาวไทลื้อ ตั้งอยู่ทางใต้สุดของมณฑลยูนนาน ประเทศจีน มีเมืองเอก คือ เมืองเชียงรุ่ง เมืองที่ใหญ่ที่สุดในพื้นที่และมีแม่น้ำโขงไหลผ่าน ซึ่งในประเทศจีนเรียกว่า "แม่น้ำหลานชาง"
Khu tự trị Sipsongbanna Tai ᧃᦓᦱ ) hay tên viết tắt Xitai () là khu tự trị cấp tỉnh của người Thái Lue. Nằm ở cực nam của tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, thủ đô là thành phố Chiang Rung. Thành phố lớn nhất trong khu vực và sông Mê Kông chảy qua. mà ở Trung Quốc được gọi là "Sông Lan Xương"
เมืองเชียงลาบ เป็นหัวเมืองไทลื้อ เมืองหนึ่งของสิบสองปันนา ก่อตั้งโดยพญาเจื่องฟ้าธรรมิกราช หรือ ขุนเจื่อง หรือ พญาเจื่อง หรือ สมเด็จพระเจ้าหอคำเชียงรุ่งที่ 1 แห่งราชวงค์อาฬาโวสวนตาน มูลเหตุการตั้งเมืองนั้นภายหลังพญาเจืองได้ขยายอณาเขตแผ่นดินไทลื้อได้กว้างขวางถึงสิบสองปันนาทั้งหมด รวมถึง หนองแส (ภาษาลื้ออ่านว่า หนองเส) ล้านนา ล้านช้าง และเมืองแถน เดียนเบียนฟู (เวียดนามเหนือ) เนื่องจากแผ่นดินสิบสองปันนา เมืองไทลื้อนั้นกว้างใหญ่ไพศาลยิ่งนัก เมื่อ พุทธศตวรรษที่ 21 พม่าได้ก่อตั้งอาณาจักรตองอู และขยายอาณาเขตของตนไปทางตะวันออก พม่าได้โจมตีสิบสองปันนา ต่อจากนั้นจึงได้แบ่งเมืองเชียงรุ้งเป็น สิบสองปัน และก็เป็น เมืองในปัจจุบัน ได้แก่ เมืองฮาย ม้าง หุน แจ้ ฮิง ลวง อิงู ลา พง อู่ เมืองอ่อง และ เชียงรุ่ง จึงเรียกเรียกเมีองแถวๆ นี้รวมกันว่า สิบสองปันนา ในช่วงสมัยนี้เป็นช่วงเวลาที่วัฒนธรรมพม่า และ ศาสนาได้เข้าไปในสิบสองปันนา สิบสองปันนา หรือ สิบสองพันนา เป็นคำภาษาไทลื้อ มีความหมายว่า "สิบสองเมือง" คำว่า "พันนา" เป็นหน่วยการปกครองของคนไทในอดีต ตามหนังสือพงศาวดารโยนก ชื่อนี้สอดคล้องกับเขตปกครองตนเองของกลุ่มชาติพันธุ์ชาวไทในอินโดจีนของฝรั่งเศส ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2433 ถึง พ.ศ. 2488 ซึ่งก็คือสิบสองจุไท ปราสาทขอมบ้านพันนา หรือ "กู่พันนา" ตั้งอยู่ที่บ้านพันนา ตำบลพันนา อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอไปทางทิศตะวันออกประมาณ 15 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 70 กิโลเมตร ทางถนนสายสกลนคร-อุดรธานี ลักษณะของตัวปราสาทมียอดเดียว ฐานสี่เหลี่ยมผืนผ้า สร้างด้วยศิลาแลง บริเวณใกล้กับตัวปราสาทมีสระน้ำรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส ก่อด้วยศิลาแลงเป็นชั้นๆ มีน้ำขังตลอดปี เชื่อว่าสร้างสมัยเดียวกับปราสาทพระธาตุภูเพ็ก ปราสาทบางส่วนยังคงสภาพสมบูรณ์ ปี พ.ศ. 2101 ตรงกับสมัยเมืองเชียงใหม่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า ส่วนหัวเมืองสิบสองปันนาตอนล่างนั้นพม่าสั่งให้เจ้าเมืองเชียงแขง (ตามจารึกพื้นเมืองเชียงแสน วัดป่าสัก อ.เชียงแสน จ.เชียงราย เจ้าเมืองเชียงแขงก็คือเจ้าหลวงเชียงลาบนั่นเอง) รวบรวมหัวเมืองต่าง ๆ ซึ่งอยู่แถบชายแดนจีนทางสิบสองปันนาเข้าพม่า ได้แก่เมืองยอง เชียงลาบ บ้านยู้ เมืองหลวงตลอดจนถึงเมืองอูในลาวตอนบนให้ขึ้นไปกับเมืองเชียงแสน โดยเชียงลาบได้ถูกรวบเป็นหัวเมืองสำคัญทางทิศเหนือ สิบสองปันนาแบ่งเขตการปกครองออกเป็น เมืองระดับเทศมณฑล 1 แห่ง และเทศมณฑล 2 แห่ง ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงปังค่า ตั้งอยู่ที่ บ้านสิบสองพัฒนา ต.ผาช้างน้อย อ.ปง จ.พะเยา มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 500-1300 เมตร อุณหภูมิเฉลี่ย 25.8 องศาเซลเซียส ลักษณะพื้นที่เป็นเนินเขาสลับกับภูเขามีที่ราบระหว่างภูเขาเล็กน้อย ครอบคลุมพื้นที่รับผิดชอบ 35026 ไร่ มีหมู่บ้านในเขตรับผิดชอบจำนวน 3 หมู่บ้าน คือ บ้านสิบสองพัฒนาบ้างปางค่าใต้ และบ้านปางค่าเหนือ ในช่วงสงครามโลกสิบสองปันนานั้น ตกอยู่ในแผ่นดินจีน ถูกยุบเมืองเชียงรุ่งจากเมืองหลวงเป็นแค่เมือง พร้อมๆ กับเจ้าทั้งหลายด้วย โดยเคยมีเจ้าปกครองอยู่ถึง 44 พระองค์ โดยสมเด็จพระเจ้าหอคำเชียงรุ่งที่ 44 หรือเจ้าหม่อมคำลือ(刀世勋)เป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายของอาณาจักรไทลื้อ เป็นราชบุตรของเจ้าหม่อมแสนเมือง ซึ่งเป็นอนุชาของพระเจ้าแผ่นดินองค์ก่อน ซึ่งพระเจ้าแผ่นดินองค์ก่อนนั้นมีศักดิ์เป็นอาของเจ้าหม่อมคำลือ แต่พระองค์ท่านเองไม่มีบุตร จึงได้ขอเจ้าหม่อมคำลือเป็นราชบุตรบุญธรรม เจ้าหม่อมคำลือเกิดเมื่อปี ค.ศ. 1928 และไปเรียนหนังสือที่เมืองฉงชิ่งเมื่ออายุ 16 ปี จนถึงปี ค.ศ. 1944 ได้เข้า “พิธีฮับเมือง” แต่ในช่วงนั้นเกิด สงครามมหาเอเชียบูรพา (ค.ศ. 1939-1945) พิธีฮับเมืองจึงไม่สมบูรณ์ ท่านได้กลับไปเรียนหนังสือ และกลับมาทำพิธีฮับเมืองครั้งที่สอง เมื่อ ค.ศ. 1948 ขณะอายุ 20 ปี อย่างไรก็ตาม ช่วงนั้นได้เกิดการ เปลี่ยนแปลงการปกครองภายในประเทศจีน ราวปี ค.ศ. 1949-1950 ท่านจึงกลายเป็น “กษัตริย์องค์สุดท้าย” โดยเปลี่ยนฐานันดรศักดิ์จากกษัตริย์เป็นสามัญชน โดยที่ยังมิได้บริหารราชการแผ่นดินเลย เนื่องจากหลังจากทำพิธีฮับเมืองครั้งแรกแล้วท่านได้แต่งตั้งให้เจ้าหม่อมแสนเมือง พระราชบิดาเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ จากนั้นท่านก็ไปเรียนหนังสือต่อ หลังเปลี่ยนแปลงการปกครองแล้วท่านได้เรียนหนังสือ ในระดับมหาวิทยาลัยที่มหาวิทยาลัยยูนนาน และได้แต่งงานกับ สิว์ จิ๊ว เฟิน ชาวจีนคุนหมิง ในปี ค.ศ.1953 ก่อนที่ จะทำงานเป็นนักวิจัยด้านภาษาศาสตร์ อีก 8 ปี ที่สถาบันวิจัยชนชาติส่วนน้อยแห่งชาติ สังกัดสภาวิทยาศาสตร์ประเทศจีน ในมหาวิทยาลัยปักกิ่ง ต่อมาเจ้าหม่อมแสนเมืองได้ขอให้รัฐบาลจีนย้ายทั้งสองกลับมาที่คุนหมิง โดยมาทำงานเป็นนักวิจัยด้านภาษาซึ่งรวมถึงอักษรไทลื้อ จนกระทั่ง ในปี ค.ศ. 1971 รัฐบาลจีนมีคำสั่งให้เจ้าหม่อมคำลือและภรรยาไปทำงานในชนบททำงานในสวนอ้อย ใน อ.เชียงกุ ซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของสิบสองปันนา เป็นเวลานาน ถึง 9 ปี การใช้เวลาในสวนอ้อยนี้ สิว์ จิ๊ว เฟิน เล่าว่า สามารถพกหนังสือหรือตำราเข้าไปอ่านได้ด้วยและหลังจาก เติ้ง เสี่ยวผิง ได้เป็นนายกรัฐมนตรีของจีนแล้ว เห็นว่านโยบายเอียงซ้าย นโยบายที่ให้เจ้านายไปใช้แรงงานในชนบท เป็นนโยบายที่ผิดพลาดในปัจจุบัน ดังนั้นเจ้าหม่อมคำลือและภรรยาจึงมีโอกาสกลับคุนหมิง โดยทำงานเป็นนักวิจัยที่สถาบันวิจัยชนชาติในมหาวิทยาลัยชนชาติยูนนานจนกระทั่งเกษียณอายุ โดยมีคุณวุฒิทางวิชาการคือ “ศาสตราจารย์” อย่าง ไรก็ดี หลังจากเกษียณอายุแล้วทางการจีนได้ให้ฐานะทางสังคมแก่ เจ้าหม่อมคำลือในฐานะเจ้านายเก่าคือเป็น รองประธานสภาที่ปรึกษาการเมืองระดับมณฑล และ กรรมการสภาที่ปรึกษาการเมืองแห่งชาติ ซึ่งมี ที่พัก และ รถประจำตำแหน่งให้ แต่ปัจจุบันท่านก็ ได้เกษียณจากทุกตำแหน่งแล้ว โดยคนที่มีแซ่เต๋า (刀) ในสิบสองปันนาก็คือ เจ้าในสิบสองปันนาที่เคยครองเมืองทั้งหลายเหล่านี้ ปี พ.ศ. 2101 เชียงใหม่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า ส่วนหัวเมืองสิบสองปันนาตอนล่างนั้นพม่าสั่งให้เจ้าเมืองเชียงแขงรวบรวมหัวเมืองต่าง ๆ ซึ่งอยู่แถบชายแดนจีนทางสิบสองปันนาเข้าพม่า ได้แก่เมืองยอง เชียงลาบ บ้านยู้ เมืองหลวงตลอดจนถึงเมืองอูในลาวตอนบนให้ขึ้นไปกับเมืองเชียงแสน ในขณะที่ตำนานเมืองยอง ได้กล่าวถึงสมัยพระยาสุทโธธัมมราช กษัตริย์พม่าลำดับที่ 5 แห่งราชวงศ์ตองอูได้มอบหมายให้พระยาแสนสุรินทร์ทาพรหมราชเจ้าเมืองยองดูแลหัวเมืองต่างๆรวม 12 หัวเมืองได้แก่ เมืองยู้ เมืองหลวย เชียงแข เมืองวะ เมืองกาย เมืองเลน เมืองติน เมืองสาด เมืองพระยาก เมืองปะแลว เชียงลาบและเชียงทอง เมืองยองในสมันนี้จึงอยู่ศูนย์กลางในฐานะอำนาจย่อยของพม่าทางตะวันออก
Muang Chiang Lập Đó là thành phố Tai Lue. Thành phố ở Sipsongbanna Được thành lập bởi Phaya Chueang Fa Thammakarat hoặc Khun Chueang hoặc Phaya Trueang hoặc Vua Hor Kham Chiang Rung I của triều đại Alavo Suan Tan. Sở dĩ thành lập thành phố là sau khi Phaya Trường mở rộng lãnh thổ vùng đất Tai Lue ra rộng rãi, bao trùm toàn bộ Sipsongpanna, bao gồm Nong Sae (phát âm là Nong Se trong tiếng Lue), Lanna, Lan Chang và Mueang. Thần Điện Biên Phủ (miền Bắc Việt Nam) vì đất Sipsongbanna Thành phố Tai Lue rất rộng lớn. Vào thế kỷ 21, Miến Điện thành lập Vương quốc Toungoo. và mở rộng lãnh thổ của họ về phía đông Người Miến Điện tấn công Sipsongbanna. Sau đó, thành phố Chiang Rung được chia thành Sipsongpan và có tên thành phố hiện nay là Mueang Hai, Mang, Hun, Chae, Hing, Luang, Ingu, La, Pong, U, Mueang Ong và Chiang Rung. , các thành phố xung quanh đây được gọi chung là Sipsongbanna. Trong thời kỳ này, đó là thời điểm văn hóa và tôn giáo của Miến Điện du nhập vào Sipsongbanna. Sipsongpanna hay Sipsongpanna là một từ Tai Lue. có ý nghĩa "Sibsong Muang" Từ "Panna" là đơn vị hành chính của người Thái ngày xưa. Theo sách Biên niên sử Yonok Tên gọi này tương ứng với khu tự trị của dân tộc Thái ở Đông Dương thuộc Pháp từ năm 1890 đến năm 1945 là Sipsongchutai. Prasat Khom Ban Panna hay "Ku Panna" tọa lạc tại Ban Panna, Tiểu khu Panna, cách văn phòng huyện khoảng 15 km về phía đông và cách tỉnh khoảng 70 km trên đường Sakon Nakhon-Udon Thani. Lâu đài có một đỉnh duy nhất. đế hình chữ nhật Được xây dựng bằng đá ong Gần lâu đài có một cái ao hình vuông. Được xây dựng bằng các lớp đá ong. Có nơi ứ đọng nước quanh năm. Người ta tin rằng nó được xây dựng cùng thời với lâu đài Phra That Phu Phek. Một số phần của lâu đài vẫn còn nguyên vẹn. Năm 2101 tương ứng với thời kỳ Chiang Mai trở thành thuộc địa của Miến Điện. Về phía hạ thành Sipsongbanna, người Miến Điện ra lệnh cho thống đốc Tưởng Khaeng (Theo bia ký địa phương của Chiang Saen tại Wat Pa Sak, huyện Chiang Saen, tỉnh Chiang Rai, người cai trị Chiang Khaeng là Chao Luang Chiang Lap.) Tập hợp nhiều thành phố nằm ở biên giới Trung Quốc trên tuyến đường Sipsongbanna vào Miến Điện. Bao gồm Muang Yong, Chiang Lap, Ban Yu, thủ đô, cũng như Muang U ở thượng nguồn Lào, cho đến Chiang Saen. Chiang Lập được coi là một thành phố quan trọng ở phía bắc. Sipsongbanna được chia thành các khu vực hành chính. 1 thành phố cấp quận và 2 quận Trung tâm Phát triển Dự án Hoàng gia Pangkha tọa lạc tại Ban Sipsong Phatthana, Tiểu khu Pha Chang Noi, Huyện Pong, Tỉnh Phayao. Nơi đây có độ cao 500-1300 mét so với mực nước biển. Nhiệt độ trung bình là 25,8 độ C. Khu vực này có nhiều đồi núi. xen kẽ núi và đồng bằng giữa một số ít núi. Nó có diện tích 35026 rai. Trong khu vực trách nhiệm có 3 làng: Ban Sib Song Phatthana, Bang Pang Kha Tai. và Ban Pang Kha Nuea Trong Thế chiến Sipsongbanna rơi vào đất Trung Quốc Thành phố Chiang Rung bị bãi bỏ từ thủ đô xuống chỉ còn là thành phố cùng với các hoàng tử. Xưa có 44 người cai trị, trong đó vua Hồ Khâm Tưởng Rung đời thứ 44 hay Triệu Mạt Khâm Lue (刀世勋) là vị vua cuối cùng của vương quốc Đại Lộ. Anh là con trai của Hoàng tử Saen Mueang. ai là em trai của vị vua trước Vị vua trước có vinh dự là chú của Chao Mom Khamlue. Nhưng bản thân ông không có con. Vì vậy, ông đã xin Chao Mom Khamlue làm con nuôi cho mình. Chao Mom Khamlue sinh năm 1928, đi du học ở Trùng Khánh năm 16 tuổi. Đến năm 1944 ông vào “Lễ thành Hạp” nhưng trong thời gian đó ông đã ra đời. Trong Đại chiến Đông Á (1939-1945), Lễ Hab Muang chưa hoàn tất. Anh quay lại học tập. và trở lại thực hiện lễ trung tâm thành phố lần thứ hai vào năm 1948 khi mới 20 tuổi. Những thay đổi trong chính phủ ở Trung Quốc vào khoảng năm 1949-1950, vì vậy ông đã trở thành "Vị vua cuối cùng" bằng cách đổi danh hiệu từ vua thành thường dân vẫn chưa quản lý các công việc của chính phủ Bởi sau khi thực hiện nghi lễ trung tâm thành phố đầu tiên, ông đã bổ nhiệm Chao Mom Saen Mueang. Cha ông là nhiếp chính. Sau đó anh đi học. Sau khi chính phủ thay đổi, ông đi học. ở cấp đại học tại Đại học Vân Nam và kết hôn với Siu Jiu Fen, một người Hoa ở Côn Minh, vào năm 1953 trước khi làm nhà nghiên cứu ngôn ngữ học thêm 8 năm tại Viện Nghiên cứu Quốc gia về các Dân tộc thiểu số. Thuộc Hội đồng Khoa học Trung Quốc tại Đại học Bắc Kinh Sau đó, Hoàng tử Saen Muang yêu cầu chính phủ Trung Quốc chuyển cả hai về Côn Minh. Ông đến làm nhà nghiên cứu ngôn ngữ, trong đó có chữ Tai Lue, cho đến năm 1971, chính phủ Trung Quốc ra lệnh cho Chao Mom Khamlue và vợ ông về quê làm việc, làm việc tại các đồn điền mía ở huyện Xiangku, phía bắc. Ở phía bắc Tây Song Bản Nạp trong một thời gian dài, lên tới 9 năm. Dành thời gian ở vườn mía này, Siw Jiu Fen cho biết bà cũng có thể mang theo sách hoặc sách giáo khoa để đọc và sau khi Đặng Tiểu Bình trở thành Thủ tướng Trung Quốc. Tôi thấy chính sách này thiên về cánh tả. Chính sách cho phép ông chủ sử dụng lao động nông thôn Đó là một chính sách sai lầm hiện nay. Vì thế, Chao Mom Khamlue và vợ có dịp quay trở lại Côn Minh. Ông làm nhà nghiên cứu tại Viện nghiên cứu phân biệt chủng tộc ở Đại học Vân Nam cho đến khi nghỉ hưu. Trình độ học vấn là Tuy nhiên, “Giáo sư” sau khi ông nghỉ hưu được chính quyền Trung Quốc cấp cho ông địa vị xã hội. Chao Mom Khamlue, với tư cách là ông chủ cũ, là Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Chính trị Tỉnh và là thành viên của Hội đồng Cố vấn Chính trị Quốc gia, nơi cung cấp chỗ ở và phương tiện đi lại. Nhưng bây giờ bạn Đã nghỉ hưu từ mọi chức vụ. Người có họ Tao (刀) ở Sipsongbanna là Lãnh chúa Sipsongbanna từng cai trị tất cả các thành phố này. Năm 1558, Chiang Mai trở thành thuộc địa của Miến Điện. Đối với tỉnh Sipsongbanna phía dưới, người Miến Điện ra lệnh cho thống đốc Tưởng Khaeng tập hợp các thành phố nằm ở biên giới Trung Quốc trên tuyến đường Sipsongbanna vào Miến Điện. Bao gồm Muang Yong, Chiang Lap, Ban Yu, thủ đô, cũng như Muang U ở thượng nguồn Lào, cho đến Chiang Saen. Trong khi truyền thuyết đô thị về Yong Được đề cập trong thời kỳ Phraya Sutthodhammarat Vị vua Miến Điện thứ 5 của triều đại Toungoo giao cho Phraya Saen Surin Tha Promrat, người cai trị Muang Yong, cai quản tổng cộng 12 thành phố là Muang Yu, Muang Luai, Chiang Khae, Muang Wa, Muang Kai, Muang Len, Muang Tin, Muang Hsat và Muang Phraya, Chiang Lap và Chiang Thong. Thành phố Yong Nai Saman do đó đóng vai trò trung tâm như một cường quốc phụ của Miến Điện ở phía đông.