วัดหงส์รัตนารามราชวรวิหาร ก่อตั้งขึ้นโดยใคร?
Chùa Hong Rattanaram Ratchaworawihan Ai được thành lập?
วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร สร้างในสมัย กรุงศรีอยุธยา ยุคนั้นเป็นวัดราษฎร์ เรียกว่า วัดเจ๊สัวหง หรือ แจ๊สัวหง หรือ เจ้าสัวหง หรือ วัดขรัวหง เพราะตั้งตามชื่อของเศรษฐีชาวจีนผู้สร้าง คือ นายหง วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร วัดหลวงชั้นโท คณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งตามทะเบียนเลขที่ ๑๐๒ ถนนวังเดิม ๒ หรือ ถนนอิสรภาพ ๒๘ แขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ใกล้กับวัดอรุณราชวราราม ราชวรมหาวิหาร และ กองทัพเรือ (พระราชวังธนบุรีเดิม) ตั้งอยู่บนเนื้อที่ขนาด ๔๖ ไร่ ๑ งาน ๒๓ ตารางวา จากหลักฐานจดหมายเหตุในรัชกาลที่ ๔ ได้บันทึกไว้ว่า วัดหงส์รัตนารามนี้ พื้นที่วัดเดิมเป็นของโบราณมีมานานสำหรับเมืองธนบุรี คำคนแก่เก่า ๆ เป็นอันมากเรียกว่า วัดเจ้าขรัวหง แลว่ากันว่าจีนเจ๊สัวมั่งมี บ้านอยู่กะดีจีน สร้างขึ้นไว้แต่ในครั้งโน้น จีนที่มั่งมี คนเรียกว่า เจ้าขรัว ในสมัยกรุงธนบุรีศรีมหาสมุทรเรียกชื่อว่า วัดหงษ์อาวาสวิหาร ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก มหาราช (รัชกาลที่ ๑) เรียกชื่อว่า วัดหงส์อาวาศวรวิหาร รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) เรียกชื่อว่า วัดหงส์อาวาสวรวิหาร รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) เรียกชื่อว่า วัดหงส์รัตนาราม รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖) จนถึงปัจจุบัน เรียกชื่อว่า วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร
Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan được xây dựng vào thời Ayutthaya. Vào thời điểm đó, nó là một ngôi chùa hoàng gia, được gọi là Wat Je Sua Hong hay Jao Sua Hong hay Chao Sua Hong hay Wat Khrua Hong vì nó được đặt theo tên của một triệu phú người Trung Quốc đã xây dựng nó, cụ thể là ông Hong Rattanaram Ratchaworawihan, người thứ hai. -Đẳng cấp hoàng cung. Nhóm tu sĩ Maha Nikaya Nằm theo số đăng ký 102 Đường Wang Derm 2 hoặc Đường Itsaraphap 28, Tiểu khu Wat Arun, Quận Bangkok Yai. Băng Cốc Gần Wat Arun Ratchawararam. Ratchworamahawihan và Hải quân Hoàng gia Thái Lan (cựu Cung điện Thonburi) tọa lạc trên diện tích 46 rai 1 ngan 23 vuông wa. Từ biên niên sử trị vì của vua Rama IV, người ta ghi lại rằng Chùa Hong Rattanaram Khu chùa ban đầu là một thứ cổ xưa đã tồn tại rất lâu đời ở Thonburi, nhiều người xưa gọi như vậy. Đền Chao Khrua Hong Người ta nói rằng hoàng tử Trung Quốc rất giàu có. Ngôi nhà ở Trung Quốc. Được xây dựng vào thời đó, những người Trung Quốc giàu có gọi nó là Chao Khrua. Vào thời Thonburi, Sri Mahasamut gọi nó là "Chao Khrua". Chùa Hồng Trụ Vào thời Rattanakosin, dưới thời trị vì của Vua Phật Yodfa Chulalok Đại đế (Vua Rama I), nó được gọi là Wat Hong Avas Worawihan, dưới thời trị vì của Vua Buddha Lertla Napalai (Rama II), nó được gọi là Wat Hong Avas Worawihan, dưới thời trị vì của vua Rama II, vua Mongkut (vua Rama IV) được gọi là Wat Hong Rattanaram. Trong thời trị vì của vua Mongkut Klao (Rama VI) cho đến nay, nó được gọi là Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan.
จากหลักฐานประชุมพงศาวดารภาคที่ ๒๕ ว่าด้วยพระเจดีย์วิหาร ที่ทรงสถาปนาในรัชกาลที่ ๔ เรื่องที่ ๑๕ โดยมีเนื้อความว่า “วัดหงส์รัตนาราม วัดนี้ตามเดิมว่า วัดเจ้าขรัวหงส์ แล้วเปลี่ยนมาเป็น วัดหงสาราม สมเด็จพระศรีสุริเยนทรา บรมราชินี ทรงบูรณปฏิสังขรณ์ วัดเขมาภิรตาราม โปรดฯ ให้พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงปฏิสังขรณ์วัดหงส์ฯ การยังไม่ทันเสร็จ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวสวรรคต พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงปฏิสังขรณ์ต่อมาจนสำเร็จ และพระราชทานนามว่า วัดหงส์รัตนาราม คำสร้อยนามวัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหารที่ว่า รัตนาราม นั้น บ่งความหมายเป็นสองประการคือ รัตน แปลว่า แก้ว ประการหนึ่ง และคำว่า อาราม ซึ่งแปลว่า วัด ประการหนึ่ง เมื่อนำคำทั้งสองมารวมกัน จึงได้ความหมายว่า วัดท่านแก้ว มูลเหตุที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานสร้อยนามวัดหงส์ฯ นั้น ก็เพื่อถวายเป็นพระอนุสรณ์แด่ สมเด็จเจ้าฟ้าหญิงกรมพระศรีสุดารักษ์ ซึ่งมีพระนามเดิมว่า แก้ว เป็นการถวายพระราชกุศลแด่สมเด็จบรมราชอัยกี ผู้เป็นพระบุพการีของ พระบรมราชชนนี พระราชอนุชา และพระองค์ท่าน ตามธรรมเนียมนิยมของพุทธสานิกชน เมื่อบำเพ็ญบุญกุศลแล้ว จึงอุทิศผลบุญ อีกประการหนึ่ง วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร เป็นวัดที่ สมเด็จเจ้าฟ้าหญิงกรมพระศรีสุดารักษ์ ทรงเคยอุปถัมภ์ และปฏิสังขรณ์มาในอดีต ทรงคุ้นเคยกับสถานที่ และเสด็จบำเพ็ญกุศลเป็นประจำในขณะที่ทรงพระชนม์อยู่ 
ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖) วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร ได้ถูกจัดลำดับศักดิ์เป็น พระอารามหลวงชั้นโท และมีฐานะเป็น พระอารามชั้นราชวรวิหาร ตามพระบามราชโองการประกาศ เรื่องจัดระเบียบพระอารามหลวงเป็น ชั้นเอก ชั้นโท ชั้นตรี ชั้นสามัญ โดยมีสร้อยนามตามฐานะเป็น ราชวรมหาวิหาร ราชวรวิหาร วรมหาวิหาร วรวิหาร โดยลำดับ ลงวันที่ ๓๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๕๘ วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร จึงได้สร้อยว่า วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร มาจนถึงปัจจุบัน ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ปลายรัชกาล พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก มหาราช ซึ่งขณะนั้น พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร ได้ทรงพระยศสถานที่ตั้งประวัติวัดหงส์รัตนาราม เป็น กรมพระราชวังบวรสถานมงคล สืบต่อจาก กรมพระราชวังบวรสถานมงคลมหาสุรสิงหนาทฯ ได้ประทับ ณ พระราชวังเดิม พระราชวังจึงมีฐานะเป็นพระบวรราชวังใหม่ ขึ้นตำแหน่งหนึ่ง สมตามนัยแห่ง ชุมนุมพระบรมราชาธิบาย ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเล่าตอนประสูติของ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ไว้ดังนี้ การประสูติดังนี้ เป็นไปที่พระที่นั่งข้างในหลังตะวันตก พระราชวังปากคลองบางกอกใหญ่ ครั้งนั้นเรียก พระบวรราชวังใหม่ อยู่ในกำแพงกรุงธนบุรีโบราณวัดหงส์ฯ ซึ่งมีพื้นที่ตั้งอยู่ตลอดสถานที่พระบวรราชวังนี้ จึงมีสร้อยนามเปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์ครั้งนั้นว่า วัดหงส์อาวาศวรวิหาร ดังหลักฐานประกอบด้วยตามในพระราชทินนามสมณศักดิ์พระราชาคณะที่พระธรรมอุดม (พระธรรมวโรดมปัจจุบัน) ซึ่งได้เลื่อนจากพระธรรมไตรโลกฯ (พระธรรมไตรโลกาจารย์ปัจจุบัน) ในรัชกาลที่ ๑ ว่า พระธรรมอุดม บรมญาณอดุลยสุนทร ตีปีฎกธรามหาคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสี สถิต ณ วัดหงส์อาวาศบวรวิหาร พระอารามหลวง ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร มีสร้อยนามเปลี่ยนแปลงเป็นทางการว่า วัดหงส์อาวาสวรวิหาร หลักฐานในข้อนี้ พิจารณา ได้ตามพระราชทินนามสมณศักดิ์ที่ พระพิมลธรรม ซึ่งได้เลื่อนจากสมณศักดิ์เดิมที่ พระพรหมมุนี (ด่อน) กล่าวไว้ดังนี้ ให้ พระพรหมมุนีเป็นพระพิมลธรรม อนันตญาณนายก ตีปฎกธรามหาคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสี สถิต ณ วัดหงส์อาวาสวรวิหาร พระอารามหลวง 
ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร คงมีนามเรียกเต็มว่า วัดหงสาราม ดังปรากฏหลักฐานในหนังสือประชุมพงศารภาคที่ ๒๕ ตอนที่ ๓ เรื่องตำนานสถานที่ และวัสดุต่าง ๆ ซึ่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงบูรณะ และมีความเกี่ยวเนื่องกับวัดหงส์ฯ ดังมีข้อความกล่าวไว้เป็นเชิงประวัติว่า วัดนี้นามเดิมว่า วัดเจ้าขรัวหงส์ แล้วเปลี่ยนมา เป็น วัดหงสาราม และในสำเนาเทศนาพระราชประวัติรัชกาลที่ ๒ ซึ่ง หม่อมเจ้าพระประภากร บวรวิสุทธิวงศ์ วัดบวรนิเวศน์วิหาร ทรงเทศนาถวาย ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงใช้นามว่า วัดหงสาราม ในเรื่องเกี่ยวกับวัดหงส์ฯ แม้แต่ในพระอารามหลวงที่ เจ้าพระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร เรียบเรียงถวายรัชกาลที่ ๕ ได้กล่าวไว้เช่นเคียวกัน แต่กล่าวพิเศษออกไปว่า เรียกวัดหงสาราม มาแต่รัชกาลที่ ๑ เห็นจะเป็นว่าเมื่อเรียกโดยไม่มีพิธีรีตองสำคัญอะไร ก็คงเรียกวัดหงสาราม ทั้ง ๓ รัชกาล ก็เป็นได้
ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) นี้ สมเด็จกรมพระศรีสุริเยนทรามาตย์ (พระอัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และเป็นสมเด็จพระบรมราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว) ได้ทรงรับปฏิสังขรณ์จากการทรงชักชวนของ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และทรงเกณฑ์ต่อให้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้งยังดำรงพระยศ เจ้าฟ้ามงกุฎ ให้รื้อพระอุโบสถเก่าแปลงปลูกเป็นวิหาร แต่ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ไม่ทรงรับทำ จึงเป็นพระภาระของสมเด็จกรมพระศรีสุริเยนทรามาตย์ แต่พระองค์เดียว ส่วน พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ในครั้งแรกทรงรับพระภาระสร้างโรงธรรมตึกใหญ่ขึ้นใหม่ แต่ในครั้งหลังสมเด็จกรมพระศรีสุริเยนทรามาตย์สิ้นพระชนม์ การยังไม่เสร็จ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ต้องทรงรับเป็นพระธุระทั้งพระอุโบสถ และพระวิหาร และสิ่งอื่นอีก
ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) ได้พระราชทานสร้อยนามวัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหารใหม่ แลเป็นหลักฐานสืบมาจนบัดนี้ว่า วัดหงส์รัตนาราม ตามในจดหมายเหตุ รัชกาลที่ ๔ ได้กล่าวไว้ว่า เดิมเป็นพระอุโบสถหลังเก่าวัดหงส์ฯ ครั้งก่อนสมัยอยุธยา เมื่อมาถึงสมัยกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงปฏิสังขรณ์เป็นการใหญ่ ขยายทั้งตัววัด และสร้างพระอุโบสถใหม่ และอื่นอีก คงเลิกใช้อุโบสถเก่า ต่อมาเมื่อถึงรัชสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นี้ ย้อนไปในรัชสมัย สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร ถือเป็นวัดที่มีสำคัญอย่างมาก นอกจากตั้งติดกับพระบรมราชวังที่ประทับของพระเจ้าแผ่นดินแล้ว ในปีพุทธศักราช ๒๓๑๔ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ทรงเป็นเอกอุปถัมภก บูรณปฏิสังขรณ์ วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร เป็นการใหญ่ และทรงสร้อยนามวัดอย่างเป็นทางการว่า วัดหงษ์อาวาสวิหาร ด้วย เดิมทีนั้นเป็นวัดร้าง ทั้งนี้ยังทรงสร้างพระอุโบสถหลังใหม่ขึ้นที่หน้าพระอุโบสถหลังเก่า ทรงสร้างศาลาโรงธรรมขนาดเท่าพระอุโบสถขึ้นทางด้านหน้า และทรงสร้างกุฏิ และเสนาสนะอื่น ๆ ทั้งพระอาราม ในพระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี บันทึกไว้ว่า ในปีพุทธศักราช ๒๓๑๔ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีได้ทรงอุปถัมภ์ปฏิสังขรณ์เป็นการใหญ่ทั่วพระอาราม พระอุโบสถ การเปรียญ เสนาสนะ และกุฏิ ได้ทรงสร้างใหม่ทั้งสิ้น ในจดหมายเหตุรัชกาลที่ ๔ มีหลักฐานยืนยันตรงกันอีกว่า ครั้งมาเมื่อกรุงธนบุรี พระสงฆ์ผู้รู้หลักนักปราชญ์มาอยู่มาก ผู้ที่มีอุตสาหะเล่าเรียนก็ได้เข้าไปอยู่มาก เจ้าแผ่นดินกรุงธนบุรีจึงขยายภูมิวัดออกไปใหญ่ แล้วสร้างพระอุโบสถใหญ่ตรงหน้าพระอุโบสถเก่า แล้วสร้างโรงธรรมหันหน้าเข้าสู่พระอุโบสถใหม่ สร้างฐานใหญ่เท่ากันทั้งสองหลัง ตั้งอยู่อย่างนั้นนานมาจนถึงเวลาแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ในพระบรมราชวงศ์นี้
ในปีพุทธศักราช ๒๓๓๓ สมเด็จพระลูกยาเธอกรมขุนอินทรพิทักษ์ (เจ้าจุ้ย) ใน สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ได้เสด็จผนวช ณ วัดหงษ์อาวาสวิหาร (วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร) นี้ เมื่อพระชนม์ครบอุปสมบท ตลอดจนพระราชนิกูล และข้าใต้สำนัก ล้วนแต่อุปสมบทวัดแห่งนี้เกือบทั้งสิ้น และนอกจากนี้ สมเด็จพระอัครมเหสี (หอกลาง) กรมหลวงบาทบริจาสอน และพระเจ้าน้านางเธอ กรมหลวงเทวินทร์สุดา ได้เสด็จบำเพ็ญกุศล ฟังเทศน์ ถือศีลปฏิธรรมอยู่ ณ วัดแห่งนี้อยู่เนือง ๆ
วัดหงษ์อาวาสวิหาร แห่งนี้ อยู่ในราชูปถัมภ์ของ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี มาตลอดรัชสมัยของพระองค์ และพระองค์มักเสด็จมานั่งวิปัสสนากรรมฐานในพระอุโบสถ หลังว่างจากพระภารกิจเสมอ วัดหงษ์อาวาสวิหาร จึงนับว่าเป็นวัดที่มีความเจริญรุ่งเรือง และสวยงามวัดหนึ่งในยุคสมัยนั้น ด้วยพระมหากรุณาธิคุณ ประชาชนในละแวกใกล้เคียง จึงพร้อมใจกันสร้างศาลขึ้นที่ริมคลองคูวัดเชิงสะพานข้ามคลองหน้าวัด ด้านทิศตะวันตก เพื่อถวายเป็นพระราชอนุสรณ์เป็นแห่งแรก และปรากฏเป็นที่สักการะเคารพของประชาชนในท้องถิ่นแต่บัดนั้นเป็นต้นมา คือ ศาลเจ้าพ่อตากวัดหงส์ฯ
นอกจากทรงบูรณปฏิสังขรณ์ และทรงสร้างศาสนวัตถุอื่นแล้ว พระองค์ทรงนำความเจริญทางด้านการศึกษา วางไว้เป็นฐานรากแห่งพระพุทธศาสนาที่วัดหงษ์อาวาสวิหาร หรือ วัดหงส์รัตนาราม ราชวรวิหาร จึงเป็นแหล่งสรรพวิชา บ่มเพาะความรู้ขั้นสูงในยุคสมัยนั้น และเป็นชุมนุมสงฆ์ผู้รู้หลักนักปราชญ์ แห่งกรุงธนบุรีศรีมหาสมุทร จากหลักฐานบันทึก มีรายนาม ดังต่อไปนี้เป็นอุโบสถขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของฝั่งธนบุรี (กว้าง 19.5 เมตร ยาว 42 เมตร) ประตูด้านนอกมีลวดลายปูนปั้นรูปหงส์และดอกไม้ ด้านในเป็นลวดลายสีแบบจีนปนฝรั่ง หน้าต่างด้านนอกกระจกสีน้ำเงินประดับลวดลายดอกไม้ปูนปั้นสีทองติดลูกกรงดัดรูปหงส์สวยงามมาก เริ่มก่อตั้งโดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างพระราชอุทิศสมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี เมื่อปี พ.ศ. 2396 ทรงวางศิลาฤกษ์พระอุโบสถวิสุงคามสีมาอุโบสถ เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2396 (จ.ศ. 1215) ครั้นสิ่งก่อสร้างสำเร็จลงบ้าง พอเป็นที่อาศัยจำพรรษาของภิกษุสามเณรได้ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงอาราธนาพระอริยมุนี (ทับ พุทฺธสิริ) จากวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร พร้อมด้วยพระสงฆ์ราว 40 รูปโดยขบวนแห่ทางเรือ เสด็จมาประทับที่กุฎี ภายหลังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งพระอริยมุนีเป็นพระพรหมมุนี ในปี พ.ศ. 2415 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนตำแหน่งพระพรหมมุนีเป็นพระพิมลธรรม ในปีเถาะ พ.ศ. 2422 และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระพิมลธรรมเป็นสมเด็จพระวันรัต ต่อมาสมเด็จพระวันรัตได้ก่อสร้างสิ่งที่ยังไม่แล้วเสร็จให้เสร็จสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ท่านได้สร้างและเชิญพระสัมพุทฺธสิริมาจากวัดราชาธิวาสคราวยกวัด เพื่อมาเป็นพระประธานภายในพระอุโบสถ และพระสัมพุทธโสมนัสวัฒนาวดีนาถบพิตร (พระประธานในวิหาร) และพระอัครสาวก เป็นของหลวงเชิญมาจากพระบรมมหาราชวัง มีพระพุทธรูปจำลองสมัยต่างๆ แต่ที่สำคัญคือ หลวงพ่อทองคำหรือหลวงพ่อสุข เป็นพระพุทธรูปทองคำ เดิมหุ้มปูนลักษณะเป็นพระพุทธรูปสมัยรัตนโกสินทร์อยู่ในวิหารร้าง จนปี พ.ศ. 2499 เกิดรอยกระเทาะจึงเห็นเนื้อในเป็นทองสีสุก ปางมารวิชัยศิลปะสมัยสุโขทัยยุคกลางเนื้อทองคำผสมนวโลหะ มีอักษรจารึกที่ฐานองค์พระว่า สร้างในปี พ.ศ. 1966 สมัยสุโขทัยเป็นราชธานี พระประธาน เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ศิลปะในสมัยอู่ทอง (เป็นปูนปั้นลงรักปิดทอง) ขนาดหน้าตักกว้าง 2.6 เมตร สูง 3.5 เมตร ไม่มีพระนามสันนิษฐานกันว่าสร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา หน้าพระประธาน เป็นพระพุทธรูปสัมฤทธิ์นวโลหะสีดำประทับนั่งขัดสมาธิราบปางมารวิชัย ศิลปะเชียงแสน ชื่อหลวงพ่อแสน เล่ากันว่าเชิญมาแต่เมืองเชียงแตงเมื่อปีมะเมีย พ.ศ. 2401 วัดเสนาสนารามราชวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ตำบลหัวรอ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สร้างตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ได้รับการปฏิสังขรณ์โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โดยปฏิสังขรณ์ทั้งวัด แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2406 และพระราชทานนามใหม่ว่า วัดเสนาสนาราม เป็นวัดธรรมยุติกนิกาย โดยได้รวมวัดเสื่อ (วัดท่าเสื่อ) ด้วย ซึ่งมีชื่อในพงศาวดารว่า อุปราชจัน น้องชายขุนวรวงศาธิราช ถูกหมื่นราชเสน่หานอกราชการลอบฆ่าบริเวณวัดท่าเสื่อ ซึ่งในแผนที่อยุธยา พ.ศ.2503 ได้แสดงว่าวัดเสื่อกับวัดเสนาสนารามเป็นคนละวัด โดยวัดเสื่ออยู่ทางด้านใต้ของวัดเสนาสนาราม อยู่ติดคลองวัดเสื่อซึ่งเชื่อมต่อคลองหอรัตนไชยกับคลองประตูข้าวเปลือก ปัจจุบันวัดเสื่อและคลองวัดเสื่อถูกทำลายจนไม่เห็นสภาพแล้ว วัดชุมพลนิกายาราม สร้างโดยสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 5 (พระเจ้าปราสาททอง) ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมื่อ พ.ศ. 2175 ตรงบริเวณที่เป็นเคหสถานเดิมของพระราชชนนีของพระองค์ ตามหลักฐานจากพระราชกระแสรับสั่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 3 ลงวันที่ 5 พฤศจิกายน 2419 และในประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 25 พิมพ์ครั้งที่ 2 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิตป โปรดให้พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2468 ความว่า
Từ bằng chứng từ cuộc họp của Biên niên sử Phần 25 về Phra Chedi Wihan. được thành lập dưới thời vua Rama IV, truyện số 15, với nội dung “Chùa Hong Rattanaram Ngôi đền này đúng như người ta nói ban đầu. Chùa Chao Khrua Hong Sau đó nó được đổi thành Wat Hongsaram. Công chúa Hoàng gia Maha Chakri Sirindhorn đã khôi phục lại nó. Đền Khema Phirataram được Đức vua Pinklao ban tặng một cách ân cần Ông đã cải tạo Wat Hong. vẫn chưa xong Đức vua Pinklao đã băng hà. Vua Mongkut Vì vậy, ông tiếp tục khôi phục nó cho đến khi hoàn thành. và ban cho cái tên Chùa Hong Rattanaram Kham Soi Nam Wat Hong Rattanaram Từ Rattanaram có hai nghĩa: Rattana một mặt có nghĩa là thủy tinh, và từ āram một mặt có nghĩa là ngôi đền Khi hai từ này được ghép lại với nhau. Vì vậy, nó có ý nghĩa là Wat Than Kaew, lý do là bởi Đức vua Mongkut Ông đã tặng chiếc vòng cổ nhân danh Wat Hong để làm kỷ niệm cho Đức vua. Công chúa Hoàng gia Sri Sudarak có tên ban đầu là Kaew, là món quà của hoàng gia dành cho Công chúa Hoàng gia Maha Chakri Sirindhorn. cha mẹ của Hoàng thái hậu, Hoàng thân và Hoàng thân của bà Theo phong tục của Phật tử Khi tạo công đức Vì thế tôi hồi hướng công đức. Cái khác Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan là ngôi chùa thờ Công chúa Srisudarak Điện hạ. Ông ấy đã từng bảo trợ và sự phục hồi trong quá khứ Anh đã quen với nơi này. và thường xuyên lập công khi còn sống dưới thời trị vì của Vua Rama VI (Vua Rama VI). Đền thờ hoàng gia hạng hai và có trạng thái là Tu viện cấp độ Ratchaworawihan Theo thông báo chỉ huy của hoàng gia Vấn đề tổ chức các tu viện hoàng gia thành hạng lớn, hạng nhì, hạng cử nhân và hạng phổ thông, đặt tên theo địa vị như Ratchaworamahawihan, Ratchaworawihan, Woramahawihan, Worawihan, theo thứ tự, đề ngày 30 tháng 9 năm 2458 B.E., Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan, do đó đã nhận được chiếc vòng cổ: Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan cho đến ngày nay Vào thời Rattanakosin, vào cuối triều đại của Đức Vua Buddha Yodfa Chulalok Đại đế, lúc bấy giờ là Vua Buddha Lertla Palai Anh vẫn giữ danh hiệu Hoàng tử Điện hạ Kromluang Issarasunthorn Bệ hạ có tước hiệu về địa điểm lịch sử của Wat Hong Rattanaram là Krommaphra Rajawang Bowonsathan Mongkol, người kế vị Krommaphrarajawang Bowonsathan Mongkol Maha Surasinghanat, và cư trú tại cung điện ban đầu. Cung điện do đó có tư cách là một cung điện hoàng gia mới. Thăng thiên đến một chức vụ nào đó, theo ý nghĩa của hội thánh hoàng gia Trong Bệ Hạ Vua Mongkut Anh kể lại câu chuyện ngày sinh của mình. Đức vua Pinklao như sau: Sinh ra như sau Nó ở phía trong cung điện phía tây. Cung điện Pak Khlong Bangkok Yai Lần đó gọi là Cung điện mới Nằm trong những bức tường của Thonburi cổ kính, Wat Hong. có diện tích nằm khắp khuôn viên của cung điện hoàng gia này Vì vậy tên gọi đã được thay đổi tùy theo tình hình lúc bấy giờ. Chùa Hong Atawat Worawihan Bằng chứng bao gồm tước hiệu hoàng gia của Phra Thamma Udom. (Dhamma Warodom hiện tại) đã bị hoãn lại từ Dharma Triloka. (Hiện tại là Phra Dharma Trilokachan) dưới thời vua Rama I với tên gọi Phra Dharma Udom Boromyan Adulyasunthorn. Tee Piṭakathara Mahakanisorn Bowonsangharam Khamwasi cư trú tại Wat Hong Avasaba Worawihan, một tu viện hoàng gia dưới thời trị vì của Vua Buddha Lertla Napalai (Vua Rama II). Trụ trì chùa Wat Hong Worawihan Bằng chứng trong vấn đề này có thể xem xét theo tước hiệu hoàng gia Phra Phimoltham, được nâng cấp từ tước hiệu ban đầu là Phra Brahmamuni (Don) như sau: Phra Brahmamuni sẽ là Phra Phimoltham Anantañānayaka Tipathakadhara Mahaganisra cư trú tại. Wat Hong Trụ trì Worawihan, một tu viện hoàng gia dưới thời trị vì của Vua Nang Klao (Vua Rama III). Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan có lẽ có tên đầy đủ là Wat Hong Saram, như được chứng minh trong cuốn sách Meet of the Chronicles, Part 25, Part. 3, về truyền thuyết về các địa điểm và các tài liệu khác nhau mà vua Mongkut đã khôi phục và có liên quan đến Wat Hong. Như đã nói trong lịch sử rằng Tên ban đầu của ngôi chùa này là Chùa Chao Khrua Hong Sau đó nó được đổi thành Wat Hongsaram và trong một bản sao bài giảng của hoàng gia về lịch sử của Vua Rama II mà Momchao Phra Prapakorn Bowonwisutthiwong Wat Bowonniwet Vihara, nơi ông thuyết pháp dưới thời trị vì của Vua Chulalongkorn, đã sử dụng tên Wat Hongsaram để chỉ Wat Hong. Ngay cả trong tu viện hoàng gia Chao Phraya Wichitwongwutthikrai Biên soạn cho vua Rama 5, người đã nói như lưỡi liềm. Nhưng nói cụ thể Nó được gọi là Wat Hongsaram. Kể từ thời trị vì của Vua Rama I, dường như khi được gọi mà không có nghi lễ thì không có ý nghĩa gì. Có thể gọi là Wat Hongsaram trong cả 3 triều đại của vua Nang Klao (Rama III), đây là Somdet Krom Phra Sri Suriyentharamat. (Hoàng hậu của Đức Vua Bụt Lertla Napalai và là mẹ của vua Mongkut và vua Pinklao), người đã được phục hồi nhờ sự thuyết phục của Quốc vương Nangklao và tiếp tục cung cấp Vua Mongkut Khi vẫn còn giữ tước hiệu Hoàng tử Mongkut, ông đã ra lệnh phá bỏ nhà nguyện cũ và chuyển thành đền thờ, nhưng vua Mongkut không chấp nhận nên đó là trách nhiệm của Hoàng tử Sri Suriyentharamat. Nhưng chỉ có Hoàng thượng Pinklao Lần đầu tiên, Ngài đảm nhận nhiệm vụ xây dựng một tòa nhà Phật pháp mới rộng lớn.Nhưng vào thời gian sau, Hoàng tử Sri Suriyentharamat đã qua đời. chưa xong Quốc vương Pinklao Ông phải đảm nhiệm cả nhiệm vụ trông coi chùa và các việc khác. Trong thời trị vì của vua Mongkut (Rama IV), ông đã ban tặng một chiếc vòng cổ có tên Wat Hong Rattanaram. Ratchaworawihan mới và đó là bằng chứng cho đến bây giờ rằng Chùa Hong Rattanaram Theo biên niên sử của vua Rama IV, có ghi rằng Ban đầu nó là nhà nguyện cũ ở Wat Hong. Trước thời kỳ Ayutthaya Khi đến thời kỳ Thonburi Vua Thonburi đã tiến hành một cuộc trùng tu vĩ đại. Mở rộng toàn bộ phép đo và xây dựng một nhà nguyện mới, những người khác sẽ ngừng sử dụng nhà nguyện cũ. Sau này, đến triều đại Rattanakosin, Trở lại triều đại Quốc vương Thonburi Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan được coi là ngôi chùa rất quan trọng. Ngoài việc nằm cạnh Cung điện Hoàng gia, nơi ở của Nhà vua. Vào năm 1771, vua Thonburi Ông là người bảo trợ chính. Sự phục hồi Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan là một ngôi chùa lớn và được đặt tên chính thức là "Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan" Wat Hong Abawat Wihan cũng vậy, ban đầu là một ngôi chùa bị bỏ hoang. Ông còn xây một ngôi chùa mới trước ngôi chùa cũ. Ông đã xây dựng một Pháp đường có kích thước bằng một ngôi chùa ở phía trước. và xây dựng một tu viện và các cơ sở khác trong tu viện. Trong Biên niên sử Hoàng gia Thonburi có ghi rằng vào năm 1771, Vua Thonburi đã tài trợ cho việc trùng tu toàn bộ tu viện, các bài giảng, nơi ở và tu viện đều được xây dựng lại. Trong biên niên sử của vua Rama IV, có bằng chứng xác nhận rằng Khi tôi đến Krung Thonburi Có rất nhiều tu sĩ biết nguyên lý của các triết gia. Những người siêng năng học tập có thể tham gia với số lượng lớn. Người cai trị Thonburi do đó đã mở rộng cảnh quan ngôi chùa đến một mức độ lớn. Sau đó xây dựng một ngôi chùa lớn trước ngôi chùa cũ. Sau đó xây dựng một chánh điện đối diện với ngôi chùa mới. Xây dựng hai căn cứ lớn bằng nhau. Cứ như vậy rất lâu cho đến thời vua Nang Klao, vua Rama III của hoàng tộc này. Vào năm 1790, Hoàng tử Intharapitak (Chao Chui) của Vua Thonburi được xuất gia tại chùa Hong Abbot. (Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan) khi Đức Vua hoàn tất lễ xuất gia. cũng như hoàng gia và tôi đang ở dưới văn phòng Hầu như tất cả họ đều được xuất gia tại ngôi chùa này, ngoài ra còn có Công chúa Hoàng thân Maha Chakri Sirindhorn (Klang Hall) Krom Luang Bat hiến tặng việc giảng dạy. và dì của cô ấy Kromluang Thewinsuda Ông thường xuyên làm công đức, nghe thuyết pháp và thực hành giới luật tại chùa Hồng này dưới sự bảo trợ của hoàng gia. Quốc vương Thonburi Trong suốt triều đại của ông Và ông thường đến ngồi thiền trong chùa. Luôn thoát khỏi nhiệm vụ hoàng gia Chùa Hồng Trụ Vì vậy nó được coi là một ngôi chùa thịnh vượng. và một trong những ngôi chùa đẹp nhất thời đó Với ân sủng của Bệ Hạ Người dân ở khu vực lân cận Vì vậy, họ đã cùng nhau xây dựng một ngôi miếu ở ven kênh dưới chân cầu bắc qua kênh trước chùa. phía tây Dành nó làm đài tưởng niệm hoàng gia lần đầu tiên Và từ đó xuất hiện như một nơi thờ cúng của người dân địa phương, đó là đền Chao Pho Tak Wat Hong. Ngoài việc khôi phục và khôi phục và tạo ra các đồ vật tôn giáo khác Ông đã mang lại sự thịnh vượng trong giáo dục. Được đặt làm nền tảng của Phật giáo tại Wat Hong Abatsaviharn hay Wat Hong Rattanaram Ratchaworawihan, do đó nó là nguồn gốc của mọi kiến ​​thức. Trau dồi những kiến ​​thức tiên tiến của thời đại đó và là nơi tập hợp các tu sĩ hiểu biết các nguyên tắc và học giả của Thonburi Sri Samatham Từ những bằng chứng được ghi lại, những cái tên như sau: Đây là một trong những nhà nguyện lớn nhất ở phía Thonburi (rộng 19,5 mét, dài 42 mét). Cửa ngoài có họa tiết bằng vữa hình thiên nga và hoa. Bên trong có hoa văn màu Trung Hoa và phương Tây. Cửa sổ bên ngoài là kính xanh trang trí hoa văn, trát vữa vàng có song sắt hình thiên nga, rất đẹp. Nó được thành lập bởi vua Mongkut và dành tặng cho Nữ hoàng Sommanat Watthanawadi vào năm 1853. Ông đã đặt viên đá nền tảng của Wisungkhamsima Ubosot vào ngày 15 tháng 1 năm 1853 (1215 sau Công nguyên). Đủ làm nơi trú ngụ cho các tu sĩ và sa di vào mùa mưa. Vua Mongkut đã mời Phra Ariyamuni (Thap Buddhasiri) từ Wat Rachathiwat Ratchaworawihan. cùng với khoảng 40 nhà sư trong một cuộc rước thuyền Anh ta đến ở tại cung điện. Sau khi Đức vua ân cần ra lệnh Thăng cấp Phra Ariyamuni lên Phra Brahmuni vào năm 1872, Đức vua đã ân cần ra lệnh Phra Brahmamuni được thăng chức thành Phra Phimontham vào năm Mão, 1879, và Đức vua đã ân cần ban cho ông Thành lập Phra Pimoltham với tên gọi Somdet Phra Wanrat Sau đó, Somdej Phra Wanrat đã hoàn thành việc xây dựng những gì còn dang dở. Ông đã xây dựng và mời Phra Sambuddha Siri từ Wat Rajathiwat Kao Wat. trở thành tượng Phật chính bên trong chùa và Phra Samphuttha Sommanat Watthanawadi Natbophit (Đức Phật chính trong chùa) và các Tông đồ Đó là lời mời của hoàng gia từ Grand Palace. Có bản sao của tượng Phật từ nhiều thời kỳ khác nhau. Nhưng điều quan trọng là Luông Pho Thongkham hoặc Luông Pho Suk Đó là một bức tượng Phật bằng vàng. Ban đầu nó được bao phủ bằng xi măng theo hình tượng Đức Phật từ thời Rattanakosin trong một ngôi chùa bỏ hoang. Cho đến năm 1956, đã xuất hiện những vết nứt và người ta thấy rõ bên trong là vàng sáng. Tư thế Maravichai, nghệ thuật từ thời Sukhothai, thời trung cổ, làm bằng vàng trộn với nawaloha. Có một dòng chữ ở chân tượng Phật nói rằng nó được xây dựng vào năm 1966 khi Sukhothai còn là thủ đô. Tượng Phật chính là tượng Phật trong tư thế Maravichai. Nghệ thuật thời U Thông (Nó được trát vữa, sơn mài và mạ vàng) với chiều rộng lòng 2,6 mét và chiều cao 3,5 mét. Người ta cho rằng nó được xây dựng từ thời Ayutthaya. Trước tượng Phật chính Đó là bức tượng Phật bằng đồng navyoha màu đen ngồi xếp bằng trong tư thế Maravichai. nghệ thuật Chiang Saen Tên Luông Phor Saen Người ta nói rằng họ chỉ được mời đến Chiang Taeng vào năm Ngọ, 1858. Chùa Senasanaram Ratchaworawihan Đây là tu viện hoàng gia hạng nhất. kiểu Ratchaworawihan Tọa lạc tại tiểu khu Hua Ro Quận Phra Nakhon Si Ayutthaya Tỉnh Phra Nakhon Si Ayutthaya Được xây dựng từ thời Ayutthaya. Nó được vua Mongkut, vua Rama IV cải tạo bằng cách cải tạo toàn bộ ngôi đền. Nó được hoàn thành vào năm 1863 và được đặt tên mới: Đền Senasanaram Đó là ngôi đền Thammayut Nikaya. Bởi trong đó có chùa chiếu (Đền Tha Suea) cũng vậy, tên trong biên niên sử là Uparat Chan, em trai của Khun Worawongsathirat. Ông bị ám sát bởi Muen Ratcha Saneha bên ngoài cơ quan chính phủ gần Wat Tha Suea. Trong bản đồ Ayutthaya năm 1960 cho thấy Wat Suea và Wat Senasanaram là những ngôi chùa khác nhau. Wat Suea nằm ở phía nam của Wat Senasanaram. Nó nằm cạnh kênh Wat Suea nối kênh Hor Rattanachai với kênh Pratu Khao Pluek. Hiện nay, chùa Wat Suea và kênh đào Wat Suea đã bị phá hủy đến mức không còn nhìn thấy được nữa. Đền Chumphon Nikayaram Được xây dựng bởi vua Sanphet V (vua Prasat Thong) trong thời kỳ Ayutthaya làm thủ đô vào năm 1632, trên địa điểm nơi ở cũ của mẹ ông. Bằng chứng là mệnh lệnh hoàng gia của Đức vua Mongkut Được in trên Công báo Hoàng gia, Tập 3, ngày 5 tháng 11 năm 1876, và trong Biên niên sử, Phần 25, ấn bản thứ 2, Công chúa Hoàng gia Maha Chakri Sirindhorn. Krom Muen Phongsadisommahitpa Xin hãy in nó vào năm 1925. Nó có nghĩa là: